Luận án tiến sĩ luật học pháp luật cộng đồng asean về phòng chống tội phạm xuyên quốc gia và thực tiễn thực hiện tại việt nam

Luận án tiến sĩ luật học phân tích pháp luật cộng đồng ASEAN về phòng chống tội phạm xuyên quốc gia và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam.

• Tác giả: Vũ Ngọc Dương
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Pháp Luật ASEAN Về Phòng Chống Tội Phạm Xuyên Quốc Gia Và Thực Tiễn Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Những vấn đề đề tài cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.2. Giả thuyết nghiên cứu của luận án
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Hướng tiếp cận của luận án
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: LÍ LUẬN CHUNG VỀ TỘI PHẠM XUYÊN QUỐC GIA VÀ PHÁP LUẬT CỘNG ĐỒNG ASEAN VỀ PHÒNG, CHỐNG TỘI PHẠM XUYÊN QUỐC GIA
• 2.1. Khái niệm tội phạm xuyên quốc gia
• 2.2. Đặc điểm của tội phạm xuyên quốc gia
• 2.3. Tội phạm quốc tế
• 2.4. Tội phạm có yếu tố nước ngoài
• 2.5. Tội phạm có tính quốc tế
• 2.6. Tình hình tội phạm xuyên quốc gia khu vực ASEAN và sự cần thiết hợp tác phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia
• 2.7. Quá trình hình thành phát triển Pháp luật Cộng đồng ASEAN về phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia
• 2.8. Nguồn của pháp luật Cộng đồng ASEAN về phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia
• 2.9. Nguồn bổ trợ
• 2.10. Kết luận chương II
• 3. CHƯƠNG 3: PHÁP LUẬT CỘNG ĐỒNG ASEAN ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC PHÒNG, CHỐNG TỘI PHẠM XUYÊN QUỐC GIA
• 3.1. Các nguyên tắc phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia trong ASEAN
• 3.1.1. Các nguyên tắc chung
• 3.1.2. Các nguyên tắc đặc thù
• 3.2. Các quy định hợp tác nhằm phòng ngừa
• 3.3. Hòa thiệu hệ thống pháp luật
• 3.3.1. Trao đổi thông tin, phát hiện cảnh báo sớm
• 3.3.2. Kiểm soát vũ khí, biên giới
• 3.3.3. Xây dựng cơ sở dữ liệu kiểm soát
• 3.4. Các quy định hợp tác nhằm trừng trị
• 3.4.1. Xác lập quyền tài phán
• 3.4.2. Truy nã tội phạm
• 3.4.3. Tương trợ tư pháp hình sự
• 3.4.4. Đấu tố tội phạm
• 3.5. Thiết chế pháp lý của ASEAN phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia
• 3.5.1. Hội nghị bộ trưởng ASEAN về tội phạm xuyên quốc gia (AMMTC)
• 3.5.2. Hội nghị quan chức cấp cao các ước ASEAN về tội phạm xuyên quốc gia (SOMTC)
• 3.5.3. Tổng giám đốc ASEAN phụ trách vấn đề nhập cư và người đứng đầu cơ quan lãnh sự thuộc Bộ Ngoại giao (DGTCM)
• 3.5.4. Hội nghị Bộ trưởng ASEAN về các vấn đề liên quan đến ma túy
• 3.5.5. Hội nghị quan chức cao cấp ASEAN về các vấn đề liên quan đến ma túy (ASOD)
• 3.5.6. Hội nghị tiểu lệnh cảnh sát của Liên hợp quốc ASEAN (ASEANAPOL)
• 3.5.7. Hội nghị Bộ trưởng Tư pháp ASEAN (ALATMM)
• 3.6. Pháp luật Cộng đồng ASEAN về hợp tác phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia tại buôn bán người
• 3.7. Tội phạm ma túy
• 3.7.1. Tội phạm ma túy
• 3.7.2. Tội phạm ma túy biểu hiện
• 3.8. Đánh giá Pháp luật Cộng đồng ASEAN về phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia
• 3.9. Kết luận
• 4. CHƯƠNG 4: VIỆT NAM VỚI VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT CỘNG ĐỒNG ASEAN VỀ PHÒNG, CHỐNG TỘI PHẠM XUYÊN QUỐC GIA
• 4.1. Chính sách của Đảng và Nhà nước về hợp tác quốc tế phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia
• 4.2. Xây dựng hệ thống thiết chế pháp lý
• 4.3. Các biện pháp thực hiện nghĩa vụ thành viên khác
• 4.4. Hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia ở Việt Nam nhằm thực thi Pháp luật Cộng đồng ASEAN – Kinh nghiệm từ một số quốc gia thành viên khác
• 4.5. Kết luận
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Luận án tiến sĩ luật học này tập trung vào việc phân tích và đánh giá pháp luật ASEAN về phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, đặc biệt là thực tiễn tại Việt Nam. Tội phạm xuyên quốc gia đang gia tăng và trở thành một thách thức lớn đối với an ninh quốc gia. ASEAN, với vai trò là một tổ chức khu vực, đã có nhiều nỗ lực trong việc xây dựng các quy định pháp luật nhằm đối phó với loại tội phạm này. Luận án chỉ ra rằng, mặc dù có nhiều văn bản pháp lý được ban hành, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều khó khăn. Các quốc gia thành viên cần có sự hợp tác chặt chẽ hơn để nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm xuyên quốc gia.

1.1. Tình hình tội phạm xuyên quốc gia tại Việt Nam

Tại Việt Nam, tội phạm xuyên quốc gia đang diễn ra phức tạp với nhiều hình thức như buôn bán ma túy, buôn người và tội phạm công nghệ cao. Theo thống kê, số vụ việc liên quan đến tội phạm xuyên quốc gia đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia mà còn gây ra nhiều hệ lụy về xã hội và kinh tế. Luận án nhấn mạnh rằng, việc nghiên cứu và hoàn thiện pháp luật về phòng chống tội phạm xuyên quốc gia là rất cần thiết để bảo vệ quyền lợi của người dân và đảm bảo an ninh quốc gia.

II. Lí luận chung về tội phạm xuyên quốc gia và pháp luật ASEAN

Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về khái niệm tội phạm xuyên quốc gia và các quy định pháp luật của ASEAN liên quan đến vấn đề này. Tội phạm xuyên quốc gia được định nghĩa là những hành vi phạm tội có yếu tố nước ngoài, ảnh hưởng đến nhiều quốc gia khác nhau. ASEAN đã xây dựng một khung pháp lý nhằm tăng cường hợp tác giữa các quốc gia thành viên trong việc phòng chống loại tội phạm này. Các văn bản pháp lý như Hiệp định tương trợ tư pháp hình sự ASEAN và Công ước ASEAN về chống khủng bố là những ví dụ điển hình cho nỗ lực này.

2.1. Đặc điểm của tội phạm xuyên quốc gia

Tội phạm xuyên quốc gia có những đặc điểm nổi bật như tính chất phức tạp, tính chất liên kết và tính chất toàn cầu. Các tổ chức tội phạm thường hoạt động trên nhiều quốc gia, sử dụng các phương thức tinh vi để lẩn tránh sự truy bắt của cơ quan chức năng. Điều này đòi hỏi các quốc gia phải có sự hợp tác chặt chẽ và đồng bộ trong việc xây dựng các quy định pháp luật và thực thi chúng. Luận án chỉ ra rằng, việc hiểu rõ đặc điểm của tội phạm xuyên quốc gia là rất quan trọng để có thể xây dựng các biện pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả.

III. Pháp luật ASEAN điều chỉnh hoạt động hợp tác phòng chống tội phạm xuyên quốc gia

Chương này phân tích các quy định pháp luật của ASEAN liên quan đến hoạt động hợp tác phòng chống tội phạm xuyên quốc gia. ASEAN đã thiết lập nhiều cơ chế hợp tác như Hội nghị Bộ trưởng ASEAN về tội phạm xuyên quốc gia (AMMTC) nhằm tạo ra một nền tảng cho các quốc gia thành viên trao đổi thông tin và kinh nghiệm. Các quy định này không chỉ giúp tăng cường khả năng ứng phó với tội phạm mà còn tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho việc hợp tác quốc tế.

3.1. Các nguyên tắc hợp tác trong ASEAN

Các nguyên tắc hợp tác trong ASEAN bao gồm sự tôn trọng chủ quyền quốc gia, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau và hợp tác bình đẳng. Những nguyên tắc này là cơ sở để các quốc gia thành viên có thể hợp tác hiệu quả trong việc phòng chống tội phạm xuyên quốc gia. Luận án nhấn mạnh rằng, việc tuân thủ các nguyên tắc này không chỉ giúp tăng cường sự tin tưởng giữa các quốc gia mà còn nâng cao hiệu quả của các hoạt động hợp tác.

IV. Việt Nam với việc thực hiện pháp luật ASEAN về phòng chống tội phạm xuyên quốc gia

Chương cuối cùng của luận án tập trung vào việc thực hiện pháp luật ASEAN tại Việt Nam. Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc xây dựng hệ thống pháp luật và các cơ chế thực thi nhằm phòng chống tội phạm xuyên quốc gia. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua, bao gồm việc nâng cao năng lực cho các cơ quan thực thi pháp luật và tăng cường hợp tác quốc tế. Luận án đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tội phạm xuyên quốc gia tại Việt Nam.

4.1. Thực trạng và giải pháp

Thực trạng thực hiện pháp luật ASEAN về phòng chống tội phạm xuyên quốc gia tại Việt Nam cho thấy nhiều điểm mạnh nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Các cơ quan chức năng cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn trong việc thực thi các quy định pháp luật. Luận án đề xuất các giải pháp như tăng cường đào tạo cho lực lượng thực thi pháp luật, cải thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan và nâng cao nhận thức của cộng đồng về tội phạm xuyên quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU ‘Dau tranh phòng, chồng tội phạm xuyên quốc gia luôn Ja van dé cấp bách. ma mỗi quốc gia, khu vực trên thé giới đều hết sức chú trọng ASEAN không. phải là ngoại lê khí khu vực nảy là một trong những trong điểm vẻ tôi phạm. xuyên quốc gia.

Tuy nhiên, hiện nay trên bin diện thé giới va trong nước, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu đây đủ, toàn diện về Pháp luật Công dong ASEAN về phỏng, chống tội pham xuyên quốc gia, nhất là trong bồi cảnh. Công đồng ASEAN đã được tuyên bồ chính thức thanh lập vào ngày 31 tháng 12 năm 2015. LL Trong nước Tai Việt Nam hiện nay, có rét nhiễu công trình nghiên cứu về ASEAN, tuy nhiên, chưa có công trình nao để cập một cách toản diện Pháp luật Công, đồng ASEAN vé phòng, chẳng tôi pham xuyên quốc gia cũng như tình hình thực hiện tại Việt Nam. Các công trình nghiên cứu trong nước hiện nay chỉ để câp đến một khía cạnh hoặc nội dung cu thể nào đó của Pháp luật Công đồng ASEAN về phòng, chống tội phạm zuyên quốc gia, vi đụ: Hệ thống văn bản.

pháp lí phòng, chồng tôi phạm xuyên quốc gia trong ASEAN, Hoạt đông hop tác cảnh sắt trong phòng, chống tội pham xuyên quốc gia ASEAN, Hoạt đồng, phòng, chống tội phạm khủng bổ, buôn người, buôn ban ma tuý trong ASEAN. Hơn nữa, trong số các công trình nay, chỉ có một số it là các công, trình nghiên cứu vẻ tội pham trong pham vi Đông Nam A (chủ yêu la luân văn, luận án và một số bai tap chi), còn đa số các công trình nghiên cứu trên phạm. vi rông, và nội dung vẻ tội phạm trong khu vực chỉ được dé cập đến là một phan trong đó. Đặc biết, hầu hết tai liệu đưới dạng sách viết về phòng, chồng tội phạm xuyên quốc gia ASEAN hiện nay lả những tai liệu để cập chung về li luận hoặc cơ sở pháp lí hoặc van dé hop tác rồng trong cả Công đồng chính tì ~an ninh (APSC), chứ ít có tai liệu dé cập cụ thể van dé phòng, chống tôi phạm.

xuyên quốc gia. Tưu chung lại, các công trình nghiên cửu về Pháp luật Công, đẳng ASEAN vẻ phòng, chống tôi phạm xuyên quốc gia ở trong nước có thé chia làm các nhóm như sau: ~ Nhóm 1: Nhóm công trinh nghiên cứu những van để i luận chung vẻ tội phạm xuyên quốc gia va hợp tác quốc tế phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia. - Nhóm 2: Nhóm công trình nghiền cứu vẫn để hợp tác phòng, chống tôi phạm xuyên quốc gia trong ASEAN. - Nhóm 3: Nhóm các cổng tình nghiên cửu hệ thống Pháp luật Công đẳng ASEAN vé phòng, chồng tội pham xuyên quốc gia.

- Nhóm 4: Nhóm công trình nghiên cứu việc thực hiện Pháp luật Công, đồng ASEAN về phòng, chồng tội pham xuyên quốc gia của Việt Nam.11 Nhóm công trình nghiên cm những vẫn đề It iuận về tôi phạm xuyên quốc gia và hợp tác quốc té phòng, chống tôi phạm xuyên quốc gia Hiến nay ở Việt Nam, liên quan đến tôi pham xuyên quốc gia (transnational crimes), có nhiễu thuật ngữ được sử dung như tôi pham hình sự quốc tế, tội phạm có tinh quốc tế, tôi phạm diéu ước. sách tham khảo Luật quốc tế - Lí luận va thực tiễn của TS. Trần Văn Thắng~ ThS. Lê Mai Anh (đổng chủ biển), do nha xuất bản Giáo duc xuất ban năm.

2001 đã chia tội pham làm ba nhóm: Tôi pham quốc tế, tội pham hình sự quốc và tôi phạm thông thường, Các tác gia cho rằng, "ôi phn hùnh sự quốc tổ lànhữnghành vi phạm tôi, xâm phạm đến quyền lợi ch cha các quốc gia cũng nine công dân và pháp nhân các nước, xâm phạm đến sự phat triển các quan hệ hữm nghị giữa các quốc gia gây thiệt hat cho các lĩnh vực hợp tác quốc tế ở các lu vực kh lễ văn hoá xã hội và đồi sống dân sục Tôi phạm hinh see qiắc tế được quy đinh trong các điều ước quốc tễ được phé chuẩn và có hiệu lực, hoặc theo các qny dinh của pháp Iuật hình sự quắc gia phù hop với những điều ước quốc tế hữm quan về tội phạm hình sự quốc tổ.ên cạnh đó, các tac giả cũng chỉ ra đặc trưng của tôi pham hình sự quốc tế với tôi pham thông thường vả tội phạm quốc tế. Tôi phạm hình sự quốc tế khác tội phạm thông. thưởng ở tính quốc tế. Tôi phạm thông thường không có tinh quốc tế hoặc có nhưng rất mờ nhat, không đặc trưng, Còn tội pham hình sự quốc tế khác so với tôi phạm quốc tế ở chỗ, tôi phạm quốc tế lả loại tội pham bị truy cứu trách.

nhiệm dựa trên cơ sở luật quốc tế và chủ yêu được xét xử tại các toa án quốc tế được thành lập theo sự thoả thuận của công đồng quốc tế. Các tác giả trong công trinh: Nguyễn Thi Thuận (chủ biên) (2007), Ludt hinh sự quốc tễ (sách cimyên khảo), Nab. Công an nhân dân, Ha Nội, Đại học Quốc gia Ha Nội, TS. Nguyễn Ngọc Chí (chủ biên) (2011), Những vấn đề ii Tiện và thực tiễn vỗ luật hình swe quốc tổ, Nb.

Chính tri Quc gia - Sự thật, Ha 10 Nội, Bai học Quốc gia Hà Nồi, TS. Nguyễn Ngọc Chí (chủ biến) (2012), Giáo trình Luật Hình sự quốc tế, Nab. Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, TS. Nguyễn Thi Phương Hoa (2014), Luật hình sự quốc tế với việc dim bảo quyền.

con người, Nxb. Đại học Quốc gia TP. Hé Chi Minh,. sử dụng thuật ngữ tội pham có tính quốc tế.

Trong đó, các tác giả đều thống nhất cho rằng tính quốc tế hay yếu tổ quốc tế lả đặc trưng của loại tội phạm nảy vả nó thường được thể hiện qua phương thức, hoàn cảnh, địa điểm thực hiện và héu qua của tội phạm, Trong các công trình kể trên, tac giả Nguyễn Thi Phương Hoa và tác giã Nguyễn Ngọc Chi khẳng định rằng. Trong lĩnh vực khoa học nghiên cứu vé luật hình sự quốc tế, việc đạt đến một khái niệm thông nhất là tương đổi khó khăn, bởi vi xuất phát từ những nên tảng xã hội, kinh tế, chính trị, van hoa khác nhau. Chính vi vậy việc tén tại nhiều tên goi khác nhau đối với nhóm tội phạm. xuyên quốc gia là một điều dé hiểu.

Trong số các tên gọi nêu trên, tên gọi tội phạm xuyên quốc gia đang ngày công được sử dụng rông rai trên thé giới” Trong số các tác gia nghiền cứu vẻ tội pham xuyên quốc gia, tác giả Dương Tuyết Mién trong bài viết "Mét số vấn đề về tôi phạm quỗ: và tôi pham có tỗ chute xuyên quốc gia", Tap chi Toa an nhân dân, số 5/2012 nhận. định: Công ước của Liên hợp quốc vé chống tội phạm có tổ chức zuyên quốc gia đã không xây dựng khái niềm về tôi pham xuyên quốc gia mà đưa ra các dầu hiệu đặc trưng của hình thức tội phạm nảy. Tuy nhiên, trong khi công đồng quốc tế không đưa ra định ngiĩa chung vẻ tội phạm xuyên quốc gia ghi nhận cu thể trong một điều ước quốc tế thi các nhà nghiên cứu đã đưa ra định nghĩa và các đặc điểm cụ thể của tội phạm xuyên quốc gia. Các công trình dua ra khái niém tội pham xuyên quốc gia va các đặc điểm của nó có thể kể đến như: Nguyễn Phong Hoa (2005), Bàn về khái niêm tội phạm có tỗ chức và tôi phạm có 16 chức xuyên quốc gia, Tap chỉ Toa án nhân dân, Toà an nhân dân tôi cao, số 4/2005; Trịnh Tiến Việt, Trin Thị Héng Lê (2012), Những vấn đề pháp ii co bản về các tôi phạm có tính chất xuyên quốc gia Tạp chí dân chủ và pháp uật, số 7/2012, TS.

Nguyễn Thị Phương Hoa (2014), Luật hình sự quốc tế với Việc đâm bão quyên con người, Nab. Đại học Quốc gia TP. Hé Chí Minh. Tac giả Nguyễn Phương Hoa cho ring, tôi pham zruyên quốc gia là những hảnh vi ° Theo Nggjễn Thị Pareng Hoe 2014), Luật hich sự qe té với vie dima bio quyền cơn nghôi, 28D.

Đại "học Quốc ga TP. Hồ Chí Minn un nguy hiểm, xâm hại trật tự pháp luật của các quốc gia được quy định trong các điều ước quốc tế và bị trừng phat bởi quốc gia theo các quy định của Luật hình sư quốc gia phù hợp với những điều ước nay. Ngoài việc phân tích khái niêm tôi pham xuyên quốc gia, đặc trưng của tôi pham xuyên quốc gia, phân biệt với các nhóm tôi pham khác, các tac gia cũng đã nêu ra và phân tích một số tội phạm zruyên quốc gia điển hình trên thể giới và khu vực ASEAN như tối khủng bó, buôn người, tôi pham ma tuý, cướp tiển. Đặc biệt, nhóm tac gia Dương Minh Hảo, Nguyễn Quốc Tuan, Nguyễn.

Tiên Đạt có hẳn công trình nghiên cứu chi tiết va cụ thể vẻ các loại tôi phạm nay trên thé giới và khu vực trong cuốn sách: Dương Minh Hao, Nguyễn Quốc Tuan, Nguyễn Tiên Đạt (2009), Các loại tôi phạm xuyên quắc gia, Nxb. Công, an nhân dân, Hà Nội. Bên cạnh các công trình nghiên cứu những van dé lí luận chung vẻ tộ phạm xuyên quốc gia thì còn có rat nhiéu công trình nghiên cứu van dé hợp tác. quốc tế phỏng, chống tội phạm zuyên quốc gia, có thé kể đến như: Vũ Ngọc.

'Bừng (2001), Hop tác quốc tế trong phòng. chỗng tôi phạm phục vụ sự nghiệp gi mới và phát triễn đắt nước, Tạp chỉ CSND, số 1/2001; Đình Xuân Nam, Nguyễn Xuân Hưởng (2009), Mét số vấn đồ về hợp tác quốc tế trong đâu tranh phòng, chỗng tôi phạm có tổ ciute xuyên quốc gia, Tap chí Kiểm sat số 10/2009, Ho Thể Hoè, Nguyễn Thi Thư (2012), Tôi phạm xuyên quốc gia và nhiững van đồ đặt ra trong hợp tác quốc tế về phòng. chỗng tôi phạm, Tap chí Nhà nước "và Pháp luật, Viên Nhà nước và Pháp luật, số 3/2012. Các công trình nay nêu ‘bat khái niệm về hợp tác quốc tế phòng, chong tôi phạm xuyên quốc gia cứng.

như vai trò quan trọng của né trong bồi cảnh toàn cầu hoá hiện nay. Nhin chung các công tình mang tính lí luân vẻ tội pham zuyên quốc gia ‘va hợp tác quốc tế phỏng, chồng tôi phạm xuyên quốc gia ở Việt Nam hiện nay hết sức phong phú. Tuy còn có quan điểm khác nhau, nhưng đa số các công. trình déu thống nhất cho ring tôi pham diéu ước, tội pham có tính quốc tế, tôi pham hình sự quốc tế, tội phạm xuyên quốc gia là khái niệm tương đẳng có củng nôi ham, tuy nhiên, tên goi tội pham xuyên quốc gia ngày cảng được sit dụng réng rối trên thé giới.