Luận án tiến sĩ pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam hiện nay

Luận án tiến sĩ nghiên cứu pháp luật về đăng ký kinh doanh ở việt nam hiện nay, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực luật học tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Thủy
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Đình Hảo
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH VÀ PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH
• 2.1. Khái quát chung về đăng ký kinh doanh
• 2.2. Pháp luật về đăng ký kinh doanh
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam
• 3.2. Thực trạng thực hiện pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH Ở VIỆT NAM
• 4.1. Phương hướng hoàn thiện pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
• 4.2. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam hiện nay
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Luận án tiến sĩ pháp luật này tập trung nghiên cứu về đăng ký kinh doanh tại Việt Nam, một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Luận án đã tổng hợp và phân tích các nghiên cứu trước đây về pháp luật Việt Nam liên quan đến thủ tục đăng ký kinh doanh, đồng thời so sánh với các quy định quốc tế. Các nghiên cứu nước ngoài, đặc biệt từ Ngân hàng Thế giới, đã chỉ ra những thách thức và cơ hội trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia có quy định pháp luật hiệu quả hơn.

1.1. Nghiên cứu quốc tế

Các nghiên cứu quốc tế, như báo cáo Doing Business của Ngân hàng Thế giới, đã đánh giá thủ tục đăng ký kinh doanh tại nhiều quốc gia. Việt Nam được xếp hạng 108/185 về mức độ thuận lợi trong kinh doanh năm 2013, với 10 thủ tục và 34 ngày để thành lập doanh nghiệp. Các quốc gia như Singapore và Hồng Kông được đánh giá cao nhờ quy trình đơn giản và hiệu quả. Những nghiên cứu này cung cấp cơ sở để Việt Nam cải cách pháp luật kinh doanh, hướng tới môi trường kinh doanh thông thoáng hơn.

1.2. Nghiên cứu trong nước

Trong nước, các nghiên cứu tập trung vào việc phân tích Luật doanh nghiệp qua các giai đoạn (1999, 2005, 2014) và những thay đổi trong quy định pháp luật về đăng ký kinh doanh. Luận án chỉ ra những bất cập trong quy trình hiện tại, như sự phức tạp của thủ tục và thiếu sự thống nhất giữa các văn bản pháp luật. Điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình thành lập và hoạt động.

II. Lý luận về đăng ký kinh doanh

Luận án làm rõ các khái niệm cơ bản về đăng ký kinh doanh, bao gồm ý nghĩa, giá trị pháp lý và các yếu tố ảnh hưởng. Đăng ký kinh doanh được xem là quyền của các chủ thể kinh doanh, được Nhà nước bảo đảm thông qua quy định pháp luật. Luận án cũng phân tích sự điều chỉnh của pháp luật kinh doanh, bao gồm các nguyên tắc cơ bản và nội dung pháp lý liên quan.

2.1. Khái niệm và đặc điểm

Đăng ký kinh doanh là thủ tục pháp lý quan trọng để xác lập tư cách pháp nhân của doanh nghiệp. Nó bao gồm việc đăng ký thành lập, thay đổi nội dung đăng ký và các nghĩa vụ liên quan. Luận án nhấn mạnh rằng đăng ký kinh doanh không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là công cụ để Nhà nước quản lý và giám sát hoạt động kinh doanh.

2.2. Nguyên tắc pháp luật

Các nguyên tắc cơ bản của pháp luật về đăng ký kinh doanh bao gồm tính minh bạch, công bằng và hiệu quả. Luận án chỉ ra rằng việc tuân thủ các nguyên tắc này giúp tạo ra môi trường kinh doanh lành mạnh, thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế.

III. Thực trạng pháp luật và thực hiện

Luận án phân tích thực trạng pháp luật về đăng ký kinh doanh tại Việt Nam, từ Luật doanh nghiệp năm 1999 đến 2014. Những thay đổi trong quy định pháp luật đã mang lại nhiều cải tiến, nhưng vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt là sự phức tạp của thủ tục và thiếu sự thống nhất giữa các văn bản pháp luật.

3.1. Thực trạng pháp luật

Luận án chỉ ra rằng pháp luật Việt Nam về đăng ký kinh doanh đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn còn những hạn chế. Ví dụ, quy trình đăng ký vẫn còn phức tạp, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Ngoài ra, sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản pháp luật cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

3.2. Thực trạng thực hiện

Việc thực hiện pháp luật về đăng ký kinh doanh tại Việt Nam còn nhiều bất cập, như sự chậm trễ trong xử lý hồ sơ và thiếu sự minh bạch trong quy trình. Luận án đề xuất cần có những cải cách mạnh mẽ hơn để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

IV. Phương hướng và giải pháp hoàn thiện

Luận án đề xuất các phương hướng và giải pháp để hoàn thiện pháp luật về đăng ký kinh doanh tại Việt Nam. Các giải pháp bao gồm đơn giản hóa thủ tục, tăng cường sự thống nhất giữa các văn bản pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

4.1. Phương hướng hoàn thiện

Luận án đề xuất cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, hướng tới mô hình đăng ký kinh doanh đơn giản và hiệu quả. Đồng thời, cần tăng cường sự thống nhất giữa các văn bản pháp luật để tránh sự chồng chéo và mâu thuẫn.

4.2. Giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể bao gồm áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý đăng ký kinh doanh, đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và tăng cường giám sát thực thi pháp luật. Những giải pháp này nhằm tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi, thúc đẩy phát triển kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh khoa học của nghiên cứu được định hình từ quá trình chuyển dịch mô hình kinh tế tại Việt Nam từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo tinh thần Đổi mới từ Đại hội VI (1986) và sự thể chế hóa quyền con người trong Hiến pháp năm 2013. Trong cấu trúc thể chế kinh tế, đăng ký kinh doanh (ĐKKD) giữ vai trò là "thủ tục pháp lý khai sinh và thừa nhận sự ra đời của các chủ thể kinh doanh", phân định ranh giới giữa quyền tự do khởi nghiệp của công dân và sự can thiệp điều tiết của Nhà nước. Tính tiên phong của luận án thể hiện ở việc tiếp cận chế định pháp luật về ĐKKD không thuần túy là thủ tục hành chính, mà là một công cụ bảo đảm quyền tự do kinh doanh hiến định, đồng thời xác lập mô hình quản trị nhà nước hiện đại từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm".

Nghiên cứu chỉ rõ khoảng trống học thuật (research gap) trọng yếu: Trong khi các công trình trước đây chỉ tiếp cận ĐKKD dưới góc độ thủ tục đơn lẻ hoặc đánh giá sơ bộ Luật Doanh nghiệp qua các thời kỳ, chưa có công trình tiến sĩ nào giải quyết thấu đáo mối quan hệ biện chứng giữa quyền tự do kinh doanh và công cụ quản lý kinh tế vĩ mô của Nhà nước trong bối cảnh hợp nhất ba thủ tục (ĐKKD, đăng ký thuế và cấp mã số doanh nghiệp theo Nghị định 43/2010/NĐ-CP và Luật Doanh nghiệp năm 2014). Hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học được xác lập:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Bản chất pháp lý, giá trị và nguyên tắc cơ bản của pháp luật về đăng ký kinh doanh trong nền kinh tế thị trường là gì?
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Hệ thống pháp luật về ĐKKD tại Việt Nam từ Luật Doanh nghiệp 1999, 2005 đến 2014 đã bộc lộ những xung đột, chồng chéo và rào cản thực thi nào đối với quyền tự do kinh doanh?
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Mô hình đăng ký kinh doanh và cơ chế quản lý nhà nước nào là tối ưu cho Việt Nam nhằm tiệm cận các chuẩn mực quản trị quốc tế?
• Giả thuyết khoa học 1 (H1): Việc chuyển đổi hoàn toàn cơ chế ĐKKD từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", kết hợp ứng dụng hệ thống công nghệ thông tin quốc gia và chuẩn hóa dữ liệu, sẽ trực tiếp cắt giảm chi phí tuân thủ và nâng cao chỉ số gia nhập thị trường của nền kinh tế.
• Giả thuyết khoa học 2 (H2): Sự thiếu đồng bộ giữa Luật Doanh nghiệp và các luật chuyên ngành (Luật Đầu tư, pháp luật về đất đai, thuế) là nguyên nhân cốt lõi duy trì các "giấy phép con trá hình", cản trở việc hiện thực hóa quyền tự do kinh doanh.

Khung lý thuyết của luận án tích hợp: Học thuyết kinh tế thị trường cổ điển của Adam Smith (The Wealth of Nations), Lý thuyết điều tiết giấy phép kinh doanh của Anthony Ogus & Qing Zhang (2005), cùng Lý thuyết cải cách thủ tục đăng ký kinh doanh dựa trên công nghệ của John Wille et al. (2011). Phạm vi nghiên cứu bao quát quá trình lập pháp và thực thi từ Luật Doanh nghiệp 1999 đến Luật Doanh nghiệp 2014, với mẫu khảo sát thực chứng liên kết từ các đại dự án điều tra doanh nghiệp (mẫu 2.500 DNNVV của CIEM - UNU-WIDER và dữ liệu 300 doanh nghiệp của MPDF/WB), tạo nên luận cứ vững chắc để tái cấu trúc thể chế gia nhập thị trường tại Việt Nam.

Literature Review và Positioning

Tổng quan nghiên cứu quốc tế phản ánh hai luồng quan điểm lớn về kiểm soát gia nhập thị trường:

Luồng thứ nhất nhấn mạnh vai trò điều tiết chặt chẽ thông qua giấy phép tiền kiểm để hạn chế rủi ro ngoại ứng tiêu cực và bảo vệ trật tự công cộng. Anthony Ogus và Qing Zhang (2005) trong công trình "Licensing regimes East and West" chỉ ra rằng tại các quốc gia đang phát triển, giấy phép kinh doanh thường bị lạm dụng như một công cụ kiểm soát vi mô rườm rà, tốn kém chi phí giao dịch xã hội. Ngược lại, tại các quốc gia phát triển, giấy phép chỉ áp dụng hạn chế cho các lĩnh vực nhạy cảm cao (vũ khí, công nghệ cao, y tế).

Luồng thứ hai đại diện cho trường phái tự do hóa và đơn giản hóa thủ tục hành chính, được củng cố bởi chuỗi báo cáo thường niên Doing Business của World Bank (WB) và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC). Báo cáo Doing Business 2013 chỉ rõ Việt Nam xếp hạng 108/185 nền kinh tế với quy trình ĐKKD đòi hỏi 10 thủ tục và mất 34 ngày. Đến Doing Business 2014 và 2015, WB áp dụng phương pháp "Khoảng cách tới điểm cao nhất" (Distance to Frontier), nêu bật các điển hình cải cách như New Zealand (01 thủ tục, 0.5 ngày), Slovenia (chi phí 0 đồng), hay Australia với cơ chế đăng ký trực tuyến qua Ủy ban Đầu tư và Chứng khoán Australia (ASIC) cấp số CAN trong vòng 01 ngày với mức phí AUD 426 theo phân tích của Philip Lipton, Abe Herzberg và Michelle Welsh (2012) trong "Understanding Company Law".

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM, 2004, 2006), báo cáo rà soát 16 đạo luật kinh doanh của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam kết hợp USAID (VCCI, 2011), cùng nghiên cứu của GS. Mai Hồng Quỳ (2012) về "Tự do kinh doanh và vấn đề đảm bảo quyền con người tại Việt Nam" đã phản ánh thực trạng "rừng giấy phép con". Khảo sát của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2004) chỉ rõ từ 194 loại giấy phép năm 2002 đã bùng phát lên 298 loại vào cuối năm 2004 do tư duy "khả năng đến đâu, mở cửa đến đó". Mặc dù Quyết định 19/2000/QĐ-TTg đã bãi bỏ 84 giấy phép trái luật và Nghị định 59/2002/NĐ-CP bãi bỏ thêm 04 giấy phép, nhưng các điều kiện kinh doanh trá hình vẫn tái sinh.

Luận án định vị chính xác khoảng trống: Tổng hợp các bài học cải cách quốc tế thành công từ Châu Mỹ Latinh (El Salvador giảm từ 115 ngày xuống 26 ngày, cắt giảm 67% chi phí; Lima - Peru giảm từ 60 ngày xuống 3 ngày nhờ hỗ trợ của IFCLAC) đến Châu Âu (Bồ Đào Nha giảm từ 78 ngày và 2.000 € xuống 7 ngày và 600 € theo Camille Ramos) và Châu Á (Trung Quốc bãi bỏ vốn tối thiểu, bỏ yêu cầu xác nhận kiểm toán và ký quỹ, tăng 69 bậc năm 2015). Từ đó, luận án xây dựng luận cứ xác lập quyền ĐKKD là quyền hiến định, chuyển hóa hoàn toàn vai trò của Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (GCNĐKDN) từ "sự ban ơn" của cơ quan công quyền sang "hành vi pháp lý ghi nhận và công bố thông tin công khai".

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và làm sâu sắc thêm học thuyết pháp lý kinh tế thông qua ba đóng góp lý thuyết căn bản:

1. Phát triển học thuyết về Địa vị pháp lý và Quyền tự do kinh doanh: Luận án chứng minh ĐKKD không phải là thủ tục cấp quyền mà là cơ chế nhà nước công nhận tư cách chủ thể pháp lý độc lập. Tác giả phân định ranh giới bản chất giữa "Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp" (khai sinh tư cách pháp nhân, ghi nhận cam kết của nhà đầu tư) và "Giấy phép kinh doanh/Điều kiện kinh doanh" (công cụ điều tiết chuyên ngành). Việc tách bạch này giải quyết triệt để sự nhầm lẫn lý luận kéo dài qua các thời kỳ lập pháp.
2. Xác lập Lý thuyết Chuyển đổi Cơ chế Kiểm soát (Tiền kiểm sang Hậu kiểm): Dựa trên nền tảng kinh tế học pháp luật (Law and Economics), luận án khẳng định việc chuyển toàn bộ các yêu cầu về ngành nghề, vốn pháp định, chứng chỉ hành nghề ra khỏi thời điểm đăng ký thành lập (ex-ante) sang giai đoạn vận hành thực tế (ex-post) giúp tối thiểu hóa chi phí gia nhập thị trường mà không làm suy giảm hiệu lực quản lý vĩ mô.
3. Mô hình hóa Mối quan hệ Đa bên trong Quản trị Dữ liệu Doanh nghiệp: Luận án chứng minh thông tin ĐKKD là tài sản công, có giá trị pháp lý gốc. Khi Nhà nước công khai hóa dữ liệu ĐKKD trên Cổng thông tin quốc gia, cơ chế giám sát chuyển từ mô hình "đơn tuyến" (Cơ quan quản trị - Doanh nghiệp) sang mô hình "tam giác giám sát" (Cơ quan nhà nước - Doanh nghiệp - Thị trường/Xã hội/Người tiêu dùng), thúc đẩy xã hội hóa việc thẩm định và tự điều chỉnh rủi ro giao dịch.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa chiều ba trụ cột lý thuyết:

• Trụ cột Quyền con người và Quyền tự do kinh doanh hiến định: Xác lập nguyên tắc công dân được quyền kinh doanh tất cả các ngành nghề mà pháp luật không cấm (khoản 1 Điều 33 Hiến pháp 2013).
• Trụ cột Chi phí Giao dịch và Đơn giản hóa Thủ tục Hành chính: Phân tích định lượng tác động của số lượng thủ tục, thời gian xử lý và chi phí tài chính đến quyết định gia nhập thị trường của chủ thể kinh doanh.
• Trụ cột Quản trị Nhà nước Hiện đại và Chính phủ Điện tử: Đánh giá hiệu năng liên thông cơ sở dữ liệu quốc gia (giữa ĐKKD, cơ quan Thuế, Lao động, Bảo hiểm xã hội và Quản lý con dấu).

Điều kiện biên (Boundary conditions): Khung phân tích được áp dụng tối ưu đối với các doanh nghiệp thành lập theo Luật Doanh nghiệp, hoạt động trong nền kinh tế thị trường chuyển đổi có sự đan xen giữa mục tiêu giải phóng sức sản xuất tư nhân và yêu cầu bảo toàn trật tự định hướng xã hội chủ nghĩa.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng thế giới quan duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp lập trường nhận thức luận hiện thực phản biện (critical realism) và phương pháp luận pháp lý xã hội học (socio-legal studies). Thiết kế nghiên cứu đa tầng kết hợp phân tích chuẩn tắc (normative legal analysis) và phân tích thực chứng (empirical analysis):

• Tầng thể chế vĩ mô: Đánh giá sự tiến hóa của hệ thống quy phạm pháp luật qua các mốc văn bản: Luật Doanh nghiệp tư nhân và Luật Công ty 1990 $\rightarrow$ Luật Doanh nghiệp 1999 $\rightarrow$ Luật Doanh nghiệp 2005 $\rightarrow$ Luật Doanh nghiệp 2014, cùng các văn bản hướng dẫn (Nghị định 43/2010/NĐ-CP, Nghị định 78/2015/NĐ-CP).
• Tầng thực thi vi mô: Đánh giá hành vi tuân thủ của doanh nghiệp, thực trạng "doanh nghiệp ma", hiện tượng khai khống vốn điều lệ và áp lực vận hành của hệ thống đăng ký kinh doanh cấp tỉnh/thành phố.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu tuân thủ chuẩn mực học thuật cao cấp thông qua kỹ thuật tam giác hóa (triangulation):

• Tam giác hóa dữ liệu (Data Triangulation): Kết hợp dữ liệu thứ cấp từ các tổ chức quốc tế (WB Doing Business 2003-2015, OECD 2011), dữ liệu báo cáo thống kê quốc gia của Cục Quản lý Đăng ký kinh doanh (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), dữ liệu khảo sát 2.500 DNNVV tại 10 tỉnh/thành (Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Nghệ An, Quảng Nam, Lâm Đồng, Long An...) do CIEM, DOE, ILSSA, UNU-WIDER công bố năm 2012, và mẫu điều tra 300 doanh nghiệp của MPDF/WB (2005).
• Phương pháp Luật học so sánh (Comparative Law): So sánh đối chiếu hệ thống thể chế và mô hình cơ quan đăng ký kinh doanh của Việt Nam với các mô hình tiêu biểu trên thế giới: mô hình ĐKKD thuộc Tòa án (Pháp, Đức, Mỹ), mô hình thuộc Cơ quan Chứng khoán/Đầu tư (Australia ASIC), và mô hình cơ quan đăng ký hành chính trực thuộc Bộ chuyên trách (Singapore ACRA, Malaysia SSM, Việt Nam).
• Độ tin cậy và giá trị nội tại: Các phân tích quy phạm được đối chiếu trực tiếp với các điều khoản đối ứng trong Luật Đầu tư 2014, Luật Doanh nghiệp 2014 và Hiến pháp 2013, bảo đảm tính giá trị cấu trúc (construct validity) và tính giá trị bên ngoài (external validity).

Data và phân tích

Chỉ số / Tiêu chí Đánh giá	Báo cáo WB Doing Business 2013	Báo cáo WB Doing Business 2014	Báo cáo WB Doing Business 2015	Chuẩn mực Luật Doanh nghiệp 2014
Thứ hạng Môi trường Kinh doanh (MTKD)	108 / 185 quốc gia	72 / 189 quốc gia	78 / 189 quốc gia (chuẩn mới)	Đặt mục tiêu nhóm ASEAN-4 (theo NQ 19/NQ-CP)
Số lượng thủ tục gia nhập thị trường	10 thủ tục	10 thủ tục	Đang rà soát cắt giảm	Tích hợp liên thông, giảm tối đa
Thời gian khởi sự doanh nghiệp	34 ngày	34 ngày	Tiệm cận trung bình toàn cầu (14 ngày)	Rút ngắn còn 03 ngày làm việc
Quy định về Vốn tối thiểu / Vốn pháp định	Còn áp dụng diện rộng	Cắt giảm có điều kiện	Xu thế toàn cầu: Bãi bỏ (Slovenia, New Zealand, Trung Quốc)	Bãi bỏ xác nhận vốn tại khâu đăng ký thành lập
Cơ chế cấp Giấy phép & Con dấu	Tiền kiểm, khắc dấu qua cơ quan Công an	Bắt đầu thí điểm một cửa	Tự do hóa, đăng ký qua mạng	Doanh nghiệp tự quyết định hình thức, số lượng dấu

Luận án phân tích định lượng kết quả điều tra của MPDF/WB trên 300 doanh nghiệp dân doanh: Tỷ lệ doanh nghiệp có sự sai lệch thông tin giữa hồ sơ đăng ký và thực tế hoạt động lên tới trên 35%, hiện tượng thay đổi địa chỉ trụ sở nhưng không thông báo cho cơ quan thuế/đăng ký chiếm tỷ lệ cao. Điều này phản ánh rõ nét sự thất bại của cơ chế tiền kiểm hình thức và chứng minh sự cấp thiết của hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Sự bứt phá trong việc cắt giảm thời gian và thủ tục hành chính: Luận án chứng minh bước chuyển lịch sử của Luật Doanh nghiệp 2014 khi giảm thời hạn cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp từ 05 ngày xuống còn 03 ngày làm việc, đồng thời hợp nhất trọn vẹn quy trình ĐKKD, đăng ký thuế và mã số doanh nghiệp thành một mã số duy nhất.
2. Chuyển giao quyền tự chủ hoàn toàn về con dấu và giải phóng vốn điều lệ: Luận án phát hiện quy định trao quyền quyết định về hình thức, số lượng và nội dung con dấu cho doanh nghiệp (chỉ cần thông báo mẫu dấu lên Cổng thông tin quốc gia) đã bãi bỏ rào cản quản lý hành chính kéo dài nhiều thập kỷ của cơ quan Công an. Đồng thời, việc xóa bỏ yêu cầu chứng minh vốn pháp định tại thời điểm thành lập (tương tự như cải cách của Trung Quốc tăng 69 bậc năm 2015 và São Tomé & Príncipe xếp hạng 30) đã giải phóng tối đa ý tưởng khởi nghiệp.
3. Phát hiện nghịch lý "Rừng điều kiện kinh doanh chuyên ngành": Luận án chỉ ra mâu thuẫn đối kháng sâu sắc: Dù Luật Doanh nghiệp 2014 tạo điều kiện tối đa cho khâu ĐKDN ban đầu, nhưng sự tồn tại của hàng trăm quy định ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong các luật chuyên ngành (theo Báo cáo VCCI 2011 rà soát 16 đạo luật) đã làm vô hiệu hóa một phần nỗ lực cải cách nếu thiếu cơ chế hậu kiểm chuẩn hóa.
4. Hiện tượng "Doanh nghiệp ma" là hệ quả của lỗ hổng liên thông dữ liệu chứ không phải do tự do kinh doanh: Phân tích dữ liệu thực chứng khẳng định các hành vi thành lập doanh nghiệp ảo để mua bán hóa đơn GTGT phát sinh chủ yếu do sự đứt gãy thông tin giữa cơ quan ĐKKD, cơ quan Thuế và Ngân hàng thương mại, không thể lấy lý do này để siết lại quyền ĐKKD ban đầu của công dân.

Implications đa chiều

• Hàm ý Lý luận: Cung cấp hệ thống luận cứ khoa học hoàn chỉnh khẳng định ĐKKD là quyền năng pháp lý hiến định, thiết lập nền tảng lý luận cho việc sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp giai đoạn hậu 2014.
• Hàm ý Phương pháp luận: Đưa ra khung đánh giá pháp luật thực định kết hợp các tiêu chí định lượng của Báo cáo Doing Business (WB) với phương pháp rà soát tính hợp hiến, hợp pháp của văn bản quy phạm pháp luật kinh tế.
• Hàm ý Thực tiễn Doanh nghiệp: Giúp cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư nắm bắt quy trình khởi sự minh bạch, giảm thiểu chi phí "bôi trơn", chủ động thực hiện cơ chế tự kê khai - tự chịu trách nhiệm pháp lý.
• Hàm ý Chính sách và Lập pháp: Đề xuất lộ trình 4 bước hoàn thiện thể chế:
  1. Chuẩn hóa danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo hướng minh bạch, ban hành dưới hình thức Nghị định thay vì Thông tư của các Bộ;
  2. Nâng cấp toàn diện Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp kết nối thời gian thực (real-time) với hệ thống quản lý thuế, hải quan và bảo hiểm xã hội;
  3. Xây dựng quy chế phối hợp hậu kiểm liên ngành cấp tỉnh để kiểm tra ngẫu nhiên theo nguyên tắc quản lý rủi ro;
  4. Hoàn thiện chế tài xử lý nghiêm khắc đối với hành vi khai khống vốn điều lệ và vi phạm nghĩa vụ báo cáo tài chính.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn nghiên cứu:

• Giới hạn thời gian và bối cảnh dữ liệu: Công trình hoàn thành vào năm 2016, thời điểm Luật Doanh nghiệp 2014 và Luật Đầu tư 2014 mới đi vào thực thi (từ 01/7/2015), do đó các dữ liệu thực chứng về tác động dài hạn của việc bãi bỏ con dấu pháp nhân và cơ chế ĐKKD trực tuyến cấp độ 4 cần thời gian kiểm chứng sâu hơn.
• Giới hạn phạm vi loại hình: Luận án tập trung chuyên sâu vào đăng ký thành lập doanh nghiệp (công ty TNHH, công ty cổ phần, công ty hợp danh, doanh nghiệp tư nhân), chưa bao quát toàn diện thủ tục của Hợp tác xã và Hộ kinh doanh cá thể.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

1. Đánh giá tác động định lượng của cơ chế đăng ký kinh doanh hoàn toàn qua mạng điện tử (sử dụng chữ ký số công cộng) đến tốc độ tăng trưởng số lượng doanh nghiệp mới.
2. Nghiên cứu mô hình giải quyết phá sản và rút lui khỏi thị trường (exit barriers) tương thích với quy trình gia nhập thị trường.
3. Nghiên cứu cơ chế chia sẻ dữ liệu liên thông xuyên biên giới trong bối cảnh các cam kết Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA).
4. Khảo sát thực nghiệm về hiệu quả của công tác hậu kiểm đối với việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các đối tác tín dụng.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án mang lại những tác động sâu sắc trên nhiều bình diện:

• Ảnh hưởng Học thuật: Trở thành tài liệu tham khảo chuyên khảo chuẩn mực cho các viện nghiên cứu, khoa luật của các trường đại học đào tạo sau đại học chuyên ngành Luật Kinh tế và Luật Hành chính; mở ra hướng nghiên cứu liên ngành Luật học - Kinh tế học thể chế.
• Chuyển đổi Ngành và Môi trường Kinh doanh: Thúc đẩy quá trình tái cơ cấu thủ tục hành chính tại 63 Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư trên toàn quốc, góp phần thực hiện thắng lợi các Nghị quyết 19/NQ-CP của Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
• Tác động Xã hội và Quốc tế: Góp phần hiện thực hóa mục tiêu 1 triệu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, khuyến khích tinh thần khởi nghiệp quốc gia (start-up nation), đồng thời nâng cao vị thế xếp hạng MTKD của Việt Nam trên trường quốc tế theo chuẩn mực của World Bank và Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF).

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới Học giả: Tiếp cận hệ thống lý luận vững chắc về quyền tự do kinh doanh, phương pháp luận so sánh thể chế và bộ cơ sở dữ liệu phong phú về cải cách pháp luật doanh nghiệp.
• Nhà Hoạch định Chính sách & Cơ quan Lập pháp (Quốc hội, Bộ KH&ĐT, Bộ Tư pháp): Sử dụng các đề xuất và luận cứ của luận án làm căn cứ khoa học trực tiếp để ban hành các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Doanh nghiệp và xây dựng Luật sửa đổi bổ sung.
• Cơ quan Thực thi (Phòng Đăng ký kinh doanh, Cơ quan Thuế, Tòa án): Nắm vững bản chất pháp lý của GCNĐKDN để xử lý chính xác các tranh chấp về tên doanh nghiệp, tư cách thành viên và hiệu lực giao dịch.
• Cộng đồng Doanh nghiệp & Nhà đầu tư trong/ngoài nước: Giảm thiểu tối đa chi phí pháp lý gia nhập thị trường, an tâm đầu tư nhờ môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và được bảo hộ quyền tài sản.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Luận án đã mở rộng Học thuyết về Quyền tự do kinh doanh và Địa vị pháp lý của chủ thể kinh tế trong nhà nước pháp quyền. Luận án phân định triệt để bản chất giữa Đăng ký kinh doanh (hành vi công nhận quyền tự do định đoạt của chủ thể) và Cấp phép kinh doanh (sự cho phép có điều kiện của công quyền). Luận điểm này bác bỏ dứt điểm tàn dư của cơ chế "xin - cho", định vị GCNĐKDN là văn bản công bố thông tin minh bạch hóa thị trường thay vì một loại "đặc ân" hành chính.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận của luận án so với các công trình trước đây là gì?

So với các công trình thuần túy diễn giải luật thực định của Trần Trọng Thắng hay Lê Thế Phúc, luận án của NCS. Nguyễn Thị Thu Thủy đã kết hợp Phương pháp Luật học so sánh đa biến (đối chiếu mô hình Tòa án của Pháp/Mỹ, ASIC của Australia và các trường hợp cải cách thần tốc tại El Salvador, Peru, Bồ Đào Nha) với Phương pháp Phân tích thực chứng dựa trên bộ chỉ số Doing Business của World Bank. Nghiên cứu gắn kết quy phạm pháp luật với các chỉ số đo lường định lượng (thời gian, chi phí, số lượng thủ tục).

3. Phát hiện bất ngờ và thú vị nhất rút ra từ dữ liệu là gì?

Phát hiện thú vị nhất là: Gia tăng các rào cản tiền kiểm (như vốn pháp định, chứng chỉ hành nghề, kiểm tra địa điểm) hoàn toàn không giúp ngăn chặn hiện tượng "doanh nghiệp ma" hay gian lận thương mại. Bằng chứng từ khảo sát 300 doanh nghiệp của MPDF/WB và kinh nghiệm của Trung Quốc (2015) chứng minh rằng các doanh nghiệp gian lận luôn tìm cách hợp thức hóa thủ tục tiền kiểm hình thức. Công cụ duy nhất loại bỏ doanh nghiệp ma là công khai hóa thông tin qua mạng điện tử và kết nối liên thông dữ liệu thuế - ngân hàng thời gian thực.

4. Luận án có cung cấp quy trình/giao thức nhân rộng (Replication Protocol) không?

Có. Luận án đã chuẩn hóa một Quy trình 4 giai đoạn cải cách đăng ký kinh doanh:

1. Rà soát, chuẩn hóa và bãi bỏ các điều kiện gia nhập thị trường trái luật;
2. Tích hợp quy trình liên thông "Một cửa điện tử" (ĐKKD - Thuế - Lao động);
3. Số hóa 100% cơ sở dữ liệu quốc gia về doanh nghiệp và mở cổng truy cập thông tin công khai;
4. Xây dựng quy chế phối hợp hậu kiểm liên ngành dựa trên phân loại rủi ro doanh nghiệp.

5. Lộ trình nghiên cứu thể chế 10 năm được phác thảo như thế nào?

Lộ trình 10 năm (hướng tới 2025-2026) định hướng:

• Chuyển dịch toàn diện sang mô hình Đăng ký kinh doanh số hóa hoàn toàn tự động (Automated Digital Registration);
• Xóa bỏ việc sử dụng văn bản giấy trong toàn bộ vòng đời doanh nghiệp;
• Hoàn thiện khung pháp lý về đăng ký kinh doanh cho các mô hình kinh tế mới (kinh tế số, doanh nghiệp công nghệ tài chính FinTech, doanh nghiệp xã hội);
• Thống nhất cơ quan quản lý đăng ký kinh doanh thành một thiết chế quản trị quốc gia độc lập chuyên nghiệp.

Kết luận

1. Luận án đã hệ thống hóa và làm sâu sắc toàn diện cơ sở lý luận về đăng ký kinh doanh, xác lập ĐKKD là phương thức bảo đảm quyền tự do kinh doanh hiến định của công dân trong nền kinh tế thị trường.
2. Luận án làm rõ quá trình tiến hóa lập pháp từ Luật Doanh nghiệp 1999, 2005 đến Luật Doanh nghiệp 2014, khẳng định bước đột phá trong việc rút ngắn thời gian cấp GCNĐKDN xuống còn 03 ngày làm việc và bãi bỏ cơ chế kiểm soát con dấu độc quyền.
3. Nghiên cứu chứng minh tính ưu việt của việc chuyển đổi phương thức quản lý nhà nước từ "tiền kiểm" nặng nề sang "hậu kiểm" hiện đại, dựa trên nền tảng ứng dụng công nghệ thông tin và Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
4. Luận án chỉ ra các nút thắt thể chế cốt lõi do sự xung đột giữa Luật Doanh nghiệp và các luật chuyên ngành, từ đó kiến nghị xóa bỏ các giấy phép con trá hình và chuẩn hóa điều kiện kinh doanh.
5. Luận án xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện quy phạm, cải cách tổ chức bộ máy đăng ký kinh doanh đến thiết lập cơ chế giám sát liên ngành, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy môi trường đầu tư kinh doanh Việt Nam hội nhập vững chắc vào nền kinh tế toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án gồm 4 chương: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và các vấn đề liên quan đến đề tài luận án Chƣơng 2: Những vấn đề lý luận về đăng ký kinh doanh và pháp luật về đăng ký kinh doanh Chƣơng 3: Thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam Chƣơng 4: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam 6 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước Hoạt động ĐKKD là một hoạt động phổ biến và được thực hiện ở hầu hết các quốc gia. Do đó, việc nghiên cứu những quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh đã thu hút nhiều học giả, các nhà nghiên cứu trên thế giới nghiên cứu về vấn đề này để nhằm cải thiện môi trường kinh doanh với những quy trình, thủ tục đơn giản, linh hoạt hơn. Trên cơ sở đó, học viên đã lựa chọn một số các công trình nghiên cứu tiêu biểu ở các nước dẫn đầu về chỉ số môi trường kinh doanh hay các nước hợp tác toàn diện, cùng khu vực có điều kiện kinh tế đồng đều để giúp Việt Nam học hỏi, tham khảo kinh nghiệm và hoàn thiện pháp luật về đăng ký kinh doanh.

- Cuốn sách“Doing Buisness 2013”: Smarter regulations for small and medium size enterprises”[112]. Dự án và Báo cáo chung của Ngân hàng thế giới và Tổ chức tài chính Quốc tế về Môi trường kinh doanh nghiên cứu năm 2003 với nội dung nghiên cứu áp dụng phương thức đánh giá khách quan sự tác động của các quy định kinh doanh ở tầm vi mô tới các doanh nghiệp. Báo cáo nghiên cứu rất chi tiết với 10 tiêu chí để đưa ra nhận định về MTKD của 185 quốc gia. Khi đánh giá về quy trình, thủ tục ĐKKD bản báo cáo chỉ ra những nước có quy trình thủ tục mất nhiều thời gian gây phiền hà là những nước vùng Trung Đông và Bắc phi gồm: Argentina có 14 thủ tục, Bruniei có 15 thủ tục và mất 101 ngày để thành lập doanh nghiệp… Singapore và Đặc khu Hành chính Hồng Kông (Trung Quốc) tiếp tục có môi trường pháp lý thuận lợi nhất thế giới cho doanh nghiệp.

Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc cũng được xếp vào nhóm 20 nước đứng đầu thế giới về mức độ thuận lợi trong kinh doanh. Còn đối với Việt Nam theo bản báo cáo chỉ số MTKD năm 2013 Việt Nam xếp hạng 108/185 nền kinh tế. Theo bản báo cáo pháp luật quy định về thủ tục ĐKKD ở Việt Nam phải trải qua 10 thủ tục, và 34 ngày để thành lập và đưa doanh nghiệp đi vào hoạt động [112]. 7 Bản báo cáo về môi trường kinh doanh năm 2013 của Ngân hàng thế giới với mục đích chính là mang đến một cơ sở khách quan về hiểu biết và cải thiện môi trường pháp lý cho các doanh nghiệp địa phương thuộc các nền kinh tế trên khắp thế giới.Tuy nhiên, bản báo cáo mới chỉ dừng lại ở việc phân tích đánh giá dựa trên 10 tiêu chí, mà chưa có những phân tích sâu, cụ thể, kiến nghị về những quy định pháp luật trong hoạt động đăng ký kinh doanh.

Cũng là nghiên cứu về môi trường kinh doanh của Ngân hàng thế giới và Tổ chức tài chính Quốc tế năm 2014. Ngày 29/10/2014 World Bank đã phát hành báo cáo thường niên quan trọng về Môi trường kinh doanh lần thứ 12; “Doing business 2014:Understanding regulations for small and medium - size enterprises” Publisher: World Bank Publictions, 2012. Theo báo cáo, chỉ số xếp hạng môi trường kinh doanh thuận lợi của Việt Nam năm 2014 là 72 trên tổng số 189 quốc gia. Đây là kết quả của việc cải thiện hệ thống thông tin tín dụng quốc gia, giảm lãi suất tín dụng.

Đồng thời, trong thời gian qua, Chính phủ Việt Nam đã tạo điều kiện cho các công ty giảm bớt chi phí thuế bằng cách giảm mức thuế thu nhập doanh nghiệp. Những lĩnh vực mà Việt Nam đã cải cách trong quy định kinh doanh bao gồm: vay vốn (thông tin tín dụng), nộp thuế. Đặc khu hành chính Hong Kong Trung Quốc tiếp tục là quốc gia có môi trường kinh doanh với những thủ tục thông thoáng tạo cho doanh nghiệp khởi sự hoạt động nằm trong các nước dẫn đầu bởi họ đã có những cải cách để việc thành lập doanh nghiệp trở nên ít tốn kém hơn bằng việc hủy bỏ thuế vốn đánh vào các công ty nội. Tiếp tục nghiên cứu về MTKD bản báo cáo của Ngân hàng thế giới và Tổ chức tài chính Quốc tế năm 2015 đã bổ sung thêm một thành phố cho 11 nền kinh tế có số dân trên 100 triệu người.

Việc bổ sung thêm một thành phố cho phép có sự so sánh trong một quốc gia và cơ sở đối chiếu với những thành phố lớn khác. Báo cáo năm nay mở rộng phạm vi của 03 trong số 10 chủ đề của bộ chỉ số gồm: giải quyết tình trạng phá sản, bảo vệ nhà đầu tư nhỏ lẻ và tiếp cận tín dụng. Đồng thời bản báo cáo cũng đưa ra cách xếp hạng môi trường kinh doanh thuận lợi hiện nay dựa trên khoảng cách tới điểm cao nhất. Cách đo này cho biết khoảng cách từ mỗi nền kinh tế tới các thông lệ tốt nhất trên thế giới về quy định kinh doanh.

8 Điểm số cao cho thấy một môi trường kinh doanh hiệu quả và thể chế pháp lý mạnh mẽ hơn. Khoảng cách tới điểm cao nhất thể hiện khoảng cách từ kết quả hoạt động trong quy định kinh doanh của một nền kinh tế tới một tiêu chuẩn của thông lệ tốt nhất thông qua 31 chỉ số cho 10 chủ đề của MTKD (không bao gồm các chỉ số về quy định đối với thị trường lao động). Ví dụ: để bắt đầu một hoạt động kinh doanh, Ca-na-đa và Niu-di-lân yêu cầu thực hiện một số lượng thủ tục ít nhất (01), và để hoàn thành thủ tục đó Niu-di-lân cần lượng thời gian ngắn nhất (0,5ngày). Xlô-vê-ni-a có chi phí thấp nhất (0), Úc và Cô- lôm-bi-a cùng 110 nền kinh tế khác không có yêu cầu về số vốn đã góp tối thiểu [113].

Có thể thấy, bản báo cáo về MTKD của WB năm 2015 đã có sự thay đổi rất lớn, bởi lẽ sự thay đổi này nhằm mục đích mở rộng việc sử dụng dữ liệu của các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu bằng cách tập trung nhiều hơn vào chất lượng pháp lý. Ngoài ra, bằng cách tiếp tục dựa vào dữ liệu và tăng cường công tác thu thập dữ liệu, nhóm lập báo cáo phân tích môi trường pháp lý cho kinh doanh và chỉ ra những kiến thức toàn diện để giúp chủ thể kinh doanh hiểu biết những quy định kinh doanh. Qua đó, nhóm báo cáo cũng phân tích những nguyên nhân gây đình trệ và những điểm thiếu linh hoạt trong hệ thống pháp lý và quy định cho các doanh nghiệp, đồng thời chỉ ra những gì cần phải thay đổi khi thiết kế cải cách. Chính phủ các nước có thể rà soát những kinh nghiệm của các nền kinh tế đã áp dụng những thông lệ quy định kinh doanh hiệu quả hơn và thực hiện tốt các chỉ số bằng cách mở rộng phạm vi đo lường về môi trường kinh doanh cũng như những lĩnh vực mới để xem xét cho lịch trình cải cách của họ.

Báo cáo đánh giá về tình hình đơn giản thủ tục hành chính ở Việt Nam do Tổ chức và Hợp tác và Phát triển Kinh tế Châu Âu (OECD) phát hành năm 2011:“Administrativie simplification in Việt Nam: Supporting the competitiveness of the Vietnamese economy” [102]. Đây được coi là bản báo cáo có cái nhìn rất toàn diện về MTKD ở Việt Nam qua các đề án cải cách thủ tục hành chính như Đề án 30 về đơn giản hóa thủ tục hành chính. Theo OECD, nền kinh tế Việt Nam đang trên đà phát triển, do đó cần phải nỗ lực cải cách, hoàn thiện hệ thống pháp luật về môi trường đầu tư, kinh doanh tạo điều kiện, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài hơn nữa, tăng cường có các 9 cuộc đối thoại giữa Chính phủ và các doanh nghiệp trong và ngoài nước; cải thiện phương thức, thủ tục ĐKKD, rút ngắn thời gian, chi phí cho nhà đầu tư kinh doanh. Bản bản cáo chỉ ra rất rõ những ưu điểm và nhược điểm của môi trường kinh doanh, và đây có thể là những căn cứ giúp Việt Nam xây dựng, sửa đổi Luật doanh nghiệp năm 2014.

Cuốn sách “Understanding Company Law” của tác giả Philip Lipton, Abe Herzberg và Michelle Welsh, do Nhà xuất bản Thomson Reuters xuất bản năm 2012. Nội dung cuốn sách được tác giả nghiên cứu về Luật công ty năm 2001 của Australia, trong đó tác giả đã dành một phần để nghiên cứu những quy định của pháp luật về thủ tục thành lập doanh nghiệp tại Australia. Theo đó, chủ thể kinh doanh khi muốn thành lập doanh nghiệp phải làm thủ tục ĐKKD tại Ủy Ban Đầu tư và Chứng Khoán Australia (ASIC) bằng hình thức đăng ký kinh doanh qua mạng và trả phí cho ASIC là AUD 426. Luật công ty Australia quy định chủ thể kinh doanh phải đăng ký những thông tin cơ bản sau: Loại hình công ty, tên công ty, tên và địa chỉ của thành viên, chi nhánh, văn phòng, địa chỉ, trụ sở chính, thời gian bắt đầu hoạt động kinh doanh… sau khi nhận được hồ sơ thành lập công ty ASIC sẽ cấp cho công ty đăng ký một CAN (Australian Compay Number).

Thời gian để chủ thể kinh doanh hoàn thiện việc ĐKKD và nhận được giấy CAN chỉ mất 1 ngày. Theo các tác giả Philip Lipton, Abe Herzberg và Michelle Welsh phân tích quy trình ĐKKD tại Australia được thực hiện rất thông thoáng và không mất nhiều thời gian, kinh phí, là một quốc gia đứng đầu bảng về MTKD. Tuy nhiên, các tác giả mới chỉ ra quy trình ĐKKD tại Australia từ luật thực định công ty năm 2001, chứ chưa có sự so sánh hoặc nêu ra những ưu điểm và nhược điểm của Luật công ty năm 2001. Bài báo “Licensing regimes East and West” của hai tác giả Anthony Ogus and Qing Zhang, đăng trên tạp chí International Review of Law and Economics số 25 năm 2005.

Nội dung của bài báo các tác giả đã tập trung phân tích, đánh giá vai trò của GPKD đối với hoạt động quản lý của nhà nước. Điều đáng lưu ý hai tác giả đã có cái nhìn đa chiều từ hoạt động quản lý GPKD từ những nước đang phát triển (Trung Quốc) đến những nước phát triển (Mỹ).