Luận Án Tiến Sĩ Kỹ Thuật: Nghiên Cứu Quản Lý Lũ Lớn Trên Lưu Vực Sông Lam

Luận án tiến sĩ kỹ thuật chuyên ngành phát triển nguồn nước nghiên cứu quản lý lũ lớn lưu vực sông Lam, đề xuất giải pháp hiệu quả cho quản lý nước.

• Tác giả: Trần Duy Kiều
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Đình Thành
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Phát triển nguồn nước
• Đề tài: Nghiên Cứu Quản Lý Lũ Lớn Trên Lưu Vực Sông Lam
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ LŨ LỚN
• 1.1. Khái niệm lũ lớn
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN NHÂN GÂY LŨ LỚN TRÊN LƯU VỰC SÔNG LAM
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN TRONG QUẢN LÝ LŨ LỚN LƯU VỰC SÔNG LAM
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ LŨ LỚN LƯU VỰC SÔNG LAM

Tóm tắt

I. Giới thiệu về lũ lớn và quản lý lũ

Lũ lớn là một trong những thiên tai nghiêm trọng, gây ra thiệt hại lớn cho con người và tài sản. Tại Việt Nam, đặc biệt là trên lưu vực sông Lam, lũ lớn diễn ra thường xuyên và có xu hướng gia tăng về cường độ và tần suất. Theo thống kê, từ năm 1998 đến 2008, thiệt hại do thiên tai, trong đó có lũ lớn, đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến phát triển kinh tế và xã hội. Việc quản lý lũ hiệu quả là cần thiết để giảm thiểu thiệt hại. Luận án này nhằm nghiên cứu và đề xuất các giải pháp quản lý lũ lớn trên lưu vực sông Lam, từ đó nâng cao khả năng ứng phó với thiên tai.

1.1. Tình hình lũ lớn trên lưu vực sông Lam

Lưu vực sông Lam đã trải qua nhiều trận lũ lớn trong lịch sử, với những trận lũ điển hình như năm 1978 và 2002. Những trận lũ này không chỉ gây thiệt hại về người mà còn ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng và sản xuất nông nghiệp. Việc phân tích dữ liệu về lũ lớn là cần thiết để hiểu rõ hơn về nguyên nhân và đặc điểm của chúng. Các yếu tố như khí hậu, địa hình và hoạt động kinh tế xã hội đều có tác động lớn đến diễn biến lũ. Do đó, việc xây dựng mô hình mô hình dự báo lũ là một trong những giải pháp quan trọng trong quản lý lũ.

II. Phân tích nguyên nhân và tác động của lũ lớn

Lũ lớn trên lưu vực sông Lam có nhiều nguyên nhân, bao gồm yếu tố khí hậu, địa hình và hoạt động của con người. Biến đổi khí hậu đã làm tăng cường độ và tần suất của các trận mưa lớn, dẫn đến lũ lớn. Hệ thống cảnh báo lũ hiện tại chưa đáp ứng kịp thời và hiệu quả, gây khó khăn trong việc ứng phó. Việc đánh giá tác động của lũ lớn đến môi trường và xã hội là rất quan trọng. Các nghiên cứu cho thấy lũ lớn không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và an sinh xã hội.

2.1. Tác động môi trường của lũ lớn

Lũ lớn gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường, bao gồm xói mòn đất, ô nhiễm nguồn nước và mất mát đa dạng sinh học. Các nghiên cứu cho thấy rằng lũ lớn có thể làm thay đổi cấu trúc sinh thái của các hệ sinh thái ven sông. Việc quản lý tài nguyên nước và bảo vệ môi trường là cần thiết để giảm thiểu tác động của lũ lớn. Các giải pháp như xây dựng hệ thống hồ chứa và quy hoạch sử dụng đất hợp lý có thể giúp cải thiện khả năng ứng phó với lũ lớn.

III. Giải pháp quản lý lũ lớn

Để quản lý lũ lớn hiệu quả, cần có một hệ thống quản lý tổng hợp, bao gồm các giải pháp phòng ngừa, ứng phó và khắc phục. Việc quy hoạch lưu vực sông Lam cần được thực hiện đồng bộ, kết hợp giữa các bộ ngành và cộng đồng địa phương. Các giải pháp công nghệ như công nghệ thông tin trong quản lý lũ cũng cần được áp dụng để nâng cao hiệu quả cảnh báo và dự báo. Hệ thống cảnh báo sớm và các mô hình dự báo lũ cần được cải thiện để đảm bảo thông tin kịp thời cho người dân.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong quản lý lũ

Công nghệ thông tin và các mô hình toán học đóng vai trò quan trọng trong việc dự báo và quản lý lũ. Việc sử dụng các phần mềm mô phỏng như MIKE giúp các nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về diễn biến lũ và đưa ra các quyết định kịp thời. Hệ thống cảnh báo lũ cần được nâng cấp để đảm bảo thông tin chính xác và kịp thời đến người dân. Các giải pháp công nghệ không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn nâng cao khả năng ứng phó của cộng đồng trước thiên tai.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Luận án đã chỉ ra rằng việc quản lý lũ lớn trên lưu vực sông Lam là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết. Các giải pháp đề xuất không chỉ tập trung vào việc phòng ngừa mà còn cần chú trọng đến việc ứng phó và khắc phục hậu quả. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để nâng cao hiệu quả quản lý. Việc nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ mới trong quản lý lũ sẽ góp phần quan trọng vào việc giảm thiểu thiệt hại do lũ lớn gây ra.

4.1. Khuyến nghị cho các cơ quan quản lý

Các cơ quan quản lý cần xây dựng một kế hoạch tổng thể về quản lý lũ lớn, bao gồm việc nâng cấp hệ thống cảnh báo, cải thiện cơ sở hạ tầng và tăng cường công tác tuyên truyền cho người dân. Cần có các chương trình đào tạo và tập huấn cho cán bộ quản lý để nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai. Hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý lũ lớn.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu quản lý lũ lớn trên các lưu vực sông liên tỉnh miền Trung luôn là bài toán trọng điểm trong chiến lược an ninh nguồn nước và phát triển bền vững tại Việt Nam. Công trình luận án tiến sĩ kỹ thuật chuyên ngành Phát triển nguồn nước (Mã số: 62 44 92 01) của tác giả Trần Duy Kiều, thực hiện tại Trường Đại học Thủy lợi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Lê Đình Thành và GS.TS Ngô Đình Tuấn, đã đặt nền móng tiên phong trong việc chuyển đổi mô thức từ "phòng chống lũ thụ động" sang "quản lý tổng hợp lũ lớn" (Integrated Flood Management - IFM) trên lưu vực sông Lam.

Bối cảnh khoa học của nghiên cứu xuất phát từ thực trạng lưu vực sông Lam chịu tác động tiêu cực kép từ biến đổi khí hậu toàn cầu và sự phát triển kinh tế - xã hội mất cân đối giữa thượng lưu và hạ lưu. Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng yếu được xác định là: các nghiên cứu trước đây tại lưu vực sông Lam chủ yếu tiếp cận đơn lẻ, tập trung vào từng công trình gia cố đê điều cục bộ, thiếu vắng một công cụ mô hình hóa thủy văn - thủy lực liên kết 1D-2D đồng bộ, chưa làm rõ quy luật truyền lũ tổ hợp giữa hệ thống sông Cả và sông La, đồng thời chưa lượng hóa được vai trò điều tiết cắt lũ của hệ thống hồ chứa bậc thang thượng lưu (điển hình là hồ Bản Vẽ và hồ Ngàn Trươi) gắn liền với phân vùng rủi ro lũ theo không gian lưu vực.

Luận án thiết lập hệ thống 4 câu hỏi nghiên cứu và 4 giả thuyết khoa học tương ứng:

• RQ1: Đâu là các tổ hợp hình thế thời tiết cực đoan và đặc tính mặt đệm chi phối trực tiếp đến cơ chế hình thành các trận lũ lịch sử trên lưu vực sông Lam?
  H1: Lũ lớn trên sông Lam là kết quả của sự kết hợp phi tuyến giữa các hình thế hoàn lưu bão/áp thấp nhiệt đới với không khí lạnh tăng cường trên nền địa hình chia cắt mạnh Tây Bắc - Đông Nam.
• RQ2: Sự phân bố không gian và thời gian của đỉnh lũ, lượng lũ và quan hệ môđun dòng chảy $L_a M_{max} = f(F, P)$ giữa dòng chính sông Cả và sông nhánh sông La tuân theo quy luật thủy lực nào?
  H2: Sông La có độ dốc lưu vực lớn ($22,6% - 28,5%$) tạo ra lũ tập trung nhanh với cường suất vượt trội ($I_{max} > 150 \text{ cm/giờ}$), trong khi sông Cả chi phối về tổng lượng dòng chảy lũ ($Q_{max} > 13.000 \text{ m}^3/\text{s}$).
• RQ3: Làm thế nào để phân vùng nguy cơ lũ lớn và thiết lập bản đồ ngập lụt độ phân giải cao cho vùng hạ lưu sông Lam dưới tác động của các kịch bản cắt lũ công trình?
  H3: Việc tích hợp hệ tiêu chí đa nhân tố kết hợp bộ mô hình thủy lực MIKE 11, MIKE 21 và MIKE FLOOD cho phép mô phỏng chính xác đường mặt nước lũ và ranh giới ngập úng hạ du với độ tin cậy đạt chuẩn quốc tế.
• RQ4: Khung cấu trúc phối hợp quản lý lũ liên vùng giữa Nghệ An và Hà Tĩnh cần được tổ chức ra sao để tối ưu hóa khả năng thích ứng phi công trình và công trình?
  H4: Mô hình quản lý lũ tổng hợp theo lưu vực tích hợp công nghệ cảnh báo sớm thời gian thực và quy chế điều hành liên tỉnh sẽ giảm thiểu tổn thất kinh tế - xã hội đáng kể so với phương thức vận hành phân tán hiện hành.

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự giao thoa giữa Lý thuyết Quản lý tổng hợp tài nguyên nước (IWRM/IFM) do GWP/WMO khởi xướng, Lý thuyết hệ thống thủy văn lưu vực (Hydrological Systems Theory) và Phương trình dòng chảy phiếm định Saint-Venant (1D/2D). Phạm vi nghiên cứu bao trùm toàn bộ diện tích lưu vực sông Lam thuộc địa phận Việt Nam ($22.541 \text{ km}^2$, chiếm $77%$ diện tích tự nhiên hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh với quy mô dân số $3.788.904$ người năm 2009) cùng sự lan truyền dòng chảy từ $4.300 \text{ km}^2$ diện tích thượng nguồn thuộc lãnh thổ CHDCND Lào trong chuỗi số liệu quan trắc khí tượng thủy văn kéo dài trên 50 năm (1960 - 2011).

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước về quản lý lũ phản ánh sự tiến hóa mạnh mẽ của các trường phái khoa học. Trường phái kiểm soát lũ truyền thống (Gilbert White, 1945; Chow, 1959) từng nhấn mạnh các giải pháp công trình ngăn đê, chỉnh trị sông nhằm "chế ngự thiên nhiên". Tuy nhiên, bước sang thế kỷ 21, các nghiên cứu hiện đại của Erich Plate (2002), Jim Hall et al. (2003) và Chương trình khung RIBAMOD của Cộng đồng Châu Âu (1999) đã định hình lại tư duy học thuật: "Quản lý lũ là một quá trình đánh giá các rủi ro do lũ gây ra làm cơ sở triển khai thực hiện các giải pháp quản lý lũ thích hợp", bao gồm toàn bộ chu trình 5 yếu tố cấu thành: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, điều chỉnh và kiểm soát trước, trong và sau lũ.

Các nghiên cứu tại Việt Nam như Đề tài độc lập cấp Nhà nước của Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường (2002), Chương trình KC.08 của Viện Địa lý (2004), Quy hoạch thủy lợi sông Cả của Viện Quy hoạch Thủy lợi (2004), và nghiên cứu dự báo mưa lũ trung hạn vận hành hồ chứa của Hoàng Thanh Tùng (2011) đã đóng góp nhiều giải pháp kỹ thuật. Tuy nhiên, các tranh luận học thuật (debates) vẫn tồn tại sâu sắc giữa hai quan điểm đối nghịch:

• Quan điểm thứ nhất: Ưu tiên tuyệt đối hóa hệ thống công trình đê điều và hồ chứa cắt lũ triệt để ở thượng lưu để bảo vệ các vùng kinh tế trọng điểm hạ du.
• Quan điểm thứ hai: Thúc đẩy "sống chung với lũ", chấp nhận ngập lụt có kiểm soát, bảo tồn vùng trữ lũ tự nhiên và tăng cường khả năng chống chịu của cộng đồng thông qua giải pháp phi công trình.

Luận án của Trần Duy Kiều định vị chính xác ở điểm giao thoa dung hòa: kết hợp giải pháp công trình (nâng cấp tuyến đê xung yếu, vận hành hồ Bản Vẽ, hồ Ngàn Trươi) với giải pháp phi công trình (hệ thống cảnh báo sớm, phân vùng nguy cơ, quy hoạch sử dụng đất bãi sông). Để làm rõ tính tiên phong, luận án so sánh trực tiếp với hai mô hình quốc tế điển hình:

• Trường hợp Trung Quốc: Luật Phòng chống lũ (1998) tập trung vào chiến lược "tăng cường chứa lũ ở thượng nguồn, bảo vệ trung - hạ lưu" với $86.000$ hồ chứa ($566 \text{ tỷ m}^3$ dung tích) và $278.000 \text{ km}$ đê. Bài học từ lũ sông Dương Tử năm 2010 ($Q_{max} = 70.000 \text{ m}^3/\text{s}$ về hồ Tam Hiệp) cho thấy nếu chỉ dựa vào công trình lớn mà thiếu quy hoạch thích ứng hạ lưu sẽ dẫn đến rủi ro thảm họa nghiêm trọng.
• Trường hợp Bangladesh: Đối mặt với ngập lụt $25% - 70%$ diện tích lãnh thổ và tác động của triều dâng $10 - 15 \text{ m}$ tại Vịnh Bengal, Bangladesh triển khai Kế hoạch Hành động Lũ (Flood Action Plan - FAP) qua 3 giai đoạn (1960 đến nay), chuyển mạnh từ công trình phân tán ($10.500 \text{ km}$ kênh, $5.000$ cống tiêu) sang cảnh báo dựa vào cộng đồng và lồng ghép quản lý tổng hợp nguồn nước.

Sự tiến bộ của luận án thể hiện ở việc không sao chép nguyên mẫu mà bản địa hóa khung IFM vào đặc thù thủy văn miền Trung Việt Nam – nơi có sông dốc, lũ lên nhanh đột ngột và chịu ảnh hưởng trực tiếp của biển Đông.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết Quản lý tổng hợp tài nguyên nước và thủy văn công trình thông qua việc thiết lập hàm quan hệ thực nghiệm phản ánh quy luật biến đổi đỉnh lũ theo diện tích lưu vực và tần suất thiết kế $L_a M_{max} = f(F, P)$ trên mạng lưới sông Lam. Mô hình lý thuyết đề xuất 3 mệnh đề (Propositions):

• Proposition 1: Cường suất gia tăng lũ đỉnh ($I_{max}$) tại các lưu vực sông nhánh miền núi tỷ lệ nghịch với thời gian tập trung dòng chảy và tỷ lệ thuận với gradient độ dốc lưu vực mặt đệm, tạo ra tính chất lũ quét cục bộ không thể kiểm soát đơn thuần bằng đê ven sông.
• Proposition 2: Hiện tượng tương tác thủy lực giữa đỉnh lũ sông Cả và lũ sông La tại ngã ba Linh Cảm - Chợ Tràng tạo ra hiệu ứng dềnh ứ nước lũ ngược dòng, làm thay đổi hoàn toàn đường mặt nước thiết kế so với phương pháp tính toán thủy lực 1D truyền thống.
• Proposition 3: Hiệu quả giảm ngập hạ du của hệ thống hồ chứa thượng lưu suy giảm phi tuyến theo khoảng cách truyền lũ dọc sông do sự bổ sung lưu vực khu giữa không được kiểm soát.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp liên ngành 3 lý thuyết: Lý thuyết hệ thống động lực học lưu vực, Thủy lực công trình 1D-2D gắn kết, và Lý thuyết phân tích quyết định đa tiêu chí (MCDA). Tính mới nằm ở quy trình ghép nối trực tiếp (dynamic coupling) mô hình dòng chảy một chiều MIKE 11 (mô tả mạng lưới sông chính gồm sông Cả, Nậm Mộ, sông Hiếu, sông La, Ngàn Sâu, Ngàn Phố) với mô hình dòng chảy hai chiều MIKE 21 (mô tả vùng bãi tràn ngập lụt đồng bằng hạ lưu) thông qua công cụ MIKE FLOOD. Điều kiện biên của khung phân tích được kiểm soát chặt chẽ bởi các kịch bản thủy văn cực đoan từ tần suất $P = 0,5%$ đến $P = 10%$ và diễn biến triều cường Cửa Hội.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ thế giới quan thực chứng (Positivism) kết hợp chủ nghĩa hiện thực phê phán (Critical Realism), sử dụng phương pháp hỗn hợp (mixed-methods) kết hợp chặt chẽ giữa mô hình toán định lượng chính xác cao và phương pháp điều tra thực địa, phân tích thống kê toán học, tham vấn chuyên gia và sự tham gia của cộng đồng dân cư bản địa.

Thiết kế nghiên cứu đa cấp độ (Multi-level design) được triển khai:

• Cấp vĩ mô (Macro-level): Đánh giá toàn bộ lưu vực sông Lam ($27.200 \text{ km}^2$, bao gồm cả lãnh thổ CHDCND Lào) trên nguyên tắc cân bằng nước và chu chuyển năng lượng khí quyển - thủy quyển.
• Cấp trung mô (Meso-level): Phân tích 7 tiểu vùng lưu vực bộ phận dựa trên cấu trúc địa mạo và tiềm năng sinh lũ.
• Cấp vi mô (Micro-level): Thiết lập lưới tính thủy lực chi tiết tại các vùng bãi tràn xung yếu hạ du từ Nam Đàn, Linh Cảm, Chợ Tràng đến Cửa Hội.

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Chiến lược thu thập mẫu dữ liệu: Khảo sát, thu thập và chuẩn hóa dữ liệu từ $83$ trạm khí tượng thủy văn và điểm đo mưa lịch sử. Lựa chọn $33$ trạm khí tượng đo mưa có chuỗi số liệu tin cậy đại diện lưu vực và 4 điểm đo mưa xung yếu vùng cao phục vụ trực tiếp dự báo lũ (Vũ Quang, Sơn Kim, Khe Bồ, Quế Phong).
• Quy trình kiểm tra tam giác (Triangulation): Đối chiếu chéo giữa chuỗi số liệu thực đo tại các trạm thủy văn quốc gia (Vinh, Mường Xén, Chu Lễ, Linh Cảm, Đô Lương, Cửa Rào) với tài liệu điều tra vết lũ lịch sử dân gian và ảnh viễn thám/bản đồ phân bố mưa đẳng trị qua các trận lũ lớn năm 1978, 1988, 2002, 2007, 2010.
• Độ tin cậy và giá trị kiểm định: Kết quả hiệu chỉnh và kiểm định mô hình thủy lực đạt độ chuẩn xác xuất sắc. Chỉ số hiệu quả Nash-Sutcliffe ($E_{NS}$) đạt trên $0,85 - 0,92$; sai số mực nước đỉnh lũ ($\Delta H_{max}$) nhỏ hơn $\pm 10 - 15 \text{ cm}$; sai số pha xuất hiện đỉnh lũ ($\Delta T$) không quá $1 - 2 \text{ giờ}$ khi kiểm nghiệm với các trận lũ thực tế năm 1978, 1979, 2006, 2008 và 2009 tại Chợ Tràng, Yên Thượng và Đô Lương.

Data và phân tích

Phân tích thống kê áp dụng phân phối Pearson Type III và Kritsky-Menkel để tính toán các đặc trưng lũ thiết kế ($Q_{max}, W_{lu}, H_{max}$). Cơ sở dữ liệu xử lý số đo địa hình số học kết hợp mặt cắt ngang lòng dẫn sông Lam, sông La, sông Cả với hệ phần mềm chuyên ngành DHI MIKE (MIKE 11, MIKE 21, MIKE FLOOD), HEC-RAS và ArcGIS. Phân tích độ nhạy và kiểm tra độ bền vững mô hình (robustness checks) được thực hiện thông qua việc biến thiên hệ số nhám Manning ($n$) từ $0,025$ đến $0,045$ cho lòng dẫn chính và từ $0,040$ đến $0,080$ cho vùng bãi tràn ngập lụt.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

• Phát hiện 1 (Tính bất đối xứng động lực học lũ Cả - La): Luận án chứng minh sự khác biệt bản chất về cơ chế sinh lũ giữa lưu vực sông Cả và sông La. Sông La có độ dốc bình quân lưu vực rất cao ($22,6% - 28,5%$, cá biệt lưu vực Ngàn Phố có độ dốc lớn gấp 2 lần nhánh Nậm Mộ sông Cả), chiều dài sông ngắn, rừng đầu nguồn bị chia cắt, dẫn đến cường suất lũ lên cực kỳ khốc liệt. Điển hình tại Sơn Diệm, cường suất lũ $I_{max}$ đạt tới $152 - 162 \text{ cm/giờ}$ (lũ 2002, 2007), tại Hòa Duyệt đạt $207 \text{ cm/giờ}$, tạo nên dạng lũ một đỉnh nhọn, lũ quét tàn phá dữ dội. Ngược lại, dòng chính sông Cả có diện tích sinh lũ rộng, dung tích trữ tự nhiên lớn, lũ xuất hiện dạng đa đỉnh với tổng lượng dòng chảy lũ khổng lồ ($Q_{max}$ tại Dừa đạt $10.200 \text{ m}^3/\text{s}$, tại Yên Thượng đạt $13.000 \text{ m}^3/\text{s}$ trong trận lũ lịch sử 1978).
• Phát hiện 2 (Nhận dạng 5 hình thế thời tiết gây mưa lũ cực đoan): Luận án phân loại và xác lập định lượng 5 tổ hợp thời tiết điển hình trên lưu vực sông Lam:
  1. Bão liên tiếp chồng bão (điển hình tháng 9/1978 với 3 cơn bão số 7, 8, 9; mưa ngày tại Đô Lương đạt $788 \text{ mm/ngày}$, tổng lượng mưa đạt $1.619 \text{ mm}$).
  2. Bão kết hợp không khí lạnh tăng cường (tháng 10/1988; $Q_{max}$ tại Dừa đạt $8.840 \text{ m}^3/\text{s}$).
  3. Bão kết hợp áp thấp nhiệt đới và không khí lạnh (tháng 10/1996; lượng mưa tại Hòa Duyệt đạt $1.180 \text{ mm}$).
  4. Dải hội tụ nhiệt đới kết hợp đới gió Đông - Đông Nam (tháng 9/2002; Sơn Diệm mưa $753 \text{ mm}$, Chu Lễ $625 \text{ mm}$, gây lũ quét lịch sử sông La).
  5. Lưỡi áp cao lạnh lục địa kết hợp rãnh áp thấp (tháng 10/2010; Hà Tĩnh mưa $1.225 \text{ mm}$, Chu Lễ $1.092 \text{ mm}$, mực nước Chu Lễ vượt BĐIII tới $306 \text{ cm}$, vượt lịch sử năm 1960 là $43 \text{ cm}$).
• Phát hiện 3 (Tác động dòng chảy xuyên biên giới từ lãnh thổ Lào): Luận án chỉ ra rằng $4.300 \text{ km}^2$ diện tích lưu vực thượng nguồn sông Cả nằm trên đất bạn Lào là "vùng mù" về quan trắc KTTV nhưng có khả năng sinh lũ cực lớn. Trận lũ tháng 6/2011 trên sông Nậm Mộ đã ghi nhận mực nước lịch sử mới tại Mường Xén ($H_{max} = 145,49 \text{ m}$, vượt đỉnh lũ lịch sử 2005 tới $3,34 \text{ m}$) hoàn toàn bắt nguồn từ lượng mưa khổng lồ bên phía thượng nguồn Lào dồn về, chứng minh tính cấp thiết của việc chia sẻ dữ liệu thủy văn xuyên biên giới.
• Phát hiện 4 (Lượng hóa hiệu quả cắt lũ của hệ thống hồ chứa): Mô phỏng thủy lực chứng minh việc đưa hồ Bản Vẽ ($W_{catlu} \approx 300 - 500 \text{ triệu m}^3$) và hồ Ngàn Trươi vào vận hành đồng bộ sẽ hạ thấp đáng kể mực nước đỉnh lũ $H_{max}$ tại Chợ Tràng từ $0,35 \text{ m}$ đến $0,60 \text{ m}$ đối với lũ chu kỳ $P = 1%$, giúp triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ tràn vỡ các tuyến đê xung yếu cấp III tả hữu sông Lam trong các kịch bản lũ tương đương năm 1978.
• Phát hiện 5 (Phân vùng 7 khu vực nguy cơ lũ chuyên biệt): Luận án xây dựng thành công ma trận đánh giá phân cấp gồm 7 tiểu vùng sinh thái - thủy văn lưu vực sông Lam, gán trọng số nguy cơ lũ dựa trên độ dốc địa hình, lượng mưa cực hạn, mật độ dân cư và khả năng thoát lũ.

Implications đa chiều

• Về mặt học thuật (Theoretical advances): Đóng góp bộ thông số thủy văn - thủy lực đồng bộ cho mạng lưới sông miền Trung; làm giàu thêm lý thuyết quản lý rủi ro thiên tai trong điều kiện địa hình hẹp dốc ven biển.
• Về mặt phương pháp luận (Methodological innovations): Thiết lập quy trình chuẩn mực trong việc kết nối chuỗi mô hình mưa - dòng chảy NAM, mô hình thủy lực 1D MIKE 11, mô hình ngập lụt 2D MIKE 21 và giao diện MIKE FLOOD phục vụ bài toán quản lý lũ lưu vực sông phức hợp.
• Về mặt ứng dụng thực tiễn (Practical applications): Cung cấp các bảng chỉ tiêu nhận dạng dấu hiệu lũ lớn tại các trạm kiểm soát (Nam Đàn, Linh Cảm, Đô Lương, Sơn Diệm, Hòa Duyệt), kéo dài thời gian dự báo trước từ $12 - 24 \text{ giờ}$, hỗ trợ trực tiếp công tác chỉ huy phòng thủ dân sự.
• Về mặt chính sách (Policy recommendations): Kiến nghị tái cấu trúc Hội đồng Quản lý Lưu vực sông Lam; hoàn thiện Quy chế phối hợp điều hành xả lũ liên tỉnh Nghệ An - Hà Tĩnh; điều chỉnh Quy hoạch phòng chống lũ tỉnh Nghệ An theo Quyết định số 78/2010/QĐ-UBND (nâng cấp đê Tả Lam từ cấp III lên cấp II, bảo đảm chống lũ tần suất $P = 1%$, kiên cố hóa $45,9 \text{ km}$ mặt đê và xử lý $753 \text{ m}$ nền đê xung yếu).

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn học thuật không thể tránh khỏi tại thời điểm thực hiện:

• Mạng lưới trạm quan trắc khí tượng thủy văn vùng núi cao còn thưa ($537 \text{ km}^2/\text{trạm}$), đặc biệt thiếu hoàn toàn trạm đo tự ghi thời gian thực tại phần diện tích thượng lưu $4.300 \text{ km}^2$ thuộc lãnh thổ Lào.
• Chuỗi số liệu địa hình lòng dẫn và trắc dọc đê điều bãi sông chưa được quét bằng công nghệ LiDAR độ phân giải siêu cao, có thể tạo ra sai số cục bộ tại các vùng trũng sâu nội đồng.
• Nghiên cứu chưa xem xét toàn diện tương tác lắng đọng phù sa, biến động bồi xói cửa biển Cửa Hội và ảnh hưởng của các kịch bản nước biển dâng kết hợp triều cường cực đoan do biến đổi khí hậu trong dài hạn.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future research directions):

1. Xây dựng mô hình đồng hóa dữ liệu viễn thám vệ tinh (satellite radar altimetry) và radar thời tiết để dự báo mưa định lượng QPE theo thời gian thực cho vùng thượng lưu xuyên biên giới.
2. Ứng dụng mô hình thủy lực 2D phi cấu trúc (unstructured mesh) kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI/Machine Learning) trong việc tối ưu hóa quy trình điều hành liên hồ chứa theo thời gian thực (real-time reservoir dispatching).
3. Đánh giá kinh tế học lượng hóa tổn thất lũ lụt và nghiên cứu khả thi thị trường bảo hiểm rủi ro lũ lụt (Flood Insurance Program) cho các vùng bãi sông hạ du sông Lam.

Tác động và ảnh hưởng

Công trình luận án tiến sĩ của tác giả Trần Duy Kiều tạo ra tác động học thuật và thực tiễn sâu rộng:

• Tác động học thuật: Cung cấp tài liệu tham khảo nền tảng cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Thủy văn, Tài nguyên nước, Biến đổi khí hậu tại các cơ sở đào tạo lớn (Đại học Thủy lợi, Đại học Quốc gia Hà Nội, Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam).
• Tác động ngành và công nghệ: Chuyển giao công nghệ mô hình hóa ngập lụt cho Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia và Đài KTTV khu vực Bắc Trung Bộ.
• Tác động chính sách xã hội: Trực tiếp phục vụ công tác lập quy hoạch phòng chống lũ, bảo vệ tính mạng và tài sản cho gần $3,8 \text{ triệu}$ người dân hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh, giảm thiểu tổn thất kinh tế từng lên tới $898 \text{ tỷ đồng}$ (lũ 2002) hay $5.000 \text{ tỷ đồng}$ (lũ 2010).

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Tiếp cận cơ sở dữ liệu thủy văn lịch sử chuẩn hóa và phương pháp ghép nối mô hình 1D-2D tiên tiến.
• Kỹ sư & Tư vấn Thủy lợi - Thủy điện: Ứng dụng thông số tính toán lũ thiết kế, quy trình vận hành liên hồ chứa Bản Vẽ, Ngàn Trươi, Hủa Na.
• Nhà hoạch định chính sách & Ban chỉ huy PCTT: Tiếp cận công cụ bản đồ ngập lụt trực quan và ma trận phân vùng nguy cơ để ra quyết định sơ tán dân cư khẩn cấp.
• Cộng đồng dân cư hạ lưu sông Lam: Hưởng lợi từ hệ thống cảnh báo sớm chính xác hơn, các tuyến đê được kiên cố hóa đúng chuẩn kỹ thuật.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?
Luận án mở rộng Lý thuyết Quản lý tổng hợp lũ (IFM) của WMO/GWP thông qua việc thiết lập hàm toán học đặc trưng $L_a M_{max} = f(F, P)$ phản ánh quy luật chuyển tiếp đỉnh lũ trên hệ thống lưu vực kép (sông Cả - sông La), làm rõ hiện tượng tương tác dềnh ứ thủy lực tại hợp lưu Chợ Tràng - Linh Cảm.

2. Đột phá về phương pháp luận của luận án khi so sánh với các nghiên cứu trước đây?
So với các nghiên cứu trước (như Đề tài KC.08 năm 2004 chỉ dùng mô hình 1D cục bộ cho sông Cả; hoặc Dự án UNDP VIE/97/002 chỉ thống kê mô tả), luận án lần đầu tiên tích hợp thành công chuỗi công cụ MIKE 11 (1D) + MIKE 21 (2D) + MIKE FLOOD trên toàn bộ lưu vực hạ lưu sông Lam, kiểm định đồng thời qua 5 trận lũ lớn lịch sử với chỉ số Nash-Sutcliffe $E_{NS} > 0,85$.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ số liệu phân tích thực nghiệm là gì?
Đó là cường suất gia tăng lũ $I_{max}$ cực đoan trên nhánh sông La (đạt $152 - 162 \text{ cm/giờ}$ tại Sơn Diệm, $207 \text{ cm/giờ}$ tại Hòa Duyệt), vượt xa dòng chính sông Cả (chỉ $40 - 65 \text{ cm/giờ}$ tại Yên Thượng). Điều này giải thích tại sao sông La dù diện tích nhỏ hơn nhưng lại thường xuyên phát sinh lũ quét khốc liệt và đe dọa sinh mạng cao hơn.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân bản mô hình (Replication protocol) không?
Có. Luận án cung cấp chi tiết sơ đồ hóa mạng sông, bảng thông số hình học mặt cắt, điều kiện biên thủy lực, bộ hệ số nhám Manning tối ưu cho từng đoạn sông và ma trận thang điểm đánh giá phân vùng 7 tiểu vùng, cho phép các nhà nghiên cứu nhân bản hoàn toàn quy trình sang các lưu vực sông miền Trung khác như sông Gianh, sông Hương hay Thu Bồn.

5. Luận án vạch ra chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo như thế nào?
Chương trình định hướng tập trung vào: Xây dựng hệ thống hỗ trợ ra quyết định thời gian thực (Real-time DSS); Số hóa bản đồ ngập lụt trực tuyến tích hợp Web-GIS; Nghiên cứu cơ chế vận hành xả lũ liên hồ chứa thích ứng với các kịch bản biến đổi khí hậu cực đoan A1F1/B2; Đánh giá tổn thất kinh tế và cơ chế bảo hiểm thiên tai lũ lụt lưu vực sông Lam.

Kết luận

Công trình luận án tiến sĩ kỹ thuật của tác giả Trần Duy Kiều đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 5 đóng góp cốt lõi:

1. Xác lập cơ sở khoa học và hệ thống hóa nguyên nhân, đặc điểm các hình thế thời tiết gây lũ lịch sử trên lưu vực sông Lam.
2. Xây dựng thành công bảng nhận dạng dấu hiệu lũ lớn tại các trạm kiểm soát thủy văn xung yếu, nâng cao chất lượng cảnh báo sớm.
3. Ứng dụng xuất sắc bộ mô hình MIKE FLOOD mô phỏng định lượng bài toán truyền lũ 1D-2D và xây dựng tập bản đồ ngập lụt hạ du theo các cấp lũ thiết kế $P = 1%$ và $P = 0,5%$.
4. Lượng hóa chính xác năng lực cắt giảm đỉnh lũ hạ du của hệ thống hồ chứa lớn thượng lưu (hồ Bản Vẽ và hồ Ngàn Trươi).
5. Đề xuất đồng bộ gói giải pháp công trình và phi công trình, đặc biệt là khung phối hợp quản lý lũ tổng hợp liên tỉnh Nghệ An - Hà Tĩnh.

Luận án đánh dấu bước chuyển đổi mô thức khoa học quan trọng từ chống lũ thụ động sang quản lý rủi ro lũ chủ động, tích hợp và phát triển bền vững, mở ra hướng tiếp cận chuẩn mực cho quản lý thiên tai tại dải đất miền Trung Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Công trình khoa học được hoàn thành tại Trường Dai hoc Thủy lợi BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Đình Thành TRAN DUY KIÊU GS.TS Ngô Đình Tuấn Phản biện 1: PGS. Dương Văn Tiền Bộ Nông nghiệp và Phát triên Nông thôn Phản biện 2: PGS. Trần Ngọc Anh Đại học Quốc gia Hà Nội Phản biện 3: TS. Nguyễn Viết Thi Chuyên ngành: Phát triển nguồn nước Trung Tâm Dự báo KTTV Trung ương Mã số: 62 44 92 01 Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại Trường Đại học Thủy lợi TOM TAT LUẬN ÁN TIEN SĨ KY THUAT Vào hồi giờ ngày 27 tháng 3 năm 2012 Có thé tìm hiểu luận án tại: - Thư viện Quốc gia - Thư viện Trường Đại học Thủy lợi Hà Nội - 2012 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CA TÁC GIÁ “Trần Duy Kiều (2004), Tính toán lie lượng về in uất xuấ hiện đình lĩ tận lũ thẳng 18/2002 tên le vục sông Ngân Phố, Số S98, thắng 12, Tạp chí Khí tượng Thủy văn (KTTV).

“Trần Duy Kiều (2008), V8 má Ua đặc bit lớn thẳng 8 năm 2007 trên lưu vực sông Ngan Su. Số 5T5, tháng 11, Tạp chí KTTV, Trần Duy Kiều, Đỉnh Xuân Trường (30), Thir nghiền mồ lùn: hủ lực MIKEL rong din tn dồng chy i trên ha vực sông Lam, Số S83 tháng 7, Top chí KTTV, Trần Duy Kiễu (119), ng dàng md hin HEC-RAS nang ngiền ein ten dg chữ I md phi ngập rên le tực sông La Số S85 hứng 9, TạpdíKTTV. “Trần Duy Kiều (2010), Niận dạng dấu hiệu một s trộn lũ lớn trên im vực sông La. SỐ S99, tháng 11, Tạp chí KTV.

‘Tein Duy Kiều (2010), Tài nguyên nước mặt bu vục xông Lam Sổ 2, thing 1, Tạp chí Tài nguyên và Mi tường Trần Duy Kiều, Dinh Xuân Trường (2011), Ủng đụng mổ nt “NAM. MIKEI1 dự báo dòng chay tại Yen Thượng trên hư vực sé Củ Số 606, táng 6, Tạp chí KTTV. Lê Cảnh Tuân, Trần Duy Kiều (2011), Ảnh lường của xu tổ địa chắ-địt nạo đến qui trình hình thành lồ trung he vục sông Cả Sổ 35, thing 7, Tạp chí Khoa học kỹ thuật Mé-Dia cất “Trần Duy Kiều, Lê Đình Thành (2011), Nghiên cứu dấu hiệu fa lớn và phân vùng khả năng gây lũ lớn trên hm vực sông Lam. SẼ 4 tháng 9, Tạp chí Khoa học Thủy lợi à Mỗi trường, Lê Dinh Thành, Trần Duy Kiều (2011), Ứng dụng ma hình toán tong nghiên cứu quản 1512 ổn lw vực sông Lam.

Số 610, tháng 10, Tap chí KTTV. BOQ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRUONG ĐẠI HỌC THỦY LỢI TRAN DUY KIEU LUẬN ÁN TIEN SĨ KỸ THUAT Hà Nội - 2012 BQ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TAO BQ NÔNG NGHIỆP V, TRUONG ĐẠI HỌC THỦY LỢI TRAN DUY KIEU Chuyên ngành: Phát triển nguồn nước Mã số: 62449201 LUẬN AN TIEN SĨ KỸ THUẬT NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC 1.TS LÊ ĐÌNH THÀNH NGÔ ĐÌNH TUẦN Hà Nội - 2012 LỜI CAM ĐOAN Tôi là Trần Duy Kiểu. Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những nội dung và kết quả trình bày trong Luận án là trung thực và chưa được ai công bé trong bắt kỳ công trình khoa học nào, Tác giả ‘Trin Duy Kiều LỜI CẢM ON “Tác giả xin chân thành cảm ơn Bộ môn Thủy văn và Tài nguyên nước, Khoa hủy văn và Tài nguyên nước, Phòng Đào tạo Đại học và Sau Đại học- Trường Đại học Thủy lợi, Trường Đại học Tài nguyên và Mỗi trường Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi dé tác giả được học tập.

nghiên cứu và thực hiện Luật Với lòng kính trọng và biết on sâu sắc tác giả xin cảm ơn PGS. TS Lê Đình Thành, GS. TS Ngô Đình Tuấn Trường Đại học Thủy lợi đã hướng din tác giá trong suốt quá trình học tập, tim hiễ, nghiên cứu và hoàn thành Luận án “Tác giả cũng xin trân trọng cảm on các cơ quan: Trung tâm Dự báo Khí tượng. “Thủy văn Trung wong, Liên đoàn Khao sát Khí tượng Thủy văn, Trung tâm Tư iệu Khí tượng Thủy vin, Đài Khí tượng Thủy văn khu vue Bắc Trung Bộ, Ban Khoa học Công nghệ và Hợp tác quốc tế - Trung tâm Khí tượng Thủy văn quốc gia đã giúp đỡ tác giả trong quá trình thu thập tài liệu, các thông tin cẩn thiết liên quan đến.

vấn đề nghiên cứu. Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn đến bạn bè, đồng nghiệp và người thân .đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tác giả trong quá trinh học tập, nghiên cứu và thực hiện Luận án TÁC GIÁ ‘TRAN DUY KIEU DANH MỤC CÁC KÝ HIE CÁC CHỮ VIỆT TAT ATND Áp thấp a BB Báo động By Bình quân Ha Hy Cao độ chân lũ, cao độ định lũ CNH-HDH Công nhiệp hóa-Hiện đại hóa. CSL Cưỡng suất Inez, Giải hội tụ nhiệt đới KTTV Khí tượng thủy van KKL Không khí lạnh KHCN. Khoa học công nghệ KCN Khu công nghiệp KTXI Kinh tế xã hội PCLB Phòng chẳng lạt bão x Lượng mưa Quá Lưu lượng nước lớn nhất Mạ» Mo duyn đồng chảy lớn nhất Quyết định Tai nguyên và mỗi trường Trung bình nhiều năm - ĐN Tây Bắc - Đông Nam DANH MỤC CÁC BANG Bảng Nội dung Trang Bảng 1-1 Số người chết do thiên tai gây ra ở Việt Nam từ 1998 - 2008 7 Bảng 1-2 “Thống kê một số trận lũ lớn đã xây ra tại một số vị tí trên lưu vực xông Lam Bảng 2-1 Một số chỉ số về hành chính dân cư Nghệ An-Hà Tĩnh Bảng Hình thé thời tiết chủ yếu gây mưa lù lớn xông Lam Bảng 2-3 Đặc trưng hình thái lưu vực sông Lam Bảng 2-4 thái các nhánh sông cấp 1 có E > 1.000 km* thuộc lưu Bảng 2-5 "Tốc độ phát triển các ngành kinh tế của Nghệ An và Hà Tĩnh Bảng 2-6: Mức tăng nhiệt độ trung bình mùa mức thay đổi lượng mưa mùa so với thời kỳ 1980-1999 theo kịch bản phát thải trung bình đối với lưu vực sông Lam - Dự thảo 2011 Bảng 2.7 Mực nước đình lũ năm vượt báo động tại một số vị trí a7 Bảng 2 Thống ke 5 trận lũ lớn nhất tại một số vịtrí tiên sông Lam 4 Bảng 2.9 Giá tị lũ lịch sử và tính toán quan hệ LaM,.

=fƒPP) sl Bảng 2-10 Đặc trưng lũ lịch sử ti một số v tí 33 Bảng 2-11 Phan vùng lũ lịch sử trên lưu vực sông Lam. Bảng 2-12: Giá trị đỉnh lũ lớn nhất tại một số vị trí 54 Bảng 2-13 Đặc trung lũ lớn tháng IX/2002 trên sông Lam. 7 Bảng 2-14: Đặc trưng là lớn tháng VII2007 trên sông La 58 Bảng 2-15 Số ngày từ khi bắt đầu trận mưa đến khi xuất hiện đỉnh lũ lớn tại một số vị trí Bảng 3-1 Tiêu chí nhận dang lũ lớn tại một số vị trên sông Lam 6 Bảng 3⁄2 Cấp báo động mực nước lũ tại một số vị trí trên sông Lam 6 Bảng 3⁄3 Kết quả so sánh giữa tiêu chí nhận dạng lũ lớn với thực đo Bảng 3-4: “Tổ hợp lũ theo lũ điễn hình rên sông Cả - sông Hiểu - sông Nam Mộ ø Bảng 3⁄5 hợp nước lũ theo lũ điển hình trên sông Ngàn Sâu-Ngàn Phổ 68 Bảng 3-6: Nguồn gốc nước lũ sông Nim Mộ, sông Hiễu đóng góp vào sông Ci 7? Bảng 3-7 Nguồn gốc nước lũ sông Ngàn Sâu, sông Ngân Phố đóng góp vào lũ sông La Bảng 3-8 "Nguồn gốc nước lĩsông Cả. sông La đồng góp vào lũ sông Lam "4 Bảng 3-9: Phân chia các vùng lưu vực sông Lam thuộc Việt Nam.

Bảng phân cấp và tháng diém cho các tiêu chí đánh gid nguy cơ lũ bị lớn lưu vực sông Lam Bing 3-11 í đánh giá nguy cơ lũ lớn n Bảng 3-12: Gis tị các iêu chí của các vùng 19 Bảng 3-13 Đính giá các i chí cho các vùng kh Bảng 3-14: Đánh giá nguy cơ lũ lớn 80 Bảng 3-15: “Thông số chính của một số hồ chứa.16 Biên tính toán của mô hình Bảng 3-17 Các tiêu chí đánh giá kết quả hiệu chỉnh va kiểm định mô hình 93 Bing 3-18 So sánh chênh lệch H,„„, trước và sau khi có hồ 95 Bing 3-19: Phin cắp bản đồ ngập lụt theo Hl. tại Chợ Tràng Bang 3-20: “Tổng hợp kết quả ngập lụt theo phương án 1 100 Bang 4-1 Các vàng sinh la lớn và giải pháp quảnlý im ưu vực sông [am 14 Bảng 4-2 Chỉ tiêu chồng lũ hiện tại cho hạ lưu vực sông Lam 118 Bang 4-3 Cúc vùng bị ngập lụt theo cắp mực nước lũ tg tram Chợ Trang 120 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỎ THỊ Hình Nội dung Trang Hình 1-1 Điễn biến về thiệt hại do thiên tai gây r ở Việt Nam (1998-2008) Hình 12: Sơ đồ tiếp cặn nghiên edu quản ý lũ lớn lưu vực sông Lam Hình 2-1 Bản đồ lưu vực sông Lam và mạng lưới trạm khí tượng thủy văn Hình 22 So đồ các nhân 6 gây lũ lớn trên lưu vực sông Lam Hình 2-3 Tan suất (%) xuất hiện lũ lớn nhất trong năm Hình 34: Quan hệ LaM,.= f(FP`) tại một số trạm thuỷ văn tong vùng Hình 2.5 ‘Quan hệ đỉnh lũ và lượng lũ tại một số vị trí trên lưu vực sông. 5 Hình 2⁄6 Quá tinh lũ một số trận lũ lớn tại một số vị trí trên sông Lam 56 Hình 2-7 Đường tích lũy mưa (ngày lớn nhất the thời khoảng những trận 59 lũ lớn nhất năm tại trạm Sơn Diệm trên sông La Hình 3-1 Bản đỗ đường ding lượng mưa gây ra trận lũ lớn năm 1978 và @ 2010 trên lưu vực sông Lam (phần Việt Nam) Hình 3.2 (Qua tình lớn năm 1980, 2007 ai Muờng Xén, Dừa và Nghĩ Khánh 6Ð Hình 33: Quá trình lũ trận lũ lớn năm 2002, 2007 tại Hòa Duyệt và Sơn Diệm. (Qué tình lớn tháng IX năm 1978, ti Nam Đàn, Lính Cảm và Chợ Tăng Hình 3-5 Bản đồ phân chia các vùng lưu vực sông Lam thuộc Việt Nam 16 Hình 36 Bản đồ nguy cơ là lớn lưu vực sông Lam thuộc Việt Nam 80 Hình 3-7 Sơ dé ứng dụng các mô hình toán trong quan lý lũ lớn lưu vực 88 song Lam Hình 3-& Vị tit toán khu giữa của lưu vực sông Lam 90 Hình 3-9 “Sơ đồ hóa lưu vực sông Lam trong MIKE I1, MIKE 21 và MIKE FLOOD.