CHƯƠNG 1 KHẢO SÁT NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN CƠ GIỚI XẾP DỠ CỦA CẢNG BIỂN QUỐC TẾ LẠCH HUYỆN 1. Giới thiệu chung về cảng quốc tế Lạch Huyện 1. Giới thiệu về ngành cảng biển và khai thác cảng biển Cảng biển là điểm luân chuyển hàng hóa giữa các quốc gia hoặc các khu vực với nhau, và được xem là mắt xích trong dây chuyền vận tải. Cảng biển được xây dựng kết cấu hạ tầng và được trang bị các trang thiết bị cho tàu biển ra vào để bốc dỡ hàng hóa và thực hiện các dịch vụ khác.
Cảng biển bao gồm vùng đất cảng và vùng nước cảng. Vùng đất cảng là nơi để xây dựng cầu cảng, kho bãi, hệ thống giao thông và được lắp đắt các trang thiết bị. Vùng nước cảng là vùng nước trước cầu cảng, nơi neo đậu và là vùng để tàu quay trở. Cảng biển có một hoặc nhiều bến cảng, bến cảng có một hoặc nhiều cầu cảng.
Bến cảng bao gồm cầu cảng, kho bãi, nhà xưởng, hệ thống giao thông, phương tiện thông tin…Cầu cảng là kết cấu cố định thuộc bến cảng, được sử dụng cho tàu biển neo, đậu, bốc dỡ hàng hóa và thực hiện các dịch vụ khác. Sự phát triển của ngành cảng biển gắn liền với hoạt động khai thác cảng, bao gồm các dịch vụ như theo dõi và sắp xếp tình hình tàu ra vào cảng, tình hình hoạt động của bến cảng và cầu cảng; bốc xếp hàng hóa lên xuống tàu; lưu kho bãi, quản lý kho hàng và các dịch vụ hỗ trợ khác. Trong xu thế hội nhập, lưu lượng thương mại gia tăng, hoạt động khai thác cảng đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với nền kinh tế, đặc biệt là cảng container. Phân loại cảng biển: Có rất nhiều cách để phân loại cảng biển, tuy nhiên để làm rõ các thành phần và vai trò của từng loại cảng biển trên thế giới, chúng tôi tiến hành phân loại cảng biển theo chức năng [11]: Hình 1.1: Phân loại cảng biển 5 + Cảng tổng hợp: là cảng thương mại chuyên giao nhận và xử lý nhiều loại hàng hóa khác nhau, bao gồm: hàng rời - đóng kiện (break – bulk cargo), hàng chuyên dụng, hàng container, các loại hàng khô và hàng lỏng khác.
+ Cảng container: là cảng chuyên xử lý và xếp dỡ container, hàng hóa được bảo quản trong các container có tiêu chuẩn là 20 feet hoặc 40 feet. Với xu hướng container hóa, hầu hết các cảng biển đều có khu vực và trang thiết bị riêng để phục vụ các mặt hàng container. + Cảng chuyên dụng: là cảng chuyển xử lý một loại hàng hóa (xi măng, than, xăng dầu.) phục vụ cho các ngành nghề riêng biệt (cung cấp nguyên liệu, phân phối sản phẩm của nhà máy hoặc các khu công nghiệp.), bao gồm cảng chuyên dụng hàng rời (ngũ cốc, cát, sỏi, xi măng) và cảng chuyên dụng hàng lỏng (LNG, khí gas…). + Cảng trung chuyển: là nơi chuyển tiếp hàng hóa container giữa các “tàu mẹ” và “tàu con”, tức là các tàu đưa hàng hóa đến cảng trung gian, sau đó hàng hóa từ cảng trung gian sẽ được vận chuyển đến điểm đích (hoặc cảng đích) thông qua hệ thống vận tải nội địa hoặc các cảng feeder.
+ Cảng cạn (ICD): là loại cảng nằm sâu trong nội địa (miền hậu phương của cảng), được gọi là cảng cạn hay điểm thông quan nội địa. Trong thế kỷ XIX, container hóa được áp dụng vào vận tải biển tại Mỹ vào giữa những năm 1950, sau đó, đến năm 1966, sử dụng container trong vận tải được áp dụng rộng rãi khắp châu Âu và trên toàn thế giới.2: Giá trị xuất nhập khẩu thế giới giai đoạn 1900 - 2014 Container thực sự là một cuộc cách mạng trong ngành logistics nói chung và ngành cảng biển nói riêng. Đối với các doanh nghiệp cảng biển, bốc xếp dỡ container 6 giúp tiết kiệm chi phí nhân công, thời gian so với các phương pháp bốc xếp dỡ hàng lẻ như trước đây. Tỷ trọng hang container trong ngành vận tải biển ngày càng gia tang, từ mức 50% năm 2000 lên đến 70% trong năm 2015 và dự kiến tiếp tục tang trong những năm 2020.3: Tỷ trọng hàng container trong vận tải biển Từ những ưu điểm vượt trội và xu hướng container hóa trên thế giới, cảng container hiện nay là cảng phổ biến nhất và phát triển nhất tại các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam.
Việc xây dựng hệ thống cảng container cũng như chuyển đổi hạ tầng để đáp ứng nhu cầu bốc xếp dỡ container là yêu cầu cần thiết đối với cảng biển Việt Nam. Giới thiệu về Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn Tân Cảng Sài Gòn (SNP) được thành lập ngày 15/03/1989 theo quyết định số 41/QĐ-BQP của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Từ tháng 12/2006, Công ty chuyển đổi sang hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con. Ngày 9/02/2010, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ký quyết định số 418/QĐ-BQP chuyển Công ty Tân Cảng Sài Gòn thành Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn.
Với 30 năm xây dựng và trưởng thành, Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn đã trở thành nhà khai thác cảng container chuyên nghiệp, hiện đại và lớn nhất Việt Nam với các dịch vụ khai thác cảng biển như: Dịch vụ xếp dỡ hàng hóa, dịch vụ Logistic, dịch vụ hàng hải, cứu hộ, cứu nạn, hoa tiêu, địa ốc, cao ốc văn phòng, xây dựng công trình quân sự và dân sự,. và vận tải đa phương thức trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam. Tân Cảng được mệnh danh là nhà khai thác cảng container hàng đầu Việt Nam với thị phần container xuất nhập khẩu chiếm trên 85% khu vực phía Nam và gần 50% thị phần cả nước, Tân Cảng Sài Gòn đang cung cấp dịch vụ cảng, logistic tốt nhất, tiện lợi nhất cho khách hàng. Định hướng phát triển chiến lược của Tân Cảng Sài Gòn là phát triển 7 sản xuất kinh doanh bền vững trên 3 trụ cột: Khai thác cảng, dịch vụ Logistic và vận tải biển Hình 1.4: Hệ thống Tân Cảng Sài Gòn trên cả nước Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn quản lý một hệ thống các cơ sở từ Bắc đến Nam với hàng chục công ty con hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế.
Các Cảng của Tổng Công ty bao gồm: Cảng Tân Cảng-Cát Lái, Tân Cảng-Hiệp Phước tại Thành phố Hồ Chí Minh; Cụm cảng container nước sâu Tân Cảng-Cái Mép (TCCT, TCIT, TCTT) và dự kiến trong năm 2020 khởi công xây dựng cụm cảng Cái Mép hạ,. Cùng với sự phát triển cơ sở hạ tầng cảng, SNP luôn luôn chú trọng phát triển hệ thống Logistic. Tổng công ty hiện có các ICD tại các vị trí trung tâm, các khu công nghiệp lớn như ICD Tân Cảng – Sóng Thần (Bình Dương), ICD Tân Cảng Nhơn Trạch (Đồng Nai), ICD Tân Cảng – Cái Mép (Bà Rịa – Vũng Tàu). Tổng công ty đã triển khai các tuyến vận tải thủy bằng sà lan kết nối Campuchia, khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long tới Cát Lái (Thành phố Hồ Chí Minh), các ICD tại Cái Mép, các tuyến vận tải thủy nội địa kết nối Bắc – Trung – Nam.
Với sự lớn mạnh của Tân Cảng Sài Gòn, khu vực miền Bắc cũng được chú trọng đầu tư phát triển với hệ thống cảng bao gồm: Cảng Tân Cảng – 128, Cảng Tân Cảng – 189, ICD Tân Cảng -Hải Phòng, ICD Tân Cảng – Hà Nam. Đặc biệt hơn, ngày 13/05/2018 Cảng Container quốc tế Lạch Huyện chính thức được khai trương đưa vào hoạt động. Giới thiệu về Cảng Container quốc tế Lạch Huyện Nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội trong khu vực (đặc biệt lượng hàng hoá vận tải bằng đường biển thông qua các cảng khu vực phía Bắc tăng trưởng theo dự báo đến năm 2015 và 2020), ngày 3/08/2011 Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch chi tiết đề án xây dựng nhóm cảng biển phía Bắc (Nhóm 1) đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030, trong đó xác định cảng Lạch Huyện là cảng cửa ngõ khu vực phía Bắc.5: Quy hoạch cảng biển khu vực phía Bắc Cảng Container quốc tế Lạch Huyện (HICT) ra đời trên cơ sở hợp tác liên doanh giữa Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn (nắm giữ 51% vốn), Công ty TNHH Mitsui O.K Lines Nhật Bản (nắm giữ 17,5% vốn), Công ty Wanhai lines Đài Loan (nắm giữ 16,5% vốn) và Tập đoàn Itochu Nhật Bản (nắm giữ 15% vốn). HICT được đưa vào khai thác sau hai năm triển khai xây dựng với nỗ lực vượt bậc của SNP và các đối tác.
HICT được đặt tại Khu Đôn Lương, Thị trấn Cát Hải, Thành phố Hải Phòng cách thành phố Hải Phòng khoảng 25km về phía Đông Bắc, với diện tích xây dựng trên 44,9 ha bãi, độ sâu bến là 16m, vũng quay tàu rộng , độ sâu luồng tàu 14m (chưa tính thủy triều). Hai bến cảng container có tổng chiều dài 750m tiếp nhận tàu container có sức chở 14.000 TEU, tàu tổng hợp có trọng tải 160.000 DWT; bến tàu, bến sà lan chở container đến 160 TEU. Cảng được đầu tư cơ sở hạ tầng và công nghệ xếp dỡ container và cá dịch vụ biển một cách đồng bộ, hiện đại; dịch vụ hoa tiêu, lai dắt tàu chuyên nghiệp, đưa mục tiêu xếp dỡ hàng hóa thông qua cảng 900. - Chức năng, nhiệm vụ: + Bốc xếp, giao nhận, lưu giữ hàng hóa.
9 + Lai dắt, hỗ trợ tàu biển. + Trung chuyển hàng hóa, container quốc tế + Dịch vụ đại lý vận tải. + Dịch vụ logistic container khu vực phía Bắc. + Đại lý tàu biển và môi giới hàng hải - Công nghệ khai thác tại cảng và bãi hàng container: Hình 1.6: Sơ đồ khai thác cảng Lạch Huyện - Cơ cấu tổ chức: Hình 1.7: Sơ đồ bộ máy tổ chức hành chính cảng Lạch Huyện - Quy hoạch mặt bằng cảng: 10 Hình 1.8: Sơ đồ mặt bằng cảng Lạch Huyện Giai đoạn khởi động được triển khai gồm các công trình: + Khu vực các bãi công nghệ: bãi chứa container container xuất nhập, bãi lạnh, bãi rỗng, bãi kiểm hóa.
11 + Khu vực văn phòng + Khu vực xưởng sửa chữa container + Khu vực xưởng sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị + Các công trình giao thông : đường nội bộ, bãi đậu xe ngoài cảng, cổng ra vào (cổng chính và cổng phụ). + Các công trình phụ trợ, hạ tầng: cung cấp điện, nước, nhiên liệu. + Khu vực các bãi container: Liền kề phía sau 2 bến cách 40m, bố trí 2 khu vực bãi (2 blocks) chất xếp hàng container. Bãi chất xếp container bố trí thành 12 làn (line) song song với tuyến bến, trong đó 12 lines phía bến 1 và 10 lines phía bến 2 bố trí xếp hàng container có hàng và 02 lines phía sau cùng bến 2 xếp container lạnh.
2 khu bãi cách nhau tuyến đường rộng 32m. Sau bãi có hàng xuất nhập là bãi lạnh, tiếp đến là bãi rỗng.