Luận án tiến sĩ ngành công nghệ sinh học phân lập vi khuẩn xanthomonas spp gây bệnh đốm lá trên cây hoa hồng rosa spp và cây ớt capsicum spp tại tỉnh đồng tháp và tuyển chọn vi khuẩn đối kháng phòng trị bệnh

Luận án tiến sĩ nghiên cứu phân lập vi khuẩn Xanthomonas spp gây bệnh trên hoa hồng và ớt tại Đồng Tháp, đồng thời tuyển chọn vi khuẩn đối kháng.

• Tác giả: Lê Uyển Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Độ
• Trường học: Trường Đại Học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Phân lập vi khuẩn Xanthomonas spp. gây bệnh đốm lá trên cây hoa hồng (Rosa spp.) và cây ớt (Capsicum spp.) tại tỉnh Đồng Tháp và tuyển chọn vi khuẩn đối kháng phòng trị bệnh
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Đồng Tháp

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu Xanthomonas spp

Nghiên cứu về Xanthomonas spp. gây bệnh đốm lá trên hoa hồng và ớt tại Đồng Tháp là một nỗ lực quan trọng nhằm giải quyết vấn đề bệnh hại cây trồng. Việc lạm dụng thuốc trừ bệnh hóa học đã gây ra nhiều tác động tiêu cực, do đó, kiểm soát sinh học đang trở thành một giải pháp được quan tâm. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân lập vi khuẩn gây bệnh, xác định đặc điểm sinh học và tuyển chọn các dòng vi khuẩn đối kháng có khả năng phòng trừ bệnh đốm lá. Mục tiêu chính là tìm ra các tác nhân sinh học tiềm năng để bảo vệ hoa hồng và ớt khỏi bệnh đốm lá do Xanthomonas spp. gây ra. Nghiên cứu này có ý nghĩa lớn trong việc phát triển các biện pháp phòng trừ bệnh bền vững và thân thiện với môi trường.

1.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu bệnh đốm lá ở Đồng Tháp

Tỉnh Đồng Tháp là một vùng trồng hoa hồng và ớt quan trọng. Bệnh đốm lá do Xanthomonas spp. gây ra ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng cây trồng. Nghiên cứu này nhằm mục đích xác định các chủng vi khuẩn gây bệnh phổ biến tại địa phương và tìm ra các giải pháp phòng trừ bệnh hiệu quả. Việc kiểm soát bệnh đốm lá sẽ giúp nâng cao thu nhập cho người nông dân và đảm bảo nguồn cung cấp hoa hồng và ớt ổn định.

1.2. Mục tiêu và phạm vi của nghiên cứu phân lập vi khuẩn

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân lập vi khuẩn Xanthomonas spp. từ các mẫu bệnh đốm lá trên hoa hồng và ớt tại Đồng Tháp. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc xác định đặc điểm sinh học của các chủng vi khuẩn phân lập được, đánh giá khả năng gây bệnh và tuyển chọn các dòng vi khuẩn đối kháng có khả năng phòng trừ bệnh. Nghiên cứu cũng đánh giá hiệu quả của các dòng vi khuẩn đối kháng trong điều kiện nhà lưới và ngoài đồng.

II. Thách thức trong phòng trừ bệnh đốm lá do Xanthomonas

Việc phòng trừ bệnh đốm lá do Xanthomonas spp. gây ra gặp nhiều thách thức. Vi khuẩn này có khả năng lây lan nhanh chóng và gây thiệt hại lớn cho cây trồng. Các biện pháp phòng trừ hóa học thường không hiệu quả hoàn toàn và có thể gây ra các tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người. Do đó, cần có các giải pháp phòng trừ bệnh bền vững và thân thiện với môi trường. Nghiên cứu này nhằm mục đích tìm ra các tác nhân sinh học có khả năng kiểm soát Xanthomonas spp. và giảm thiểu sự phụ thuộc vào thuốc trừ bệnh hóa học.

2.1. Khó khăn trong việc kiểm soát Xanthomonas spp. bằng hóa chất

Việc sử dụng hóa chất để kiểm soát Xanthomonas spp. thường gặp nhiều khó khăn do vi khuẩn này có khả năng phát triển tính kháng thuốc. Ngoài ra, hóa chất có thể gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Do đó, cần có các giải pháp phòng trừ bệnh thay thế, an toàn và hiệu quả hơn.

2.2. Sự cần thiết của các biện pháp phòng trừ sinh học bền vững

Phòng trừ sinh học là một giải pháp bền vững và thân thiện với môi trường để kiểm soát bệnh đốm lá do Xanthomonas spp. gây ra. Các tác nhân sinh học, như vi khuẩn đối kháng, có khả năng ức chế sự phát triển của Xanthomonas spp. và bảo vệ cây trồng khỏi bệnh hại. Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm kiếm và phát triển các tác nhân sinh học tiềm năng để phòng trừ bệnh đốm lá trên hoa hồng và ớt.

2.3. Ảnh hưởng của bệnh đốm lá đến năng suất và chất lượng cây trồng

Bệnh đốm lá do Xanthomonas spp. gây ra có thể làm giảm năng suất và chất lượng hoa hồng và ớt. Các vết đốm lá làm giảm khả năng quang hợp của cây, dẫn đến giảm sinh trưởng và phát triển. Ngoài ra, bệnh đốm lá còn làm giảm giá trị thẩm mỹ của hoa hồng và làm giảm chất lượng thương phẩm của ớt.

III. Phân lập vi khuẩn Xanthomonas gây bệnh đốm lá tại Đồng Tháp

Nghiên cứu đã tiến hành phân lập vi khuẩn Xanthomonas spp. từ các mẫu bệnh đốm lá trên hoa hồng và ớt tại Đồng Tháp. Các chủng vi khuẩn phân lập được đã được xác định danh pháp dựa trên các phương pháp sinh hóa, kỹ thuật MALDI-TOF-MS và phân tích sinh học phân tử. Kết quả cho thấy Xanthomonas euvesicatoria là tác nhân gây bệnh đốm lá trên hoa hồng, trong khi đó, Xanthomonas spp. gây bệnh đốm lá trên ớt. Việc xác định chính xác các chủng vi khuẩn gây bệnh là rất quan trọng để phát triển các biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả.

3.1. Quy trình phân lập vi khuẩn từ mẫu bệnh đốm lá

Quy trình phân lập vi khuẩn bao gồm các bước thu thập mẫu bệnh đốm lá, phân lập vi khuẩn trên môi trường chọn lọc, tách ròng vi khuẩn và xác định danh pháp. Các mẫu bệnh đốm lá được thu thập từ các vùng trồng hoa hồng và ớt tại Đồng Tháp. Vi khuẩn được phân lập trên môi trường NYDA và được tách ròng bằng phương pháp trải đĩa. Các chủng vi khuẩn phân lập được sau đó được xác định danh pháp bằng các phương pháp sinh hóa, MALDI-TOF-MS và phân tích sinh học phân tử.

3.2. Xác định danh pháp vi khuẩn bằng phương pháp MALDI TOF MS

Kỹ thuật MALDI-TOF-MS là một phương pháp nhanh chóng và chính xác để xác định danh pháp vi khuẩn. Phương pháp này dựa trên việc phân tích protein của vi khuẩn và so sánh với cơ sở dữ liệu protein chuẩn. Kết quả phân tích MALDI-TOF-MS cho thấy Xanthomonas euvesicatoria là tác nhân gây bệnh đốm lá trên hoa hồng.

3.3. Phân tích sinh học phân tử để xác định Xanthomonas spp.

Phân tích sinh học phân tử, bao gồm kỹ thuật PCR và giải trình tự gen, được sử dụng để xác định chính xác các chủng Xanthomonas spp. gây bệnh đốm lá. Các gen housekeeping, như fusA, gap1, gltA, gyrB, lacF, và lepA, được sử dụng để phân tích trình tự đa locus (MLSA). Kết quả phân tích MLSA cho thấy Xanthomonas euvesicatoria là tác nhân gây bệnh đốm lá trên hoa hồng.

IV. Tuyển chọn vi khuẩn đối kháng Xanthomonas từ đất Đồng Tháp

Nghiên cứu đã tiến hành tuyển chọn các dòng vi khuẩn đối kháng Xanthomonas spp. từ cơ chất vùng rễ và đất vùng sinh thái bản địa tại Đồng Tháp. Các dòng vi khuẩn phân lập được đã được khảo sát khả năng đối kháng in vitro với các chủng Xanthomonas spp. gây bệnh. Kết quả cho thấy một số dòng vi khuẩn có khả năng ức chế sự phát triển của Xanthomonas spp. và được xác định danh pháp là Bacillus subtilis, Bacillus amyloliquefaciens, và Bacillus velezensis. Các dòng vi khuẩn đối kháng này có tiềm năng lớn trong việc phòng trừ bệnh đốm lá.

4.1. Phương pháp sàng lọc vi khuẩn đối kháng in vitro

Phương pháp sàng lọc vi khuẩn đối kháng in vitro dựa trên việc đánh giá khả năng ức chế sự phát triển của Xanthomonas spp. trên môi trường thạch. Các dòng vi khuẩn phân lập được từ đất được cấy lên môi trường thạch và sau đó được cấy đối kháng với Xanthomonas spp. Nếu vi khuẩn phân lập được có khả năng ức chế sự phát triển của Xanthomonas spp., một vùng ức chế sẽ hình thành xung quanh khuẩn lạc của vi khuẩn phân lập được.

4.2. Xác định danh pháp vi khuẩn đối kháng bằng MALDI TOF MS

Các dòng vi khuẩn đối kháng triển vọng được xác định danh pháp bằng kỹ thuật MALDI-TOF-MS. Kết quả phân tích MALDI-TOF-MS cho thấy một số dòng vi khuẩn đối kháng thuộc chi Bacillus, bao gồm Bacillus subtilis, Bacillus amyloliquefaciens, và Bacillus velezensis.

4.3. Phân tích sinh học phân tử các dòng vi khuẩn đối kháng

Phân tích sinh học phân tử được sử dụng để xác định chính xác các loài vi khuẩn đối kháng. Các gen 16S rRNA được sử dụng để phân tích trình tự và so sánh với cơ sở dữ liệu gen. Kết quả phân tích cho thấy các dòng vi khuẩn đối kháng thuộc chi Bacillus, Enterobacter, và Serratia.

V. Đánh giá hiệu quả kiểm soát bệnh đốm lá trong nhà lưới

Nghiên cứu đã đánh giá hiệu quả kiểm soát bệnh đốm lá của các dòng vi khuẩn đối kháng trong điều kiện nhà lưới. Kết quả cho thấy các dòng Bacillus amyloliquefaciens MW828656 (BR88) và Bacillus velezensis OM017175 (BP103) có hiệu quả kiểm soát bệnh cao nhất trên hoa hồng và ớt, tương ứng. Đặc biệt, Bacillus subtilis MZ841644 (G24) phân lập từ đất vùng sinh thái bản địa đạt hiệu quả kiểm soát bệnh cao nhất trên cả hai loại cây trồng. Các dòng vi khuẩn này có thể được sử dụng như tác nhân sinh học để phòng trừ bệnh đốm lá.

5.1. Phương pháp đánh giá hiệu quả kiểm soát bệnh trong nhà lưới

Hiệu quả kiểm soát bệnh của các dòng vi khuẩn đối kháng được đánh giá bằng cách phun các dòng vi khuẩn lên cây trồng và sau đó lây nhiễm Xanthomonas spp. Tỷ lệ bệnh, chỉ số bệnh và chỉ số AUDPC được sử dụng để đánh giá hiệu quả kiểm soát bệnh.

5.2. Kết quả kiểm soát bệnh đốm lá trên hoa hồng trong nhà lưới

Bacillus amyloliquefaciens MW828656 (BR88) và Bacillus subtilis MZ841644 (G24) cho thấy hiệu quả kiểm soát bệnh đốm lá trên hoa hồng cao nhất trong điều kiện nhà lưới. Các dòng vi khuẩn này làm giảm tỷ lệ bệnh, chỉ số bệnh và chỉ số AUDPC.

5.3. Kết quả kiểm soát bệnh đốm lá trên ớt trong nhà lưới

Bacillus velezensis OM017175 (BP103) và Bacillus subtilis MZ841644 (G24) cho thấy hiệu quả kiểm soát bệnh đốm lá trên ớt cao nhất trong điều kiện nhà lưới. Các dòng vi khuẩn này làm giảm tỷ lệ bệnh, chỉ số bệnh và chỉ số AUDPC.

VI. Ứng dụng thực tiễn và triển vọng của vi khuẩn đối kháng

Nghiên cứu này đã xác định được các dòng vi khuẩn đối kháng có tiềm năng lớn trong việc phòng trừ bệnh đốm lá do Xanthomonas spp. gây ra trên hoa hồng và ớt. Các dòng vi khuẩn này có thể được sử dụng để phát triển các sản phẩm sinh học phòng trừ bệnh an toàn và hiệu quả. Việc sử dụng vi khuẩn đối kháng sẽ giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào thuốc trừ bệnh hóa học và bảo vệ môi trường.

6.1. Tiềm năng ứng dụng của vi khuẩn đối kháng trong nông nghiệp

Các dòng vi khuẩn đối kháng có thể được sử dụng để phát triển các sản phẩm sinh học phòng trừ bệnh cho hoa hồng và ớt. Các sản phẩm này có thể được sử dụng để phun lên cây trồng hoặc xử lý đất để bảo vệ cây khỏi bệnh đốm lá.

6.2. Lợi ích của việc sử dụng phòng trừ sinh học trong nông nghiệp

Việc sử dụng phòng trừ sinh học có nhiều lợi ích, bao gồm giảm thiểu sự phụ thuộc vào thuốc trừ bệnh hóa học, bảo vệ môi trường, cải thiện sức khỏe đất và nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

6.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo về vi khuẩn đối kháng

Các hướng nghiên cứu tiếp theo bao gồm đánh giá hiệu quả của các dòng vi khuẩn đối kháng trong điều kiện sản xuất thực tế, tối ưu hóa quy trình sản xuất các sản phẩm sinh học và nghiên cứu cơ chế đối kháng của các dòng vi khuẩn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngày nay, sản xuất nông nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nhờ chúng đạt hiệu quả nhanh chóng. Thực trạng biến đổi khí hậu ngày càng khiến canh tác nông nghiệp gặp nhiều khó khăn như cây trồng sinh trưởng phát triển không hiệu quả, dịch bệnh dễ bùng phát, và tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng trở nên trầm trọng. Tại Đồng Tháp, gần đây đã xuất hiện nhiều dịch bệnh nghiêm trọng. Trong đó, bệnh đốm lá vi khuẩn do chi Xanthomonas gây ra trên hai loài cây trồng chủ lực của tỉnh là cây ớt và cây hoa hồng là đặc biệt nghiêm trọng.

Đối với các nông hộ thu nhập chính từ hai loài cây này, nông dân đã tiến hành canh tác liên tục trong năm để tăng thu nhập, kết hợp với việc mở rộng không ngừng vùng chuyên canh đã tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều mầm bệnh phát triển và gây hại. Bên cạnh đó, biện pháp chiết nhánh cây hoa hồng để giữ giống hoặc sử dụng hạt giống ớt không kiểm soát nguồn gốc đã giúp bệnh lưu tồn và lây lan từ vụ này sang vụ khác. Để đối phó với bệnh đốm lá vi khuẩn, khi bệnh mới phát nên nhổ bỏ ngay cây bệnh và hạn chế tưới nước, nên phun ngay các loại thuốc hóa học đặc trị vi khuẩn (Cúc & Thủy, 2014). Tuy nhiên, thuốc kháng sinh và thuốc bảo vệ thực vật thường được sử dụng vượt ngưỡng cho phép, gây ngộ độc cho cây, sẽ rất tốn kém, có hại cho thiên địch và các vi sinh vật có lợi, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng (Robison et al., 2006; Adesemoye et al., 2009) và dễ làm mầm bệnh kháng thuốc.

Do đó, cần tập trung nghiên cứu phát triển các phương pháp mới giúp kiểm soát bệnh cây trồng một cách bền vững (Gerhardson, 2002), tiết kiệm chi phí và hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Trong trường hợp này, kiểm soát sinh học (biological control) ứng dụng vi khuẩn kiểm soát bệnh (Biological control agent- BCA) là một chiến lược quan trọng trong việc quản lý canh tác một cách bền vững và giảm các vấn đề về môi trường (Bale et al., 2008; Adesemoye et al., 2009; Hungria et al. Các chế phẩm vi sinh vật được sử dụng hiệu quả nhằm giảm bệnh hại trên lá hoặc sau thu hoạch ở các loại cây ngũ cốc, rau, cây ăn trái, cây hoa, cây cảnh (Cawoy et al. Chúng phân tán nhanh hơn vào môi trường và thường ít độc hơn đối với các loài không phải mục tiêu.

Ngoài ra, vì sử dụng các phương thức tác động khác với thuốc bảo vệ thực vật thông thường nên chúng có thể giúp ngăn chặn các mầm bệnh kháng thuốc (Bhattacharyya et al., 2016; Marasco et al. Trước đây, đa số các diện tích ẩm, lầy thấp ở Đồng Tháp được bao phủ bởi rừng rậm, và cây tràm được xem là đặc thù. Hiện nay, tại Đồng Tháp rừng đặc dụng được phân bổ ở các khu vực được bảo tồn như Vườn Quốc Gia Tràm Chim, Khu di tích Xẻo Quýt, Khu du lịch sinh thái Gáo Giồng). Những khu vực này do được bảo tồn khỏi các hoạt động của con người, đặc biệt là hoạt động nông nghiệp nên hệ vi sinh vật có thể 1 còn rất đa dạng.

Bên cạnh vi khuẩn vùng rễ, đây là nguồn tài nguyên quý giá phục vụ cho công tác tuyển chọn các dòng vi sinh vật kiểm soát bệnh hiệu quả. Xuất phát từ những hiện trạng trên, luận án “Phân lập vi khuẩn Xanthomonas spp. gây bệnh đốm lá trên cây hoa hồng (Rosa spp.) và cây ớt (Capsicum spp.) tại tỉnh đồng tháp và tuyển chọn vi khuẩn đối kháng phòng trị bệnh” đã được thực hiện.2 Mục tiêu của luận án Phân lập và xác định được các dòng vi khuẩn Xanthomonas spp. gây bệnh đốm lá trên cây hoa hồng (Rosa spp.) và cây ớt (Capsicum spp.

Tuyển chọn được những dòng vi khuẩn có khả năng kiểm soát bệnh đốm lá vi khuẩn do Xanthomonas spp.3 Nội dung nghiên cứu Nội dung 1: Phân lập, khảo sát khả năng gây hại và xác định các dòng vi khuẩn gây bệnh đốm lá vi khuẩn trên cây hoa hồng giống hồng lửa và cây ớt. Nội dung 2: Tuyển chọn vi khuẩn có khả năng đối kháng với Xanthomonas spp. được phân lập từ cơ chất vùng rễ và đất vùng sinh thái bản địa. Nội dung 3: Khảo sát khả năng kiểm soát bệnh đốm lá vi khuẩn trong điều kiện nhà lưới của những dòng vi khuẩn đối kháng triển vọng Nội dung 4: Đánh giá hiệu quả của những dòng vi khuẩn kiểm soát bệnh tiềm năng ở điều kiện ngoài đồng 1.4 Tính mới của luận án Nghiên cứu đã ghi nhận Xanthomonas euvesicatoria gây bệnh đốm lá trên cây hoa hồng và Xanthomonas spp.

gây bệnh đốm lá trên cây ớt nhờ vào các kỹ thuật sinh hóa, MALDI-TOF-MS và sinh học phân tử như multilocus sequence analysis (MLSA). Bên cạnh đó, nghiên cứu còn ghi nhận B. subtilis (BR37, BP49, X61), Bacillus spp. (X16) có khả năng đối kháng đáng kể, đặc biệt, nghiên cứu đã tuyển chọn được B.

subtilis G24 có khả năng kiểm soát bệnh đốm lá vi khuẩn hiệu quả nhất dựa trên các thí nghiệm sàng lọc in vitro, nhà lưới, ngoài đồng, và được xác định danh pháp bằng kỹ thật phân tích MALDI-TOF-MS và Sinh học phân tử. Các dòng vi khuẩn này có thể được sử dụng như tác nhân sinh học phòng trị bệnh đốm lá trên cây hoa hồng và cây ớt.5 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 1.1 Phạm vi nghiên cứu 2 Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi phòng thí nghiệm khi phân lập vi khuẩn gây bệnh và tuyển chọn in vitro các dòng vi khuẩn đối kháng. Nghiên cứu đánh giá khả năng gây hại của các dòng Xanthomonas spp. và đánh giá hiệu quả kiểm soát bệnh của các dòng vi khuẩn đối kháng được thực hiện ở điều kiện nhà lưới và ngoài đồng.2 Đối tượng nghiên cứu Giống cây hoa hồng giống hồng lửa và cây ớt chỉ thiên được sử dụng trong thí nghiệm, đây là giống cây được người dân trồng phổ biến tại tỉnh Đồng Tháp và được người dân đánh giá là giống có tỷ lệ nhiễm bệnh nhiều nhất.

Bên cạnh đó, vi khuẩn gây bệnh và vi khuẩn đối kháng được phân lập từ tỉnh Đồng Tháp.6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 1.1 Ý nghĩa khoa học Dựa trên các kỹ thuật phân tích liên quan đến sinh hóa và sinh học phân tử hiện đại xác định được các dòng gây bệnh đốm lá trên cây hoa hồng cũng như trên cây ớt làm cơ sở cho các thí nghiệm tuyển chọn vi khuẩn đối kháng có khả năng kiểm soát bệnh. Đồng thời qua các kỹ thuật này cũng xác định được các dòng vi khuẩn đối kháng triển vọng, góp phần vào chứng minh và khẳng định khả năng áp dụng vào thực tế sản xuất của các dòng vi khuẩn đối kháng này. Việc phân tích khả năng gây hại của mầm bệnh và khả năng đối kháng của các dòng vi khuẩn được phân lập trên cơ sở các kết quả đã được xử lý bằng các phân tích khoa học trên phần mềm đã được công nhận đã cung cấp một nguồn thông tin khoa học, tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.2 Ý nghĩa thực tiễn Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học hướng đến sử dụng các dòng vi khuẩn đối kháng triển vọng trong kiểm soát bệnh đốm lá trên cây hoa hồng và cây ớt trong điều kiện sản xuất thực tế, phục vụ sự phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững. 3 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Sơ lược về chi Xanthomonas gây bệnh trên thực vật 2.1 Tác nhân gây bệnh Bệnh do vi khuẩn gây ra là một trong những trở ngại khó kiểm soát và dễ tái phát nhất đối với các vụ mùa trên khắp thế giới.

Nguyên nhân là do sự tăng sinh nhanh chóng, sự khó khăn trong quản lý, các vấn đề phát sinh khi kiểm soát bằng thuốc hóa học, và sự thiệt hại nghiêm trọng của các trang trại bị nhiễm bệnh (Sundin et al. Xanthomonas là một chi vi khuẩn lớn gây bệnh trên thực vật, có phản ứng gram âm, hình que và sắc tố vàng. Chi này gây bệnh trên 400 loài vật phân bố trên toàn thế giới và là tác nhân gây bệnh cho một số cây trồng quan trọng về kinh tế như: lúa (rice), cam quýt (citrus), sắn (cassava), cà chua (tomato), mía đường (sugar cane), chanh dây (passionfruit), chuối (banana) (Ryan et al., 2011; Rodriguez et al. Vi khuẩn thuộc chi Xanthomonas có thể tương tác với cây chủ bằng nhiều phương thức, chúng có thể tồn tại trong đất, hạt giống, tàn tích cây trồng, tương tác với côn trùng và đặc biệt là có thể sống độc lập với cây chủ.

Những hình thức sinh tồn này tạo điều kiện cho sự phát triển của dịch bệnh (Marcuzzo, 2009). Một số Xanthomonas spp. gây bệnh cho các loài cây thuộc họ Rosaceae đã được báo cáo, như Xanthomonas fragariae trên dâu tây (Roberts et al. pruni trên đào (Wert et al.

Tuy nhiên, rất ít báo cáo về Xanthomonas spp. gây bệnh về hoa hồng (Rosa spp.), một thành viên của họ Rosaceae, bước đầu ghi nhận dòng vi khuẩn này trên cây hoa hồng thuộc loài Xanthomonas euvesicatoria (Huang et al. 2013; Barak et al. Trên họ Solanaceae, Jones et al.

(2004) đã ghi nhận rằng tất cả vi khuẩn thuộc Xanthomonas gây bệnh đốm lá vi khuẩn (bacterial spot Xanthomonas – BSX) được phân thành 4 loài là X. vesicatoria gây bệnh trên cả ớt và cà chua (Jones et al. Trong khi, một số loài Xanthomonas spp. chỉ gây bệnh trên cà chua như X.

Tuy nhiên, gần đây Potnis et al. (2015) lại ghi nhận X. perforans đã xuất hiện trên ớt. Tại Hàn Quốc, Myung et al.

(2015) và Kyeon et al. (2016) đã ghi nhận Xanthomonas euvesicatoria gây bệnh trên ớt (Capsicum sp. Các vi khuẩn thuộc chi Xanthomonas lây nhiễm và gây bệnh trên nhiều loài thực vật nhờ vào các nhân tố lây nhiễm như các polysaccharide bề mặt, các chất có khả năng kết dính, các hệ thống tiết và phản ứng siêu nhạy cảm khác nhau, các chất độc, các chức năng liên quan làm mất tác dụng các hợp chất kháng khuẩn của cây trồng tiết ra, và khả năng thu nhận chất dinh dưỡng (Agrios, 2005).2 Triệu chứng bệnh Những triệu chứng bệnh điển hình của bệnh đốm lá vi khuẩn như: dưới dạng những đốm nhỏ, ngấm nước, phát triển thành những đốm hoại tử bất thường và có góc cạnh, thường có đường kính từ 1,58 mm (1/16 inch) đến 6,35 mm (1/4 inch). Những đốm này có trung tâm màu xám nhạt và mép nâu tối, được bao quanh bởi các vòng màu vàng hẹp (Lowell et al., 1991; Agrios, 2005; Nguyễn Thị Thu Cúc và Trần Thị Thu Thủy, 2014).

Mô ở trung tâm của đốm có thể khô và rụi đi, tạo ra một “lỗ hỏng” (shot–hole).