Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và hiệu quả điều trị loạn động muộn ở bệnh nhân tâm thần phân liệt bằng Clozapin và Vitamin E

• Tác giả: Đoàn Hồng Quang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Ngân
• Trường học: Học viện Quân y
• Chuyên ngành: Tâm thần và Tâm lý y học
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng loạn động muộn trên bệnh nhân tâm thần phân liệt do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển và nhận xét hiệu quả điều trị bằng Clozapin và Vitamin E
• Loại tài liệu: luận án
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tâm thần phân liệt và loạn động muộn
• 1.2. Khái niệm về bệnh tâm thần phân liệt
• 1.3. Khái niệm về loạn động muộn
• 1.4. Lược sử về loạn động muộn do thuốc an thần kinh
• 1.5. Loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 1.6. Các nghiên cứu lâm sàng bệnh tâm thần phân liệt
• 1.7. Loạn động muộn trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 1.8. Tiêu chuẩn chẩn đoán loạn động muộn do dùng an thần kinh cổ điển trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 1.9. Chẩn đoán phân biệt với loạn động muộn
• 1.10. Các xét nghiệm cận lâm sàng trong loạn động muộn
• 1.11. Tiến triển của loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 1.12. Dịch tễ học loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 1.13. Bệnh sinh loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 1.14. Loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 1.15. Bệnh sinh loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 1.16. Các phương pháp điều trị loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 1.17. Điều trị bệnh tâm thần phân liệt bằng hoá dược
• 1.18. Điều trị loạn động muộn do thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 1.19. Dự phòng loạn động muộn trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Phân nhóm bệnh nhân nghiên cứu
• 2.4. Tiêu chuẩn chọn lựa bệnh nhân nghiên cứu
• 2.5. Thiết kế nghiên cứu
• 2.6. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.7. Công cụ đánh giá lâm sàng và kết quả điều trị loạn động muộn trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 2.8. Nghiên cứu lâm sàng loạn động muộn trên bệnh nhân tâm thần phân liệt sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài
• 2.9. Nghiên cứu các yếu tố nguy cơ liên quan tới loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 2.10. Đánh giá hiệu quả điều trị loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt bằng Clozapin và Vitamin E
• 2.11. Phương pháp xử lý số liệu và đánh giá kết quả nghiên cứu
• 2.12. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm lâm sàng loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 3.2. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Đặc điểm lâm sàng bệnh tâm thần phân liệt
• 3.4. Đặc điểm lâm sàng loạn động muộn do thuốc an thần kinh cổ điển trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 3.5. Một số yếu tố nguy cơ liên quan tới loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 3.6. Một số yếu tố nguy cơ liên quan tới loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài và bệnh tâm thần phân liệt
• 3.7. Một số yếu tố nguy cơ liên quan tới triệu chứng lâm sàng loạn động muộn theo tiêu chí thang DISCUS
• 3.8. Hiệu quả điều trị loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 3.9. Nhận xét liều lượng thuốc điều trị
• 3.10. Kết quả điều trị loạn động muộn trên lâm sàng
• 3.11. Kết quả điều trị loạn động muộn theo điểm số thang DISCUS, AIMS
• 3.12. Kết quả điều trị lâm sàng bệnh tâm thần phân liệt ở từng thời điểm khác nhau
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm lâm sàng loạn động muộn do thuốc an thần kinh cổ điển trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 4.2. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.3. Đặc điểm lâm sàng loạn động muộn do thuốc an thần kinh trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 4.4. Một số yếu tố nguy cơ liên quan tới loạn động muộn do thuốc an thần kinh trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 4.5. Một số yếu tố nguy cơ liên quan tới loạn động muộn do thuốc an thần kinh và bệnh tâm thần phân liệt
• 4.6. Một số yếu tố nguy cơ liên quan tới triệu chứng loạn động muộn theo tiêu chí thang DISCUS
• 4.7. Nhận xét hiệu quả điều trị loạn động muộn do thuốc an thần kinh cổ điển trên bệnh nhân tâm thần phân liệt
• 4.8. Nhận xét kết quả sử dụng thuốc
• 4.9. Kết quả điều trị theo triệu chứng lâm sàng loạn động muộn
• 4.10. Kết quả điều trị loạn động muộn theo điểm số thang DISCUS, AIMS
• 4.11. Kết quả điều trị bệnh tâm thần phân liệt trên lâm sàng ở từng thời điểm khác nhau
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về loạn động muộn và tâm thần phân liệt

Loạn động muộn là một rối loạn vận động nghiêm trọng, thường xuất hiện ở bệnh nhân tâm thần phân liệt do sử dụng kéo dài các thuốc an thần kinh cổ điển. Nghiên cứu này tập trung vào đặc điểm lâm sàng của loạn động muộn và hiệu quả điều trị bằng Clozapin và Vitamin E. Tâm thần phân liệt là một bệnh loạn thần nặng, có tỷ lệ mắc cao và ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Loạn động muộn không chỉ gây khó khăn trong vận động mà còn cản trở sinh hoạt hàng ngày và khả năng tái hòa nhập cộng đồng.

1.1. Khái niệm và lịch sử loạn động muộn

Loạn động muộn được mô tả lần đầu vào năm 1952, liên quan đến việc sử dụng thuốc an thần kinh như Clorpromazin. Năm 1964, thuật ngữ này chính thức được sử dụng để mô tả các động tác bất thường, không tự chủ và có xu hướng lặp lại. Loạn động muộn thường xuất hiện muộn trong quá trình điều trị và có thể kéo dài hàng năm. Các nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra rằng loạn động muộn là một trong những tác dụng phụ nghiêm trọng nhất của thuốc an thần kinh cổ điển.

1.2. Đặc điểm lâm sàng của tâm thần phân liệt

Tâm thần phân liệt được đặc trưng bởi các triệu chứng dương tính và âm tính. Triệu chứng dương tính bao gồm hoang tưởng, ảo giác, trong khi triệu chứng âm tính thể hiện sự suy giảm trong cảm xúc, tư duy và hành vi. Bệnh nhân tâm thần phân liệt thường gặp khó khăn trong việc duy trì các mối quan hệ xã hội và thực hiện các hoạt động hàng ngày. Loạn động muộn là một biến chứng thường gặp ở những bệnh nhân này, đặc biệt khi sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài.

II. Phương pháp nghiên cứu và đối tượng

Nghiên cứu này được thực hiện trên bệnh nhân tâm thần phân liệt có triệu chứng loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài. Đặc điểm lâm sàng của loạn động muộn được đánh giá thông qua các thang điểm như DISCUS và AIMS. Hiệu quả điều trị được đo lường bằng sự cải thiện các triệu chứng lâm sàng và điểm số trên các thang đánh giá.

2.1. Thiết kế nghiên cứu và tiêu chuẩn chọn lựa

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu lâm sàng với cỡ mẫu được chọn lọc kỹ lưỡng. Bệnh nhân tâm thần phân liệt được chẩn đoán theo tiêu chuẩn ICD-10 và có triệu chứng loạn động muộn do sử dụng thuốc an thần kinh cổ điển kéo dài. Các yếu tố nguy cơ như tuổi, giới tính, thời gian sử dụng thuốc và liều lượng được ghi nhận và phân tích.

2.2. Công cụ đánh giá và phương pháp xử lý số liệu

Các công cụ đánh giá bao gồm thang điểm DISCUS và AIMS để đo lường mức độ nghiêm trọng của loạn động muộn. Dữ liệu được xử lý bằng các phương pháp thống kê để đánh giá hiệu quả điều trị. Clozapin và Vitamin E được sử dụng như một liệu pháp điều trị kết hợp, với liều lượng được điều chỉnh phù hợp với từng bệnh nhân.

III. Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy Clozapin và Vitamin E có hiệu quả trong việc cải thiện các triệu chứng loạn động muộn ở bệnh nhân tâm thần phân liệt. Các triệu chứng lâm sàng được giảm thiểu đáng kể, đặc biệt là ở nhóm bệnh nhân được điều trị kết hợp. Loạn động muộn được cải thiện rõ rệt theo thời gian, với sự giảm điểm số trên thang DISCUS và AIMS.

3.1. Hiệu quả điều trị bằng Clozapin và Vitamin E

Clozapin được chứng minh là có hiệu quả trong việc giảm các triệu chứng loạn động muộn nhờ cơ chế tác động lên hệ thống dopaminergic. Vitamin E, với vai trò là chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào thần kinh khỏi tổn thương do stress oxy hóa. Sự kết hợp của hai loại thuốc này mang lại hiệu quả điều trị cao hơn so với việc sử dụng đơn lẻ.

3.2. Các yếu tố nguy cơ và tiến triển của loạn động muộn

Các yếu tố nguy cơ như tuổi cao, thời gian sử dụng thuốc kéo dài và liều lượng cao của thuốc an thần kinh cổ điển có liên quan đến sự xuất hiện và tiến triển của loạn động muộn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc điều trị sớm và hợp lý có thể ngăn ngừa các di chứng nặng nề của loạn động muộn.