Nghiên cứu sâu keo da láng Spodoptera exigua hại hành hoa và giải pháp phòng chống tại Hưng Yên

Luận án tiến sĩ phân tích sâu keo da láng spodoptera exigua hübner lepidoptera noctuidae hại hành hoa và biện pháp phòng, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương
• Người hướng dẫn: Hồ Thị Thu Giang
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Sâu keo da láng Spodoptera exigua (Hübner) (Lepidoptera: Noctuidae) hại hành hoa và biện pháp phòng chống tại Hưng Yên
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Những đóng góp mới của đề tài
• 1.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Khái quát tình hình sản xuất hành hoa tại Hưng Yên
• 2.3. Những nghiên cứu ở nước ngoài
• 2.4. Phân bố và tác hại của sâu keo da láng
• 2.5. Nghiên cứu về đặc điểm hình thái của sâu keo da láng
• 2.6. Những nghiên cứu về đặc điểm sinh vật học
• 2.7. Những nghiên cứu về đặc điểm sinh thái học
• 2.8. Nghiên cứu biện pháp phòng chống
• 2.9. Những nghiên cứu trong nước
• 3. PHẦN 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Vật liệu và dụng cụ
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu thành phần loài sâu hại, mức độ phổ biến và tác hại của chúng trên cây hành hoa ở Khoái Châu, Hưng Yên
• 3.4.2. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm hình thái học của sâu keo da láng
• 3.4.3. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của sâu keo da láng
• 3.4.4. Phương pháp nghiên cứu biện pháp phòng chống sâu keo da láng
• 3.4.5. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.1.1. Thành phần sâu hại, mức độ phổ biến và tác hại của chúng trên cây hành hoa ở Khoái Châu, Hưng Yên
• 4.1.2. Đặc điểm hình thái học của sâu keo da láng
• 4.1.3. Đặc điểm sinh vật học và sinh thái học của sâu keo da láng
• 4.1.4. Nghiên cứu biện pháp phòng chống sâu keo da láng hại cây hành hoa ở Khoái Châu, Hưng Yên
• 4.2. Tóm tắt ý tưởng nghiên cứu và kết quả nghiên cứu chính của đề tài
• 4.3. So sánh với kết quả của các nghiên cứu trước
• 4.4. Thảo luận những ưu điểm và hạn chế của công trình nghiên cứu
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Kiến nghị
• Danh mục các công trình đã công bố có liên quan đến luận án
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Giới thiệu và tính cấp thiết của luận án

Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu về sâu keo da láng (Spodoptera exigua), một loài sâu hại hành hoa phổ biến tại Hưng Yên. Hành hoa là cây trồng quan trọng trong nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt ở khu vực đồng bằng sông Hồng. Tuy nhiên, sự xuất hiện và gây hại của sâu keo da láng đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng cây trồng. Luận án này nhằm cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả, góp phần bảo vệ sản xuất nông nghiệp Hưng Yên.

1.1. Tác hại của sâu keo da láng

Sâu keo da láng (Spodoptera exigua) là một trong những côn trùng hại cây trồng nguy hiểm, đặc biệt trên hành hoa. Chúng gây hại bằng cách ăn lá và thân non, dẫn đến giảm năng suất đáng kể. Nghiên cứu cho thấy, mật độ 5-8 con/m² có thể làm giảm năng suất từ 11.05% so với đối chứng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu và áp dụng các kỹ thuật nông nghiệp hiệu quả để quản lý dịch hại.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu

Luận án này hướng đến mục tiêu nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái học của sâu keo da láng và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng chống. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để đề xuất các giải pháp bền vững, giúp nông dân Hưng Yên kiểm soát hiệu quả loài sâu hại này.

II. Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học tiêu chuẩn để đánh giá sâu keo da láng và các biện pháp phòng chống. Các phương pháp bao gồm điều tra thành phần sâu hại, nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh học, sinh thái học, và thử nghiệm hiệu quả của các loại thuốc bảo vệ thực vật.

2.1. Điều tra thành phần sâu hại

Nghiên cứu đã xác định được 11 loài côn trùng hại cây trồng trên hành hoa, trong đó sâu keo da láng và ruồi đục lá hành (Liriomyza chinensis) là hai loài phổ biến nhất. Sâu keo da láng gây hại nghiêm trọng nhất, làm giảm năng suất đáng kể.

2.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học

Nghiên cứu đã tiến hành đánh giá ảnh hưởng của nhiệt độ, độ ẩm và thức ăn đến sự phát triển của sâu keo da láng. Kết quả cho thấy, nhiệt độ tối ưu cho sự phát triển của loài này là từ 25-28°C. Các chỉ số sinh học như tỷ lệ tăng tự nhiên (rm) và thời gian thế hệ (T) cũng được xác định.

III. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Luận án đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong việc nghiên cứu sâu keo da láng và các biện pháp phòng chống. Các kết quả này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn cao, giúp nông dân Hưng Yên kiểm soát hiệu quả loài sâu hại này.

3.1. Đặc điểm hình thái và sinh học

Nghiên cứu đã cung cấp chi tiết về đặc điểm hình thái các giai đoạn phát triển của sâu keo da láng, bao gồm trứng, ấu trùng, nhộng và trưởng thành. Đặc biệt, nghiên cứu đã xác định được nhiệt độ khởi điểm phát dục và tổng nhiệt độ hữu hiệu cho một thế hệ của loài này.

3.2. Hiệu quả của biện pháp phòng chống

Các thử nghiệm đã đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc bảo vệ thực vật trong việc kiểm soát sâu keo da láng. Kết quả cho thấy, các loại thuốc như Catex 1.5EC và Abamectin có hiệu quả cao trong việc giảm mật độ sâu hại trên đồng ruộng.

IV. Kết luận và kiến nghị

Luận án đã hoàn thành mục tiêu nghiên cứu, cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để phòng trừ sâu keo hiệu quả. Các kết quả nghiên cứu có thể áp dụng rộng rãi trong nông nghiệp Hưng Yên, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng hành hoa.

4.1. Kết luận

Sâu keo da láng là loài sâu hại chính trên hành hoa tại Hưng Yên. Nghiên cứu đã xác định được các đặc điểm sinh học, sinh thái học và đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả, bao gồm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và các biện pháp canh tác hợp lý.

4.2. Kiến nghị

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các kỹ thuật nông nghiệp tiên tiến để kiểm soát sâu keo da láng. Đồng thời, cần tăng cường tập huấn và hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng các biện pháp phòng chống hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1 1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1 1.2 Mục tiêu của đề tài 2 1.3 Đối tƣợng và ph m vi nghiên cứu 3 1.4 Những đóng góp mới của đề tài 3 1.5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 5 2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 5 2.2 Khái quát tình hình sản xuất hành hoa t i hƣng yên 6 2.3 Những nghiên cứu ở nƣớc ngoài 7 2.1 Phân bố và tác h i của sâu keo da láng 7 2.2 Nghiên cứu về đặc điểm hình thái của sâu keo da láng S.3 Những nghiên cứu về đặc điểm sinh vật học 9 2.4 Những nghiên cứu về đặc điểm sinh thái học 14 2.5 Nghiên cứu biện pháp phòng chống 20 2.4 Những nghiên cứu trong nƣớc 27 2.1 Phân bố và tác h i của sâu keo da láng 27 2.2 Những nghiên cứu về đặc điểm hình thái 28 2.3 Những nghiên cứu về đặc điểm sinh vật học 28 2.4 Những nghiên cứu về đặc điểm sinh thái học 30 2.5 Nghiên cứu biện pháp phòng chống 32 PHẦN 3 VẬT LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 35 3.1 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 35 3.1 Thời gian 35 iii 3.2 Vật liệu và dụng cụ 35 3.3 Nội dung nghiên cứu 36 3.4 Phƣơng pháp nghiên cứu 36 3.1 Phƣơng pháp nghiên cứu thành phần loài sâu h i, mức độ phổ biến và tác h i của chúng trên cây hành hoa ở Khoái Châu, Hƣng Yên 36 3.2 Phƣơng pháp nghiên cứu đặc điểm hình thái học của sâu keo da láng 38 3.3 Phƣơng pháp nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của sâu keo da láng 40 3.4 Phƣơng pháp nghiên cứu biện pháp phòng chống sâu keo da láng 47 3.5 Phƣơng pháp tính toán và xử lý số liệu 52 PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 56 4.1 Kết quả nghiên cứu 56 4.1 Thành phần sâu h i, mức độ phổ biến và tác h i của chúng trên cây hành hoa ở Khoái Châu, Hƣng Yên 56 4.2 Đặc điểm hình thái học của sâu keo da láng 64 4.3 Đặc điểm sinh vật học và sinh thái học của sâu keo da láng 68 4.4 Nghiên cứu biện pháp phòng chống sâu keo da láng h i cây hành hoa ở Khoái Châu, Hƣng Yên 108 4.1 Tóm tắt ý tƣởng nghiên cứu và kết quả nghiên cứu chính của đề tài 127 4.2 So sánh với kết quả của các nghiên cứu trƣớc 128 4.3 Thảo luận những ƣu điểm và h n chế của công trình nghiên cứu 142 PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 143 5.2 Kiến nghị 144 Danh mục các công trình đã công bố có liên quan đến luận án 145 Tài liệu tham khảo 146 Phụ lục 161 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BNN &PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn BVTV Bảo vệ thực vật cs. cộng sự CT Công thức ĐC Đối chứng DT thời gian nhân đôi quần thể et al. Những ngƣời khác mx Sức sinh sản lx Tỷ lệ sống qua các tuổi x n Số lƣợng cá thể theo dõi QCVN Quy chuẩn Việt Nam RH Ẩm độ tƣơng đối rm Tỷ lệ t ng tự nhiên Ro Hệ số nhân của một thế hệ SK Sâu khoang SKDL Sâu keo da láng Stt Số thứ tự T, Tc Thời gian của thế hệ TB Trung bình TCCS Tiêu chuẩn cơ sở TG Thời gian to Nhiệt độ TT Trƣởng thành λ Giới h n phát triển v DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 4.1 Một số loài côn trùng và nhện nhỏ h i cây hành hoa ở Khoái Châu, Hƣng Yên, 2013-2014 57 4.2 Mức độ phổ biến của côn trùng và nhện nhỏ h i trên cây hành hoa ở Khoái Châu, Hƣng Yên, -2014 60 4.3 Tỷ lệ dọc hành bị h i vào các thời điểm sau thả sâu non thí nghiệm 63 4.4 Ảnh hƣởng của mật độ sâu non đƣợc thả đến n ng suất hành hoa 63 4.5 Thời gian phát dục của sâu keo da láng S. exigua ở các mức nhiệt độ thí nghiệm 71 4.6 Ảnh hƣởng của nhiệt độ đến một số chỉ tiêuliên quan đến đẻ trứng của trƣởng thành sâu keo da láng S.7 Ảnh hƣởng của nhiệt độ đến sức sinh sản của trƣởng thành sâu keo da láng S.8 Ảnh hƣởng của nhiệt độ đến thời gian sống của sâu keo da láng S.9 Ảnh hƣởng của nhiệt độ đến tỷ lệ sống của các pha giai đo n trƣớc trƣởng thành của sâu keo da láng S.10 Các chỉ tiêu sinh học cơ bản của sâu keo da láng S.

exigua ở các mức nhiệt độ thí nghiệm 82 4.11 Thời gian phát triển của sâu keo da láng S. exigua ở các mức ẩm độ thí nghiệm 84 4.12 Thời gian phát triển của sâu keo da láng S. exigua khi sâu non đƣợc nuôi bằng các cây thức n khác nhau 86 4.13 Ảnh hƣởng của cây thức n khác nhau nuôi sâu non đến một số đặc điểm sinh sản của trƣởng thành cái sâu keo da láng S.14 Ảnh hƣởng của cây thức n khác nhau nuôi sâu non đến thời gian sống của sâu keo da láng S.15 Ảnh hƣởng của cây thức n nuôi sâu non đến tỷ lệ sống sót ở các pha trƣớc trƣởng thành của sâu keo da láng S.16 Các chỉ tiêu sinh học cơ bản của sâu keo da láng đƣợc nuôi bằng cây thức n khác nhau 100 4.17 Sức tiêu thụ thức n của sâu non S. exigua trên các cây thức n 101 4.18 Sự hấp dẫn sâu non sâu keo da láng S.

exigua của một số loài cây trồng phổ biến trên đồng trồng cây hành hoa 103 vi 4.19 Mức độ phổ biến của sâu keo da láng trên các cây thức n khác nhau trồng t i cánh đồng ở Khoái Châu, Hƣng Yên, -2014 104 4.20 Diễn biến mật độ sâu keo da láng trên một số cây thức n khác nhau ở Khoái Châu, Hƣng Yên, 107 4.21 Tỷ lệ bị ký sinh của sâu non sâu keo da láng trên cây hành hoa ở Khoái Châu, Hƣng Yên, 4 108 4.22 Thành phần thiên địch của sâu h i cây hành hoa ở Khoái Châu, Hƣng Yên, 2013-2014 109 4.23 Thời gian vũ hoá trong ngày của trƣởng thành ong ký sinh M.24 Số lƣợng trứng ong M. pallidipes đƣợc đẻ vào mỗi cá thể sâu non vật chủ sâu keo da láng S.25 Thời gian phát triển các pha của ong ký sinh M. pallidipes trên sâu keo da láng h i hành hoa 117 4.26 Nhịp điệu đẻ trứng của trƣởng thành cái ong M.27 Thời gian sống của trƣởng thành ong ký sinh M.28 Ảnh hƣởng của tuổi sâu non vật chủ đến thời gian phát triển của pha ong non loài ký sinh M.29 Sự lựa chọn tuổi sâu non sâu keo da láng để ký sinh của trƣởng thành cái loài ong M.30 Ảnh hƣởng của tuổi sâu non vật chủ đến khả n ng ký sinh của trƣởng thành cái ong M.31 Ảnh hƣởng của mật độ sâu non S. exigua đến khả n ng ký sinh của ong M.32 Ảnh hƣởng của phƣơng thức canh tác cây hành hoa đến diễn biến mật độ sâu keo da láng S.

exigua ở Khoái Châu, Hƣng Yên, 124 4.33 Ảnh hƣởng của mật độ trồng cây hành hoa đến mật độ của sâu keo da láng ở Khoái Châu, Hƣng Yên, 4 125 4.34 Diễn biến mật độ sâu keo da láng S. exigua trong thí nghiệm sử dụng bẫy Pheromone ở Khoái Châu, Hƣng Yên, 4 126 4.35 Hiệu lực của thuốc bảo vệ thực vật ở các ngày sau xử lý trên cây hành hoa ở Khoái Châu, Hƣng Yên, 4 127 vii DANH MỤC HÌNH TT Tên hình Trang 3.1 Ảnh hƣởng của mật độ sâu keo da láng S. exigua đến n ng suất cây hành hoa 38 3.2 Thí nghiệm theo dõi trƣởng thành đẻ trứng vào các khoảng thời gian trong ngày 40 3.3 Bố trí thí nghiệm sự hấp dẫn của các loài thực vật khác nhau đối với sâu keo da láng S.1 Triệu chứng h itrên lá hành do sâu non các tuổi của sâu keo da láng S. exigua gây ra 61 4.2 Các pha phát triển của sâu keo da láng S.3 Tỷ lệ trƣởng thành cái S.

exigua đẻ trứng vào thời gian trong ngày 68 4.4 Ảnh hƣởng của lá cây hành hoa bị h i đến sự lựa chọn nơi đẻ trứng của trƣởng thành sâu keo da láng S.5 Sâu non hóa nhộng trong đất 70 4.6 Thời gian vòng đời của sâu keo da láng S.exigua ở các mức nhiệt độ thí nghiệm khác nhau 72 4.7 Ảnh hƣởng của nhiệt độ đến nhịp điệu đẻ trứng của trƣởng thành cái sâu keo da láng S.8 Tỷ lệ sống (lx) và sức sinh sản (mx) của sâu keo da láng S. exigua ở nhiệt độ 20oC và 65% ẩm độ 78 4.9 Tỷ lệ sống (lx) và sức sinh sản (mx) của sâu keo da láng S. exigua ở nhiệt độ 25oC và 65% ẩm độ 79 4.10 Tỷ lệ sống (lx) và sức sinh sản (mx) của sâu keo da láng S. exigua ở nhiệt độ 28oC và 65% ẩm độ 80 4.11 Tỷ lệ sống (lx) và sức sinh sản (mx) của sâu keo da láng S.

exigua ở nhiệt độ 30oC và 65% ẩm độ 81 4.12 Ảnh hƣởng của cây thức n nuôi sâu non đến nhịp điệu đẻ trứng của trƣởng thành cái sâu keo da láng S.13 Khối lƣợng nhộng cái trên các cây thức n khác nhau 91 4.14 Sức đẻ trứng trên các cây thức n khác nhau 91 4.15 Ảnh hƣởng của cây thức n nuôi sâu non đến quan hệ giữa khối lƣợng nhộng cái và sức đẻ trứng của trƣởng thành cái sâu keo da láng S.16 Tỷ lệ sống (lx) và sức sinh sản (mx) của sâu keo da láng nuôi trên cây hành hoa ở nhiệt độ 25oC và 65% ẩm độ 94 4.17 Tỷ lệ sống (lx) và sức sinh sản (mx) của sâu keo da láng nuôi trên cây rau dền ở nhiệt độ 25oC và 65% ẩm độ 95 4.18 Tỷ lệ sống (lx) và sức sinh sản (mx) của sâu keo da láng nuôi trên cây cải ngọt ở nhiệt độ 25oC và 65% ẩm độ 96 4.19 Tỷ lệ sống (lx) và sức sinh sản (mx) của sâu keo da láng nuôi trên cây đậu xanh ở nhiệt độ 25oC và 65% ẩm độ 97 4.20 Tỷ lệ sống (lx) và sức sinh sản (mx) của sâu keo da láng S. exigua nuôi trên cây cải bắp ở nhiệt độ 25oC và 65% ẩm độ 98 4.21 Tỷ lệ sống (lx) và sức sinh sản (mx) của sâu keo da láng S. exigua nuôi trên cây nghệ ở nhiệt độ 25oC và 65% ẩm độ 99 4.22 ƣợng thức n (lá) tiêu thụ trong 24 giờ của pha sâu non S. exigua trên các cây thức n khác nhau 101 4.23 Mật độ sâu keo da láng trên ruộng trồng cây hành hoa ở Khoái Châu, Hƣng Yên, 105 4.