Lịch sử phát triển của HQ thế giới - Lịch sử hình thành và phát triển của HQ gắn liền với sự xuất hiện của NN, sự phát triển của quan hệ hàng hóa – tiền tệ và quan hệ kinh tế quốc tế. - Sự ra đời của các khu mậu dịch trên thế giới và sự phát triển của ngoại thương, HQ ra đời và ngày càng phát triển KVMD đầu tiên => KVMD => Thời đầu trung cổ => Thế kỷ 11 => Đời nhà Đường Hy Lạp => La Mã => Ý => Anh => Trung Quốc Trong đó: - Hy lạp + Có thuế IMFORLUM + Tất cả hàng hóa XK, NK, vào Aten tất cả tàu thuyền xuất cảnh, neo đậu tại cảng phải nộp thuế - La Mã + Có thuế PORTORIUM + Đó là thuế XK, NK và do 1 người đứng đầu -Ý + Có thuế DOGANA + Cấm XK lương thực, giữ độc quyền sản xuất và buôn muối. Cấm NK tơ tằm, thuộc da. - Anh + Có thuế CUSTOMS đánh vào hàng hóa XK, NK - Trung Quốc + CHEPOSEN thu thuế XNK - Đến nay, tất cả các nước không phân biệt chế độ chính trị đều có một đường lối kinh tế đối ngoại, một chính sách thuế quan và đều quy định thể lệ, thủ tục XK, NK, HH và đặt ra cơ quan phụ trách thi hành các thủ tục, thể lệ và thu thuế XK, NK => thủ tục hải quan + Trung Quốc : Cơ quan phụ trách thi hành thủ tục hải quan là QUAN + Anh: Cơ quan phụ trách thi hành thủ tục hải quan là CUSTOMS + Pháp: Cơ quan phụ trách thi hành thủ tục hải quan là DONANES + Việt Nam: Cơ quan phụ trách thi hành thủ tục hải quan là HẢI QUAN 2.
Lịch sử phát triển của HQ Việt Nam - 1945 – 1954 + Sắc lệnh số 27/SL ngày 10/09/1945: Sở thuế quan và thuế gián thu + Sắc lệnh 75/SL ngày 15/02/1946: Đổi tên “Nha thuế trực thu VN” + NĐ 63/NĐ ngày 17/07/1951: cơ quan thuế XK,NK - 1954 – 1975 + NĐ 121/NĐ-TC ngày 15/11/1954 thành lập Sở HQ thuộc Bộ Công thương + QĐ 490BNgT/QĐ ngày 17/6/1962 đổi tên thành Cục Hải quan + NĐ 03/NĐ-CP ngày 27/2/1960 ban hành điều lệ hải quan - 1975 – 1986 + NQ 68/1984/NQ-HĐBT ngày 25/04/1984 về đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống buôn lậu, vận chuyển trái phép HH qua biên giới. + NQ 139/1984/NĐ-HĐBT ngày 20/10/1984 quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức, bộ máy của TCHQ - 1986 –nay + Lệnh số 32/1990/PL-HĐNN ngày 24/2/1990 công bố Pháp lệnh Hải quan + Lệnh số 10/2001/L/CTN ngày 12/7/2001 công bố Luật Hải quan + QĐ 02/2010/QĐ-TTg ngày 15/1/2010 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức TCHQ 3. Các cách hiểu về HẢI QUAN theo các cách tiếp cận khác nhau Hải quan là một từ Việt gốc Hán, được du nhập vào VN từ năm 1945, khi HQ Trung Quốc giúp VN cải tổ lực lượng Thuế quan do thực dân Pháp để lại. Thuật ngữ HẢI QUAN được hiểu theo cách tiếp cận như sau: - Nếu tiếp cận HQ với tư cách là cơ quan Nhà Nước thì: Hải quan là cơ quan do NN thiết lập để thực hiện chức năng QLNN đối với hoạt động XK,NK,XC,NƯỚC, quá cảnh.
- Theo công ước Kyoto, Hải quan “là cơ quan của Chính phủ chịu trách nhiệm thi hành Luật hải quan, thu thuế hải quan và thu thuế khác. Đồng thời cũng chịu trách nhiệm thi hành các luật lệ khác có liên quan đến việc XK,NK, vận chuyển hay lưu kho hàng hóa” - Nếu tiếp cận HQ dưới góc độ nghiệp vụ thì Hải quan được xem xét ở các nghiệp vụ: Kiểm tra Hải quan; Giám sát hải quan; Kiểm soát hải quan - Nếu tiếp cận HQ dưới góc độ kỹ thuật nghiệp vụ thì Hải quan được xem xét ở các kỹ thuật nghiệp vụ: Phân loại, áp mã hàng hóa; xác định xuất xứ hàng hóa; xác định giá trị hải quan; thực thu quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới. Chức năng của HQ (Hải quan) Việt Nam (9 chức năng) - Xây dựng và chỉ đạo thực hiện quy hoạch phát triển HQVN - Ban hành tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về Hquan - Hướng dẫn, thực hiện và tuyên truyền pháp luật Hquan - Quy định về tổ chức hoạt động của hải quan - Đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ công chức hải quan - Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng KH và CN, phương pháp QLHQ hiện đại - Thống kê nhà nước về hải quan - Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và XLVP PL về Hquan - Hợp tác quốc tế về hải quan 5. Nhiệm vụ của hải quan Việt Nam (5 nhiệm vụ) Theo luật Hải quan Số 54 năm 2014 ( có hiệu lực 1/1/2015) - Thống kê hàng hóa XK,NK theo quy định của luật Hquan và quy định khác của pháp luật có liên quan - Thực hiện kiểm tra, giám sát HH, XK, NK và PTVT XC,NC - Phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép HH qua biên giới - Tổ chức thực hiện PL và thuế đối với HH,XK,NK - Kiến nghị chủ trương, biện pháp QLNN về Hquan đối với hoạt động NK,NK,XC,NƯỚC và chính sách thuế đối với HH,XK,NK.
Những vấn đề cơ bản về thủ tục hải quan 1. Những thủ tuc ⚫ Khái niệm + Theo công ước Kyoto sửa đổi: TTHQ là tất cả các hoạt động tác nghiệp mà bên liên quan ⚫ Nội dung thủ tục hải quan - TTHQ là thủ tục hành chính, được thực hiện bởi người khai hải quan và công chức hải quan + Người khai hải quan: ➢ Khai và nộp TTHQ, nộp hoặc xuất trình chứng từ thuộc HSHQ ➢ Đưa HH, PTVT đến địa điểm được quy định để kiểm tra thực tế HH, PTVT (đỏ - mức độ rủi ro cao) ➢ Nộp thuế và thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của PL về thuế, phí, lệ phí và quy định khác. ➢ Thực hiện thông quan HH, PTVT + Công chức HQ ➢ Tiếp nhận và đăng ký HSHQ ➢ Kiểm tra HSHQ và kiểm tra thực tế HH, PTVT ➢ Tổ chức thu thuế và các khoản thu khác theo quy định của PL và thuế, phí , lệ phí và quy định khác. ➢ Quyết định việc thông quan HH, giải phóng hàng hóa, xác nhận PTVT đã hoàn thành TTHQ.
Mức độ kiểm tra HQ Kiểm tra HSHQ Kiểm tra thực tế hàng hóa Xanh (1) => rủi ro thấp; sơ bộ Miễn Vàng (2) =>> rủi ro trung bình; chi tiết Miễn Đỏ (3) => rủi ro cao; chi tiết Có 1. Phân loại các đối tượng thực hiện thủ tục hải quan Tùy theo đối tượng làm TTHQ và phương thức thực hiện TTHQ, TTHQ được phân chia như sau: Căn cứ vào đối tượng Căn cứ vào phương thức - TTHQ đối với hàng hóa - TTHQ truyền thống (còn gọi là + TTHQ đối với HHXK TTHQ thủ công) + TTHQ đối với HHNK Là TTHQ được thực hiện bằng phương + TTHQ đối với HH XNK TM thức thủ công, khai HQ bằng giấy và tiế + TTHQ đối với HH XNK phi TM nhận xử lý trực tiếp bởi CCHQ theo quy - TTHQ đối với PTVT định của PL. + TTHQ đối với PTVT xuất cảnh - TTHQ hiện đại (TTHQ điện tử) + TTHQ đối với PTVT nhập cảnh Là TTHQ được thực hiện bằng các thông điệp dữ liệu điện tử thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử của cơ quan hải quan theo quy định của PL 1. Tính chất cơ bản của TTHQ - Tính hành chính bắt buộc - Tính tuần tự và liên tục - Tính thống nhất - Tính công khai, minh bạch và quốc tế hóa 1.
Nguyên tắc thực hiện TTHQ (6 nguyên tắc) Nguyên tắc thực hiện TTHQ là những tư tưởng chỉ đạo mà người khai HQ và công chức HQ phải tuân thủ khi làm TTHQ cho HH và PTVT Những nguyên tắc mà người khai HQ và công chức HQ phải tuân thủ: + Tất cả HH XK NK, PTVT XC NC đều phải làm TTHQ + Áp dụng nguyên tắc QLRR trong TTHQ + Đảm bảo thực hiện, hiệu quả QLNN về HQ tạo thuận lợi cho hoạt động NK, NK + HH được thông quan, PTVT được XC, NC, quá cảnh, sau khi đã hoàn thành TTHQ + TTHQ phải được thực hiện công khai, nhanh chóng, thuận tiện và theo đúng quy định của PL + TTHQ phải đáp ứng yêu cầu của hoạt động XK NK 1. Đối tượng làm thủ tục hải quan - Đối tượng làm TTHQ là những đối tượng khi vào, ra lãnh thổ HQ phải làm TTHQ và chịu sự kiểm tra giảm sát của CQHQ. Đối tượng làm TTHQ gồm Hàng hóa và PTVT - Hàng hóa là đối tượng phải làm TTHQ - HH XK Vật dụng trên PTVT xuất cảnh, nhập - HH NK cảnh quá cành - HH quá cành => - Là động sản có tên gọi và mã số theo quy định của PL tức là danh mục HS, danh mục HH XK, NK - Được XK, NK quá cảnh hoặc lưu giữ trong địa bàn hoạt động HQ - Hành lý Kim loại quý - Ngoại hối - Đá quý - Tiền Việt Nam - Cổ vật Của người xuất cảnh, nhập cảnh, quá - Văn hóa phẩm cảnh. - Bưu phẩm - Các tài sản khác => XK, NK quá cảnh hoặc lưu giữ trong địa bàn hoạt động HQ - Phương tiện vận tải là những phương tiện có cấu trúc đặc biệt phục vụ cho công việc vận chuyển hàng hóa, hành khách, hành lý hoặc những vật chất cần thiết khác di chuyển từ một không gian này đến một không gian khác trong một khoảng thời gian nhất định theo yêu cầu của việc vận chuyển.
- PTVT làm thủ tục hải quan + Tàu bay XC, NC, quá cảnh + Tàu biển XC, NC, quá cảnh + Tàu biển, tàu bay chuyển cảng + Tàu liên vận quốc tế XC, NC, quá cảnh bằng đường sắt + Ô tô XC, NC, quá cảnh + Các PTVT khác 1. Chủ thể thực hiện TTHQ - Chủ thể thực hiện TTHQ là các bên thực hiện các cộng việc theo quy định của pháp luật HQ để thông quan HH, PTVT Người khai HQ Công chức HQ - Là người cung cấp các thông tin, dữ - Là những người được tuyển dụng, đào liệu về đối tượng đang làm TTHQ cho tạo, sử dụng trong hệ thống cơ quan HQ CQHQ theo quy định của PL theo pháp luật về cán bộ, công chức + Chủ hàng hóa XK, NK + Người được chủ HH XK, NK ủy thác + Người được ủy quyền hợp pháp + Người điều khiển PTVT XC, NC + Đại lý làm TTHQ + DN cung cấp dịch vụ bưu chính, dịch vụ CPN quốc tế 1.