Luận án tiến sĩ về đặc trưng thể loại truyện trinh thám Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX

• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Đặc trưng thể loại truyện trinh thám Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
• BỐ CỤC CỦA LUẬN ÁN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1.1. Giai đoạn trước 1945
• 1.1.2. Giai đoạn từ 1945 đến 1975
• 1.1.3. Giai đoạn từ 1975 đến nay
• 1.2. ĐÁNH GIÁ VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Những vấn đề đã được thống nhất
• 1.2.2. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, thảo luận
• 2. CHƯƠNG 2: DIỆN MẠO TRUYỆN TRINH THÁM VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỶ XX. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC TRƯNG TRUYỆN TRINH THÁM
• 2.1. Khái niệm truyện trinh thám. Đặc trưng thể loại truyện trinh thám
• 2.2. Phân loại truyện trinh thám Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: QUÁ TRÌNH VẬN ĐỘNG CỦA TRUYỆN TRINH THÁM VIỆT NAM
• 3.1. Các giai đoạn hình thành và phát triển. Quy luật vận động của truyện trinh thám. Truyện trinh thám trong tiến trình hiện đại hóa văn xuôi
• 4. CHƯƠNG 4: ĐẶC ĐIỂM HÌNH TƯỢNG NGHỆ THUẬT TRONG TRUYỆN TRINH THÁM VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỶ XX. HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT
• 4.1. Nhân vật thám tử
• 4.2. Nhân vật tội phạm
• 5. CHƯƠNG 5: HÌNH TƯỢNG KHÔNG GIAN, THỜI GIAN
• 5.1. Hình tượng không gian
• 5.2. Hình tượng thời gian
• 6. CHƯƠNG 6: ĐẶC ĐIỂM CỐT TRUYỆN VÀ PHƯƠNG THỨC TRẦN THUẬT TRONG TRUYỆN TRINH THÁM VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỶ XX
• 6.1. Vấn đề cốt truyện truyện trinh thám
• 6.2. Mô hình cốt truyện truyện trinh thám Việt Nam
• 6.3. PHƯƠNG THỨC TRẦN THUẬT
• 6.3.1. Điểm nhìn - vai kể
• 6.3.2. Ngôn ngữ trần thuật
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Truyện trinh thám Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX

Truyện trinh thám là một thể loại văn học xuất hiện muộn nhưng phát triển nhanh chóng trong nửa đầu thế kỷ XX. Thể loại truyện này kết hợp yếu tố phương Tây và truyền thống phương Đông, tạo nên sự độc đáo. Tác phẩm văn học trinh thám thu hút đông đảo độc giả, đặc biệt là tầng lớp trung lưu. Văn học Việt Nam thời kỳ này chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ văn minh phương Tây, dẫn đến sự hình thành và phát triển của thể loại này. Đặc trưng thể loại của truyện trinh thám bao gồm cốt truyện ly kỳ, nhân vật thám tử thông minh, và kết thúc bất ngờ. Trinh thám Việt Nam không chỉ giải trí mà còn phản ánh xã hội đương thời.

1.1. Khái niệm và đặc trưng

Khái niệm truyện trinh thám được định nghĩa là thể loại văn học tập trung vào việc giải quyết các vụ án bí ẩn. Đặc trưng thể loại bao gồm cốt truyện chặt chẽ, nhân vật thám tử sắc sảo, và yếu tố bất ngờ. Truyện ngắn trinh thám thường có kết cấu ngắn gọn, tập trung vào một vụ án duy nhất. Nghệ thuật kể chuyện trong truyện trinh thám Việt Nam kết hợp giữa logic phương Tây và yếu tố kỳ ảo phương Đông.

1.2. Quá trình hình thành và phát triển

Truyện trinh thám Việt Nam hình thành từ sự tiếp thu văn học phương Tây, đặc biệt là tác phẩm của Edgar Allan Poe và Conan Doyle. Thế kỷ XX là giai đoạn vàng của thể loại này với sự xuất hiện của nhiều tác giả nổi bật như Thế Lữ và Phạm Cao Củng. Bối cảnh lịch sử của Việt Nam thời kỳ này, với sự giao thoa văn hóa Đông-Tây, đã tạo điều kiện cho sự phát triển của truyện trinh thám. Xu hướng văn học hiện đại hóa cũng góp phần định hình thể loại này.

II. Đặc điểm hình tượng nghệ thuật

Nhân vật trong truyện trinh thám Việt Nam thường là những thám tử thông minh, có khả năng suy luận logic. Hình tượng nhân vật phản ánh sự giao thoa giữa văn hóa phương Đông và phương Tây. Không gian và thời gian trong truyện trinh thám thường được miêu tả chi tiết, tạo nên bầu không khí bí ẩn. Cốt truyện được xây dựng chặt chẽ, với nhiều tình tiết bất ngờ. Phương thức trần thuật kết hợp giữa kể chuyện và miêu tả, tạo nên sự hấp dẫn cho người đọc.

2.1. Nhân vật thám tử và tội phạm

Nhân vật thám tử trong truyện trinh thám Việt Nam thường là những người có trí tuệ sắc bén, khả năng quan sát tinh tế. Nhân vật tội phạm thường được xây dựng phức tạp, với động cơ và hành vi khó đoán. Nghệ thuật kể chuyện tập trung vào quá trình điều tra, phá án, tạo nên sự kịch tính. Đối tượng độc giả của truyện trinh thám là những người yêu thích sự ly kỳ, bí ẩn.

2.2. Không gian và thời gian nghệ thuật

Hình tượng không gian trong truyện trinh thám thường là những địa điểm bí ẩn, như biệt thự cổ, khu rừng hoang. Hình tượng thời gian thường được miêu tả là ban đêm, tạo nên không khí rùng rợn. Tình huống truyện thường xoay quanh các vụ án bí ẩn, với nhiều tình tiết bất ngờ. Mạch truyện được xây dựng chặt chẽ, dẫn dắt người đọc từ bất ngờ này đến bất ngờ khác.

III. Phân tích và đánh giá

Phân tích văn học cho thấy truyện trinh thám Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX có giá trị nghệ thuật và tư tưởng đáng kể. Tác giả nổi bật như Thế Lữ và Phạm Cao Củng đã đóng góp lớn cho sự phát triển của thể loại này. Đặc điểm văn hóa của Việt Nam được phản ánh qua cách xây dựng nhân vật và cốt truyện. Phê bình văn học đánh giá cao sự sáng tạo và tính độc đáo của truyện trinh thám Việt Nam. Thực tiễn ứng dụng của thể loại này là khả năng thu hút và giáo dục độc giả thông qua các câu chuyện ly kỳ, bí ẩn.

3.1. Giá trị nghệ thuật và tư tưởng

Truyện trinh thám không chỉ mang tính giải trí mà còn có giá trị nghệ thuật và tư tưởng sâu sắc. Tác phẩm văn học của Thế Lữ và Phạm Cao Củng phản ánh xã hội Việt Nam đương thời. Đặc trưng thể loại được thể hiện qua cách xây dựng cốt truyện và nhân vật. Phê bình văn học đánh giá cao sự sáng tạo và tính độc đáo của truyện trinh thám Việt Nam.

3.2. Ảnh hưởng và đóng góp

Truyện trinh thám đã góp phần đa dạng hóa văn học Việt Nam hiện đại. Tác giả nổi bật như Thế Lữ và Phạm Cao Củng đã tạo nên những tác phẩm có giá trị lâu dài. Đối tượng độc giả của thể loại này là những người yêu thích sự ly kỳ, bí ẩn. Thực tiễn ứng dụng của truyện trinh thám là khả năng thu hút và giáo dục độc giả thông qua các câu chuyện hấp dẫn.