CHƯƠNG 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE CONG TÁC TUYẾN DUNG, SỬ DUNG, QUAN LY THAM PHAN O CONG HOA DAN CHU NHAN DAN LAO 1. Tuyén dung, sir dung va quan ly Tham phan tai CHDCND Lao 1. Tuyén dung, sir dung Tham phan tai CHDCND Lao - Theo Từ dién tiếng Việt tuyển dụng được định nghĩa: “Là guy trình sàng lọc và tuyển dụng những người có đủ năng lực đáp ứng một công việc trong một tô chic. Theo định nghĩa này tuyên dụng là một công việc đặc biệt thông qua đó tuyên chọn được những người có năng lực đáp ứng một công việc nào đó trong cơ quan, tổ chức.
Công tác tuyên dụng, là một công việc với nhiều công đoạn khác nhau nhằm tìm kiếm, cung cấp, bố sung nguồn nhân lực phù hợp với công việc thuộc phạm vi chức năng nhiệm vu cua cơ quan. Tuyển dụng Thâm phán là hoạt động của cơ quan nhà nước có thâm quyền tìm kiếm, lực chọn theo quy trình do pháp luật quy định. Quá trình đó tuyển dụng những người có phẩm chất, đạo đức, trình độ chuyên môn đáp ứng yêu cầu chuyên môn xét xử các vụ án và đưa đi đào tạo nghiệp vụ dé bỗ nhiệm Thâm phán. Quá trình tuyển dụng còn phải chú trọng đến khả năng đáp ứng với đặc thù nghề nghiệp mà họ sẽ phải đảm nhận.
Tuyên dụng phải được chú trọng mới đáp ứng với nhu cầu cung cấp nguồn nhân lực cho tòa án. Công tác này ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng đội ngũ Thâm phán sau này nên phải tuân thủ đúng nguyên tắc và quy trình tuyên dụng phải khoa học, ưu tiên những người có học hàm, học vị cao vì đây là nguồn nhân lực có chất lượng cao đáp ứng với đặc thù công việc của tòa án. Ở Lao, Tham phán là ngạch công chức thuộc co quan tòa án, đồng thời thâm phán cũng là một chức danh nhà nước trong hệ thống cơ quan tư pháp. Theo từ điển tiếng Lào thì chức danh của cán bộ công chức là tên gọi thê hiện cấp bậc, quyền hạn, nhiệm vụ của mỗi công chức.
Trong khoa học pháp lý thường sử dụng thuật ngữ chức danh tư pháp để chỉ những người có chức vụ, quyền hạn trong hoạt động tố tụng. Theo đó “cbức danh tur pháp” là “tên gọi thể hiện vị trí chuyên môn, cấp bậc, chức năng đặc thù công việc của những người thường xuyên và trực tiếp tiễn hành hoạt động tư pháp.” Thâm phán là chức danh tư pháp thê hiện vị trí chuyên môn, cấp bậc, quyền hạn nhiệm vụ trong hệ thống tòa án nhân dân các cấp. Luật Tổ chức tòa án nhân dân năm 1989 (sửa đổi bổ sung năm 2009) quy định “Tham phán là người được bồ nhiệm theo quy định của pháp luật dé thực hiện nhiệm vụ xét xử những vụ án và giải quyết những việc khác thuộc thẩm quyên của Tòa án ”. Như vậy khái niệm Tham phan dùng dé chỉ những người làm công việc xét xử chuyên nghiệp, được tuyển dụng, sử dụng theo một quy trình chặt chẽ, làm việc thường xuyên trong cơ quan tòa án, thực hiện nhiệm vụ xét xử nhân danh Nhà nước.
Xét xử là hoạt động áp dụng pháp luật. Các Mác đã khang định: “Déi với thẩm phan thì không có cấp trên nào khác ngoài luật pháp. Tham phan có trách nhiệm giải thích luật pháp trong việc vận dung vào từng trường hop cá biệt, đúng như ông ta hiểu luật pháp khi xem xét nó một cách có lương tri. Tham phán độc lập không thuộc về tôi cũng không thuộc về Chính phủ.
Thẩm phản xem xét hành động của tôi, trên cơ sở một đạo luật nhất định. ” Áp dụng pháp luật là hoạt động phức tạp, ở đây không phải là cứng nhắc mà là một quá trình tư duy sáng tạo, phải huy động tong thé những hiểu biết cả về pháp luât và những hiểu biết tổng hợp về xã hội, con người để đưa ra phán quyết hợp với lẽ phải, sự công băng. Xuất phát từ tính chất khó khăn phức tạp và yêu cầu đạt đến trình độ chính xác cao của hoạt động xét xử, pháp luật quy định “khi tiến hành xét xử thầm phán độc lập và chỉ tuân theo pháp luật”. Nguyên tắc này xác định trách nhiệm của thâm phán chỉ tuân theo pháp luật một cách nghiêm chỉnh, không bị tác động từ bên ngoài, không bi tinh cảm cá nhân và quyền lợi riêng tư ảnh hưởng đến việc xét xử.
Thâm phán chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi, quyết định của minh. Thâm phán là người đại diện cho Nhà nước do vậy phán quyết của thầm phán thể hiện trực tiếp thái độ của nhà nước đối với các vụ án cụ thê, phản ánh trực tiếp và sâu sắc bản chất của pháp luât, bản chất của nhà nước. Ở đó con người tìm thấy lẽ công bằng, tính nhân đạo, pháp luật vì con người, cho con người, dé cao quyền con người trở thành hiện thực. Qua đó cho thay hoạt động xét xử của Tham phán có vai trò rất lon.
Trước hết là sự ôn định của trật tự pháp luật trong nước, việc giữ vững kỉ cương của xã hội, sự tự do và an toàn của con người. Việc xét xử nghiêm minh, đúng pháp luật, đúng người, đúng tội không những có tác dụng trừng tri, giáo dục, cải tạo các phần tử phạm tội mà còn góp phần ngăn chặn phòng ngừa các ảnh hưởng tiêu cực đối với nhà nước và xã hội. Với vai trò là người trực tiếp áp dụng pháp luật, là nhân tố quyết định đến chất lượng, hiệu quả hoạt động xét xử của ngành tòa án. Như vậy, một người được tuyển chọn và dé được bé nhiệm vào chức danh thâm phán trước tiên phải có đủ tiêu chuẩn như công chức nói chung, đồng thời phải đáp ứng các tiêu chuẩn đặc thù của Tham phan.
Hiểu một cách cu thé thì tuyển dụng là lựa chọn người để làm việc. Với ý nghĩa như vậy, bất kì một cơ quan, đơn vi nao có nhu cầu sử dụng nhân lực thì đều phải tiến hành hoạt động tuyển dụng. Trong nền kinh tế thị trường việc phát trién nguồn nhân lực phải dựa vào hoạt động tuyển dụng. Công tác tuyên chọn nhân lực có vai trò quyết định đến hiệu quả hoạt động của bộ may nhà nước nói chung và hoạt động xét xử của tòa án nói riêng.
Hau hệt các quôc gia đêu coi công tác tuyên dụng nhân lực mang tâm chiên lược. Tuyển dụng phải theo nguyên tắc cạnh tranh giữa các ứng viên, như vậy mới đúng nghĩa là “tuyển”. Trong phần lớn các lĩnh vực, số lượng việc làm được tạo ra thường ít hơn số lao động tìm việc. Do vậy, khi có nhiều ứng viên tham gia tuyên dụng cho một vị trí việc làm có hạn sẽ khiến người tuyên dụng có nhiều cơ hội để lựa chọn hơn, nếu thực hiện một cách công băng sẽ lựa chọn người có trình độ chuyên môn cao nhât, xứng đáng nhât.
Tuyển dụng cán bộ, công chức là hoạt động của quản lý hành chính Nhà nước, để lựa chọn một số người đủ tiêu chuẩn, năng lực, phẩm chất đạo đức, phâm chất nghề nghiệp vào những vị trí nhất định trong bộ máy nhà nước. Yếu tố con người là một yếu tố quan trọng và quyết định tác động đến mọi mặt hoạt động kinh tế, xã hội, vì vậy việc tuyển dụng cán bộ công chức là chủ trương của Đảng và Nhà nước, có vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng cán bộ công chức có đủ pham chất năng lực, tuyên dụng được nghiên cứu, xây dựng một cách nghiêm túc, chặt chẽ vì khi tuyển dụng phải có sự lựa chọn những con người có đủ năng lực, trình độ, phẩm chất thực sự để đảm nhiệm công việc, nhất là trong nền kinh tế thị trường như hiện nay. Tùy theo tính chất, chức năng, nhiệm vụ của từng loại cơ quan mà tiêu chuẩn, điều kiện, hình thức tuyển dụng có khác nhau. Tuyển dụng là khâu đầu tiên có ảnh hưởng nhiều đến chất lượng đội ngũ cán bộ công chức do đó cần phải tuân thủ những nguyên tắc chung nhất định và quy trình khoa học từ hình thức đến nội dung thi tuyên.
Sử dụng cán bộ, công chức là quá trình sap xêp, bô trí nguôn nhân lực của tô chức vào các vi trí khác nhau trong tô chức. Sử dụng nhân lực có thê được hiéu là quá trình sắp xêp, bô trí nhân sự vào các vi tri công việc của tô chức, khai thác và phát huy tối đa năng lực làm việc của nhân sự nhằm đạt hiệu quả cao của công việc thông qua đó đạt được mục tiêu của tô chức đê ra. Trong Bộ may Nhà nước, Tòa án nhân dân có một vi trí đặc biệt. Tòa án nhân dân tối cao, các Toà án nhân dân địa phương, các Tòa án quân sự và các Tòa án khác do luật định là cơ quan xét xử của Nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào.
Chỉ các tòa án này mới có quyền xét xử và giải quyết các vụ án hình sự, các vụ án dân sự, hôn nhân gia đình, lao động, kinh tế, hành chính và các vụ việc pháp lý khác theo quy định của pháp luật thuộc thâm quyền xét xử của Tòa án nhân dân. Bằng hoạt động của mình Tòa án bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và quyền dân chủ của nhân dân, bảo vệ tài sản của Nhà nước, của tập thể, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, tự do, danh dự, nhân pham của công dan. Đồng thời thông qua hoạt động xét xử, Tòa án góp phần giáo dục công dân ý thức pháp luật, tôn trọng những quy tắc của cuộc sống xã hội, tham gia cuộc đấu tranh chống và phòng ngừa tội phạm và các vi phạm. Trong hoạt động xét xử của Tòa án, Tham phan là nhân tố hạt nhân, đối tượng quan trọng trong việc đổi mới Tòa án, tăng cường chất lượng xét xử của Tòa án.
Dù ở vị trí công tác nào chúng ta cũng có thé khang định rang Tham phán là một chức danh thực hiện nghề nghiệp đặc thù. Nghề nghiệp đó có ảnh hưởng lớn đối với tính công minh của pháp luật, uy tín về nền công lý của một quốc gia. Vì vậy cần phải có những quy định về tiêu chuẩn, đạo đức của người Tham phán. Tiêu chuẩn đó cần được quy định rõ ràng, phù hợp với vị trí, trọng trách cao cả của Thâm phán trong xã hội và phải được công bố công khai để nhân dân tham gia giám sát, để tự mỗi người cân nhắc và quyết định trước khi bước vào nhận trọng trách của một Thâm phán.