Khóa luận: Quy trình chăm sóc, phòng trị bệnh phân trắng lợn con tại trại Nguyễn Đức Binh, Ba Vì

Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh phân trắng cho lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi, đảm bảo sức khỏe và phát triển tối ưu.

• Tác giả: La Ngọc Trung
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Mai Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Áp Dụng Quy Trình Chăm Sóc, Nuôi Dưỡng Và Phòng Trị Bệnh Phân Trắng Cho Lợn Con Từ Sơ Sinh Đến 21 Ngày Tuổi
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.3.1. Điều kiện của cơ sở nơi thực tập
• 1.3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.3.2. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.3.2.1. Đặc điểm tiêu hóa của lợn giai đoạn theo mẹ
• 1.3.2.2. Khái niệm của bệnh phân trắng ở lợn con
• 1.3.2.3. Một số đặc điểm dịch tễ của bệnh phân trắng lợn con
• 1.3.2.4. Nguyên nhân gây bệnh phân trắng lợn con
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 1.4.3. Nội dung và các chỉ tiêu theo dõi
• 1.4.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.4.1. Phương pháp điều tra
• 1.4.4.2. Phương pháp chẩn đoán lâm sàng
• 1.4.4.3. Xác định bệnh tích thông qua kết quả mổ khám tại chỗ
• 1.4.4.4. Phương pháp tính toán các chỉ tiêu
• 1.4.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.5. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 1.5.1. Kết quả công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn tại cơ sở
• 1.5.1.1. Công tác chăn nuôi
• 1.5.1.2. Tỷ lệ mắc bệnh phân trắng theo đàn, theo cá thể
• 1.5.1.3. Tình hình mắc bệnh phân trắng lợn con theo tháng theo dõi
• 1.5.1.4. Tình hình mắc bệnh phân trắng lợn con theo lứa tuổi
• 1.5.1.5. Tình hình mắc bệnh phân trắng lợn con theo tính biệt
• 1.5.1.6. Kết quả theo dõi triệu chứng lâm sàng ở lợn mắc bệnh phân trắng lợn con
• 1.5.1.7. Kết quả mổ khám bệnh tích lợn chết do mắc bệnh phân trắng lợn con
• 1.5.2. Kết quả thử nghiệm hiệu lực của hai phác đồ điều trị
• 1.6. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quy trình chăm sóc lợn con

Quy trình chăm sóc lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi là yếu tố quyết định đến sự phát triển khỏe mạnh của đàn lợn. Giai đoạn này đòi hỏi sự chú ý đặc biệt về nhiệt độ, vệ sinh chuồng trại, và dinh dưỡng. Lợn con sơ sinh có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, dễ bị nhiễm bệnh nếu không được chăm sóc đúng cách. Việc duy trì nhiệt độ ổn định trong chuồng nuôi, đặc biệt là vào mùa đông, giúp lợn con tránh được tình trạng nhiễm lạnh. Chăm sóc lợn con hiệu quả còn bao gồm việc đảm bảo lợn con được bú sữa đầu ngay sau khi sinh, vì sữa đầu chứa nhiều kháng thể giúp tăng cường hệ miễn dịch.

1.1. Chăm sóc lợn con từ sơ sinh

Chăm sóc lợn con từ sơ sinh cần tập trung vào việc giữ ấm và đảm bảo vệ sinh chuồng trại. Lợn con sơ sinh dễ bị nhiễm lạnh do hệ thần kinh chưa phát triển hoàn chỉnh. Nhiệt độ chuồng nuôi nên duy trì ở mức 30-32°C trong tuần đầu tiên. Việc sử dụng đèn sưởi ấm là cần thiết để giúp lợn con thích nghi với môi trường bên ngoài. Ngoài ra, việc vệ sinh chuồng trại thường xuyên giúp giảm nguy cơ nhiễm bệnh, đặc biệt là bệnh phân trắng.

1.2. Dinh dưỡng cho lợn con

Nuôi dưỡng lợn con trong giai đoạn này cần đảm bảo lợn con được bú sữa mẹ đầy đủ. Sữa mẹ không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn chứa các kháng thể giúp tăng cường hệ miễn dịch. Nếu lợn mẹ không đủ sữa, cần bổ sung sữa thay thế phù hợp. Việc cho ăn đúng cách giúp lợn con phát triển khỏe mạnh và giảm nguy cơ mắc bệnh.

II. Phòng trị bệnh phân trắng ở lợn con

Bệnh phân trắng ở lợn là một trong những bệnh phổ biến và gây thiệt hại lớn trong chăn nuôi lợn con. Bệnh do vi khuẩn E. coli và Salmonella gây ra, thường xuất hiện trong giai đoạn từ 1-3 tuần tuổi. Phòng trị bệnh cho lợn con cần kết hợp giữa việc vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng, và sử dụng thuốc kháng sinh khi cần thiết. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp giảm tỷ lệ tử vong và thiệt hại kinh tế.

2.1. Nguyên nhân và triệu chứng bệnh phân trắng

Bệnh phân trắng ở lợn con chủ yếu do vi khuẩn E. coli và Salmonella gây ra. Các triệu chứng bao gồm tiêu chảy phân trắng, lợn con gầy sút, lông xù, và giảm bú. Bệnh thường xuất hiện trong điều kiện chuồng trại ẩm ướt và vệ sinh kém. Việc phát hiện sớm các triệu chứng giúp điều trị kịp thời và hiệu quả.

2.2. Biện pháp phòng và trị bệnh

Phòng bệnh cho lợn con bao gồm việc tiêm phòng đầy đủ, vệ sinh chuồng trại, và đảm bảo dinh dưỡng hợp lý. Khi lợn con mắc bệnh, cần sử dụng thuốc kháng sinh phù hợp theo chỉ định của bác sĩ thú y. Việc điều trị kịp thời giúp giảm tỷ lệ tử vong và thiệt hại kinh tế. Ngoài ra, việc cách ly lợn bệnh khỏi đàn giúp ngăn chặn sự lây lan của bệnh.

III. Nuôi lợn con khỏe mạnh

Nuôi lợn con khỏe mạnh đòi hỏi sự kết hợp giữa chăm sóc, dinh dưỡng, và phòng bệnh. Việc đảm bảo lợn con được bú sữa đầu, duy trì nhiệt độ chuồng nuôi ổn định, và vệ sinh chuồng trại thường xuyên giúp lợn con phát triển tốt. Chăm sóc sức khỏe lợn con còn bao gồm việc theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của lợn con để phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề bệnh tật.

3.1. Đảm bảo dinh dưỡng và môi trường sống

Nuôi dưỡng lợn con cần đảm bảo lợn con được cung cấp đủ dinh dưỡng từ sữa mẹ hoặc sữa thay thế. Môi trường sống cần được duy trì sạch sẽ, thoáng mát, và ấm áp. Việc sử dụng các thiết bị như đèn sưởi và quạt thông gió giúp tạo môi trường sống lý tưởng cho lợn con.

3.2. Theo dõi và quản lý sức khỏe

Chăm sóc sức khỏe lợn con bao gồm việc theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của lợn con. Cần phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như giảm bú, tiêu chảy, hoặc lông xù để có biện pháp xử lý kịp thời. Việc quản lý sức khỏe đàn lợn giúp giảm thiểu rủi ro và đảm bảo hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành chăn nuôi tại Việt Nam, thịt lợn đóng vai trò chủ đạo, đáp ứng từ 65% đến 75% tổng nhu cầu tiêu thụ thịt trong nước và phục vụ xuất khẩu, với tốc độ tăng trưởng sản lượng tiêu thụ bình quân đạt khoảng 21,19%/năm (tính đến năm 2013, mức tiêu thụ bình quân đạt 39,3 kg thịt hơi/người). Theo định hướng phát triển chăn nuôi đến năm 2020 của Nhà nước, mục tiêu trọng tâm là phát triển nhanh quy mô đàn lợn ngoại theo phương thức trang trại công nghiệp tập trung tại các vùng có điều kiện kiểm soát an toàn sinh học và môi trường. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, thay đổi thất thường là môi trường thuận lợi cho các mầm bệnh truyền nhiễm bùng phát. Trong đó, bệnh phân trắng lợn con (Neonatal diarrhoea) xảy ra thường xuyên ở giai đoạn theo mẹ, gây tổn thương đường tiêu hóa, làm lợn còi cọc, chậm lớn, giảm hiệu quả sử dụng thức ăn và gây tỷ lệ chết đáng kể nếu không được xử lý kịp thời. Xuất phát từ đòi hỏi thực tiễn sản xuất tại cơ sở, đề tài "Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh phân trắng lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại chăn nuôi Nguyễn Đức Binh - Ba Vì - Hà Nội" đã được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài bao gồm 3 nội dung cụ thể:

1. Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh phân trắng lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại chăn nuôi Nguyễn Đức Binh - Ba Vì - Hà Nội.
2. Xác định được tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết do bệnh phân trắng lợn con trên đàn lợn nuôi tại cơ sở theo các yếu tố dịch tễ (theo đàn, cá thể, dãy chuồng, tháng theo dõi, lứa tuổi và tính biệt).
3. Thử nghiệm một số phác đồ điều trị cho lợn mắc bệnh nhằm tìm ra giải pháp can thiệp đạt hiệu quả cao tại trại.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con giống ngoại nuôi theo mẹ trong giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi (quy mô theo dõi thực tế gồm 249 cá thể thuộc 21 đàn nái).
• Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi lợn Nguyễn Đức Binh tại xã Ba Trại, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội (trang trại có diện tích khoảng 2 ha, quy mô chăn nuôi 200 lợn nái ngoại sinh sản khép kín).
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai liên tục từ ngày 18 tháng 11 năm 2016 đến ngày 25 tháng 5 năm 2017.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở khoa học

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên các cơ sở khoa học về sinh lý học tiêu hóa, miễn dịch học lợn con và bệnh truyền nhiễm thú y:

• Đặc điểm sinh lý tiêu hóa và điều nhiệt: Lợn con sơ sinh có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, dịch vị thiếu hụt cả về lượng và chất, hoàn toàn không có axit clohydric (HCl) tự do trước 1 tháng tuổi do lượng tiết ra ít và bị niêm dịch liên kết nhanh chóng. Trung khu điều hòa thân nhiệt ở vỏ não chưa phát triển đầy đủ kết hợp với tỷ lệ diện tích bề mặt cơ thể trên khối lượng lớn khiến lợn con dễ bị nhiễm lạnh.
• Hệ thống miễn dịch thụ động: Lợn sơ sinh không có kháng thể trong máu mà phụ thuộc hoàn toàn vào lượng globulin hấp thu qua sữa đầu của lợn mẹ. Hàm lượng kháng thể này giảm dần sau 3 - 4 tuần và chỉ bắt đầu tự tổng hợp để đạt mức bình thường (khoảng 65 mg/100 ml máu) vào tuần thứ 5 - 6.
• Căn bệnh học bệnh phân trắng: Hội chứng tiêu chảy phân trắng ở lợn con theo mẹ do trực khuẩn Escherichia coli (đặc biệt là các chủng E. coli sinh độc tố ruột - ETEC mang các yếu tố bám dính F4, F18 và độc tố đường ruột STa, STb, LT), các chủng Salmonella (S. typhimurium, S. typhisuis), kết hợp với các tác nhân phụ nhiễm như Clostridium perfringens, Proteus, Streptococcus, ký sinh trùng đường ruột (cầu trùng, giun tròn) và độc tố nấm mốc (Aflatoxin).
• Cơ chế tác dụng của thuốc điều trị: Kháng sinh nhóm Fluoroquinolone (hoạt chất Norfloxacin 10% trong chế phẩm Nor-100) tác động ức chế enzyme DNA gyrase, ngăn chặn sự nhân đôi của acid nucleic ở cả vi khuẩn Gram (-) và Gram (+). Kháng sinh nhóm Beta-lactam (hoạt chất Ampicillin trong chế phẩm Nova-amcoli) ức chế sinh tổng hợp mucopeptid ở thành tế bào vi khuẩn, kết hợp cơ chế hỗ trợ phục hồi bằng vitamin nhóm B (Bcomplex) và điện giải.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp điều tra: Kết hợp điều tra trực tiếp (quan sát lâm sàng, theo dõi triệu chứng, ghi nhật ký chuồng trại, trực tiếp chăm sóc và can thiệp điều trị) và điều tra gián tiếp (thu thập số liệu phối giống, sổ theo dõi sinh sản, thẻ nái và lịch sử dịch tễ của trang trại).
• Phương pháp chẩn đoán lâm sàng: Đánh giá tình trạng sức khỏe tổng thể, trạng thái vận động, phản xạ bú, màu sắc và độ đặc của phân (trắng đục, xám xi măng, vàng bọt), mức độ bẩn ở hậu môn và chân sau.
• Phương pháp mổ khám bệnh tích: Thực hiện mổ khám đại thể tại chỗ đối với lợn chết do tiêu chảy (n = 3 con) để ghi nhận biến đổi bệnh lý ở dạ dày, ruột non, ruột già, gan, túi mật, tim và phổi.
• Phương pháp tính toán chỉ tiêu: Xác định tỷ lệ mắc bệnh (%), tỷ lệ chết (%), và tỷ lệ điều trị khỏi (%) theo các công thức dịch tễ học thú y tiêu chuẩn.
• Phương pháp xử lý số liệu: Toàn bộ số liệu thô được tổng hợp và phân tích bằng phương pháp thống kê sinh vật học theo hướng dẫn của Nguyễn Văn Thiện (2003) trên phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu rõ tầm quan trọng của ngành chăn nuôi lợn trong nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam, áp lực dịch bệnh đường tiêu hóa trên lợn con sơ sinh trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, xác định 3 mục tiêu nghiên cứu và khẳng định ý nghĩa khoa học cùng giá trị thực tiễn của việc hoàn thiện phác đồ điều trị tại cơ sở chăn nuôi thực nghiệm.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết các điều kiện tự nhiên, hạ tầng chuồng trại, cơ cấu nhân lực của trại chăn nuôi Nguyễn Đức Binh tại xã Ba Trại, huyện Ba Vì. Phân tích sâu cơ sở lý luận về đặc điểm sinh lý học tiêu hóa của lợn sơ sinh, cơ chế điều hòa thân nhiệt, hàng rào miễn dịch qua sữa đầu, hệ vi sinh vật đường ruột, nguyên nhân gây bệnh (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng, nấm mốc, stress, kỹ thuật nuôi dưỡng). Đồng thời, tổng thuật các công trình nghiên cứu về E. coli, độc tố ETEC, tính kháng thuốc của vi khuẩn đường ruột trong và ngoài nước, cũng như cơ chế tác dụng dược lý của Norfloxacin và Ampicillin.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết tiêu chí chọn đàn lợn ngoại theo dõi từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi (249 con thuộc 21 đàn), thời gian thực hiện (18/11/2016 – 25/05/2017), các nội dung theo dõi dịch tễ học, triệu chứng, bệnh tích mổ khám, thiết kế thử nghiệm lâm sàng so sánh 2 phác đồ kháng sinh và các công thức xử lý thống kê.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Đây là nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn bộ dữ liệu thực tế thu thập được trong 6 tháng thực tập:

• Công tác chăn nuôi và thú y chung: Ghi nhận quy trình chăm sóc nái chửa theo các giai đoạn (tuần 1-12 ăn 2 kg/ngày cám 566; tuần 13-14 ăn 3-3,5 kg/ngày; từ tuần 15 ăn 3-3,5 kg/ngày cám 567SF); quy trình chăm sóc lợn con (cắt rốn, bấm nanh sau sinh, bấm tai, cắt đuôi, tiêm Dextran-Fe và phòng phân trắng lúc 2-3 ngày tuổi, phòng cầu trùng lúc 3-4 ngày tuổi, thiến lúc 4-5 ngày tuổi, tập ăn lúc 4-6 ngày tuổi bằng cám 550SF, tiêm dịch tả lúc 16-18 ngày tuổi, cai sữa lúc 21-26 ngày tuổi).
• Kết quả điều trị các bệnh phổ biến tại trại: Đạt tỷ lệ khỏi 100% đối với bệnh viêm vú ở lợn nái (15/15 con); 94,55% đối với viêm đường sinh dục (52/55 con); 90,00% đối với viêm phổi (180/200 con); và 92,10% đối với bệnh phân trắng lợn con trong công tác chung (35/38 con).
• Đặc điểm dịch tễ bệnh phân trắng: Tỷ lệ mắc chung theo đàn là 80,95% (17/21 đàn), tỷ lệ mắc theo cá thể là 15,26% (38/249 con). Dãy chuồng 2 có tỷ lệ mắc (17,55%) cao hơn dãy chuồng 1 (12,71%) do thiết kế gầm chuồng thấp, độ ẩm cao hơn.
• Biến động dịch tễ theo thời gian, lứa tuổi và tính biệt: Tỷ lệ mắc cao nhất vào tháng 3 (20,40%) và tháng 4 (24,00%) do thời tiết giao mùa xuân - hè có độ ẩm cao, nhiệt độ thay đổi thất thường. Lứa tuổi 8 - 14 ngày tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (7,23%) do lượng kháng thể mẹ truyền suy giảm và lợn bắt đầu tập ăn. Yếu tố tính biệt không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa (đực 18,65%, cái 11,30%).
• Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích mổ khám: Tỷ lệ lợn mắc bệnh biểu hiện ủ rũ, giảm bú, ỉa phân trắng, phân dính quanh hậu môn đạt 100%. Mổ khám 3 lợn chết ghi nhận 100% có dạ dày và ruột chứa sữa/thức ăn không tiêu kèm mùi chua, hạch ruột xung huyết; 66,67% có phổi nhợt nhạt, nhục hóa, xung huyết do kế phát thời tiết lạnh.
• Thử nghiệm phác đồ điều trị: Thử nghiệm trên 38 lợn mắc bệnh chia đều cho 2 phác đồ (mỗi phác đồ 19 con). Phác đồ 2 (Nova-amcoli kết hợp Bcomplex) đạt tỷ lệ khỏi 100%, vượt trội hơn phác đồ 1 (Nor-100 kết hợp Bcomplex) đạt tỷ lệ khỏi 78,94%.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết các phát hiện dịch tễ chính, xác nhận hiệu lực vượt trội của chế phẩm chứa Ampicillin trong điều trị bệnh phân trắng lợn con, nêu rõ các hạn chế thực tế và đưa ra khuyến nghị kỹ thuật về vệ sinh thú y, sát trùng chuồng trại định kỳ nhằm kiểm soát dịch bệnh.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu dịch tễ và kết quả nghiên cứu thực nghiệm

Dưới đây là các bảng tổng hợp số liệu thực tế được ghi nhận trong quá trình theo dõi đàn lợn tại cơ sở:

Bảng 1: Tỷ lệ lợn con mắc bệnh phân trắng theo các nhóm dịch tễ

Nhóm chỉ tiêu	Phân loại	Số theo dõi (con/đàn)	Số mắc (con/đàn)	Tỷ lệ mắc (%)	Số chết (con)	Tỷ lệ chết/mắc (%)
Theo dãy chuồng	Dãy chuồng 1	118	15	12,71	-	-
	Dãy chuồng 2	131	23	17,55	-	-
	Tính chung cá thể	249	38	15,26	3	7,90
	Tính chung theo đàn	21 đàn	17 đàn	80,95	-	-
Theo tháng theo dõi	Tháng 12/2016	46	3	6,52	0	0,00
	Tháng 01/2017	53	5	9,43	0	0,00
	Tháng 02/2017	51	8	15,68	1	12,50
	Tháng 03/2017	49	10	20,40	1	10,00
	Tháng 04/2017	50	12	24,00	1	8,33
Theo lứa tuổi	1 - 7 ngày tuổi	249	8	3,12	2	25,00
	8 - 14 ngày tuổi	249	18	7,23	1	5,55
	15 - 21 ngày tuổi	248	12	4,87	0	0,00
Theo tính biệt	Lợn đực	134	25	18,65	2	8,00
	Lợn cái	115	13	11,30	1	7,70

Bảng 2: Tần suất xuất hiện triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể

Loại theo dõi	Chỉ tiêu quan sát	Số ca ghi nhận / Tổng số	Tỷ lệ (%)
Triệu chứng lâm sàng (n = 38 con mắc bệnh)	Ủ rũ	38 / 38	100,00
	Giảm bú, bú ít	38 / 38	100,00
	Tiêu chảy phân trắng	38 / 38	100,00
	Phân dính quanh hậu môn	38 / 38	100,00
	Lông xù	20 / 38	52,63
	Da khô, nhăn nheo	10 / 38	26,31
Bệnh tích mổ khám (n = 3 con chết)	Dạ dày chứa sữa/thức ăn không tiêu, có mùi chua	3 / 3	100,00
	Ruột non/già chứa chất lỏng không tiêu, hạch ruột xung huyết	3 / 3	100,00
	Phổi nhợt nhạt, nhục hóa, có điểm xung huyết	2 / 3	66,67
	Tim sưng nhẹ, cơ tim mềm	1 / 3	33,33
	Gan sưng, túi mật căng	1 / 3	33,33

Bảng 3: Kết quả thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh phân trắng lợn con

Phác đồ	Thuốc kháng sinh và hóa dược	Liều lượng và đường dùng	Thời gian điều trị	Số lợn điều trị (con)	Số lợn khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)
Phác đồ 1	Nor-100 (Norfloxacin 10%) + Bcomplex	- Nor-100: 1 ml/5-7 kg TT/ngày (tiêm bắp/dưới da) - Bcomplex: 1 g/2-4 lít nước uống tự do	3 - 5 ngày	19	15	78,94
Phác đồ 2	Nova-amcoli (Ampicillin 10 mg) + Bcomplex	- Nova-amcoli: 1 ml/5-7 kg TT/ngày (tiêm bắp/dưới da) - Bcomplex: 1 g/2-4 lít nước uống tự do	3 - 5 ngày	19	19	100,00

Giải pháp và quy trình kỹ thuật do tác giả thực hiện

• Triển khai chế độ vệ sinh tiêu độc chuồng trại nghiêm ngặt: Phun sát trùng chuồng nuôi bằng dung dịch Omnicide (pha tỷ lệ 320 ml/1000 lít nước) 2 lần/ngày; tháo dỡ tấm đan sàn sau cai sữa để ngâm dung dịch NaOH 10% trong 1 ngày, rửa sạch phơi khô; khử trùng gầm chuồng bằng dung dịch vôi xút và rải vôi bột.
• Thực hiện đầy đủ quy trình thú y phòng bệnh: Tiêm phòng vaccine dịch tả, lở mồm long móng, khô thai, giả dại cho đàn nái đạt 100%; tiêm phòng dịch tả và cho uống phòng cầu trùng cho 1.163 lợn con (đạt 100%); bổ sung Dextran-Fe vào ngày tuổi thứ 3 và thứ 10.
• Kết hợp đồng bộ biện pháp hộ lý khi điều trị tiêu chảy: Cách ly cá thể bệnh, giảm khẩu phần ăn của lợn mẹ/lợn con, sưởi ấm bằng đèn hồng ngoại, bổ sung dung dịch điện giải và vitamin ADEK để chống mất nước.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp bức tranh dịch tễ học thực địa đầy đủ về bệnh phân trắng trên đàn lợn ngoại tại địa bàn huyện Ba Vì, làm rõ mối liên hệ giữa thiết kế kết cấu chuồng trại (độ thông thoáng của gầm sàn), biến động thời tiết giao mùa và giai đoạn khủng hoảng miễn dịch (8 - 14 ngày tuổi) đối với tỷ lệ phát bệnh.
• Chứng minh trên thực tế hiệu lực điều trị vượt trội của hoạt chất Ampicillin (Nova-amcoli, tỷ lệ khỏi 100%) so với Fluoroquinolone (Nor-100, tỷ lệ khỏi 78,94%) tại cơ sở khảo nghiệm, làm căn cứ thực tiễn để trang trại lựa chọn thuốc đặc trị phù hợp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

• Thời gian nghiên cứu kéo dài 6 tháng (từ tháng 11/2016 đến tháng 5/2017) nên số liệu dịch tễ chủ yếu phản ánh vụ Đông - Xuân và thời điểm chuyển mùa sang Hè, chưa bao quát được đầy đủ các chu kỳ thời tiết trong toàn bộ năm.
• Nghiên cứu được thực hiện trực tiếp tại cơ sở sản xuất kinh doanh thương mại, chưa có điều kiện trang bị phòng thí nghiệm vi sinh chuyên sâu tại chỗ để phân lập định danh serotype vi khuẩn E. coli, Salmonella hoặc thực hiện kháng sinh đồ (antibiogram) chi tiết cho từng ca bệnh.
• Dung lượng mẫu mổ khám bệnh tích còn hạn chế (3 ca mổ khám đại thể trên các cá thể chết).

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng phạm vi theo dõi trên quy mô đàn lớn hơn và kéo dài liên tục qua các mùa thời tiết khác nhau (đặc biệt là mùa hè nắng nóng và mùa mưa bão ngập úng) để hoàn thiện số liệu dịch tễ học.
• Phối hợp với phòng thí nghiệm chuyên ngành để phân lập vi khuẩn, kiểm tra gen kháng kháng sinh và đánh giá mức độ mẫn cảm của các chủng vi khuẩn đường ruột tại trại đối với các thế hệ kháng sinh mới.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y, kỹ sư chăn nuôi, kỹ thuật viên quản lý trại lợn công nghiệp quy mô vừa và lớn, cũng như các chủ trang trại nuôi lợn nái sinh sản.
• Nội dung có giá trị ứng dụng:
  • Quy trình quản lý dinh dưỡng và chăm sóc nái chửa theo từng tuần thai kỳ, kỹ thuật đỡ đẻ và can thiệp thú y cho lợn con từ 1 đến 21 ngày tuổi (lịch bấm nanh, cắt đuôi, tiêm sắt, tập ăn, cai sữa).
  • Quy trình vệ sinh an toàn sinh học, khử trùng chuồng đẻ nhiều bước (Omnicide, xút NaOH 10%, vôi bột) áp dụng trực tiếp cho chuồng sàn đan nhựa.
  • Phác đồ điều trị tiêu chảy phân trắng sử dụng Nova-amcoli kết hợp bù điện giải và Vitamin Bcomplex với liều lượng và liệu trình cụ thể.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết do bệnh phân trắng lợn con tại trại Nguyễn Đức Binh được ghi nhận là bao nhiêu?
Trong tổng số 249 lợn con theo dõi (thuộc 21 đàn nái), có 38 cá thể mắc bệnh phân trắng, tương ứng tỷ lệ mắc là 15,26%. Tỷ lệ mắc tính theo đàn đạt 80,95% (17/21 đàn). Tổng số lợn chết do bệnh là 3 con, chiếm tỷ lệ chết trên số lợn mắc là 7,90% (tương đương 1,20% trên tổng đàn theo dõi).

2. Giai đoạn tuổi và thời điểm nào trong năm lợn con có nguy cơ mắc bệnh phân trắng cao nhất?
Lợn con ở giai đoạn 8 - 14 ngày tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (7,23%) do lượng kháng thể thụ động nhận từ sữa mẹ bắt đầu suy giảm mạnh trong khi lợn bước vào giai đoạn tập ăn thức ăn tinh. Về thời gian, các tháng giao mùa xuân - hè (tháng 3 đạt 20,40% và tháng 4 đạt 24,00%) có tỷ lệ mắc cao nhất do thời tiết ẩm ướt, nhiệt độ thay đổi thất thường khiến lợn con dễ bị stress nhiệt.

3. Bệnh tích đại thể đặc trưng khi mổ khám lợn chết do bệnh phân trắng là gì?
Kết quả mổ khám trên 100% mẫu lợn chết (3/3 con) ghi nhận dạ dày và ruột non chứa sữa cùng thức ăn không tiêu có mùi chua nồng, niêm mạc ruột và hạch màng treo ruột bị xung huyết, đỏ tấy. Ngoài ra, có 66,67% số ca có phổi nhợt nhạt, nhục hóa do bệnh kế phát đường hô hấp trong điều kiện rét ẩm; 33,33% có gan sưng nhẹ và túi mật căng to.

4. Vì sao phác đồ sử dụng Nova-amcoli lại đạt hiệu quả điều trị cao hơn Nor-100?
Trong thử nghiệm lâm sàng trên 38 lợn bệnh, phác đồ 2 sử dụng Nova-amcoli (hoạt chất Ampicillin) đạt tỷ lệ khỏi 100% (19/19 con), trong khi phác đồ 1 sử dụng Nor-100 (Norfloxacin 10%) chỉ đạt 78,94% (15/19 con). Sự chênh lệch 21,06% này cho thấy các chủng vi khuẩn gây bệnh đường ruột tại trại có độ mẫn cảm cao hơn với kháng sinh nhóm Beta-lactam so với nhóm Fluoroquinolone.

5. Quy trình tiêu độc khử trùng chuồng đẻ tại trang trại được thực hiện như thế nào?
Chuồng nuôi được phun sát trùng 2 lần/ngày bằng Omnicide (pha tỷ lệ 320 ml/1000 lít nước). Sau khi cai sữa xuất lợn con, toàn bộ hệ thống tấm đan sàn được tháo dỡ, ngâm trong hố chứa dung dịch NaOH 10% trong 1 ngày rồi cọ sạch, phơi khô. Khung chuồng và gầm chuồng được cọ rửa bằng xút loãng, xịt vôi xút và rải vôi bột khử trùng trước khi đưa lợn nái mới vào đẻ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả La Ngọc Trung đã hệ thống hóa và thực hiện đầy đủ quy trình kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trừ dịch bệnh cho đàn lợn ngoại sinh sản tại trại chăn nuôi Nguyễn Đức Binh. Nghiên cứu cung cấp số liệu dịch tễ học thực địa chính xác, xác định tỷ lệ mắc bệnh phân trắng trên đàn lợn con sơ sinh đến 21 ngày tuổi là 15,26%, tập trung cao nhất ở giai đoạn 8 - 14 ngày tuổi và vào các tháng thời tiết ẩm lạnh chuyển mùa. Thử nghiệm lâm sàng khẳng định phác đồ sử dụng Nova-amcoli kết hợp Vitamin Bcomplex đạt hiệu quả điều trị tuyệt đối (100%), đóng góp giải pháp điều trị hiệu quả và quy trình phòng dịch thiết thực cho cơ sở chăn nuôi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Việt Nam là một trong những nước có sản lượng thịt tiêu thụ bình quân đầu người không ngừng tăng lên qua các năm với mức tăng trưởng khoảng 21,19 %/năm. Tính đến năm 2013, mỗi người Việt Nam tiêu thụ 39,3kg thịt hơi, chủ yếu là các sản phẩm chăn nuôi lợn Chính vì thế mà Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến công tác giống và không ngừng nâng cao năng suất của ngành chăn nuôi lợn. Hàng loạt các vấn đề quản lý, kỹ thuật nuôi lợn nước ta đã và đang được các nhà khoa học nghiên cứu nhằm bắt kịp với trình độ chăn nuôi của các nước trong khu vực và trên thế giới. Đặc biệt, nước ta là một nước thuộc kiểu khí hậu gió mùa nóng ẩm, nên rất thích hợp cho các bệnh truyền nhiễm phát triển mạnh và lây lan nhanh, do đó gây ảnh hưởng không nhỏ đến ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng.

Ngoài ra, các yếu tố giống, thức ăn, dinh dưỡng, điều kiện khí hậu thì công tác thú y rất quan trọng quyết định đến sự thành bại của ngành chăn nuôi. Ở nước ta tình hình dịch bệnh xảy ra còn rất phức tạp đặc biệt là bệnh phân trắng lợn con ở mọi lứa tuổi. Bệnh làm cho lợn gầy sút, còi cọc làm giảm năng suất, bệnh nặng có thể chết cả đàn, vì vậy việc phòng và điều trị bệnh phân trắng lợn con là một vấn đề hết sức cần thiết. Xuất phát từ thực tế trên, em tiến hành thực hiện đề tài: “Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh phân trắng ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi nuôi tại trại chăn nuôi Nguyễn Đức Binh - Ba Vì - Hà Nội”.

Mục đích nghiên cứu - Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh phân trắng lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại chăn nuôi Nguyễn Đức Binh - Ba Vì - Hà Nội. - Xác định được tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết do bệnh phân trắng lợn con trên đàn lợn nuôi tại cơ sở. - Thử nghiệm một số phác đồ điều trị cho lợn mắc bệnh. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học - Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học bổ sung và hoàn thiện thêm các nghiên cứu về bệnh phân trắng lợn con và biện pháp phòng trị trong điều kiện chăn nuôi của trại Nguyễn Đức Binh - Ba Vì - Hà Nội. Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu của đề tài là những minh chứng về tác hại của bệnh phân trắng lợn con gây ra, đồng thời là những khuyến cáo có ý nghĩa cho những cơ sở chăn nuôi lợn khác, nhờ đó làm giảm thiệt hại kinh tế và đem lại lợi nhuận cao. - Là cơ sở khoa học cho việc xây dựng phác đồ điều trị phù hợp và có hiệu quả. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Điều kiện của cơ sở nơi thực tập 2.1 Điều kiện tự nhiên * Vị trí địa Ba Trại xưa thuộc huyện Bất Bạt, tỉnh Sơn Tây cũ, ngày nay thuộc huyện Ba Vì tỉnh Hà Tây, nằm phía bắc dưới chân núi Ba Vì. Đường 88 đi qua xã ở phía Bắc và cũng là ranh giới - - Phía Đông giáp với Tản Lĩnh - Phía Bắc giáp với xã Cẩm Lĩnh - Phía Tây giáp với xã Thuần Mỹ - Phía Nam giáp với núi Ba Vì * Địa hình, đất đai , dân số Nhìn chung địa hình của xã phần lớn là đồi gò, độ cao các quả đồi chênh nhau từ 5 đến 20 mét, độ dốc không lớn. Diện tích ruộng có 730 mẫu bắc bộ phần lớn là ruộng chằm, diện tích còn lại là đất đồi. Tổng diện tích là: 20,25 km² - Tổng số dân: 10.210 người - Mật độ dân số đạt 504 người/km².

* Khí hậu, thủy văn Ba Trại là một trong 7 xã Miền núi của huyện Ba Vì. Bị chi phối bởi các yếu tố vĩ độ Bắc, cơ chế gió mùa, sự phối hợp giữa gió mùa và vĩ độ tạo nên khí hậu nhiệt đới ẩm với mùa đông lạnh và khô. Nhiệt độ bình quân năm trong khu vực là 23,4°C. Lượng mưa trung bình năm 2.500mm, phân bố không đều trong năm, tập trung nhiều vào tháng 7, tháng 8.

Độ ẩm không khí 86,1%. Vùng thấp thường khô hanh vào tháng 12, tháng 1. n 4 * Giao thông, vận tải Xã nằm giữa hai con đường Tỉnh lộ, đường 87 Sơn Tây - Đá Chông và đường 88 Sơn Tây - Bất Bạt. Đường 87 đi qua xã từ phía Đông - Nam qua các xóm Chằm Mè - Trung Sơn tiếp giáp đường 89 tại Đá Chông.

Đường 89 chạy song song với sông Đà qua địa phận xã Thuần Mỹ. Đường 88 đi qua xã ở phía Bắc và cũng là ranh giới giữa Ba Trại với Cẩm Lĩnh. Điều kiện của trang trại * Cơ sở vật chất - Trại lợn có khoảng 2 ha đất để xây dựng nhà điều hành, nhà cho công nhân, bếp ăn, các công trình phục vụ cho công nhân và các hoạt động khác của trại. - Trong khu chăn nuôi được quy hoạch bố trí xây dựng hệ thống chuồng trại cho 200 con lợn nái với chiều dài của một chuồng là 150 m, mỗi chuồng có 2 dãy (có đường đi ở giữa) và mỗi dãy chia làm 150 ô, một ô rộng 2 m2.

Hệ thống chuồng xây dựng khép kín hoàn toàn. Phía đầu chuồng là hệ thống giàn mát, cuối chuồng có quạt thông gió, mỗi chuồng có 6 quạt (4 quạt to và 2 quạt bé). Tường ở dãy ngoài cửa sổ lắp kính, mỗi cửa sổ có diện tích 1,5 m²; cách nền 1,2 m. Trên trần được lắp hệ thống chống nóng.

Trong khu chăn nuôi, đường đi lại giữa các chuồng, các khu khác đều được đổ bê tông và có các hố sát trùng. - Hệ thống nước trong khu chăn nuôi đều là nước giếng khoan. Nước uống, nước tắm, nước phục vụ cho công tác khác được cấp từ một bể lớn, bể được bố trí xây dựng ở đầu chuồng, có hệ thống lọc và xử lí trước khi dẫn nước vào chuồng. Có hệ thống quạt gió, giàn mát, điện sáng, vòi uống nước tự động, đèn điện sưởi ấm cho lợn con vào mùa đông.

Có đầy đủ các thiết bị, máy móc để phục vụ cho công nhân và sinh viên sinh hoạt hàng ngày như: máy giặt, tắm nóng lạnh, tivi, tủ lạnh, quạt,. - Ngoài ra, trại còn có một máy phát điện công suất lớn đủ cung cấp điện cho cả trại sinh hoạt và hệ thống chuồng nuôi khi mất điện. n 5 * Cơ sở hạ tầng - Trại xây dựng gồm 2 khu tách biệt: khu nhà ở và sinh hoạt của công nhân, sinh viên và khu chuồng nuôi. - Khu nhà ở rộng rãi có đầy đủ nhà tắm, nhà vệ sinh tiện nghi.

- Khu nhà bếp rộng rãi và sạch sẽ. - Trại có một nhà kho là nơi chứa thức ăn cho lợn và một kho thuốc là nơi cất giữ và bảo quản các loại thuốc, vaccine, dụng cụ kỹ thuật để phục vụ công tác chăm sóc, điều trị cho đàn lợn của trại. * Cơ cấu tổ chức - Chủ trang trại: 01 người - Kĩ sư chăn nuôi: 01 người - Công nhân: 02 người - Sinh viên thực tập: 04 người 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.

Đặc điểm tiêu hóa của lợn giai đoạn theo mẹ Sinh lý của lợn con theo mẹ là khả năng thích ứng của cơ thể từ môi trường trong bụng mẹ có nhiệt độ từ 38 - 400C, ra môi trường bên ngoài có nhiệt độ thấp hơn, làm ảnh hưởng đến sự thành thục và hoàn thiện về chức năng của các cơ quan bên trong cơ thể lợn sơ sinh. + Đặc điểm tiêu hóa của lợn con Sau khi sinh ra, chức năng của các cơ quan trong cơ thể lợn con nhất là cơ quan tiêu hoá chưa thành thục. Hàm lượng HCl và các men tiêu hoá chưa hoàn thiện. Thời gian đầu, dịch tiêu hoá ở lợn con thiếu cả về chất và lượng.

Lợn con trước một tháng tuổi hoàn toàn không có HCl tự do vì lúc này lượng HCl tiết ra rất ít và nhanh chúng liên kết với niêm dịch. + Cơ năng điều tiết thân nhiệt Cơ năng điều tiết thân nhiệt của lợn con còn kém do: n 6 - Hệ thần kinh của lợn con chưa phát triển hoàn chỉnh. Trung khu điều tiết thân nhiệt ở vỏ não mà não của gia súc là cơ quan phát triển muộn nhất ở cả hai giai đoạn trong và ngoài thai. - Diện tích bề mặt của cơ thể lợn con so với khối lượng cơ thể cao hơn lợn trưởng thành nên lợn con dễ bị nhiễm lạnh (Đào Trọng Đạt và cs.

- Tốc độ sinh trưởng của gia súc non rất cao, nếu sữa mẹ không đảm bảo chất lượng, khẩu phần thức ăn thiếu đạm sẽ làm cho sự sinh trưởng chậm lại và tăng trọng theo tuổi giảm xuống, điều trị làm cho khả năng chống đỡ bệnh tật của lợn con kém (Phạm Sỹ Lăng và cs. + Hệ miễn dịch của lợn con Ở cơ thể lợn con, hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện, chúng chưa có khả năng tạo kháng thể chủ động mà chỉ có được kháng thể từ mẹ truyền sang qua nhau thai hay sữa đầu. Bộ máy tiêu hóa và các dịch tiêu hóa ở gia súc non hoạt động rất yếu. Lượng enzym tiêu hóa và HCl tiết ra chưa đủ nên dễ gây rối loạn tiêu hóa, vì vậy mầm bệnh (Salmonella, E.

perfringens…) dễ dàng xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa. Theo Trần Thị Dân (2008) [4]: Lợn con mới đẻ trong máu không có globulin nhưng sau khi bú sữa đầu lại tăng lên nhanh chóng do truyền từ mẹ sang qua sữa đầu. Lượng globulin sẽ giảm sau 3 - 4 tuần, rồi đến tuần thứ 5 - 6 lại tăng lên và đạt giá trị bình thường 65mg/100ml máu. Các yếu tố miễn dịch như bổ thể, lyzozyme, bạch cầu…được tổng hợp còn ít, khả năng miễn dịch đặc hiệu của lợn con kém.

Vì vậy, cho lợn con bú sữa đầu rất cần thiết để tăng khả năng bảo vệ cơ thể chống lại mầm bệnh nhất là bệnh phân trắng lợn con. + Hệ vi sinh vật đường ruột Theo Nguyễn Như Thanh và cs. coli, Salmonella, Shigella, Klesiella, Proteus… Trong nhóm vi khuẩn này, người ta quan tâm nhiều nhất đến trực khuẩn E. Đây là vi khuẩn phổ biến nhất hành tinh, chúng có mặt ở mọi nơi và khi gặp điều kiện thuận lợi, các chủng E.

coli trở nên cường độc và gây bệnh. Cấu trúc kháng nguyên của E. coli rất phức tạp. Người ta đã phát hiện có ít nhất 170 kháng nguyên O, 80 kháng nguyên K, 86 kháng nguyên H và kháng nguyên F.