Luận án tiến sĩ chính trị học vận dụng tư tưởng đối ngoại của hồ chí minh trong quan hệ với trung quốc hiện nay

Luận án tiến sĩ phân tích việc vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc, đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Hoàng Thị Hương Thu
• Người hướng dẫn: PGS. Doãn Thị Chín
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 1.1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh
• 1.2. Những công trình liên quan đến vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ đối với Trung Quốc
• 1.3. Đánh giá những kết quả nghiên cứu liên quan đến luận án và vấn đề đặt ra luận án cần giải quyết
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TƯ TƯỞNG ĐỐI NGOẠI HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Nội dung cơ bản tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh
• 2.2. Tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh với Trung Quốc
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN HỆ ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM VỚI TRUNG QUỐC TỪ 1991 ĐẾN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Những nhân tố tác động đến quan hệ Việt Nam - Trung Quốc từ 1991 đến nay
• 3.2. Thực trạng quan hệ đối ngoại Việt Nam – Trung Quốc từ 1991 đến nay theo tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh
• 3.3. Những vấn đề đặt ra trong việc vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh đối với quan hệ Việt – Trung
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG ĐỐI NGOẠI HỒ CHÍ MINH TRONG QUAN HỆ VIỆT - TRUNG
• 4.1. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quan hệ đối ngoại với Trung Quốc dưới ánh sáng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh
• 4.2. Giải pháp vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong việc tăng cường quan hệ đối ngoại Việt Nam – Trung Quốc
• 4.3. Tiểu kết chương 4
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

Chương này tập trung phân tích các công trình nghiên cứu liên quan đến tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh và sự vận dụng của nó trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc. Các nghiên cứu trước đây đã đề cập đến nhiều khía cạnh của tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh, nhưng chưa có sự hệ thống hóa toàn diện. Luận án kế thừa và phát triển các nghiên cứu này, đặc biệt là các công trình về quan hệ Việt - Trung từ năm 1991 đến nay. Những kết quả nghiên cứu trước đây đã đặt nền móng cho việc phân tích sâu hơn về giá trị và sự vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện đại.

1.1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh

Các công trình nghiên cứu về tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh đã được thực hiện từ nhiều góc độ khác nhau, bao gồm các đề tài khoa học, sách, và kỷ yếu hội thảo. Các nghiên cứu này tập trung vào việc làm rõ nội dung cơ bản của tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh, đặc biệt là trong quan hệ với các nước láng giềng như Trung Quốc. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu vẫn còn mang tính chất tản mạn và chưa có sự hệ thống hóa toàn diện.

1.2. Những công trình liên quan đến vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ với Trung Quốc

Các nghiên cứu về việc vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc đã được thực hiện từ những năm 1990. Các công trình này tập trung vào việc đánh giá thực trạng quan hệ giữa hai nước và đề xuất các giải pháp để tăng cường hợp tác. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết, đặc biệt là trong bối cảnh quan hệ quốc tế hiện đại.

II. Tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh

Chương này làm rõ nội dung cơ bản của tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh, bao gồm các nguyên tắc và phương pháp đối ngoại mà Người đã áp dụng trong suốt sự nghiệp cách mạng. Tư tưởng đối ngoại của Hồ Chí Minh được hình thành dựa trên sự kế thừa truyền thống dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin. Đặc biệt, Hồ Chí Minh luôn coi trọng mối quan hệ hữu nghị với các nước láng giềng, trong đó có Trung Quốc.

2.1. Nội dung cơ bản tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh

Tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh bao gồm các nguyên tắc như độc lập tự chủ, hòa bình, hợp tác, và đa dạng hóa quan hệ quốc tế. Người luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng mối quan hệ hữu nghị với các nước, đặc biệt là các nước láng giềng. Tư tưởng này đã trở thành nền tảng cho đường lối đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam.

2.2. Tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh với Trung Quốc

Hồ Chí Minh luôn coi trọng mối quan hệ hữu nghị với Trung Quốc, một nước láng giềng có nhiều điểm tương đồng về văn hóa và lịch sử. Người đã đặt nền móng cho mối quan hệ này thông qua các hoạt động ngoại giao và sự hợp tác chặt chẽ giữa hai nước trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

III. Quan hệ đối ngoại của Việt Nam với Trung Quốc từ 1991 đến nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương này phân tích thực trạng quan hệ đối ngoại giữa Việt Nam và Trung Quốc từ năm 1991 đến nay, dưới ánh sáng của tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh. Các nhân tố tác động đến quan hệ giữa hai nước bao gồm bối cảnh quốc tế, sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của hai nước, và các vấn đề phức tạp như tranh chấp biển Đông. Luận án chỉ ra những thành tựu và hạn chế trong việc vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ Việt - Trung.

3.1. Những nhân tố tác động đến quan hệ Việt Nam Trung Quốc từ 1991 đến nay

Các nhân tố tác động đến quan hệ Việt Nam - Trung Quốc bao gồm sự thay đổi trong bối cảnh quốc tế, sự phát triển kinh tế của hai nước, và các vấn đề địa chính trị phức tạp. Đặc biệt, tranh chấp biển Đông đã trở thành một thách thức lớn trong quan hệ giữa hai nước.

3.2. Thực trạng quan hệ đối ngoại Việt Nam Trung Quốc từ 1991 đến nay theo tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh

Quan hệ Việt Nam - Trung Quốc từ năm 1991 đến nay đã có nhiều bước tiến quan trọng, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Việc vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh đã giúp hai nước duy trì mối quan hệ hữu nghị, nhưng vẫn cần có những giải pháp để giải quyết các vấn đề phức tạp.

IV. Quan điểm và giải pháp vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ Việt Trung

Chương này đề xuất các quan điểm và giải pháp để tiếp tục vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc. Các giải pháp bao gồm tăng cường hợp tác kinh tế, giải quyết các tranh chấp thông qua đối thoại, và củng cố niềm tin chính trị giữa hai nước. Luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kế thừa và phát triển tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện đại.

4.1. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quan hệ đối ngoại với Trung Quốc dưới ánh sáng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng việc vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ với Trung Quốc. Quan điểm này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì mối quan hệ hữu nghị, hợp tác, và giải quyết các tranh chấp thông qua đối thoại.

4.2. Giải pháp vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong việc tăng cường quan hệ đối ngoại Việt Nam Trung Quốc

Các giải pháp được đề xuất bao gồm tăng cường hợp tác kinh tế, thúc đẩy giao lưu văn hóa, và giải quyết các tranh chấp thông qua đối thoại. Việc vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh sẽ giúp hai nước duy trì mối quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Chính trị học với đề tài "Vận dụng tư tưởng đối ngoại của Hồ Chí Minh trong quan hệ với Trung Quốc hiện nay" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Hoàng Thị Hương Thu, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Doãn Thị Chín. Công trình được bảo vệ năm 2022 tại Học viện Khoa học Xã hội trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, mã số chuyên ngành là 9.01.

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, tác giả chỉ ra rằng quan hệ Việt Nam - Trung Quốc là mối quan hệ láng giềng gắn liền với sự tương đồng về thể chế chính trị, văn hóa, xã hội và con đường phát triển xã hội chủ nghĩa. Trong bối cảnh quốc tế chuyển dịch theo xu hướng đa cực, đa trung tâm, sự gia tăng của chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa dân tộc cực đoan và cạnh tranh nước lớn đặt ra những tác động trực tiếp tới an ninh và chủ quyền của Việt Nam. Mặc dù quan hệ hai nước đạt được những thành tựu hợp tác quan trọng sau khi bình thường hóa năm 1991, thực tiễn vẫn tồn tại những bất đồng trong nhận thức về một số vấn đề quốc tế, phức tạp nhất là vấn đề tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông. Tác giả luận án khẳng định khoảng trống nghiên cứu nằm ở việc cần tiếp cận một cách chuyên sâu, toàn diện và có hệ thống việc vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh để giải quyết mối quan hệ với Trung Quốc trong giai đoạn mới.

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ nội dung cơ bản của tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh, từ đó vận dụng vào đánh giá thực trạng quan hệ Việt - Trung từ năm 1991 đến nay và đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm tiếp tục vận dụng tư tưởng này trong hoạch định chính sách đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam thời gian tới. Để đạt mục đích trên, luận án xác định ba nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Nghiên cứu làm rõ nội dung tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh.
2. Đánh giá những thành tựu, hạn chế và kinh nghiệm trong quan hệ với Trung Quốc từ năm 1991 đến nay.
3. Đề xuất giải pháp chủ yếu để tiếp tục vận dụng sáng tạo tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ với Trung Quốc thời gian tới.

Đối tượng nghiên cứu của công trình là tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh và sự vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ đối ngoại với Trung Quốc. Về phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi nội dung: Tập trung nghiên cứu hệ thống tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh và quá trình Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng tư tưởng này vào quan hệ với Trung Quốc.
• Phạm vi không gian: Đề tài được triển khai trên địa bàn đất nước Việt Nam gắn với công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước.
• Phạm vi thời gian: Khảo sát thực trạng vận dụng từ năm 1991 (thời điểm bình thường hóa quan hệ Việt Nam - Trung Quốc) đến thời điểm nghiên cứu (năm 2022).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu trong luận án được phân chia thành các nhóm công trình nghiên cứu chính gắn với tên tuổi các học giả, cơ quan nghiên cứu và năm xuất bản cụ thể trong văn bản:

Nhóm công trình	Tác giả, cơ quan và năm xuất bản	Tác phẩm / Công trình tiêu biểu
Nghiên cứu tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh và ngoại giao Việt Nam	GS. Đặng Xuân Kỳ (1991-1995) Học viện Quan hệ quốc tế (1995) Phan Ngọc Liên (1995) Lưu Văn Lợi (1996) Nguyễn Phúc Luân (1999, 2001, 2003) Vũ Khoan (1999) Bộ Ngoại giao (2000, 2004) Học viện Quan hệ quốc tế (2001, 2002) Nguyễn Đình Bin (2002) Vũ Dương Huân (2005, 2010) Đỗ Đức Hinh (2007) Nguyễn Dy Niên (2008) Đỗ Hoàng Linh, Phạm Hoàng Điệp (2009) Võ Văn Sung (2010) Khu Di tích Hồ Chí Minh (2010) Nguyễn Hùng Hậu (2011) Nguyễn Khắc Huỳnh (2011) Trần Minh Trưởng (2005, 2014) Đinh Xuân Lý (2005, 2012) Trần Thị Minh Tuyết (2013, 2016)	- Đề tài KX-02: Hồ Chí Minh với thế giới - 50 năm ngoại giao Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh - Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về một số vấn đề quốc tế - Ngoại giao Việt Nam 1945-1975 - Hồ Chí Minh: Nhà trí tuệ lớn của nền ngoại giao Việt Nam hiện đại - Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác ngoại giao - Ngoại giao Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh - Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh (Đề tài cấp Bộ) - Ngoại giao và công tác ngoại giao - Tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại - Một số nội dung cơ bản - Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh - Hồ Chí Minh trong lòng bạn bè thế giới - Suy ngẫm về trường phái ngoại giao Hồ Chí Minh - Dĩ bất biến, ứng vạn biến - Ngoại giao Việt Nam góc nhìn và suy ngẫm - Những quan điểm nguyên tắc ứng xử trong quan hệ quốc tế của Hồ Chí Minh...
Luận án, luận văn chuyên khảo	Phạm Hồng Chương (1993) Nguyễn Thị Kim Dung (2000) Lương Viết Sang Trần Minh Trưởng Đặng Văn Thái Nguyễn Thế Hưởng	- Luận án Phó Tiến sĩ Lịch sử (1965-1973) - Luận án Tiến sĩ Lịch sử (1945-1946) - Luận án Tiến sĩ: Đảng lãnh đạo đấu tranh ngoại giao tại Hội nghị Pari về Việt Nam (1968-1973) - Luận án Tiến sĩ Lịch sử (1954-1969) - Luận án Tiến sĩ Triết học (1945-1954) - Luận văn Thạc sĩ Quốc tế học
Học giả quốc tế nghiên cứu về Hồ Chí Minh	N. Khrushchev Jean Sainteny Hoàng Tranh E. Kobélev Alain Ruscio Sophie Quinn-Judge	- Hồi ký Khrushchev - Face à Ho Chi Minh - Hồ Chí Minh với Trung Quốc - Đồng chí Hồ Chí Minh - Các công trình lịch sử của Alain Ruscio - Ho Chi Minh - The Missing Years
Vận dụng tư tưởng đối ngoại trong quan hệ Việt - Trung	Nguyễn Thị Tình, Nguyễn Mạnh Hà, Nguyễn Thị Mai Hoa, Lê Văn Mỹ, Nguyễn Phương Hoa, Đỗ Minh Cao, Nguyễn Xuân Cường, Vũ Cao Phan (Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc) Đinh Xuân Lý (2013), Nguyễn Thị Hoa (Tạp chí Lý luận Chính trị) Vũ Chiến Thắng (Tạp chí Quốc phòng toàn dân)	- Nhóm bài viết về dấu ấn hoạt động của Hồ Chí Minh tại Trung Quốc và quan hệ song phương qua các thời kỳ - Bài viết về vận dụng tư tưởng đối ngoại xử lý tranh chấp Biển Đông - Bài viết về quan hệ đối ngoại quốc phòng Việt - Trung

Đánh giá tổng quan, tác giả nhận định các công trình trước đây đã làm rõ khái niệm ngoại giao, đối ngoại, phương châm, nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh và giải quyết một số vấn đề thực tiễn riêng biệt như ngoại giao trong chiến tranh giải phóng, đấu tranh đàm phán tại Paris, quan hệ quốc phòng hoặc tranh chấp biển đảo. Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách chuyên sâu, đầy đủ và có hệ thống về việc vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh của Đảng Cộng sản Việt Nam trong tổng thể quan hệ với Trung Quốc từ năm 1991 đến nay. Do đó, luận án lựa chọn lấp đầy khoảng trống này bằng cách hệ thống hóa nội dung tư tưởng, phân tích thực trạng thực hiện và đề xuất hệ thống giải pháp cho giai đoạn hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án xây dựng cơ sở lý luận dựa trên việc phân định các khái niệm học thuật và xác lập cấu trúc đối ngoại của Việt Nam:

• Khái niệm "đối ngoại": Chỉ toàn bộ mục tiêu, nhiệm vụ, phương hướng, nguyên tắc, phương châm, biện pháp mà một quốc gia theo đuổi trong quan hệ với các quốc gia khác hoặc các chủ thể quốc tế nhằm phục vụ lợi ích quốc gia.
• Khái niệm "ngoại giao": Là sự giao thiệp với nước ngoài nhằm bảo vệ quyền lợi quốc gia, đóng vai trò là công cụ, phương tiện hòa bình quan trọng nhất để thực thi chính sách đối ngoại.
• Cấu trúc ba kênh đối ngoại của Việt Nam gồm: Đối ngoại Đảng (quan hệ của Đảng Cộng sản Việt Nam với các đảng cầm quyền, đảng công nhân, cánh tả và phong trào tiến bộ); Ngoại giao Nhà nước (hoạt động của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan nhà nước trên cơ sở các điều ước quốc tế, luật pháp và tập quán quốc tế); Đối ngoại Nhân dân (hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể và tổ chức nhân dân).
• Khái niệm "Tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh": Luận án đúc kết định nghĩa trên cơ sở Văn kiện Đại hội XI của Đảng và quan điểm của các nhà nghiên cứu (Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Dy Niên, Vũ Khoan...). Tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh là một bộ phận hữu cơ của tư tưởng Hồ Chí Minh về đường lối cách mạng Việt Nam, là hệ thống các quan điểm lý luận về quan hệ quốc tế, đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước; hình thành từ sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện Việt Nam, kế thừa truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại; bao gồm mục tiêu, nguyên tắc, phương pháp và nghệ thuật đối ngoại.

Về khung nội dung tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh:

• Mục tiêu đối ngoại: Bảo đảm các quyền dân tộc cơ bản (độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ); giữ vững nền độc lập thực sự gắn liền với hạnh phúc của nhân dân; đấu tranh cho hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
• Nguyên tắc đối ngoại: Giữ vững độc lập tự chủ, tự lực tự cường ("muốn người ta giúp cho, thì trước mình phải tự giúp lấy mình đã"); nguyên tắc "thêm bạn, bớt thù" (đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ, tranh thủ tối đa lực lượng ủng hộ); phương châm "Dĩ bất biến, ứng vạn biến" (lấy mục tiêu độc lập dân tộc và chủ quyền làm bất biến để ứng phó linh hoạt với mọi biến chuyển quốc tế).

Phương pháp nghiên cứu trong luận án hoàn toàn mang tính định tính thuộc chuyên ngành Chính trị học, bao gồm:

• Phương pháp logic: Vận dụng làm sáng tỏ nội hàm, bản chất các khái niệm "đối ngoại", "tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh", hệ thống hóa các quan điểm lý luận và đề xuất phương hướng, giải pháp.
• Phương pháp lịch sử: Làm rõ quá trình hình thành, phát triển của tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh và tái hiện tiến trình quan hệ đối ngoại Việt Nam - Trung Quốc qua các mốc lịch sử từ năm 1991 đến nay.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Sử dụng để đánh giá các văn bản, nhận định của các nhà nghiên cứu, rút ra các đặc điểm và luận điểm chính.
• Phương pháp so sánh và gắn lý luận với thực tiễn: Khảo sát đối chiếu giữa các giai đoạn, làm rõ sự phù hợp giữa tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh với thực tiễn xử lý các tình huống đối ngoại phức tạp.
• Phương pháp phân tích tài liệu và phân tích hành vi: Khảo cứu các văn kiện Đại hội của Đảng, các bài phát biểu, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các tuyên bố chung và điều ước quốc tế song phương Việt - Trung.

Nguồn tư liệu của luận án gồm bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập (15 tập, Nxb Chính trị Quốc gia, 2011), các Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng Cộng sản Việt Nam (từ Đại hội VII đến Đại hội XIII), các công trình nghiên cứu lịch sử ngoại giao, kỷ yếu hội thảo khoa học và các bài viết trên các tạp chí chuyên ngành như Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc, Tạp chí Lý luận Chính trị, Tạp chí Quốc phòng toàn dân.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

Chương 1 hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài theo hai mảng lớn: các nghiên cứu về tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh và các công trình về vận dụng tư tưởng này trong quan hệ với Trung Quốc. Tác giả điểm qua các công trình nghiên cứu cấp Nhà nước (như Chương trình KX-02 do Đặng Xuân Kỳ chủ nhiệm, Đề tài KX.07 do Phan Ngọc Liên chủ nhiệm), các tác phẩm của các nhà ngoại giao lão thành và nhà nghiên cứu (Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Dy Niên, Vũ Khoan, Lưu Văn Lợi, Trần Minh Trưởng, Trần Thị Minh Tuyết...).

Chương này cũng phân tích các bài nghiên cứu về quan hệ Việt - Trung trên Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc và Tạp chí Lý luận Chính trị, làm rõ những góc độ tiếp cận về quan hệ láng giềng, xử lý tranh chấp biển đảo và ngoại giao quốc phòng. Tiểu kết chương 1 khẳng định giá trị kế thừa từ các tài liệu đi trước, đồng thời xác lập rõ nhiệm vụ giải quyết khoảng trống nghiên cứu về sự vận dụng toàn diện tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh vào quan hệ với Trung Quốc từ năm 1991 đến nay.

Chương 2: Tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh

Chương 2 tập trung phân tích nguồn gốc, bản chất và hệ thống nội dung của tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh. Tác giả trình bày sự hình thành tư tưởng từ nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, truyền thống ngoại giao dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, kết hợp với tinh hoa quan hệ quốc tế thời cận - hiện đại.

Nội dung chương đi sâu vào ba mục tiêu đối ngoại cơ bản: bảo đảm các quyền dân tộc cơ bản (độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ); giữ vững nền độc lập gắn với tự do, hạnh phúc của nhân dân; kiên trì mục tiêu hòa bình và phát triển trên tinh thần "thêm bạn, bớt thù", thực hiện ngoại giao "tâm công". Về mặt nguyên tắc, chương 2 làm sáng tỏ phương châm độc lập tự chủ, tự lực cánh sinh ("đem sức ta mà giải phóng cho ta") đi đôi với đoàn kết quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, kiên trì nguyên tắc chiến lược "Dĩ bất biến, ứng vạn biến". Phần sau của chương phân tích tư tưởng của Người dành riêng cho quan hệ với Trung Quốc: coi trọng tình hữu nghị láng giềng "vừa là đồng chí, vừa là anh em", đặt nền móng từ mối quan hệ giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Mao Trạch Đông, duy trì tiếp xúc và giải quyết bất đồng trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau.

Chương 3: Quan hệ đối ngoại của Việt Nam với Trung Quốc từ 1991 đến nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương 3 khảo sát thực tiễn quan hệ song phương kể từ dấu mốc bình thường hóa quan hệ năm 1991 đến thời điểm thực hiện luận án. Tác giả phân tích các nhân tố tác động bao gồm bối cảnh quốc tế sau Chiến tranh Lạnh, sự chuyển dịch cán cân quyền lực, sự trỗi dậy của Trung Quốc và những yêu cầu phát triển nội tại của mỗi nước.

Thực trạng quan hệ được xem xét toàn diện qua việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trên cả ba kênh đối ngoại:

• Kênh đối ngoại Đảng: Duy trì các chuyến thăm, gặp gỡ thường niên giữa lãnh đạo cấp cao hai Đảng, thiết lập cơ chế hội thảo lý luận giữa hai Đảng để chia sẻ kinh nghiệm cầm quyền và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
• Kênh ngoại giao Nhà nước: Thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, hoàn thành phân giới cắm mốc trên đất liền và ký kết Hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ.
• Kênh đối ngoại Nhân dân: Đẩy mạnh giao lưu nhân dân, các chương trình gặp gỡ hữu nghị thanh niên và hợp tác giữa các địa phương có chung đường biên giới.

Bên cạnh các thành tựu, chương 3 làm rõ những vấn đề phức tạp nảy sinh, trọng tâm là sự bất đồng về nhận thức và tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông. Tác giả phân tích các hành động đơn phương của phía Trung Quốc khi đưa ra yêu sách đường 9 đoạn chiếm hơn 80% diện tích Biển Đông (bao gồm hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam), xâm phạm chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam. Ngoài ra, chương này cũng chỉ ra những vấn đề đặt ra trong cân bằng thương mại, quản lý biên giới và sự cần thiết phải giữ vững độc lập tự chủ kinh tế.

Chương 4: Quan điểm và giải pháp vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ Việt - Trung

Chương 4 hệ thống hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quan hệ với Trung Quốc dưới ánh sáng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh. Các quan điểm bao gồm: kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; giữ vững nguyên tắc độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế; nhất quán giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế và các thỏa thuận cấp cao; quán triệt phương châm "Dĩ bất biến, ứng vạn biến" nhằm bảo vệ tối cao lợi ích quốc gia - dân tộc.

Trên cơ sở đó, tác giả luận chứng hệ thống giải pháp vận dụng trong thời gian tới:

1. Tiếp tục tăng cường tin cậy chính trị thông qua các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa hai Đảng, hai Nhà nước, nâng cao hiệu quả hoạt động của Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương Việt Nam - Trung Quốc.
2. Vận dụng phương châm "Dĩ bất biến, ứng vạn biến" và tư tưởng hòa bình trong đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biển đảo; kiên trì đàm phán giải quyết bất đồng tại Biển Đông phù hợp với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982) và Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), hướng tới Bộ Quy tắc ứng xử (COC).
3. Đẩy mạnh hợp tác kinh tế - thương mại theo hướng cân bằng, bền vững, giảm thiểu nhập siêu, nâng cao hiệu quả các dự án đầu tư và kết nối hạ tầng giao thông.
4. Mở rộng và làm sâu sắc hơn công tác đối ngoại nhân dân, tăng cường giao lưu biên giới, hợp tác văn hóa, giáo dục và khoa học công nghệ để củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ hai nước.
5. Nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo chiến lược đối ngoại và chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại am hiểu về Trung Quốc.

Kết quả và những đóng góp mới

Theo tuyên bố của tác giả, luận án mang lại bốn đóng góp mới về mặt khoa học lý luận và thực tiễn:

1. Luận án đã lựa chọn và phân tích làm rõ hơn nội hàm các khái niệm nền tảng: khái niệm "đối ngoại" và "tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh", xác định rõ vị trí của tư tưởng đối ngoại trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam.
2. Khẳng định giá trị khoa học và thực tiễn của tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp cách mạng, coi đây là kim chỉ nam cho đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế.
3. Phân tích, làm rõ thực trạng việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại trong quan hệ với Trung Quốc từ năm 1991 đến nay; chỉ rõ những thành tựu hợp tác trên các kênh Đảng, Nhà nước, Nhân dân, đồng thời nhận diện sâu sắc những vấn đề đặt ra và thách thức trong việc xử lý các bất đồng, đặc biệt là tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp có tính khả thi nhằm tiếp tục vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong quan hệ với Trung Quốc giai đoạn hiện nay và giai đoạn tiếp theo, bảo đảm mục tiêu giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước đồng thời bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

Về mặt kiến nghị, tác giả nhấn mạnh yêu cầu kiên trì nguyên tắc chiến lược nhưng linh hoạt về sách lược, phối hợp chặt chẽ giữa đấu tranh pháp lý, ngoại giao và thực địa, tăng cường thông tin minh bạch và tranh thủ sự ủng hộ rộng rãi của cộng đồng quốc tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế, văn bản luận án xác định phạm vi nghiên cứu thực trạng giới hạn trong giai đoạn từ năm 1991 đến năm 2022. Không gian nghiên cứu được giới hạn trên địa bàn đất nước Việt Nam, tập trung vào góc độ hoạch định và thực thi chính sách đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam. Do bản chất của một nghiên cứu Chính trị học dựa trên nguồn tài liệu công khai, tác giả chưa tiếp cận được toàn diện các tài liệu lưu trữ nội bộ hoặc các văn bản ngoại giao mật giữa hai nước.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được mở ra từ đề tài bao gồm việc tiếp tục theo dõi, đánh giá những tác động mới của cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn đối với quan hệ Việt - Trung; nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế phối hợp liên ngành giữa ba trụ cột đối ngoại (đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân) trong xử lý các tranh chấp phức tạp trên biển; và đánh giá tác động của các sáng kiến kết nối khu vực của Trung Quốc đối với an ninh, kinh tế của Việt Nam trong những năm tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Các nhà nghiên cứu, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên thuộc các chuyên ngành Chính trị học, Quan hệ quốc tế, Hồ Chí Minh học và Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Các giảng viên sử dụng làm tài liệu tham khảo trực tiếp cho các chuyên đề giảng dạy về Tư tưởng Hồ Chí Minh, Đường lối đối ngoại của Đảng và Chính trị quốc tế.
• Các cơ quan tham mưu, cơ quan nghiên cứu chiến lược và các cán bộ thực thi công tác đối ngoại thuộc Bộ Ngoại giao, Ban Đối ngoại Trung ương và các tổ chức đối ngoại nhân dân trong việc nắm vững phương châm "Dĩ bất biến, ứng vạn biến" để xử lý các vấn đề nảy sinh trong quan hệ với các nước láng giềng và các nước lớn.

Phần đáng tham khảo nhất của luận án là chương 2 với hệ thống hóa lý luận về mục tiêu, nguyên tắc đối ngoại Hồ Chí Minh và chương 4 với các giải pháp ứng xử thực tế trong bảo vệ chủ quyền biển đảo gắn với duy trì quan hệ láng giềng hòa bình.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa thế nào về "Tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh"?
Theo tác giả, tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh là một bộ phận hữu cơ của tư tưởng Hồ Chí Minh về đường lối cách mạng Việt Nam, là hệ thống các quan điểm lý luận của Hồ Chí Minh về quan hệ quốc tế, về đường lối đối ngoại, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện Việt Nam, kế thừa truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại; bao gồm mục tiêu, nguyên tắc, phương pháp và nghệ thuật đối ngoại.

2. Ba kênh đối ngoại cơ bản của Việt Nam được tác giả xác định là gì?
Ba kênh đối ngoại cơ bản của Việt Nam theo cấu trúc hệ thống chính trị gồm có: Đối ngoại Đảng (quan hệ của Đảng Cộng sản Việt Nam với các đảng cầm quyền, đảng công nhân, cánh tả và các phong trào tiến bộ); Ngoại giao Nhà nước (hoạt động của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan nhà nước với các quốc gia và tổ chức quốc tế); Đối ngoại Nhân dân (hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể và tổ chức nhân dân). Ba kênh này phối hợp chặt chẽ, bổ sung cho nhau tạo nên sức mạnh đối ngoại tổng hợp.

3. Nguyên tắc "Dĩ bất biến, ứng vạn biến" được luận án phân tích như thế nào?
Theo phân tích của tác giả, "Dĩ bất biến, ứng vạn biến" là phương pháp biện chứng cách mạng nhất quán của Hồ Chí Minh. Trong đó, cái "bất biến" là mục tiêu chiến lược tối cao: độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, lợi ích quốc gia - dân tộc. Cái "vạn biến" là sự linh hoạt, mềm dẻo, khôn khéo trong sách lược, biện pháp đàm phán và cách thức ứng phó trước từng tình huống cụ thể nhằm giữ vững cái bất biến.

4. Khó khăn, thách thức lớn nhất trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc được luận án chỉ ra là gì?
Thách thức lớn nhất được nêu trong luận án là sự bất đồng trong nhận thức một số vấn đề quốc tế, đặc biệt là tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông. Cụ thể là việc Trung Quốc đưa ra yêu sách đường 9 đoạn chiếm hơn 80% diện tích Biển Đông (bao gồm cả hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam) và thực hiện các hành động vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam. Vấn đề này đòi hỏi Việt Nam phải kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ chủ quyền trên cơ sở luật pháp quốc tế (UNCLOS 1982).

5. Luận án sử dụng những phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể nào?
Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu định tính chuyên ngành Chính trị học gồm: phương pháp lịch sử - logic; phương pháp phân tích và tổng hợp; phương pháp thống kê, so sánh; phương pháp gắn lý luận với thực tiễn; phương pháp phân tích tài liệu và phân tích hành vi.

Kết luận

Luận án tiến sĩ Chính trị học của Hoàng Thị Hương Thu đã hệ thống hóa toàn diện các quan điểm lý luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh về mục tiêu, nguyên tắc, phương pháp đối ngoại và tư tưởng ngoại giao đặc thù đối với Trung Quốc. Công trình phân tích thực trạng quan hệ đối ngoại Việt - Trung qua ba kênh Đảng, Nhà nước và Nhân dân từ năm 1991 đến nay, làm rõ những bước phát triển quan trọng cùng các thách thức chủ quyền tại Biển Đông. Trên nền tảng đó, luận án đề xuất hệ thống giải pháp vận dụng phương châm "Dĩ bất biến, ứng vạn biến" nhằm củng cố tin cậy chính trị, thúc đẩy hợp tác toàn diện và bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia - dân tộc. Bản luận án là tài liệu nghiên cứu chuyên sâu, đóng góp thiết thực cho công tác nghiên cứu lý luận chính trị và tham khảo thực tiễn đối ngoại của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cuốn sách: “Chủ tịch Hồ Chí Minh - anh hùng giải phóng dân tộc, nhà chính trị lỗi lạc, danh nhân văn hóa kiệt xuất đồng thời cũng là nhà ngoại giao thiên tài của dân tộc Việt Nam. Do ngoại giao luôn là một hoạt động trọng yếu của đất nước nên để lãnh đạo hoạt động văn hóa chính trị ở tầm cao này, Hồ Chí Minh đã xây dựng hệ thống tư tưởng ngoại giao toàn diện và sâu sắc”2. Đề cập đến tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, tác giả đi vào phân tích khái niệm ngoại giao, tư tưởng ngoại giao, tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh. Từ đó phân tích cơ sở, quá trình hình thành tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh.

Tác giả đã tiếp cận trực tiếp đến phương pháp, nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh như: “thêm bạn, bớt thù” và “ ĩ bất bi n ng vạn bi n”, “ngoại giao tâm công”. Bám sát vào các sự kiện lịch sử diễn ra trong thực tiễn cách mạng Việt Nam, Bên cạnh đó, tác giả đi vào vận dụng tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay với hai nội dung: Tổng kết đường lối đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, từ đó xác định nhiệm vụ và thách 2 Trần Thị Minh Tuyết: ởng ngoại giao H Chí Minh, Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2016. 17 thức đặt ra cho ngoại giao Việt Nam, vạch ra phương hướng vận dụng tư tưởng ngoại giao Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Những nội dung trong cuốn sách là nguồn tài liệu cơ bản để tác giả tham khảo, nghiên cứu. Ngoài ra còn có nhiều cuốn sách khác nghiên cứu các vấn đề liên quan đến ngoại giao, phương pháp ngoại giao: - Các luận án, luận văn viết về đối ngoại Hồ Chí Minh Phạm Hồng Chương (1993) Đ ã ạ ấ ạ ờ ỳ Mỹ ớ (1965-1973), Luận án Phó Tiến sĩ Lịch sử, Hà Nội. Luận án phân tích và luận giải về chủ trương, đường lối, chiến lược, sách lược của Đảng ta trên mặt trận đấu tranh ngoại giao chống chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, cuộc đấu tranh trên mặt trận ngoại giao: “ ừ ừ ” đã đạt tới đỉnh cao nghệ thuật, thông qua ngoại giao, kết thúc chiến tranh bằng đàm phán hòa bình.

Ngoại giao trở thành phương tiện, vũ khí sắc bén tấn công kẻ thù; phát huy được sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc ta. Nguyễn Thị Kim Dung (2000), Đ ã ạ ạ ộ ạ ờ ỳ 1945-1946, Luận án Tiến sĩ Lịch sử. Luận án phân tích, luận giải về đường lối đối ngoại của Đảng; tư tưởng, nghệ thuật chỉ đạo, chiến lược, sách lược ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh, “ ụ ẻ ù”; “thêm bạ bớ hù”; “Dĩ bấ b ạ b ”,. góp phần giữ vững chính quyền cách mạng, xây dựng lực lượng, trong những năm đầu mới thành lập của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Mặc dù luận án không trực tiếp đề cập tới tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh một cách có hệ thống, song những luận điểm đề cập tới tư tưởng ngoại giao của Người trong giai đoạn 1945-1946 với những tư tưởng nổi bật trong quan điểm ngoại giao là những tư liệu quan trọng để tác giả nghiên cứu, kế thừa có chọn lọc phục vụ cho việc hoàn thiện đề tài luận án. 18 Luận án tiến sĩ, “Đ ã ạ ấu tranh ngoại giao tại Hội ngh Pari về Vi t Nam (1968-1973)” của Lương Viết Sang, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án đã đề cập tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng chỉ đạo cuộc đấu tranh ngoại giao của Việt Nam ở Hội nghị Pari đã giành thắng lợi, góp phần vào chiến thắng của nhân dân ta trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Luận án Tiến sĩ lịch sử của Trần Minh Trưởng “H ạ ộ ạ C H C M ạ 1954 - 1969”, là công trình nghiên cứu cơ bản những hoạt động ngoại giao của Hồ Chí Minh trên cương vị Chủ tịch nước, kiêm Bộ trưởng ngoại giao của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Dưới góc độ lịch sử, tác giả đã cung cấp nhiều sự kiện quan trọng và thể hiện đầy đủ bản lĩnh, quan điểm của Hồ Chí Minh trong việc thực hiện chính sách đối ngoại. Đặc biệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ đạo xử lý mối quan hệ Việt - Trung - Xô những năm 1960, trong bối cảnh Liên Xô và Trung Quốc có những bất đồng gay gắt. Một mặt, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra sức bảo vệ phe XHCN, một mặt hàn gắn những rạn nứt giữa Xô - Trung, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ của họ đối với cuộc cách mạng của nhân dân. Ngoài những đánh giá sâu sắc về chính sách đối ngoại của Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh, tác giả còn tổng kết, rút ra những bài học quan trọng đối với việc hoạch định chính sách đối ngoại sau này.

Luận án Tiến sĩ Triết học “H ạ ộ ạ C H C M ờ ỳ 1945 - 1954” của Đặng Văn Thái. Tác giả tiếp cận tư tưởng và hoạt động đối ngoại của Hồ Chí Minh dưới góc nhìn triết học và tập trung vào giai đoạn 1945 - 1954, chủ yếu là quan hệ Việt - Pháp. Đây là thời kỳ rất quan trọng trong hoạt động đối ngoại của Hồ Chí Minh và thể hiện đầy đủ bản lĩnh chính trị, khả năng dự báo tình hình, chuẩn bị phương án giải quyết chính xác. Những luận án, luận văn đó đã đóng góp một phần quan trọng để làm rõ những quan điểm của Hồ Chí Minh về đối ngoại, hoạt động ngoại giao và sự 19 vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.

Đây đồng thời cũng là nguồn tài liệu để tác giả tham khảo trong quá trình thực hiện luận án. - Một số bài báo, tạp chí liên quan đến đối ngoại: - Phùng Đức Thắng - Phạm Hồng Chương, H Chí Minh vớ "Dĩ bất bi n, ng vạn bi n", Tạp chí Lịch sử quân sự, số 3 - 2000. Hai tác giả viết: “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” câu nói ấy là tổng quan phương pháp cách mạng Hồ Chí Minh mà người đã thực hiện trong suốt cuộc đời cách mạng của mình và cũng là một bài học kinh nghiệm quý giá của cách mạng Việt Nam. Trong bối cảnh lúc đó điều bất biến ở đây chính là vấn đề dân tộc,… Còn vạn biến là hàng loạt chủ trương sách lược đấu tranh trong những tình huống cụ thể.

Và qua thực tế hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các luận điểm của Người cho thấy, muốn đạt tới cái bất biến trong mục tiêu cần phải ứng vạn biến trong những điều kiện lịch sử cụ thể. - Trần Thị Minh Tuyết, "Thêm bạn, bớt thù" - nguyên tắc chi c ởng ngoại giao H Chí Minh, Tạp chí Lý luận chính trị, số 4-2013. Tác giả viết: Thực tiễn chứng minh, sự đúng - sai trong việc tập hợp lực lượng luôn là một nhân tố quyết định sự thành - bại của cuộc đấu tranh. Với mục đích tập hợp lực lượng rộng rãi, cô lập kẻ thù, tạo nên tương quan lực lượng có lợi cho cách mạng, Hồ Chí Minh đã tìm ra phương pháp xác định bạn - thù chính xác và sử dụng linh hoạt các phương cách đạt trình độ nghệ thuật.

Theo tác giả, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng linh hoạt, hiệu quả các phương pháp, chủ trương khác nhau, trong đó chủ trương “ bạ bớ ù” trong đấu tranh cách mạng vẫn là một viên ngọc lấp lánh trong di sản tư tưởng của Người. Là một dân tộc nhỏ, trong cuộc đấu tranh bảo vệ các quyền lợi chân chính của dân tộc, Việt Nam nhất thiết phải thực hiện tư tưởng “thêm bạn, bớt thù”, phải coi đó là một ắ chứ không phải là sách lược hay thủ đoạn chính trị. Bài báo là tài liệu tham khảo hữu ích cho tác giả khi đi vào nghiên cứu phương pháp “ bạ bớ ù” trong tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh. 20 - Công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong số ít lãnh tụ của một quốc gia được đông đảo học giả trên thế giới để tâm nghiên cứu.

Theo con số thống kê, cho đến nay đã có trên 350 tác phẩm và các công trình nghiên cứu, hàng trăm bài tạp chí, hàng ngàn bài báo của các nhà nghiên cứu Lịch sử, Văn học, Triết học, Tâm lý học, Văn hóa học, các nhà thơ, các phóng viên của các tờ báo lớn, đặc biệt là nhiều chính khách, tướng lĩnh trên thế giới,. viết về Hồ Chí Minh. Năm 1987, Hồ Chí Minh được tổ chức Văn hóa Khoa học của Liên Hợp Quốc (UNESCO) ra Nghị quyết khuyến cáo các quốc gia thành viên, tổ chức kỷ niệm 100 năm ngày sinh Hồ Chí Minh: A ù p ộ ă ấ , ghi nhận và tôn vinh những cống hiến của Hồ Chí Minh đối với dân tộc và nhân loại. Nói về chủ đề Hồ Chí Minh - nhà ngoại giao, nhà đàm phán mềm dẻo, khôn khéo và kiên quyết, đã có một số công trình đề cập đến, nhưng chỉ là một chương hoặc một phần trong công trình, tác phẩm, mà dường như không thấy có công trình, tác phẩm nghiên cứu mang tính chuyên khảo.

Ví dụ, trong cuốn H ý của mình, N. Khơrútxốp dành một mục Hồ Chí Minh, để nói về người lãnh tụ giản dị, khiêm nhường, nhưng hết sức thông minh, kiên trì và mềm mỏng. Những đức tính đó được thể hiện qua phong cách ứng xử của Người tại Hội nghị 81 Đảng Cộng sản và công nhân quốc tế ở Mátxcơva (1960), đã làm cho Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Liên Xô - N. Khơrútxốp hết sức kính nể.

Ông đã gọi Chủ tịch Hồ Chí Minh là ông Thánh cộng sản. Một số tác giả khác như: Jean Sainteny với tác phẩm: Face à Ho Chi Minh (Đ H C M ); Hoàng Tranh với công trình nghiên cứu: Hồ Chí Minh với Trung Quốc; E. Kôbêlép với tác phẩm Đ H C Minh,. đi sâu nghiên cứu về cuộc đời hoạt động của Hồ Chí Minh, trong đó có dành một dung lượng khá lớn để đề cập đến tư tưởng, hoạt động ngoại giao của Hồ Chí Minh.

21 Nhà sử học người Pháp: Alanh Rútxô, tác giả của nhiều công trình nghiên cứu về Hồ Chí Minh đã nói: Ông là một nhà tư tưởng quan trọng của thế kỷ XX. Ngày nay, phương Tây nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh đặc biệt là tư tưởng đạo đức. Vì giá trị tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là vì nhân dân.