Tổng quan luận án
Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu
Theo báo cáo của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) được luận án dẫn dụng, trong giai đoạn mười năm trước thời điểm nghiên cứu, ngành du lịch thế giới đạt mức tăng trưởng khoảng 25%, chiếm gần 10% hoạt động kinh tế toàn cầu và đóng vai trò tạo việc làm trọng yếu trên thị trường lao động. Dự báo đến năm 2020, ngành du lịch tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, mang lại nhiều cơ hội kinh tế nhưng cũng đặt ra những thách thức gay gắt về môi trường và cộng đồng địa phương nếu thiếu công tác quản trị phù hợp. Trước bối cảnh này, du lịch sinh thái (DLST) trở thành xu thế phát triển nhằm hướng đến sự bền vững.
Vùng duyên hải cực Nam Trung bộ (DHCNTB) có tiềm năng tự nhiên lớn với các bãi biển (Mũi Né, Ninh Chữ, Cà Ná, Hàm Tân), các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên. Tuy nhiên, việc khai thác tài nguyên tự nhiên và nhân văn trên địa bàn hai tỉnh trong vùng thời gian qua còn mang tính nhỏ lẻ, tự phát và thiếu các công trình nghiên cứu hệ thống mang tính nền tảng khoa học. Đồng thời, sự phát triển du lịch nhanh chóng dẫn đến mâu thuẫn giữa yêu cầu phát triển kinh tế và yêu cầu bảo vệ môi trường sinh thái, đặc biệt là hệ sinh thái vùng khô hạn ven biển. Khoảng trống đặt ra là cần có nghiên cứu sâu về cơ sở khoa học và thực tiễn để tổ chức không gian, xây dựng giải pháp phát triển du lịch sinh thái bền vững cho tiểu vùng này.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Văn bản luận án xác định hệ thống mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:
- Nghiên cứu và làm rõ cơ sở lý thuyết có liên quan về du lịch sinh thái, du lịch sinh thái bền vững, đặc biệt là du lịch sinh thái bền vững đối với vùng biển - hải đảo và các vùng nhạy cảm về môi trường.
- Đề xuất các giải pháp chủ yếu bao gồm: nhóm giải pháp bảo vệ môi trường sinh thái và tài nguyên nhân văn liên quan đến du lịch sinh thái; nhóm giải pháp tổng hợp phát triển du lịch sinh thái vùng.
- Đề xuất tổ chức phân vùng quy hoạch một cách có hệ thống và khoa học không gian du lịch sinh thái cho hai tỉnh vùng DHCNTB.
Để hoàn thành các mục tiêu trên, luận án triển khai 4 nhiệm vụ:
- Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về phát triển du lịch bền vững, du lịch sinh thái, du lịch sinh thái biển - đảo bền vững.
- Tổng kết kinh nghiệm phát triển du lịch sinh thái của các quốc gia nhằm rút ra bài học thực tiễn.
- Tổ chức khảo sát thực tế tại vùng DHCNTB nhằm thu thập dữ liệu phục vụ đánh giá thực trạng cung - cầu du lịch sinh thái và phân tích các mặt hạn chế.
- Xây dựng hệ thống giải pháp và khung kế hoạch hành động cụ thể cho địa bàn nghiên cứu.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng chính tập trung vào các hoạt động liên quan đến tổ chức, quản lý phát triển du lịch sinh thái gắn liền với yếu tố cung. Đối tượng nghiên cứu bổ trợ bao gồm các đơn vị lữ hành, doanh nghiệp dịch vụ, khách du lịch sinh thái và cộng đồng địa phương tham gia vào hoạt động du lịch nhằm phục vụ so sánh, đối chiếu.
- Phạm vi không gian: Không gian tiểu vùng DHCNTB, bao gồm hai tỉnh Bình Thuận và Ninh Thuận (tương ứng với địa bàn tỉnh Thuận Hải trước đây).
- Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu thực trạng trong giai đoạn từ năm 1995 đến năm 2010; định hướng quy hoạch và giải pháp phát triển đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.
Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án
Các hướng nghiên cứu đã thực hiện
Tác giả đã tiếp cận hơn 100 tài liệu chuyên ngành trong và ngoài nước trong suốt 4 năm thực hiện đề tài. Các công trình tiêu biểu được tác giả điểm luận gồm:
- Hướng nghiên cứu trong nước:
- Viện Nghiên cứu và Phát triển Du lịch với hai đề tài: "Cơ sở khoa học và giải pháp phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam" và "Nghiên cứu và đề xuất tiêu chí khu DLST Việt Nam".
- PGS. Phạm Trung Lương (chủ biên): công trình "Du lịch sinh thái những vấn đề về lý luận và thực tiễn ở Việt Nam".
- GS-TSKH. Lê Huy Bá: chuyên khảo "Du lịch sinh thái – Ecotourism".
- Nguyễn Đình Hòe và Vũ Văn Hiếu: công trình đồng biên soạn "Du lịch bền vững".
- Hướng nghiên cứu quốc tế:
- M. Epler Wood: "Du lịch sinh thái những nguyên tắc - thực hành và chính sách để phát triển bền vững".
- M. Badaruddin: "Phát triển DLST tại Malaysia – Có thật sự bền vững?".
- Tsung-Wei Lai: "DLST ở Australia - Sự kết nối của năng suất xanh".
- Ricardo Manurung: "DLST ở Indonesia".
- A. [tác giả văn bản ghi nhận]: "DLST ở Philippines".
Đánh giá của tác giả về các công trình trước
Tác giả ghi nhận các công trình trước đã đạt được ưu điểm trong việc tiếp cận thành tựu lý luận và thực tiễn của khu vực ASEAN cũng như thế giới; bước đầu thống kê hệ thống tài nguyên du lịch trên phạm vi quốc gia hoặc vùng lớn, định hình khai thác tại một số vườn quốc gia và khu bảo tồn.
Tuy nhiên, các nghiên cứu trước bộc lộ các hạn chế:
- Phần lớn còn nặng về lý luận hàn lâm, dừng lại ở mức tổng quát cả nước mà chưa đi sâu vào các vùng miền đặc thù.
- Nội dung về du lịch sinh thái văn hóa và du lịch sinh thái cộng đồng còn hạn chế.
- Sản phẩm du lịch sinh thái đề xuất nghèo nàn, trùng lặp giữa các tour tuyến.
- Khi đề cập đến du lịch biển, các nghiên cứu chủ yếu chỉ dừng lại ở dải ven bờ và mép nước (tắm biển, nghỉ dưỡng), thiếu vắng nghiên cứu chuyên sâu về không gian trên mặt nước, dưới mặt nước và hải đảo xa bờ.
- Chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện về phát triển du lịch sinh thái cho tiểu vùng duyên hải cực Nam Trung bộ.
Khoảng trống nghiên cứu được lựa chọn
Luận án tập trung giải quyết khoảng trống về việc thiếu hụt cơ sở khoa học và giải pháp thực tiễn trong quy hoạch, tổ chức không gian du lịch sinh thái mang tính đặc thù biển - đảo và khô hạn cho vùng DHCNTB, đồng thời khắc phục tình trạng chia cắt quản lý hành chính để thiết lập mạng lưới tour tuyến liên kết giữa hai tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý thuyết và khái niệm sử dụng
Luận án dựa trên khung lý thuyết phát triển du lịch bền vững và lý thuyết địa lý kinh tế du lịch. Trong phần cơ sở, tác giả trích dẫn các khái niệm chuẩn tắc:
- Du lịch bền vững: Theo định nghĩa của Hội đồng Du lịch Lữ hành Thế giới (WTTC) và UNWTO, đây là loại hình du lịch đáp ứng các nhu cầu hiện tại của du khách và điểm đến mà vẫn bảo đảm, cải thiện nguồn lực cho tương lai thông qua quản lý tài nguyên nhằm thỏa mãn nhu cầu kinh tế, xã hội, thẩm mỹ và giữ gìn sự vẹn toàn văn hóa, sinh thái.
- Du lịch sinh thái: Trích dẫn định nghĩa ban đầu của Hector Ceballos-Lascurain; định nghĩa năm 1993 của Allen nhấn mạnh vai trò giáo dục môi trường và hướng dẫn viên chuyên nghiệp; định nghĩa của Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế (TIES); Luật Du lịch Việt Nam 2005 và định nghĩa của Tổng cục Du lịch Việt Nam.
- Khái niệm bổ sung của tác giả: Luận án định nghĩa du lịch sinh thái là dạng du lịch thay thế tích cực (alternative) cho du lịch đại chúng (mass tourism), gắn hoạt động với giáo dục môi trường tự nhiên - xã hội, đề cao trách nhiệm của du khách và các bên liên quan (stakeholders) nhằm bảo tồn tài nguyên và tạo lợi ích kinh tế cân bằng cho cộng đồng bản địa.
- Khái niệm du lịch sinh thái biển - đảo: Được tác giả phát triển thành chuyên mục riêng, phân chia không gian thành 3 khu vực: (1) Khu vực bờ và mép nước; (2) Khu vực mặt nước và hải đảo; (3) Khu vực dưới mặt nước và đáy biển.
- Các điều kiện cơ bản phát triển DLST: Luận án nêu 5 điều kiện, trong đó điều kiện đầu tiên là sự hiện diện của các hệ sinh thái điển hình (Natural Ecology, Animal Ecology, Plant Ecology, Agricultural Ecology, Ecoclimate, Human Ecology).
Phương pháp nghiên cứu thực tế
Luận án kết hợp giữa phương pháp định tính và phương pháp định lượng cụ thể:
| Nhóm phương pháp | Công cụ / Kỹ thuật phân tích | Dữ liệu / Mẫu khảo sát | Nguồn thu thập / Đơn vị |
|---|---|---|---|
| Phân tích thống kê | Thống kê mô tả, phân tích tổng hợp dữ liệu thứ cấp | Chuỗi số liệu thống kê du lịch giai đoạn 1995–2010 | Sở VHTTDL, Sở NN&PTNT, Sở KH&ĐT, Cục Thống kê Ninh Thuận và Bình Thuận; Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch; TCDL; UNWTO; TIES; WTTC; IUCN |
| Phương pháp chuyên gia | Tiếp cận hội thảo, phỏng vấn sâu, lấy ý kiến chuyên gia và kỹ thuật chấm điểm ma trận SWOT | Phỏng vấn trực tiếp 26 chuyên gia (lãnh đạo quản lý du lịch cấp tỉnh, quản lý doanh nghiệp lữ hành, cơ sở dịch vụ, hiệp hội) | Hội thảo DLST Bình Thuận (2009); Hội thảo Môi trường nông nghiệp - nông thôn với Đa dạng sinh học ở Việt Nam (2009); các sở ban ngành 2 tỉnh |
| Khảo sát định lượng du khách | Thống kê tần số, phân tích nhóm hành vi trên phần mềm PASW-SPSS 20.0 | Mẫu điều tra sơ cấp gồm 883 khách du lịch (144 khách quốc tế, 739 khách nội địa) | Khảo sát trực tiếp tại hai điểm động lực của vùng: Mũi Né - Phan Thiết và Ninh Chữ - Vĩnh Hy |
| Dự báo kinh tế lượng | Mô hình hồi quy phi tuyến dạng hàm mũ Holt-Winter trên phần mềm EViews 7.0 | Dữ liệu chuỗi thời gian (Time series) về lượng khách du lịch | Dữ liệu lượng khách quốc tế và nội địa đến địa bàn trong quá khứ |
| Suy diễn quy nạp | Khái quát hóa mô hình quốc tế, đối chiếu lý luận và thực tiễn vùng | Dữ liệu kinh nghiệm phát triển DLST từ Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippines | Tài liệu của PATA, TIES, UNWTO và các công trình quốc tế |
Nội dung chính theo từng chương
Luận án có dung lượng 161 trang, gồm 24 bảng số liệu, 31 sơ đồ, biểu đồ và 4 bản đồ. Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, nội dung chính được chia thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở khoa học về phát triển du lịch sinh thái
Chương này tập trung trình bày các cơ sở lý luận nền tảng và kinh nghiệm quốc tế:
- Hệ thống hóa các khái niệm về du lịch bền vững, du lịch sinh thái của các tổ chức quốc tế và cơ quan quản lý tại Việt Nam.
- Trình bày 5 nhóm điều kiện cơ bản phát triển du lịch sinh thái; phân tích nguyên tắc phát triển bền vững dựa trên sự tương tác giữa ba yếu tố: tự nhiên, kinh tế và môi trường.
- Đưa ra định nghĩa bổ sung của tác giả về du lịch sinh thái và du lịch sinh thái biển - đảo; phân lập ba không gian chức năng sinh thái biển gồm dải ven bờ, mặt biển - đảo và đáy biển.
- Phân tích kinh nghiệm thực tiễn quản lý du lịch sinh thái từ các nước trong khu vực Đông Nam Á có điều kiện tương đồng như Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippines; rút ra các bài học về du lịch làng nghề, homestay và quản lý khu bảo tồn biển áp dụng cho Việt Nam và vùng DHCNTB.
Chương 2: Thực trạng phát triển du lịch sinh thái ở vùng duyên hải cực Nam Trung bộ
Nội dung chương 2 phản ánh bức tranh thực tế về hoạt động du lịch tại Ninh Thuận và Bình Thuận giai đoạn 1995–2010:
- Thống kê, đánh giá hiện trạng tài nguyên tự nhiên và nhân văn của hai tỉnh; phân tích sự phân bố của các hệ sinh thái đặc thù như đồi cát di động, rừng ngập mặn, rừng khô hạn Savan, các rạn san hô ven bờ.
- Phân tích diễn biến lượng khách du lịch nội địa và quốc tế; sử dụng dữ liệu điều tra 883 khách trên phần mềm PASW-SPSS 20.0 để làm rõ đặc điểm nhân khẩu học, hành vi tiêu dùng và mức độ thỏa mãn của du khách đối với sản phẩm du lịch sinh thái.
- Đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật và các tuyến điểm du lịch đang khai thác; chỉ rõ việc khai thác hiện nay phần lớn chỉ tập trung ở dải mép bờ, dịch vụ thiếu tính đa dạng.
- Tổng kết các thành công, hạn chế và xây dựng ma trận phân tích SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) toàn diện cho du lịch sinh thái vùng DHCNTB dựa trên kết quả phỏng vấn 26 chuyên gia.
Chương 3: Định hướng chiến lược và một số giải pháp phát triển du lịch sinh thái vùng duyên hải cực Nam Trung bộ đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030
Chương này xây dựng định hướng không gian và hệ thống giải pháp phát triển:
- Thiết lập các quan điểm phát triển du lịch sinh thái ở cấp quốc gia, cấp vùng và cấp tỉnh; kết hợp dự báo lượng khách đến năm 2020 bằng mô hình kinh tế lượng Holt-Winter trên phần mềm EViews 7.0.
- Quy hoạch tổ chức không gian du lịch sinh thái vùng dựa trên việc xóa bỏ tính chia cắt hành chính, tái lập không gian liên kết địa lý tự nhiên và văn hóa của vùng Thuận Hải trước đây.
- Đề xuất quy hoạch không gian ưu tiên cho các vườn quốc gia và khu bảo tồn: VQG Núi Chúa, VQG Phước Bình, KBTTN Núi Ông, KBTTN Núi Tà Kou, KBT biển Cù Lao Câu và KBT biển đảo Phú Quý.
- Thiết lập hệ thống hơn 30 tour, tuyến du lịch sinh thái liên vùng và 3 chùm tour chuyên đề gắn với văn hóa Chăm và cảnh quan biển nhiệt đới.
- Xây dựng khung kế hoạch hành động 2 giai đoạn: giai đoạn bản lề (2012–2015) và giai đoạn hoàn thiện (2016–2020).
Bảng tổng hợp khung kế hoạch hành động phát triển DLST vùng DHCNTB
| Giai đoạn | Mục tiêu trọng tâm | Nội dung triển khai chính |
|---|---|---|
| 2012–2015 (Giai đoạn bản lề) | Thiết lập nền tảng khung pháp lý, củng cố hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ | - Ban hành quy chuẩn, áp dụng nhãn DLST (VN Eco Green, Global 21). - Thành lập Liên hiệp Hội Du lịch vùng DHCNTB có Ban DLST chuyên trách. - Đầu tư 3 trục giao thông chính: QL 27B (Tân Sơn - VQG Phước Bình), TL 702 (Ninh Chữ - Vĩnh Hy - VQG Núi Chúa - Cam Ranh), QL 55 (Hàm Tân - Sông Phan - KBTTN Núi Ông - Đami - Lâm Đồng). - Triển khai quy hoạch sân bay Thiện Nghiệp; nâng cấp cảng Cà Ná, Hòn Rơm, Phú Quý; đóng mới tàu cao tốc ra đảo. - Chuẩn hóa chương trình đào tạo DLST tại CĐ Cộng đồng Bình Thuận, CĐ Cộng đồng Ninh Thuận, ĐH Phan Thiết. |
| 2016–2020 (Giai đoạn hoàn thiện) | Hoàn thiện hạ tầng cốt lõi, vận hành đồng bộ các trung tâm du lịch động lực | - Hoàn chỉnh mạng lưới kết nối giao thông và cảng biển, sân bay. - Xây dựng cơ sở dịch vụ lưu trú sinh thái (Ecolodge), khu safari tại Cù Lao Câu, Phú Quý, Núi Chúa, Núi Ông, Tà Kou. - Thành lập Nhà Bảo tàng chuyên đề "Môi trường sinh thái tự nhiên - những cơ hội và thách thức" tại Ninh Chữ. - Liên kết sản phẩm liên vùng với Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai, Lâm Đồng, Khánh Hòa. - Phát triển biểu diễn nghệ thuật ca múa kịch dân gian Champa phục vụ du khách. |
Kết quả và những đóng góp mới
Đóng góp mới về mặt lý luận
- Bổ sung định nghĩa du lịch sinh thái: Tác giả bổ sung định nghĩa du lịch sinh thái mang tính bao hàm, chỉ rõ đây là mô hình thay thế tích cực cho du lịch đại chúng, nhấn mạnh mối quan hệ tương tác giữa giáo dục môi trường, nâng cao hiểu biết tự nhiên - lịch sử văn hóa và trách nhiệm bảo tồn gắn liền với lợi ích cộng đồng bản địa.
- Xây dựng khái niệm du lịch sinh thái biển - đảo: Luận án hệ thống hóa khái niệm chuyên biệt về du lịch sinh thái biển - đảo và phân định cấu trúc không gian khai thác thành ba tầng chức năng: vùng bờ và mép nước, vùng mặt nước - hải đảo, và vùng dưới mặt nước - đáy biển.
- Vận dụng lý thuyết địa lý kinh tế du lịch: Ứng dụng lý thuyết địa lý kinh tế vào phân vùng tài nguyên và tổ chức không gian du lịch sinh thái theo địa giới tự nhiên và lịch sử của vùng DHCNTB (tỉnh Thuận Hải trước đây), vượt qua các giới hạn của ranh giới hành chính đơn thuần.
- Đổi mới phương pháp dự báo: Thay thế các mô hình ngoại suy tuyến tính giản đơn bằng mô hình kinh tế lượng phi tuyến Holt-Winter kết hợp chuỗi thời gian (Time series) thông qua phần mềm EViews 7.0, đem lại sai số kỹ thuật thấp cho kết quả dự báo nhu cầu khách.
Đóng góp mới về mặt thực tiễn
- Khắc phục tư duy quản lý "khép và đóng": Luận án chỉ rõ phương thức quản lý chia cắt theo địa giới hành chính tỉnh, huyện làm mất tính liên kết tự nhiên và xã hội của vùng Thuận Hải cũ; từ đó luận chứng cho mô hình phát triển du lịch sinh thái liên kết vùng thống nhất.
- Thiết kế hệ thống tour tuyến quy mô lớn: Đề xuất hơn 30 tour, tuyến, điểm du lịch sinh thái liên vùng kết nối giữa Ninh Thuận và Bình Thuận tạo thành mạng lưới khai thác khép kín.
- Phát triển các dòng sản phẩm chuyên đề đặc thù: Xây dựng 3 tour chuyên đề gắn với tài nguyên tự nhiên và văn hóa Chăm:
- Chủ đề văn hóa bản địa: "Con đường di sản văn hoá Chăm miền Panduranga - 2 tỉnh một điểm đến".
- Chủ đề thiên nhiên biển: "Du lịch về với thiên đường mây trắng - biển xanh - nắng vàng - cát đỏ".
- Chủ đề thiên nhiên hoang dã: "Du lịch lên rừng xuống biển khám phá các VQG và KBTTN vùng DHCNTB".
- Phục hồi mạch không gian văn hóa Panduranga: Luận án phát hiện tình trạng quản lý hành chính hiện nay làm đứt gãy mạch giao lưu văn hóa Chăm của vùng đất Panduranga lịch sử, từ đó đưa ra giải pháp tái gắn kết di sản này vào sản phẩm du lịch sinh thái văn hóa.
Hệ thống kiến nghị của luận án
- Đối với Chính phủ: Ban hành cơ chế chính sách, bộ tiêu chuẩn riêng về du lịch sinh thái; hỗ trợ vốn đầu tư hạ tầng giao thông kết nối; sớm phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển du lịch sinh thái quốc gia.
- Đối với Ủy ban nhân dân hai tỉnh: Căn cứ khung chính sách chung để ban hành quy định bảo vệ cảnh quan ven biển; giám sát nghiêm ngặt việc xả thải, chiều cao xây dựng công trình nghỉ dưỡng, hiện tượng san lấp đồi cát; thống nhất thành lập Liên hiệp Hội Du lịch chung cho tiểu vùng.
- Đối với doanh nghiệp lữ hành và dịch vụ: Chủ động phối hợp với ban quản lý các vườn quốc gia, khu bảo tồn và cộng đồng địa phương; đầu tư tập huấn kỹ năng nghề du lịch sinh thái cho lao động sở tại.
- Đối với người dân và cộng đồng bản địa: Tích cực tham gia cung cấp dịch vụ, mô hình homestay, bảo tồn tri thức dân gian nhằm hưởng lợi kinh tế trực tiếp và gìn giữ tài nguyên sinh thái.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
- Giới hạn nội dung nghiên cứu: Do du lịch sinh thái là lĩnh vực rộng và phức tạp, luận án giới hạn tập trung chủ yếu vào nghiên cứu các yếu tố cấu thành nguồn "cung" (tổ chức, quản lý, hạ tầng, tài nguyên).
- Phạm vi khảo sát nguồn "cầu": Yếu tố "cầu" mới chỉ khảo sát ở mức độ cảm nhận và hành vi thực tế của du khách tại hai địa bàn động lực trọng điểm là Mũi Né - Phan Thiết và Ninh Chữ - Vĩnh Hy, chưa mở rộng ra toàn bộ các điểm đến xa bờ hoặc vùng sâu nội địa.
- Dữ liệu thời gian: Cơ sở dữ liệu thực trạng kết thúc tại mốc năm 2010. Do đó, các nghiên cứu tiếp theo cần cập nhật chuỗi số liệu sau năm 2010 nhằm kiểm chứng độ chuẩn xác của mô hình dự báo Holt-Winter, đồng thời mở rộng đánh giá sức chứa sinh thái (carrying capacity) tại các rạn san hô và vùng đảo nhạy cảm như Cù Lao Câu và Phú Quý.
Giá trị tham khảo
Luận án mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:
- Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ VHTTDL, Tổng cục Du lịch, Sở VHTTDL Ninh Thuận và Bình Thuận): Tham khảo căn cứ khoa học để xây dựng chính sách liên kết vùng, phân vùng quy hoạch không gian sinh thái và tiêu chí cấp nhãn sinh thái.
- Các ban quản lý khu bảo tồn, vườn quốc gia (Núi Chúa, Phước Bình, Núi Ông, Tà Kou, Cù Lao Câu, Phú Quý): Vận dụng mô hình tổ chức không gian du lịch 3 tầng khu vực biển - đảo nhằm kiểm soát hoạt động lặn biển, bảo tồn rạn san hô và phân luồng du khách.
- Doanh nghiệp kinh doanh du lịch, lữ hành: Khai thác các kịch bản tour liên tỉnh được luận án thiết kế chi tiết, đặc biệt là tour văn hóa Champa Panduranga và tuyến sinh thái đồi cát - biển đảo.
- Cơ sở đào tạo và nghiên cứu (Đại học Phan Thiết, các trường Cao đẳng Cộng đồng trong vùng): Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuyên ngành Địa lý du lịch, Kinh tế du lịch và Quản trị điểm đến.
Câu hỏi thường gặp
1. Luận án khảo sát bao nhiêu mẫu du khách và sử dụng phần mềm nào để xử lý?
Tác giả đã thu thập số liệu sơ cấp thông qua khảo sát trực tiếp 883 du khách, trong đó bao gồm 144 khách quốc tế và 739 khách nội địa. Toàn bộ dữ liệu khảo sát này được xử lý bằng phần mềm PASW-SPSS 20.0 để tính toán tần suất, phân tích nhóm hành vi và nhu cầu tiêu dùng.
2. Mô hình kinh tế lượng nào được sử dụng để dự báo lượng khách đến năm 2020?
Thay vì dùng mô hình ngoại suy tuyến tính giản đơn, tác giả đã thử nghiệm hàm bậc 2 và hàm mũ, sau đó chọn mô hình chuỗi thời gian phi tuyến Holt-Winter chạy trên phần mềm chuyên dụng EViews 7.0. Kết quả kiểm định cho thấy sai số mô hình ở mức rất thấp, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật dự báo du lịch.
3. Khái niệm du lịch sinh thái biển - đảo của tác giả phân chia không gian như thế nào?
Không gian du lịch sinh thái biển - đảo được phân thành 3 khu vực chức năng riêng biệt:
- Khu vực bờ và mép nước: Thiết lập hạ tầng lưu trú, nghỉ dưỡng sinh thái, cản gió cát và các hoạt động thể thao ven bờ kết hợp lễ hội ngư dân (Cầu Ngư, Nghinh Ông).
- Khu vực mặt nước và hải đảo: Tổ chức du thuyền ngắm cảnh, câu cá, thể thao mạo hiểm trên biển, cắm trại và khám phá các đảo lớn nhỏ.
- Khu vực dưới mặt nước và đáy biển: Khai thác dịch vụ lặn thám hiểm rạn san hô, nghiên cứu khoa học, khám phá hang động ngầm dưới sự hỗ trợ của thiết bị chuyên dụng.
4. Tác giả đề xuất xây dựng nhà bảo tàng chuyên đề nào tại Ninh Chữ?
Tại khu vực Ninh Chữ, luận án đề xuất thành lập Nhà Bảo tàng chuyên đề mang tên: "Môi trường sinh thái tự nhiên - những cơ hội và thách thức". Bảo tàng này trưng bày mô hình nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, hoạt động khai thác dầu khí ngoài khơi Bình Thuận (đại diện cho các mối đe dọa sinh thái), đối chiếu với mô hình các nhà máy phong điện tại Tuy Phong, Phú Quý, Núi Chúa (đại diện cho cơ hội năng lượng sạch).
5. Tên cụ thể của tour du lịch gắn với di sản văn hóa bản địa Chăm là gì?
Đó là tour: "Con đường di sản văn hoá Chăm miền Panduranga - 2 tỉnh một điểm đến". Tour này được thiết kế nhằm nối liền không gian văn hóa Chăm xuyên suốt dải đất Bình Thuận và Ninh Thuận, khắc phục tình trạng chia cắt quản lý di sản giữa hai địa phương.
Kết luận
Bản mô tả học thuật trên đã phản ánh đầy đủ cấu trúc và nội dung khoa học của luận án tiến sĩ về phát triển du lịch sinh thái vùng Duyên hải cực Nam Trung bộ. Công trình kết hợp chặt chẽ giữa khung lý thuyết địa lý kinh tế với phương pháp định lượng hiện đại (mô hình Holt-Winter trên EViews và phân tích SPSS dữ liệu 883 khách). Luận án đã thành công trong việc chỉ ra các nút thắt do chia cắt hành chính, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp liên kết vùng Thuận Hải xưa với hơn 30 tuyến điểm và khung kế hoạch hành động 2 giai đoạn cụ thể đến năm 2020.