Luận văn thạc sĩ đảng bộ tỉnh thái nguyên lãnh đạo bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa từ năm 2010 đến năm 2019

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa giai đoạn 2010-2019.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Thị Yến
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Khoa học
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa từ năm 2010 đến năm 2019
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI NGUYÊN LÃNH ĐẠO BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CÁC DI SẢN VĂN HÓA TRONG GIAI ĐOẠN 2010 - 2015
• 1.1. Những yếu tố tác động đến công tác lãnh đạo bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên
• 1.2. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội
• 1.2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI NGUYÊN LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ CÁC DI SẢN VĂN HÓA TỪ NĂM 2015 ĐẾN NĂM 2019
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa trong giai đoạn 2010 2015

Trong giai đoạn 2010 - 2015, Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đã có những bước đi quan trọng trong việc bảo tồn di sản văn hóa. Các chủ trương, chính sách được ban hành nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa đã thể hiện sự quan tâm của Đảng đối với việc gìn giữ di sản văn hóa Thái Nguyên. Đặc biệt, các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đã được nhận diện và đưa vào chương trình bảo tồn. Việc này không chỉ giúp bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống mà còn góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của văn hóa truyền thống. Theo đó, các hoạt động như tổ chức lễ hội, bảo tồn các phong tục tập quán đã được khuyến khích. Một trong những thành tựu nổi bật là sự phát triển của các di sản văn hóa địa phương, từ đó tạo ra sự gắn kết giữa các thế hệ và củng cố bản sắc văn hóa dân tộc. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Việc bảo tồn cổ tích là việc rất cần thiết trong công cuộc kiến thiết nước Việt Nam”.

1.1. Những yếu tố tác động đến công tác lãnh đạo

Công tác lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên trong việc bảo tồn di sản văn hóa chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội là hai yếu tố quan trọng. Thái Nguyên có địa hình đa dạng, từ vùng núi cao đến đồng bằng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các hoạt động văn hóa. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế cũng đặt ra thách thức cho việc bảo tồn. Các di sản văn hóa cần được bảo vệ trong bối cảnh phát triển đô thị hóa nhanh chóng. Đảng bộ đã nhận thức rõ ràng về điều này và đã có những chỉ đạo kịp thời nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa trong bối cảnh hiện đại. Việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đảng bộ trong giai đoạn này.

1.2. Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên

Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn 2010 - 2015 đã được cụ thể hóa qua nhiều nghị quyết và chỉ thị. Đảng bộ đã xác định rõ tầm quan trọng của việc bảo tồn di sản văn hóa trong việc xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc. Các chương trình bảo tồn được triển khai đồng bộ, từ việc bảo tồn các di tích lịch sử đến việc gìn giữ các phong tục tập quán. Đặc biệt, các hoạt động văn hóa truyền thống như lễ hội, nghệ thuật dân gian được khôi phục và phát triển mạnh mẽ. Điều này không chỉ giúp bảo tồn các giá trị văn hóa mà còn tạo ra cơ hội cho người dân tham gia vào các hoạt động văn hóa, từ đó nâng cao ý thức cộng đồng về giá trị di sản văn hóa. Như một nhà nghiên cứu đã nhận định: “Di sản văn hóa là tài sản vô giá, gắn kết cộng đồng dân tộc, là cốt lõi của bản sắc dân tộc”.

II. Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo đẩy mạnh công tác bảo tồn phát huy giá trị các di sản văn hóa từ năm 2015 đến năm 2019

Giai đoạn 2015 - 2019 chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ trong công tác bảo tồn di sản văn hóa của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên. Các yêu cầu mới về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa đã được đặt ra, phù hợp với xu thế phát triển của xã hội. Đảng bộ đã đưa ra nhiều chủ trương mới nhằm tăng cường công tác bảo tồn, trong đó nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong việc gìn giữ văn hóa truyền thống. Các chương trình bảo tồn không chỉ tập trung vào di sản vật thể mà còn chú trọng đến di sản phi vật thể, như các lễ hội truyền thống và nghệ thuật dân gian. Việc này đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc phát triển văn hóa, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về giá trị di sản văn hóa. Như một nhà lãnh đạo đã phát biểu: “Bảo tồn di sản văn hóa không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội”.

2.1. Yêu cầu mới đối với công tác bảo tồn

Trong giai đoạn này, Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đã nhận thức rõ ràng về những yêu cầu mới đối với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Các yêu cầu này không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn mà còn mở rộng ra việc phát huy giá trị di sản trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội. Đảng bộ đã khuyến khích các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, đồng thời tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân tham gia vào công tác bảo tồn. Việc này không chỉ giúp bảo tồn các giá trị văn hóa mà còn tạo ra cơ hội cho người dân tham gia vào các hoạt động văn hóa, từ đó nâng cao ý thức cộng đồng về giá trị di sản văn hóa. Như một chuyên gia đã nhận định: “Bảo tồn di sản văn hóa là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc”.

2.2. Chỉ đạo hiện thực hóa chủ trương của Đảng bộ

Chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên trong việc hiện thực hóa các chủ trương về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa đã được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Các chương trình bảo tồn được triển khai mạnh mẽ, từ việc bảo tồn các di tích lịch sử đến việc gìn giữ các phong tục tập quán. Đặc biệt, các hoạt động văn hóa truyền thống như lễ hội, nghệ thuật dân gian được khôi phục và phát triển mạnh mẽ. Điều này không chỉ giúp bảo tồn các giá trị văn hóa mà còn tạo ra cơ hội cho người dân tham gia vào các hoạt động văn hóa, từ đó nâng cao ý thức cộng đồng về giá trị di sản văn hóa. Như một nhà nghiên cứu đã nhận định: “Di sản văn hóa là tài sản vô giá, gắn kết cộng đồng dân tộc, là cốt lõi của bản sắc dân tộc”.

III. Một số nhận xét và kinh nghiệm

Từ quá trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên, có thể rút ra một số nhận xét và kinh nghiệm quý báu. Đầu tiên, sự quan tâm của Đảng bộ đối với công tác bảo tồn là yếu tố quyết định. Việc xác định rõ tầm quan trọng của di sản văn hóa trong việc xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc đã tạo ra động lực cho các hoạt động bảo tồn. Thứ hai, việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa là một trong những bài học quan trọng. Các chương trình bảo tồn cần được triển khai đồng bộ với các hoạt động phát triển kinh tế, từ đó tạo ra nguồn lực cho công tác bảo tồn. Cuối cùng, sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo tồn là yếu tố không thể thiếu. Như một nhà lãnh đạo đã phát biểu: “Bảo tồn di sản văn hóa không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội”.

3.1. Những kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo

Kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên cho thấy rằng việc xây dựng các chương trình bảo tồn cần phải dựa trên thực tiễn và nhu cầu của cộng đồng. Các chương trình bảo tồn cần được thiết kế sao cho phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương. Đồng thời, việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị di sản văn hóa cũng là một yếu tố quan trọng. Các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về di sản văn hóa cần được triển khai mạnh mẽ để người dân hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo tồn. Như một chuyên gia đã nhận định: “Bảo tồn di sản văn hóa là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc”.

3.2. Đề xuất cho công tác bảo tồn trong tương lai

Để công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong tương lai đạt hiệu quả cao hơn, cần có những đề xuất cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cấp, các ngành trong công tác bảo tồn. Việc này sẽ giúp tạo ra một hệ thống bảo tồn đồng bộ và hiệu quả. Thứ hai, cần chú trọng đến việc phát huy giá trị di sản văn hóa trong phát triển kinh tế. Các hoạt động văn hóa cần được kết hợp với các hoạt động du lịch, từ đó tạo ra nguồn lực cho công tác bảo tồn. Cuối cùng, cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị di sản văn hóa, từ đó tạo ra sự tham gia tích cực của người dân trong công tác bảo tồn. Như một nhà lãnh đạo đã phát biểu: “Bảo tồn di sản văn hóa không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội”.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Thái Nguyên, với diện tích tự nhiên 3.562,82 km² và dân số khoảng 1,3 triệu người năm 2019, là vùng đất giàu truyền thống cách mạng và văn hóa đa sắc tộc, nơi giao lưu giữa văn hóa đồng bằng Bắc Bộ và các dân tộc vùng Đông Bắc. Trong giai đoạn 2010-2019, công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa tại Thái Nguyên được Đảng bộ tỉnh đặc biệt quan tâm, nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Luận văn tập trung nghiên cứu quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên trong công tác này, với phạm vi nghiên cứu từ năm 2010 đến 2019, bao gồm các di tích lịch sử cách mạng tiêu biểu như Khu di tích quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa, di sản văn hóa phi vật thể như múa Tắc Xình của dân tộc Sán Chay và lễ cấp sắc của người Dao.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ thực trạng, chủ trương, quá trình chỉ đạo và kết quả bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa của Đảng bộ tỉnh trong giai đoạn này, đồng thời đúc kết kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả công tác trong tương lai. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ tài sản văn hóa vô giá, góp phần giáo dục truyền thống, phát triển du lịch và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân. Qua đó, luận văn cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển văn hóa bền vững tại Thái Nguyên và các địa phương tương tự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, kết hợp với quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Hai mô hình nghiên cứu chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình quản lý di sản văn hóa bền vững: Nhấn mạnh sự kết hợp giữa bảo tồn nguyên gốc và phát huy giá trị kinh tế - xã hội, trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, đồng thời huy động sự tham gia của cộng đồng và xã hội hóa nguồn lực.

2. Mô hình phát triển du lịch văn hóa gắn với bảo tồn di sản: Tập trung khai thác giá trị di sản văn hóa để phát triển du lịch, tạo nguồn thu bền vững, đồng thời bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa địa phương.

Các khái niệm chính bao gồm: di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, bảo tồn di sản, phát huy giá trị di sản, quản lý di sản văn hóa, và phát triển du lịch văn hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử và phương pháp phân tích tổng hợp để dựng lại quá trình lãnh đạo công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2010-2019. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các văn bản chính sách, nghị quyết, kế hoạch của Đảng bộ tỉnh, các báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng khảo sát thực tế tại các di tích tiêu biểu như Khu di tích ATK Định Hóa, di sản phi vật thể múa Tắc Xình và lễ cấp sắc.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp phi xác suất, tập trung vào các di tích và di sản có giá trị tiêu biểu, đại diện cho toàn tỉnh. Phân tích số liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ di tích được xếp hạng, số lượt khách du lịch, và nguồn vốn đầu tư bảo tồn qua các năm. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2010 đến 2019, phân chia thành hai giai đoạn chính: 2010-2015 và 2016-2019, tương ứng với hai kỳ đại hội Đảng bộ tỉnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng cường công tác kiểm kê và xếp hạng di tích: Tính đến năm 2015, Thái Nguyên có 1 khu di tích quốc gia đặc biệt với 13 điểm di tích, 36 di tích quốc gia và 150 di tích cấp tỉnh được lập hồ sơ khoa học và xếp hạng. So với năm 2010, số lượng di tích được xếp hạng tăng khoảng 30%, thể hiện sự quan tâm và đầu tư hiệu quả của Đảng bộ tỉnh.

2. Nguồn vốn đầu tư bảo tồn tăng trưởng ổn định: Giai đoạn 2010-2014, ngân sách địa phương chi cho công tác tôn tạo, chống xuống cấp di tích thuộc cụm di tích ATK đạt trên 3 tỷ đồng, cùng với hơn 1,5 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa. So với giai đoạn trước năm 2010, nguồn vốn đầu tư tăng khoảng 20%, góp phần nâng cao chất lượng bảo tồn.

3. Phát triển công tác bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể: Trong giai đoạn 2010-2015, đã tiến hành kiểm kê 5.404 phiếu di sản văn hóa phi vật thể trên toàn tỉnh, trong đó có 574 phiếu về tiếng nói, chữ viết; 1.274 phiếu về tập quán xã hội; 987 phiếu về nghề thủ công truyền thống. Múa Tắc Xình của dân tộc Sán Chay được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2013, đánh dấu bước tiến quan trọng trong bảo tồn văn hóa phi vật thể.

4. Lượng khách du lịch tăng mạnh tại các di tích lịch sử: Từ năm 2010 đến 2014, số lượt khách đến Khu di tích ATK Định Hóa tăng từ khoảng 580.000 lên trên 670.000 lượt/năm, tăng gần 16%. Các hoạt động tuyên truyền, quảng bá và tổ chức sự kiện văn hóa đã góp phần thu hút khách trong và ngoài nước.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng số lượng di tích được xếp hạng và nguồn vốn đầu tư cho công tác bảo tồn phản ánh sự quan tâm sâu sắc của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đối với việc giữ gìn di sản văn hóa. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa đã bổ sung hiệu quả cho ngân sách nhà nước, tạo điều kiện cho nhiều công trình được tu bổ, tôn tạo đúng tiến độ. Kết quả kiểm kê di sản phi vật thể với hơn 5.000 phiếu thu thập cho thấy sự đa dạng và phong phú của văn hóa dân tộc, đồng thời tạo cơ sở khoa học để xây dựng chính sách bảo tồn phù hợp.

Lượng khách du lịch tăng trưởng ổn định tại các di tích lịch sử cách mạng cho thấy hiệu quả của việc phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa. Tuy nhiên, sản phẩm du lịch còn đơn điệu, chưa khai thác triệt để các giá trị văn hóa phi vật thể và chưa tạo được sự trải nghiệm sâu sắc cho du khách. So sánh với các nghiên cứu trong ngành, kết quả này phù hợp với xu hướng phát triển du lịch văn hóa tại các địa phương có di sản tương tự, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu đổi mới phương thức quản lý và phát triển sản phẩm du lịch.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng di tích được xếp hạng theo năm, bảng phân bổ nguồn vốn đầu tư và biểu đồ lượng khách du lịch qua các năm để minh họa rõ nét các xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư nguồn lực cho bảo tồn di sản: Đẩy mạnh huy động nguồn vốn xã hội hóa và ngân sách địa phương nhằm nâng cao chất lượng tu bổ, tôn tạo di tích, đặc biệt là các di tích chưa được xếp hạng hoặc có nguồn vốn hạn chế. Mục tiêu tăng 20% nguồn vốn trong 3 năm tới, do UBND tỉnh và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì thực hiện.

2. Phát triển sản phẩm du lịch văn hóa đa dạng, đặc trưng: Xây dựng các tour du lịch kết hợp trải nghiệm văn hóa phi vật thể như múa Tắc Xình, lễ cấp sắc, du lịch cộng đồng tại các bản làng dân tộc. Mục tiêu tăng thời gian lưu trú và chi tiêu của khách du lịch lên 15% trong 5 năm, do Sở Du lịch phối hợp với các địa phương triển khai.

3. Nâng cao năng lực quản lý và đào tạo nguồn nhân lực: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về bảo tồn di sản và phát triển du lịch văn hóa cho cán bộ quản lý, hướng dẫn viên và cộng đồng địa phương. Mục tiêu đào tạo ít nhất 200 cán bộ trong 2 năm, do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các trường đại học thực hiện.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền, quảng bá di sản văn hóa: Sử dụng đa dạng các kênh truyền thông, tổ chức sự kiện văn hóa, triển lãm và hợp tác quốc tế để nâng cao nhận thức cộng đồng và thu hút khách du lịch. Mục tiêu tăng 30% lượt truy cập thông tin và sự kiện trong 3 năm, do Ban quản lý Khu di tích ATK và Sở Thông tin và Truyền thông phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý văn hóa và du lịch địa phương: Nhận diện các chính sách, kinh nghiệm lãnh đạo bảo tồn và phát huy giá trị di sản, từ đó áp dụng hiệu quả trong công tác quản lý và phát triển địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên ngành lịch sử, văn hóa: Cung cấp tư liệu khoa học về quá trình bảo tồn di sản văn hóa tại Thái Nguyên, làm cơ sở cho các nghiên cứu chuyên sâu và giảng dạy.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực du lịch: Hiểu rõ tiềm năng và thách thức trong phát triển du lịch văn hóa tại Thái Nguyên, từ đó xây dựng các dự án đầu tư phù hợp, khai thác hiệu quả giá trị di sản.

4. Cộng đồng dân cư địa phương và các tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về vai trò của mình trong bảo tồn di sản, tham gia tích cực vào các hoạt động phát huy giá trị văn hóa, góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc bảo tồn di sản văn hóa lại quan trọng đối với Thái Nguyên?
   Bảo tồn di sản văn hóa giúp giữ gìn bản sắc dân tộc, giáo dục truyền thống lịch sử và phát triển du lịch, góp phần nâng cao đời sống văn hóa và kinh tế địa phương. Ví dụ, Khu di tích ATK Định Hóa là điểm đến giáo dục truyền thống cách mạng cho nhiều thế hệ.

2. Phương pháp nào được sử dụng để đánh giá hiệu quả công tác bảo tồn?
   Luận văn sử dụng phương pháp lịch sử, phân tích tổng hợp và thống kê số liệu về số lượng di tích được xếp hạng, nguồn vốn đầu tư và lượng khách du lịch để đánh giá hiệu quả công tác bảo tồn.

3. Những khó khăn chính trong công tác bảo tồn di sản tại Thái Nguyên là gì?
   Khó khăn gồm nguồn vốn hạn chế, thiếu nhân lực chuyên môn, sự xuống cấp của nhiều di tích do thời gian và thiên nhiên, cũng như việc quản lý tiền công đức chưa minh bạch.

4. Làm thế nào để phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể?
   Thông qua kiểm kê, lập hồ sơ khoa học, tổ chức các hoạt động phục dựng, truyền dạy và phát triển du lịch cộng đồng gắn với các lễ hội truyền thống như múa Tắc Xình và lễ cấp sắc.

5. Ai là chủ thể chính trong công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa?
   Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong quản lý và đầu tư, nhưng sự tham gia của cộng đồng dân cư, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội là yếu tố quyết định sự thành công và bền vững của công tác này.

Kết luận

• Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đã lãnh đạo hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa trong giai đoạn 2010-2019, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
• Số lượng di tích được xếp hạng và nguồn vốn đầu tư bảo tồn tăng trưởng ổn định, đồng thời công tác bảo tồn di sản phi vật thể được chú trọng với hàng nghìn phiếu kiểm kê.
• Lượng khách du lịch đến các di tích lịch sử cách mạng tăng đều, tuy nhiên sản phẩm du lịch còn đơn điệu, cần đổi mới và đa dạng hóa.
• Luận văn đúc kết kinh nghiệm quý báu và đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong thời gian tới.
• Các bước tiếp theo bao gồm tăng cường đầu tư, phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng, nâng cao năng lực quản lý và đẩy mạnh tuyên truyền quảng bá nhằm phát huy tối đa tiềm năng di sản văn hóa của tỉnh.

Quý độc giả và các nhà quản lý được khuyến khích nghiên cứu sâu hơn và áp dụng các kết quả, đề xuất của luận văn để góp phần xây dựng Thái Nguyên trở thành trung tâm văn hóa, du lịch và kinh tế phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho thời kỳ mới: Thời kỳ tiến vào sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa. 19 Trong lĩnh vực văn hóa - thông tin, Đại hội xác định: “Văn hóa vừa là nền tảng của xã hội, vừa là mục tiêu động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Mọi hoạt động văn hóa, văn nghệ phải nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Thái Nguyên về tư tưởng, tâm hồn, tình cảm và lối sống đẹp trong môi trường văn hóa lành mạnh. Kế thừa và phát huy các giá trị tinh thần, đạo đức và thẩm mĩ, các di sản văn hóa, nghệ thuật, những truyền thống tập quán tốt đẹp nhằm giữ gìn và nâng cao bản sắc văn hóa của các dân tộc.

Tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, làm giàu đẹp thêm nền văn hóa các dân tộc trong tỉnh, đấu tranh chống sự xâm nhập của các loại văn hóa độc hại, những khuynh hướng sùng ngoại, lai căng, khắc phục tâm lý sùng bái đồng tiền bất chấp đạo lý, coi thường các giá trị nhân văn” [14, tr. Đại hội nhận định: Xây dựng nền kinh tế mở để hòa nhập với khu vực và thế giới, cùng với sự bùng nổ về khoa học và công nghệ thông tin vừa là những cơ hội và cũng là thách thức không nhỏ đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta, phải làm sao “Tiếp cận, tiếp thu các giá trị tinh hoa văn hóa nhân loại mà vẫn giữ gìn và phát huy bản sắc, truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân tộc, đó là nhiệm vụ quan trọng trong định hướng phát triển văn hóa của chúng ta” [14, tr. Trên cơ sở đó, Đại hội nhấn mạnh “Những năm tới cần sắp xếp, tổ chức lại hoạt động của các đoàn nghệ thuật, các hội văn học nghệ thuật có chất lượng, từ sáng tác đến biểu diễn, gần gũi với cuộc sống đồng bào các dân tộc, phù hợp với nhu cầu đòi hỏi của khán giả, độc giả từng vùng,… Cần xây dựng chính sách cấp bù ngân sách cho hoạt động văn hóa nghệ thuật ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc ít người, tôn vinh các danh hiệu trên lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật” [16, tr. Hiện thực hóa chủ trương của Đảng bộ tỉnh, công tác bảo tồn, tôn tạo được được quyền và ngành chức năng của tỉnh (Sở Văn hóa Thông tin) đặc biệt chú trọng.

Năm 1997, thông qua chương trình mục tiêu Quốc gia chống xuống cấp và tôn tạo di tích, Nhà nước bắt đầu cấp kinh phí hằng năm cho công tác phục hồi và tu bổ di tích. Trong năm này, nhà trưng bày ATK Phú Đình (Định Hóa) 20 được khánh thành đưa vào sử dụng đúng dịp kỷ niệm 50 năm ngày Bác Hồ, TW Đảng, Chính phủ về ATK lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đáp ứng lòng mong mỏi không những của đồng bào các dân tộc huyện Định Hóa mà còn của tất cả đồng bào các dân tộc trong tỉnh. Từ đây, Thái Nguyên có thêm một điểm di tích, một công trình văn hóa để các thế hệ hành hương về cội nguồn, tìm hiểu, chứng kiến một vùng đất chiến khu xưa đã góp phần làm rạng rỡ trang sử hào hùng của dân tộc. Đến năm 1998, Thái Nguyên đã tổng kiểm kê hoàn thành 763 di tích trên toàn tỉnh, trong đó có 21 di tích và khu di tích được xếp hạng Quốc gia.

Năm 1999, Thái Nguyên hoàn thành việc kiểm kê di tích trên toàn tỉnh, được Bộ Văn hóa Thông tin (cũ) đánh giá là một trong những tỉnh hoàn thành kiểm kê di tích sớm nhất cả nước. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc trong những năm 1997 - 2000 đã đem lại những thành tựu đáng kể, đặc biệt đã góp phần nâng cao ý thức trân trọng, bảo vệ di tích của nhân dân đối với những giá trị lịch sử văn hóa dân tộc “Công tác nghiên cứu, sưu tầm lịch sử, bảo tồn, bảo tàng được củng cố và bước đầu hoạt động có kết quả, phục vụ tích cực cho kỷ niệm các ngày lễ lớn và giáo dục truyền thống cho nhân dân, nhất là đối với thế hệ trẻ” [12, tr. Bên cạnh những thành công mang lại, công tác tu bổ, tôn tạo di tích còn có những hạn chế nhất định, trong đó đáng chú ý là việc chủ yếu tập trung tu bổ, tôn tạo những công trình trọng điểm, những công trình khác rất ít nhận được vốn đầu tư, thậm chí là không có. Nguồn ngân sách phần lớn do địa phương quản lý và nhân dân tự nguyện đóng góp, do đó dẫn tới hiện tượng khi nguồn kinh phí không đủ cho hoạt động dẫn tới tình trạng nhiều di tích bị xuống cấp cần tu sửa, tôn tạo nhưng lại bị bỏ ngỏ vì thiếu kinh phí.

Tổng nguồn vốn đầu tư phục hồi, tôn tạo giai đoạn 2006 - 2010 khoảng 26,9 tỷ đồng. Trong đó, có 35 di tích lịch sử cách mạng được xếp hạng di tích cấp Quốc gia; xây dựng mới nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh; các nhà bia di tích, khu tưởng niệm của nhiều cơ quan, đơn vị Trung ương. 21 Ngược lại, có những di tích do người dân tự ý huy động kinh phí sửa chữa, tôn tạo di tích không xin ý kiến chỉ đạo chuyên môn nên tu sửa, chắp vá đã làm biến dạng di tích, tiêu biểu như đền Lục Giáp (xã Đắc Sơn - Phổ Yên) xây dựng cuối thế kỷ XV bằng gỗ, nay một bộ phận của gỗ bị mục, được tu sửa lại nhưng chạm hoa văn và sơn khác màu, không bảo toàn được tính nguyên vẹn của di tích. Một bài học lớn mà chúng ta có thể rút ra được từ thực tiễn công tác bảo tồn các giá trị và di sản văn hóa là phải có quan điểm trong mục tiêu bảo tồn, bởi khi nào mà những giá trị “cổ”, “quý”, “hiếm”, những giá trị văn hóa (cả vật thể và phi vật thể) chưa thể hiện được thành những lợi ích hữu hiệu cho chủ nhân (cá thể hoặc cộng đồng), nói một cách nôm na là “chưa sinh lời” thì mục tiêu bảo tồn luôn chỉ được đặt ra từ một phía là công việc của Nhà nước, chỉ trông mong vào sự đầu tư từ Nhà nước thì dù tiền bạc và sức lực đổ ra nhiều đến mấy cũng không “lại” được với “sức phá hoại” của người dân.

Và ngược lại, khi đã tìm được sự đồng thuận về tinh thần và đặc biệt là về lợi ích của người dân thì sự bảo tồn sẽ thành công và bền vững. Những kết quả đạt được và những tồn tại là kinh nghiệm cho Đảng bộ, chính quyền tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo nhân dân vượt qua mọi khó khăn trong các chặng đường tiếp theo, cùng cả nước tiến vào thế kỷ XXI trong công cuộc đổi mới đất nước, góp phần phát triển văn hóa Thái Nguyên xứng đáng với vai trò và vị thế “Thủ đô gió ngàn, chiến khu Việt Bắc”. Trong những năm 2001 - 2005, thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ XVI, công tác lãnh đạo bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa tiếp tục đạt được những kết quả khích lệ. Năm 2002, tỉnh đã tổ chức kiểm kê, phúc tra tại 9/9 huyện, thành, thị trong tỉnh với 776 điểm di tích: Thành phố Thái Nguyên 84 điểm; Thị xã Sông Công 28 điểm; Huyện Phú Lương 123 điểm; Huyện Phú Bình 66 điểm; Huyện Đại từ 169 điểm; Huyện Phổ Yên 45 điểm; Huyện Đồng Hỷ 66 điểm; Huyện Định Hóa 108 điểm; Huyện Võ Nhai 87 điểm.

Trong đó, có 23 di tích lịch sử và danh lam được xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia. 22 Tại quần thể di tích lịch sử cách mạng ATK Định Hóa, hầu hết các di tích đã được cắm mốc chỉ giới bảo vệ khu vực, được gắn bia, gắn biển nội quy, biên soạn nội dung giới thiệu di tích cho du khách và nhân dân, giúp mọi người biết được cội nguồn và giá trị lịch sử văn hóa của di tích. Đối với những di tích chưa được xếp hạng nhưng có ý nghĩa lịch sử thì Sở Văn hóa -Thể thao và Du lịch cùng Ban quản lý di tích lập hồ sơ trình Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, quy định gắn bia, gắn biển để nhân dân có ý thức giữ gìn, bảo vệ. Trong những năm 2005 - 2010, công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa đạt được những kết quả quan trọng.

Từ nguồn vốn mục tiêu Quốc gia về “Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh đến năm 2020” của Bộ Văn hóa Thông tin, tỉnh Thái Nguyên đã có các dự án đầu tư hạ tầng du lịch tại khu trung tâm ATK Định Hóa với mục tiêu tạo cho khu trung tâm ATK có hạ tầng du lịch đồng bộ, đáp ứng nhu cầu thăm quan, ăn, nghỉ tại khu di tích. Hệ thống giao thông đường vào khu trung tâm ATK được đầu tư nâng cấp theo tiêu chuẩn cấp 4 miền núi (mặt đường át phan, trải nhựa rộng 7 m) từ km 31 vào đến nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, đường vào các điểm di tích và đường bộ phục vụ khách thăm quan thắng cảnh thác Khuôn Tát cũng được đầu tư tu sửa, nâng cấp. Tháng 4 năm 2005, Ban quản lý di tích và danh thắng tỉnh Thái Nguyên được thành lập (từ ngày 1 tháng 1 năm 2010 gọi là Ban quản lý di tích lịch sử và sinh thái ATK Định Hóa), đơn vị đã có nhiều cố gắng khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn được giao.

Trong đó, nổi bật là công tác lập hồ sơ khoa học xếp hạng di tích; tổ chức hoạt động sự nghiệp bảo tồn và phát huy hệ thống các di tích lịch sử văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, danh thắng của tỉnh nói chung, khu di tích ATK Định Hóa nói riêng; tổ chức đón tiếp phục vụ hơn 1,5 triệu lượt khách trong và ngoài nước về thăm khu di tích ATK Định Hóa, bao gồm nhiều đoàn của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội cùng các ban, ngành Trung ương về thăm; sưu tầm, bổ sung nhiều tài liệu hiện vật cho nhà trưng bày ATK, tổ chức trưng bày bổ sung tại các điểm di tích đã được phục 23 hồi, tôn tạo; xuất bản nhiều ấn phẩm văn hóa tuyên truyền về hệ thống các di tích văn hóa của tỉnh, tổ chức các hoạt động dịch vụ nhằm tạo nguồn thu trên 1 tỷ đồng từ năm 2005 - 2008.