Luận án tiến sĩ: Cơ cấu vốn của các doanh nghiệp dịch vụ du lịch Huế trong nền kinh tế thị trường

Cơ cấu vốn doanh nghiệp du lịch Huế được phân tích trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, giúp hiểu rõ hiệu quả quản lý tài chính.

• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Cơ cấu vốn doanh nghiệp du lịch Huế trong nền kinh tế thị trường
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU VỐN DOANH NGHIỆP VÀ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.1. Cơ sở lý luận về cơ cấu vốn doanh nghiệp
• 1.2. Cơ cấu vốn và các thành phần của cơ cấu vốn trong doanh nghiệp
• 1.3. Một số lý thuyết và quan điểm chủ yếu về cơ cấu vốn trong doanh nghiệp
• 1.4. Quan niệm về hiệu quả tài chính
• 1.5. Mối liên hệ giữa cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính
• 1.6. Các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính doanh nghiệp
• 1.6.1. Nghiên cứu trong nước
• 1.6.2. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.7. Một số nghiên cứu về ngưỡng nợ của các doanh nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CƠ CẤU VỐN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP DỊCH VỤ DU LỊCH TẠI THÀNH PHỐ HUẾ
• 2.1. Khái niệm du lịch và dịch vụ du lịch
• 2.2. Thực trạng phát triển du lịch Việt Nam và Thành phố Huế
• 2.2.1. Thực trạng phát triển du lịch Việt Nam
• 2.2.2. Thực trạng phát triển du lịch Huế
• 2.3. Khảo sát cơ cấu vốn tại các DNDVDL Huế
• 2.3.1. Mục tiêu của khảo sát
• 2.3.2. Kết quả đánh giá về cơ cấu vốn
• 2.4. Thực trạng hiệu quả tài chính của các DNDVDL Huế
• 2.5. Những tồn tại cơ cấu vốn của các DNDVDL Huế
• 2.6. Phân tích tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của DNDVDL Huế
• 2.6.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.6.2. Xử lý số liệu thu thập
• 2.6.3. Các phương pháp ước lượng mô hình
• 2.6.4. Các kiểm định lựa chọn mô hình
• 2.6.5. Mô hình kiểm định
• 2.6.6. Kết quả phân tích mô hình nghiên cứu
• 2.6.7. Thống kê mô tả các biến trong mô hình
• 2.6.8. Phân tích tương quan
• 2.6.9. Kết quả hồi quy
• 2.6.10. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 3. CÁC GIẢI PHÁP TÁI CƠ CẤU VỐN CHO DOANH NGHIỆP DỊCH VỤ DU LỊCH HUẾ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 3.1. Kết luận kết quả nghiên cứu
• 3.2. Quan điểm cần quán triệt trong tái cấu trúc cơ cấu vốn DNDVDL Huế
• 3.3. Đặc điểm kinh doanh du lịch
• 3.4. Tái cơ cấu vốn theo giai đoạn phát triển của DNDVDL Huế
• 3.5. Tái cấu trúc tài sản dài hạn và tài sản ngắn hạn phải gắn với yêu cầu kinh doanh, sản phẩm kinh doanh
• 3.6. Các giải pháp tái cơ cấu vốn nhằm nâng cao hiệu quả tài chính
• 3.6.1. Nhóm giải pháp trực tiếp
• 3.6.2. Nhóm giải pháp gián tiếp
• 3.7. Đề xuất, kiến nghị đối với Nhà nước và các cơ quan ban ngành
• 3.7.1. Chính sách hỗ trợ ngành Du lịch
• 3.7.2. Đối với các định chế tài chính – ngân hàng
• 3.7.3. Ổn định kinh tế vĩ mô
• 3.7.4. Phát triển thị trường mua bán nợ
• 3.8. Hạn chế nghiên cứu và gợi ý nghiên cứu trong tương lai

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về cơ cấu vốn doanh nghiệp

Cơ cấu vốn doanh nghiệp là một khái niệm quan trọng trong quản trị tài chính, liên quan đến việc kết hợp các nguồn tài trợ như nợ và vốn chủ sở hữu để tối ưu hóa hiệu quả tài chính. Các thành phần chính của cơ cấu vốn bao gồm nợ ngắn hạn, nợ dài hạn, và vốn chủ sở hữu. Các lý thuyết về cơ cấu vốn như quan điểm truyền thống, lý thuyết Modigliani và Miller (M&M), và lý thuyết đánh đổi đã được nghiên cứu để giải thích mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính. Các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước cũng được tổng hợp để làm rõ các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính của doanh nghiệp.

1.1. Cơ cấu vốn và các thành phần

Cơ cấu vốn bao gồm nợ ngắn hạn, nợ dài hạn, và vốn chủ sở hữu. Nợ ngắn hạn thường được sử dụng để tài trợ cho các tài sản ngắn hạn, trong khi nợ dài hạn được dùng để đầu tư vào các tài sản dài hạn. Vốn chủ sở hữu không yêu cầu thanh toán lãi nhưng có chi phí sử dụng cao hơn do kỳ vọng của cổ đông. Các doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế thường có cơ cấu vốn phụ thuộc vào quy mô và thời gian hoạt động, với các doanh nghiệp mới thành lập thường có tỷ lệ nợ dài hạn cao hơn.

1.2. Lý thuyết về cơ cấu vốn

Quan điểm truyền thống cho rằng tồn tại một cơ cấu vốn tối ưu giúp tối thiểu hóa chi phí sử dụng vốn và tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Lý thuyết M&M, trong điều kiện thị trường hoàn hảo, cho rằng cơ cấu vốn không ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong môi trường có thuế, việc sử dụng nợ có thể tạo ra lợi ích từ lá chắn thuế, làm tăng giá trị doanh nghiệp. Lý thuyết đánh đổi giải thích việc cân bằng giữa lợi ích từ lá chắn thuế và chi phí kiệt quệ tài chính để xác định cơ cấu vốn tối ưu.

II. Thực trạng cơ cấu vốn của các doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế

Thành phố Huế là một trung tâm du lịch quan trọng của Việt Nam, với các doanh nghiệp dịch vụ du lịch đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế địa phương. Thực trạng phát triển du lịch tại Huế cho thấy sự tăng trưởng ổn định về số lượng khách du lịch và doanh thu từ du lịch. Tuy nhiên, cơ cấu vốn của các doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là tỷ lệ nợ cao và hiệu quả tài chính chưa đạt mức tối ưu. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn bao gồm quy mô doanh nghiệp, lợi nhuận, và môi trường kinh tế thị trường.

2.1. Khảo sát cơ cấu vốn

Kết quả khảo sát cho thấy các doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế thường ưu tiên sử dụng nợ ngắn hạn để tài trợ cho hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ cao dẫn đến rủi ro tài chính và chi phí sử dụng vốn tăng. Các doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong việc huy động vốn chủ sở hữu do quy mô nhỏ và khả năng sinh lời thấp. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính và khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường.

2.2. Phân tích hiệu quả tài chính

Hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như ROA và ROE. Kết quả phân tích cho thấy tỷ lệ ROA và ROE của các doanh nghiệp này thấp hơn so với mức trung bình ngành, phản ánh sự kém hiệu quả trong việc sử dụng cơ cấu vốn. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính bao gồm quản lý vốn, chi phí hoạt động, và môi trường kinh tế thị trường.

III. Giải pháp tái cơ cấu vốn cho doanh nghiệp dịch vụ du lịch Huế

Để nâng cao hiệu quả tài chính và phát triển bền vững, các doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế cần thực hiện các giải pháp tái cơ cấu vốn. Các giải pháp này bao gồm việc cân đối tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu, tăng cường quản lý tài chính, và tận dụng các nguồn vốn đầu tư từ thị trường. Các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước và các định chế tài chính cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững của ngành du lịch Huế.

3.1. Nhóm giải pháp trực tiếp

Các giải pháp trực tiếp bao gồm việc tái cấu trúc tài sản dài hạn và ngắn hạn, tăng cường quản lý vốn lưu động, và giảm tỷ lệ nợ ngắn hạn. Các doanh nghiệp cũng cần tăng cường huy động vốn chủ sở hữu thông qua việc phát hành cổ phiếu hoặc tìm kiếm các nhà đầu tư chiến lược. Điều này giúp giảm rủi ro tài chính và cải thiện hiệu quả sử dụng vốn.

3.2. Nhóm giải pháp gián tiếp

Các giải pháp gián tiếp bao gồm việc cải thiện môi trường kinh doanh, tăng cường quản lý tài chính, và tận dụng các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Các doanh nghiệp cũng cần chú trọng đến việc phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút khách du lịch và tăng doanh thu. Điều này giúp cải thiện hiệu quả tài chính và tăng khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phát triển, cơ cấu vốn doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả tài chính và giá trị doanh nghiệp. Theo báo cáo ngành, tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng vốn vay và vốn chủ sở hữu có sự biến động đáng kể, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ du lịch tại thành phố Huế – một địa phương có tiềm năng phát triển du lịch lớn với số lượt khách quốc tế và nội địa tăng trưởng trung bình trên 10% mỗi năm trong giai đoạn 2013-2016. Tuy nhiên, các doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc tối ưu hóa cơ cấu vốn nhằm nâng cao hiệu quả tài chính.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng cơ cấu vốn của các doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế, đánh giá mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính, đồng thời đề xuất các giải pháp tái cấu trúc vốn phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả tài chính trong điều kiện nền kinh tế thị trường. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2013-2016, sử dụng dữ liệu khảo sát từ 69 doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế, kết hợp với các số liệu tài chính và báo cáo ngành.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản trị doanh nghiệp và các cơ quan quản lý trong việc xây dựng chính sách tài chính, tối ưu hóa nguồn vốn, từ đó góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành du lịch địa phương và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết cơ bản về cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính doanh nghiệp, bao gồm:

• Lý thuyết truyền thống về cơ cấu vốn: Cho rằng tồn tại một tỷ lệ tối ưu giữa nợ và vốn chủ sở hữu để tối thiểu hóa chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC) và tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Chi phí vốn giảm khi tăng nợ vay đến một mức nhất định, sau đó tăng do rủi ro tài chính gia tăng.

• Lý thuyết Modigliani và Miller (M&M): Trong điều kiện thị trường vốn hoàn hảo, cơ cấu vốn không ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi xét đến thuế thu nhập doanh nghiệp, việc sử dụng nợ vay tạo ra lợi ích từ tấm chắn thuế, làm tăng giá trị doanh nghiệp.

• Lý thuyết đánh đổi (Trade-off Theory): Doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích của tấm chắn thuế từ nợ vay và chi phí kiệt quệ tài chính (phá sản, chi phí gián tiếp) để xác định cơ cấu vốn tối ưu.

• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ, sau đó mới đến nợ vay và cuối cùng là phát hành cổ phiếu do chi phí và rủi ro khác nhau.

• Khái niệm hiệu quả tài chính: Được đo lường bằng các chỉ tiêu như ROA (lợi nhuận trên tổng tài sản), ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) và ROS (lợi nhuận trên doanh thu), phản ánh khả năng sinh lời và sử dụng vốn hiệu quả của doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu tài chính từ báo cáo của 69 doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế giai đoạn 2013-2016; dữ liệu khảo sát ý kiến nhà quản trị thông qua 72 phiếu khảo sát, trong đó 69 phiếu hợp lệ.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả, phân tích tương quan và hồi quy tuyến tính đa biến để đánh giá mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính. Các kiểm định đa cộng tuyến, nội sinh và lựa chọn mô hình được thực hiện để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

• Timeline nghiên cứu: Khảo sát và thu thập dữ liệu từ tháng 10/2015 đến tháng 6/2016; phân tích và xử lý số liệu trong các tháng tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng cơ cấu vốn: 60,87% doanh nghiệp có hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu dưới 0,5, cho thấy xu hướng ưu tiên vốn chủ sở hữu nhằm giảm rủi ro tài chính. Tuy nhiên, 23,19% doanh nghiệp có tỷ lệ nợ vay vượt quá 100%, phản ánh sự đa dạng trong chiến lược tài trợ vốn.

2. Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính: Kết quả hồi quy cho thấy có mối quan hệ ngược chiều giữa tỷ lệ nợ và các chỉ tiêu ROA, ROE. Cụ thể, khi tỷ lệ nợ tăng lên, hiệu quả tài chính có xu hướng giảm, phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về tác động tiêu cực của đòn bẩy tài chính quá cao.

3. Nhận thức của nhà quản trị: 46,38% doanh nghiệp nhận thức chi phí sử dụng nợ thấp hơn chi phí vốn chủ sở hữu là lợi ích lớn nhất khi sử dụng nợ vay; 76,81% cho rằng vốn chủ sở hữu đảm bảo tự chủ tài chính và giảm áp lực trả nợ. Tuy nhiên, hơn 50% doanh nghiệp chưa quan tâm đúng mức đến việc xây dựng hệ số nợ mục tiêu.

4. Ưu tiên nguồn vốn: 49,28% doanh nghiệp ưu tiên sử dụng vốn chủ sở hữu khi huy động vốn mới, 33,33% ưu tiên nợ vay, và chỉ 17,39% sử dụng lợi nhuận giữ lại, không hoàn toàn tuân theo lý thuyết trật tự phân hạng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân mối quan hệ ngược chiều giữa tỷ lệ nợ và hiệu quả tài chính có thể do đặc thù ngành du lịch với rủi ro kinh doanh cao và khả năng sinh lời không ổn định, khiến doanh nghiệp hạn chế vay nợ để tránh áp lực tài chính. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tại Việt Nam và Thái Lan, nơi tỷ lệ nợ cao dẫn đến hiệu quả tài chính giảm sút.

Việc nhà quản trị doanh nghiệp chưa áp dụng đầy đủ các lý thuyết tài chính trong xây dựng cơ cấu vốn mục tiêu phản ánh hạn chế về kiến thức và kinh nghiệm quản lý tài chính, đồng thời cho thấy sự thận trọng trong bối cảnh thị trường tài chính chưa hoàn hảo và chi phí vay cao.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu và biểu đồ so sánh ROA, ROE theo nhóm doanh nghiệp với các mức tỷ lệ nợ khác nhau, giúp minh họa rõ hơn tác động của cơ cấu vốn đến hiệu quả tài chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng cơ cấu vốn tối ưu dựa trên phân tích chi phí và rủi ro: Doanh nghiệp cần xác định tỷ lệ nợ vay hợp lý, không vượt quá mức ngưỡng khoảng 50-60% tổng vốn để cân bằng lợi ích từ tấm chắn thuế và chi phí kiệt quệ tài chính. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp phối hợp với chuyên gia tài chính.

2. Nâng cao năng lực quản trị tài chính cho nhà quản trị doanh nghiệp: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo về quản lý cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính nhằm trang bị kiến thức khoa học và thực tiễn. Thời gian: liên tục hàng năm; chủ thể: Sở Kế hoạch và Đầu tư, các trường đại học, viện nghiên cứu.

3. Tăng cường sử dụng nguồn vốn nội bộ và vốn chủ sở hữu: Khuyến khích doanh nghiệp tích lũy lợi nhuận giữ lại và huy động vốn chủ sở hữu để giảm áp lực trả nợ và rủi ro tài chính. Thời gian: dài hạn; chủ thể: Doanh nghiệp và các nhà đầu tư.

4. Hỗ trợ chính sách từ Nhà nước và các định chế tài chính: Cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí vay vốn, phát triển thị trường mua bán nợ và cung cấp các gói tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp du lịch. Thời gian: trung hạn 3-5 năm; chủ thể: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp dịch vụ du lịch: Áp dụng các kiến thức về cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính để tối ưu hóa nguồn vốn, nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

2. Các nhà đầu tư và cổ đông: Hiểu rõ mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính để đưa ra quyết định đầu tư chính xác, giảm thiểu rủi ro tài chính.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính, phát triển ngành du lịch và cải thiện môi trường kinh doanh.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính – quản trị kinh doanh: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp và ngành du lịch.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu vốn là gì và tại sao quan trọng với doanh nghiệp du lịch?
   Cơ cấu vốn là tỷ lệ kết hợp giữa nợ vay và vốn chủ sở hữu trong tổng nguồn vốn của doanh nghiệp. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn, rủi ro tài chính và hiệu quả kinh doanh, đặc biệt trong ngành du lịch vốn có tính rủi ro cao và nhu cầu vốn lớn.

2. Làm thế nào để xác định cơ cấu vốn tối ưu cho doanh nghiệp?
   Cơ cấu vốn tối ưu là tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu giúp tối thiểu hóa chi phí sử dụng vốn bình quân và tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Việc xác định dựa trên phân tích chi phí vốn, rủi ro tài chính và đặc điểm ngành nghề, thường nằm trong khoảng tỷ lệ nợ dưới 60%.

3. Tại sao nhiều doanh nghiệp du lịch tại Huế ưu tiên vốn chủ sở hữu hơn nợ vay?
   Do đặc thù ngành du lịch có rủi ro cao và chi phí vay vốn ngân hàng lớn, doanh nghiệp ưu tiên vốn chủ sở hữu để giảm áp lực trả nợ và duy trì tự chủ tài chính, tránh rủi ro phá sản.

4. Hiệu quả tài chính được đo lường bằng những chỉ tiêu nào?
   Các chỉ tiêu phổ biến là ROA (lợi nhuận trên tổng tài sản), ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) và ROS (lợi nhuận trên doanh thu), phản ánh khả năng sinh lời và hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp.

5. Nhà quản trị doanh nghiệp có thể làm gì để cải thiện hiệu quả tài chính thông qua cơ cấu vốn?
   Cần xây dựng chiến lược tài chính hợp lý, cân bằng giữa nợ vay và vốn chủ sở hữu, nâng cao năng lực quản trị tài chính, đồng thời tận dụng các chính sách hỗ trợ tài chính từ Nhà nước và các tổ chức tín dụng.

Kết luận

• Nghiên cứu đã làm rõ thực trạng cơ cấu vốn của các doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế với tỷ lệ nợ vay đa dạng, phần lớn doanh nghiệp ưu tiên vốn chủ sở hữu nhằm giảm rủi ro tài chính.
• Mối quan hệ ngược chiều giữa tỷ lệ nợ và hiệu quả tài chính (ROA, ROE) được xác nhận, phù hợp với đặc điểm ngành du lịch và các nghiên cứu trong và ngoài nước.
• Nhà quản trị doanh nghiệp chưa áp dụng đầy đủ các lý thuyết tài chính trong xây dựng cơ cấu vốn mục tiêu, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và trực giác.
• Đề xuất các giải pháp tái cấu trúc vốn, nâng cao năng lực quản trị tài chính và chính sách hỗ trợ từ Nhà nước nhằm tối ưu hóa cơ cấu vốn và nâng cao hiệu quả tài chính.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng về ngưỡng nợ tối ưu và áp dụng các mô hình tài chính hiện đại để hỗ trợ doanh nghiệp du lịch phát triển bền vững trong tương lai.

Các nhà quản trị doanh nghiệp dịch vụ du lịch tại Huế và các địa phương tương tự nên áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược tài chính hiệu quả, đồng thời phối hợp với các cơ quan quản lý để phát triển ngành du lịch một cách bền vững và cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 còn hệ thống hóa lại những nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của DN và cơ cấu vốn tối ưu. Cơ sở lý luận về cơ cấu vốn doanh nghiệp 1. Cơ cấu vốn và các thành phần của cơ cấu vốn trong doanh nghiệp Một DN khi có nhu cầu huy động vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh có thể lựa chọn từ nhiều nguồn tài trợ, đó là vốn ngắn hạn hay dài hạn, vay nợ hay vốn chủ sở hữu, và các DN có quyết định khác nhau về cơ cấu vốn do ảnh hưởng của nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài DN. Trên thế giới có một số luận điểm được đưa ra như sau: Ross và cộng sự, (2005): “Cơ cấu vốn là cách mà một công ty tự tài trợ bằng cách kết hợp nợ dài hạn, nợ ngắn hạn thường xuyên và vốn chủ sở hữu”.

Mục tiêu của quản trị tài chính là kết hợp các nguồn tài trợ để tối đa hóa lợi nhuận cho các cổ đông, và tối thiểu hóa chi phí sử dụng vốn cho DN. Trong nước một số tác giả đã đưa ra định nghĩa như sau: Trần Ngọc Thơ, (2007): “Cơ cấu vốn là sự kết hợp của nợ ngắn hạn thường xuyên, nợ dài hạn, cổ phần ưu đãi, và vốn cổ phần thường được sử dụng để tài trợ cho quyết định đầu tư của DN”. Nguyễn Minh Kiều, (2008): “Cơ cấu vốn là mối quan hệ về tỷ trọng của các nguồn tài trợ khác nhau trong DN, thường là giữa vốn chủ sở hữu và nợ phải trả, giữa nguồn vốn dài hạn và nguồn vốn ngắn hạn”. Dựa trên các định nghĩa trên và đặc điểm các DN dịch vụ du lịch tại Huế là quy mô vừa và nhỏ, kinh doanh chủ yếu là khách sạn và nhà hàng nên cơ cấu nợ ngắn hạn và dài hạn tùy thuộc vào thời gian hình thành của DN.

Đối với DN mới hoạt động thì nợ dài hạn cao do nhu cầu đầu tư ban đần lớn, ngược lại DN đã kinh doanh nhiều năm thì nợ ngắn hạn cho vốn lưu động là chủ yếu. Do đó thành phần 1 cơ cấu vốn của DN nghiên cứu trong đề tài là nợ phải trả và vốn chủ sở hữu là phù hợp. Nợ phải trả Nợ phải trả là nguồn vốn tài trợ từ bên ngoài DN mà DN phải thanh toán các khoản vay theo thời hạn cam kết, và đồng thời trả tiền lãi vay theo lãi suất thỏa thuận. Ưu điểm khi tài trợ bằng nợ vay là lãi vay được trừ ra khỏi thu nhập chịu thuế, làm giảm số thuế thu nhập phải nộp, chính là lợi ích từ tấm chắn thuế.

Nợ phải trả bao gồm nợ ngắn hạn và nợ dài hạn. Đối với nợ ngắn hạn, DN có trách nhiệm thanh toán trong vòng một năm hay một chu kỳ kinh doanh. Nguồn vốn nợ ngắn hạn thường có chi phí sử dụng thấp nhưng thường tạo ra một lực thanh toán đối với DN và thường được sử dụng để đầu tư vào các tài sản ngắn hạn. Nợ ngắn hạn bao gồm: Vay và nợ ngắn hạn, phải trả người bán, người mua trả tiền trước, thuế và các khoản phải nộp Nhà nước, phải trả người lao động, chi phí phải trả, phải trả nội bộ, các khoản phải trả phải nộp khác… Đối với nợ dài hạn thì DN có trách nhiệm thanh toán trong thời gian lớn hơn một năm hay nhiều chu kỳ kinh doanh.

Nguồn vốn nợ dài hạn thường được sử dụng để đầu tư vào các tài sản dài hạn. Nợ dài hạn bao gồm: Vay và nợ dài hạn, phải trả dài hạn người bán, phải trả dài hạn nội bộ, phải trả dài hạn khác, …. Vốn chủ sở hữu Vốn chủ sở hữu không phải là một khoản nợ nên DN không phải cam kết thanh toán, người chủ sở hữu chỉ kì vọng lợi ích thu được từ hoạt động kinh doanh của DN dưới hình thức cổ tức và sự gia tăng giá trị cổ phiếu. Ưu điểm của tài trợ bằng vốn cổ phần là DN không chịu rủi ro tài chính như tài trợ bằng nợ vay.

Tuy nhiên, chi phí sử dụng vốn cổ phần cao do kì vọng của cổ đông cũng như sự quản lý và giám sát của họ đối với nhà quản trị DN là nhược điểm chính của giải pháp tài trợ này. Vốn chủ sở hữu bao gồm: Vốn đóng góp của nhà đầu tư để thành lập hoặc mở rộng DN theo quy định của chính sách tài chính hoặc quyết định của các chủ sở hữu vốn, của hội đồng quản trị; vốn được bổ sung từ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của DN; các khoản thặng dư vốn cổ phần do phát hành cổ phiếu cao hơn 2 mệnh giá, các khoản nhận biếu, tặng, tài trợ, các khoản chênh lệch do đánh giá lại tài sản, chênh lệch tỷ giá chưa xử lý và các quỹ hình thành trong hoạt động kinh doanh (quỹ phát triển, quỹ dự trữ, quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi…). Mục tiêu quan trọng của nghiên cứu cơ cấu vốn là kết hợp hai nguồn tài trợ là nợ và vốn chủ sở hữu với một tỉ lệ nào là tối ưu để đạt được mục tiêu của DN. Từ đó, các lý thuyết về cơ cấu vốn được đưa ra và nhiều nghiên cứu thực nghiệm được thực hiện để làm rõ các vấn đề liên quan đến cơ cấu vốn trong thực tiễn.

So sánh sự khác nhau giữa nợ và vốn chủ sở hữu Tiêu chí Nợ Vốn chủ sở hữu 1. Thời hạn Có thời hạn hoàn trả. Không có thời hạn hoàn trả. Trách nhiệm Phải trả lãi đối với nợ vay.

Không phải trả lãi mà chia lãi thanh toán DN phải hoàn trả nợ gốc dựa vào kết quả kinh doanh và khi đến hạn và sẽ bị phá chính sách phân phối lợi nhuận. sản nếu không thanh toán DN không chia lãi nếu bị phá được. Ảnh hưởng đến Lãi vay có tác động làm Lãi chia cho các chủ sở hữu thuế thu nhập DN giảm thuế là ưu điểm khi không làm giảm thuế. sử dụng nợ.

Chi phí sử Thấp. dụng vốn Nguồn: Ngô Kim Phượng và các tác giả (2013) 1. Một số lý thuyết và quan điểm chủ yếu về cơ cấu vốn trong doanh nghiệp 1. Quan điểm truyền thống Theo quan điểm truyền thống về cơ cấu vốn thì tồn tại một tỉ lệ giữa nợ và vốn chủ sở hữu để chi phí sử dụng vốn thấp nhất và giá trị DN cao nhất, nghĩa là có tồn tại cơ cấu vốn tối ưu.

Như vậy, cấu trúc vốn DN có thể thay đổi nhằm gia tăng giá trị cho DN và chi phí sử dụng nợ thấp hơn chi phí sử dung vốn chủ sở hữu. (Nguyễn Minh Kiều, 2008) 3 Quan điểm về cơ cấu vốn truyền thống cho rằng khi một DN bắt đầu vay mượn thì có nhiều thuận lợi lớn hơn bất lợi. Chi phí nợ thấp kết hợp với thuận lợi về thuế sẽ khiến chi phí vốn bình quân gia quyền (WACC – Weighted Average Cost of Capital) giảm khi nợ tăng. Tuy nhiên, khi tỷ lệ giữa vốn nợ và vốn chủ sở hữu tăng, tác động của tỷ lệ vốn vay so với tổng vốn buộc các chủ sở hữu tăng lợi tức yêu cầu của họ (nghĩa là chi phí vốn chủ sở hữu tăng).

Ở mức tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu (VCSH) cao, chi phí của nợ cũng tăng bởi vì khả năng DN không trả được nợ là cao hơn và WACC sẽ tăng. Lý thuyết truyền thống về cơ cấu vốn được thể hiện như hình vẽ sau. Chi phí sử dụng vốn theo quan điểm truyền thống Nguồn: Brealey và tác giả (2008), Nguyễn Thanh Liêm (2007) Những luận điểm chính của quan điểm truyền thống bao gồm: - Chi phí sử dụng nợ là bất biến trong một khoảng thời gian nhất định và sau đó tăng dần khi tỉ lệ nợ gia tăng. - Lợi nhuận kì vọng của chủ sở hữu duy trì bất biến hoặc tăng chậm; sau đó các cổ đông nhận thức được rủi ro về tài chính.

Từ điểm cơ cấu vốn tối ưu, kì vọng của nhà đầu tư bắt đầu tăng nhanh. 4 - Kết quả của sự thay đổi về chi phí nợ vay và kì vọng nhà đầu tư như trên sẽ làm cho chi phí vốn bình quân WACC ban đầu có xu hướng giảm và sau đó tăng dần lên. Điểm thấp nhất trên đường cong WACC chính là cơ cấu vốn tối ưu. Tóm lại, lý thuyết truyền thống về cơ cấu vốn đề cập đến cơ cấu vốn tối ưu và sự thay đổi của chi phí vốn bình quân, luận điểm này được nhiều nhà nghiên cứu sử dụng để xác định cơ cấu vốn tối ưu cho các DN trong thực tiễn.

Tuy nhiên, nhược điểm chính của quan điểm truyền thống là không có một lý thuyết cơ sở thể hiện chi phí vốn chủ sở hữu tăng bao nhiêu khi có sự thay đổi trong tỷ lệ giữa nợ và vốn chủ sở hữu, hay chi phí nợ sẽ tăng bao nhiêu do nguy cơ vỡ nợ. Khi tỉ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu tăng thì rủi ro thanh toán của DN tăng nên chi phí nợ vay sẽ cao hơn. Do đó, tỉ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu cao đến một mức nào đó thì sẽ đẩy WACC tăng. Lý thuyết Modigliani và Miler (M&M) Lý thuyết cơ cấu vốn hiện đại bắt nguồn từ bài viết của Modigliani và Miler (M&M) (1958) với tên gọi là học thuyết M&M.

Theo M&M, trong điều kiện thị trường vốn hoàn hảo, quyết định tài trợ không ảnh hưởng đến giá trị DN. Kết quả nghiên cứu này cho rằng hoạt động kinh doanh của DN được tài trợ bằng nguồn vốn gì không là một vấn đề cần quan tâm vì cơ cấu vốn không liên quan đến giá trị DN. (Trần Ngọc Thơ, 2007) Lập luận này trái ngược với lý thuyết truyền thống là chi phí vốn bình quân (WACC) thay đổi và giá trị DN cũng biến động theo, nhưng lại đúng trong những giả định về một thị trường tài chính hoàn hảo mà hai tác giả đưa ra. Những giả định của M&M: - Không có thuế thu nhập DN và thuế thu nhập cá nhân.

- Cổ phiếu và trái phiếu được kinh doanh trên thị trường hoàn hảo. Nghĩa là không có các chi phí môi giới và nhà đầu tư có thể vay với cùng một lãi suất như các công ty khác. - Nhà đầu tư và nhà quản trị tại DN đều có thông tin như nhau về cơ hội tăng trưởng đầu tư của DN trong tương lai. - Các khoản nợ là không có rủi ro bất kể mức độ sử dụng nợ của DN.

Lãi suất vay trên khoản nợ là lãi suất không có rủi ro. 5 - Tất cả các dòng tiền đều có tính liên tục.