Chương 1: ĐẢNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG BỘ ĐỘI ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN TỪ NĂM 1959 ĐẾN NĂM 1964 1. Bối cảnh lịch sử hình thành lực lượng bộ đội đường Trường Sơn 1. Tình hình nước ta sau tháng 7 năm 1954 Cuộc kháng chiến anh dũng chống thực dân Pháp xâm lược và can thiệp Mỹ của nhân dân Việt Nam do Đảng lãnh đạo đã giành được thắng lợi vang dội. Chính phủ Pháp buộc phải ký Hiệp định Giơnevơ (7-1954), công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của nước ta.
Đây là bước ngoặt quan trọng trong lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc của nhân dân ta, song sự nghiệp cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trên phạm vi cả nước vẫn chưa hoàn thành. Đất nước tạm thời bị chia cắt làm hai miền với hai chế độ chính trị - xã hội khác nhau: miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, miền Nam vẫn dưới ách thống trị của thực dân và tay sai. Ngay sau khi hòa bình lập lại, nhân dân miền Bắc đã khẩn trương bắt tay vào công cuộc khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh và tiến hành thực hiện các nhiệm vụ còn lại của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, tạo tiền đề cho miền Bắc từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Trong khi đó, tình hình miền Nam lúc này rất phức tạp.
Miền Nam từ chỗ có chính quyền, quân đội cách mạng, nay quân đội, cán bộ tập kết ra Bắc, chính quyền giải tán, phần đất từ nam vĩ tuyến 17 trở vào tạm thời do đối phương kiểm soát. Đảng chủ trương thi hành nghiêm chỉnh Hiệp định Giơnevơ, thống nhất nước nhà bằng phương pháp hòa bình, trên cơ sở độc lập và dân chủ. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, quân và dân ta tiến hành đấu tranh kiên cường, bền bỉ với 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiều hình thức, đòi đối phương phải thi hành nghiêm chỉnh Hiệp định Giơnevơ, thực hiện tổng tuyến cử thống nhất nước nhà. Lợi dụng sự thất bại và khó khăn của Pháp, ĐQ Mỹ ngày càng can thiệp sâu hơn vào tình hình miền Nam.
Trước khi Hiệp định Giơnevơ được ký kết, Mỹ đã đưa Ngô Đình Diệm về miền Nam làm thủ tướng. Tháng 9 - 1954, Mỹ lôi kéo được một số đồng minh như Anh, Pháp. và một số nước Đông Nam Á lập ra khối “Liên minh quân sự Đông Nam Á” (SEATO) và ngang nhiên đặt miền Nam Việt Nam dưới sự bảo trợ của khối này. Đảng xác định “Đế quốc Mỹ là một trở lực chính ngăn cản việc lập lại hòa bình ở Đông Dương” và “đang trở thành kẻ thù chính, trực tiếp của nhân dân Đông Dương” [24, tr.
225] ĐQ Mỹ - kẻ thù mới của nhân dân Việt Nam là tên đầu sỏ, giàu mạnh nhất trong phe đế quốc, có bộ máy chiến tranh đồ sộ và hiện đại, có tiềm lực kinh tế và quân sự to lớn, là tên sen đầm quốc tế, kẻ thù số một của loài người. Âm mưu cơ bản của Mỹ là “tiêu diệt bằng được phong trào yêu nước của nhân dân ta, thôn tính miền Nam Việt Nam, chia cắt lâu dài đất nước ta, biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự của Mỹ, lập phòng tuyến ngăn chặn chủ nghĩa xã hội lan xuống Đông Nam Á, đồng thời lấy miền Nam làm căn cứ tiến công miền Bắc, tiền đồn của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Nam Á, hòng đè bẹp và đẩy lùi chủ nghĩa xã hội ở vùng này, bao vây và uy hiếp các nước xã hội chủ nghĩa khác”[23, tr. Thực hiện âm mưu đó, sau khi dựng lên chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm ở miền Nam, Mỹ - Diệm ra sức phá hoại Hiệp định Giơnevơ, đàn áp, khủng bố đẫm máu đồng bào ta. Thực chất là Mỹ đang từng bước áp đặt chế độ thực dân kiểu mới, chia cắt lâu dài đất nước ta.
19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mục tiêu trước mắt của Mỹ là phá hoại Hiệp định, phá hoại công cuộc thống nhất đất nước Việt Nam, gạt Pháp ra khỏi miền Nam, phân hóa và loại trừ các lực lượng thân Pháp, xây dựng chính quyền tay sai, nắm quyền chỉ huy quân ngụy, tổ chức các đảng phái phản động thân Mỹ. Biện pháp chiến lược cơ bản của chúng là đẩy mạnh “tố cộng, diệt cộng”, “đặt cộng sản ra ngoài vòng pháp luật”, tập trung đánh phá cách mạng miền Nam vô cùng tàn khốc. Chúng huy động mọi lực lượng quân sự, mật vụ, hành chính, tình báo, thông tin, tuyên truyền, tâm lý, kinh tế, thực hành khủng bố, đàn áp vô cùng tàn bạo các lực lượng cách mạng và toàn thể nhân dân miền Nam. Chúng dùng quân đội mở nhiều cuộc hành quân càn quét, triệt phá cơ sở cách mạng, tàn sát những người yêu nước, khủng bố những người kháng chiến cũ mà chúng cho là cộng sản hoặc thân cộng sản.
Nhân dân miền Nam sống nghẹt thở, cách mạng miền Nam bị đẩy vào thời kỳ khó khăn chưa từng thấy, thời kỳ thoái trào, nguy ngập tưởng chừng không gượng dậy được. Hoàn cảnh lịch sử diễn biến hết sức phức tạp. Yêu cầu bức thiết đặt ra cho Đảng ta là phải có sự nhạy bén trong phân tích tình hình để hoạch định đường lối cách mạng đúng đắn đưa cách mạng Việt Nam tiến lên. Yêu cầu tăng cường chi viện cho cách mạng miền Nam Đầu năm 1959, cách mạng miền Nam đứng trước tình thế cực kỳ nghiêm trọng.
Mỹ - Diệm tiến hành phát xít hóa cao độ bộ máy cai trị, công khai cho quân lê máy chém đi khắp miền Nam thực hiện phương châm “thà giết nhầm còn hơn bỏ sót”. Chính sách tố cộng, diệt cộng và những cuộc càn quét, khủng bố đẫm máu của Mỹ - Diệm gây nên những khó khăn và tổn thất hết sức nặng nề cho cách mạng miền Nam. Tình hình nghiêm trọng đó đã đặt Đảng ta và nhân dân miền 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nam trước một sự lựa chọn khắc nghiệt: Hoặc là chúng ta tiếp tục chịu đựng cuộc khủng bố đó, trung thành với những gì đã ký kết tại Hội nghị Giơnevơ, chờ đợi Tổng tuyển cử; hoặc là phải kiên quyết chống trả. Cán bộ, đảng viên và quần chúng khát khao chờ đợi Đảng chỉ ra con đường và phương pháp cách mạng cho phép nhân dân miền Nam đứng lên đánh đổ quân thù.
Tại HNBCHTW Đảng lần thứ 15, họp đợt 1 vào tháng 1 năm 1959, nổi lên vấn đề tiếp tục giữ gìn hòa bình hay vùng lên đấu tranh. Đây là một vấn đề nóng bỏng đòi hỏi sự suy xét hết sức nghiêm túc, khách quan. Lúc này, trong phe XHCN đang có xu hướng chung sống hòa bình, tránh xung đột đổ máu. Việt Nam là một nước trong phe XHCN, không thể không chú ý đến xu hướng đó.
Nhưng mặt khác nếu chúng ta bảo vệ hòa bình một cách thụ động thì sẽ không còn đủ lực lượng tiếp tục đấu tranh nữa. Thực tiễn nóng bỏng của cách mạng miền Nam chính là cơ sở để tháng 5 năm 1959, tại HNBCHTƯ lần thứ 15 (đợt 2), Đảng ta quyết định thông qua Nghị quyết 15 nhằm chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, vạch ra con đường đưa cách mạng miền Nam tiến lên. Đối với cách mạng miền Nam, Nghị quyết xác định: “Giải phóng miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc và phong kiến, thực hiện độc lập dân tộc và người cày có ruộng, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh”. 63] Về phương hướng phát triển của cách mạng ở miền Nam, hội nghị khẳng định: “Con đường phát triển cơ bản của cách mạng miền Nam là khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân.
Theo tình hình cụ thể và yêu cầu hiện nay của cách mạng thì con đường đó là lấy sức mạnh quần chúng, dựa vào lực lượng 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chính trị của quần chúng là chủ yếu, kết hợp với lực lượng vũ trang đánh đổ chế độ thống trị đế quốc và phong kiến, xây dựng chính quyền cách mạng nhân dân”. 82] Xác định Mỹ là tên đế quốc hiếu chiến nhất, Trung ương dự kiến: “Trong những điều kiện nào đó, cuộc khởi nghĩa của nhân dân miền Nam cũng có khả năng chuyển thành cuộc đấu tranh vũ trang trường kỳ. Trong tình hình đó, cuộc đấu tranh sẽ chuyển sang một cục diện mới: đó là chiến tranh trường kỳ giữa ta và địch và thắng lợi cuối cùng nhất định về ta” [25, tr. 85] Với tư tưởng cốt lõi sử dụng bạo lực cách mạng để chống lại bạo lực phản cách mạng, Nghị quyết đã đưa ra một quyết định đúng đắn, kịp thời, vừa đáp ứng yêu cầu cấp bách của cách mạng miền Nam, vừa hợp với ý nguyện của toàn dân.
Nghị quyết chỉ ra phương châm, phương pháp đúng đắn, xóa đi băn khoăn, lo ngại, củng cố niềm tin vững chắc vào con đường cách mạng của nhân dân. Nghị quyết đã mở đường cho cách mạng miền Nam tiến lên, từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công cách mạng, tạo bước nhảy vọt cho phong trào cách mạng ở miền Nam. Khi cách mạng miền Nam có bước phát triển mới, đặt ra một yêu cầu mang tính chiến lược: Để giành thắng lợi cuối cùng trước một đối phương mạnh về tiền, về của như Mỹ, cách mạng miền Nam phải được cung cấp một cách liên tục, to lớn, toàn diện cả về vật chất và tinh thần. Đó là điều kiện cơ bản để cách mạng miền Nam xây dựng lực lượng, củng cố cơ sở, không ngừng mở rộng vùng giải phóng.
Mặc dù cán bộ, đảng viên, chiến sĩ và đồng bào miền Nam luôn giữ vững niềm tin, kiên trung với Đảng, với cách mạng song trong điều kiện địch chiếm ưu thế về hỏa lực, áp dụng nhiều thủ đoạn thâm độc về quân sự, chính trị, văn 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. công tác xây dựng hậu phương tại chỗ gặp muôn vàn khó khăn, thử thách nặng nề. Hơn lúc nào hết, Đảng phải phát huy vai trò to lớn của hậu phương miền Bắc XHCN đối với cách mạng miền Nam. Sau ngày được hoàn toàn giải phóng, nhân dân miền Bắc tập trung khắc phục những hậu quả nặng nề về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội sau hơn 80 năm mất nước và 15 năm tàn phá của chiến tranh.
Miền Bắc được củng cố, sản xuất được khôi phục, đời sống nhân dân được ổn định, xã hội có những chuyển biến sâu sắc về kết cấu hạ tầng, giai cấp, chuyển biến về chính trị, tư tưởng và tổ chức của một chế độ mới.