Lãnh Đạo Chính Quyền Tỉnh Ở Vùng Đồng Bằng Sông Hồng Giai Đoạn Hiện Nay

Đảng Cộng sản Việt Nam, từ khi trở thành đảng cầm quyền năm 1945, luôn nỗ lực hoàn thành vai trò… 207 trang · Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh · 2016.

• Tác giả: Lê Thị Minh Hà
• Người hướng dẫn: TS. Dương Trung Ý
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước
• Đề tài: Lãnh Đạo Chính Quyền Tỉnh Ở Đồng Bằng Sông Hồng: Thực Trạng và Giải Pháp Đến Năm 2025
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Các công trình nghiên cứu của Việt Nam
• 1.2. Các công trình nghiên cứu của nước ngoài
• 1.3. Kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan và những vấn đề luận án tập trung giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC TỈNH ỦY Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG LÃNH ĐẠO CHÍNH QUYỀN TỈNH HIỆN NAY - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 2.1. Tỉnh, tỉnh ủy, chính quyền tỉnh ở đồng bằng sông Hồng hiện nay
• 2.2. Các tỉnh ủy ở vùng đồng bằng sông Hồng lãnh đạo chính quyền tỉnh hiện nay - Khái niệm, nội dung, phương thức
• 3. CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC, HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CHÍNH QUYỀN TỈNH VÀ CÁC TỈNH ỦY Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG LÃNH ĐẠO CHÍNH QUYỀN TỈNH - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ KINH NGHIỆM
• 3.1. Thực trạng tổ chức và hoạt động của các chính quyền tỉnh ở vùng đồng bằng sông Hồng
• 3.2. Các tỉnh ủy ở vùng đồng bằng sông Hồng lãnh đạo chính quyền tỉnh - Thực trạng, nguyên nhân và kinh nghiệm
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP CHỦ YẾU TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA CÁC TỈNH ỦY Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG ĐỐI VỚI CHÍNH QUYỀN TỈNH ĐẾN NĂM 2025
• 4.1. Dự báo các nhân tố tác động và phương hướng tăng cường sự lãnh đạo của các tỉnh ủy ở đồng bằng sông Hồng đối với chính quyền tỉnh
• 4.2. Các giải pháp chủ yếu tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với chính quyền tỉnh ở vùng đồng bằng sông Hồng đến năm 2025
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lãnh Đạo Chính Quyền Tỉnh Đồng Bằng Sông Hồng

Đảng Cộng sản Việt Nam, từ khi trở thành đảng cầm quyền năm 1945, luôn nỗ lực hoàn thành vai trò lãnh đạo, đảm bảo tính chính đáng. Đảng lãnh đạo Nhà nước thể chế hóa đường lối thành chính sách, pháp luật. Năng lực lãnh đạo của Đảng thể hiện ở năng lực lãnh đạo Nhà nước, đặc biệt là năng lực lãnh đạo của các cấp ủy địa phương đối với chính quyền cùng cấp. Cấp tỉnh đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, và ổn định chính trị. Để phát huy vai trò này, cần nâng cao năng lực lãnh đạo của tỉnh ủy và xây dựng chính quyền tỉnh trong sạch, vững mạnh, hiệu lực, hiệu quả, đồng thời coi trọng vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội. Tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với chính quyền là yếu tố then chốt, đòi hỏi tỉnh ủy xác định đúng nội dung và sử dụng hiệu quả các phương thức lãnh đạo.

1.1. Vai trò của chính quyền tỉnh trong phát triển vùng ĐBSH

Chính quyền tỉnh đóng vai trò then chốt trong việc triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của vùng Đồng bằng sông Hồng. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền tỉnh có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện đời sống người dân và đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn. Theo tài liệu gốc, cấp tỉnh giữ vị trí, vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững ổn định chính trị - xã hội ở địa phương, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới đất nước.

1.2. Tầm quan trọng của lãnh đạo tỉnh ủy đối với chính quyền tỉnh

Sự lãnh đạo của tỉnh ủy là yếu tố quyết định đến chất lượng và hiệu quả hoạt động của chính quyền tỉnh. Tỉnh ủy có trách nhiệm định hướng, chỉ đạo và kiểm tra, giám sát hoạt động của chính quyền tỉnh, đảm bảo chính quyền tỉnh hoạt động đúng pháp luật và phục vụ lợi ích của nhân dân. Muốn vậy, cần tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với CQT mà mấu chốt là tỉnh ủy phải xác định đúng nội dung lãnh đạo và sử dụng hiệu quả các phương thức lãnh đạo đối với CQT.

II. Thực Trạng Lãnh Đạo Chính Quyền Tỉnh Ở Đồng Bằng Sông Hồng

Trong 30 năm đổi mới, các tỉnh ủy ở Đồng bằng sông Hồng đã tích cực lãnh đạo chính quyền tỉnh, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Chính quyền tỉnh thực hiện tương đối tốt chức năng, nhiệm vụ, kiện toàn tổ chức bộ máy, và phối hợp công tác với các tổ chức khác trong hệ thống chính trị. Tỉnh ủy xây dựng chương trình làm việc toàn khóa, hoàn thiện quy chế làm việc, và bước đầu phân định rõ chức năng, nhiệm vụ với HĐND và UBND tỉnh. Chất lượng công tác tư tưởng, tổ chức, cán bộ, kiểm tra, giám sát cũng được tăng cường. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế, lúng túng trong quá trình lãnh đạo, đòi hỏi sự đổi mới và cải tiến liên tục.

2.1. Ưu điểm trong lãnh đạo chính quyền tỉnh của tỉnh ủy

Các tỉnh ủy đã lãnh đạo chính quyền tỉnh thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, kiện toàn tổ chức bộ máy, phối hợp công tác với các tổ chức khác trong hệ thống chính trị. Xây dựng chương trình làm việc toàn khóa sau đại hội đại biểu đảng bộ tỉnh; xây dựng và hoàn thiện quy chế làm việc, cải tiến chế độ công tác, lề lối, phong cách làm việc của tỉnh ủy; bước đầu phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của tỉnh ủy với chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh và của Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh; tăng cường chất lượng công tác tư tưởng, công tác tổ chức, cán bộ, công tác kiểm tra, giám sát…

2.2. Hạn chế và thách thức trong lãnh đạo chính quyền tỉnh

Các tỉnh ủy còn chậm đổi mới, cải tiến một số khâu công tác; sự vi phạm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng vẫn tái diễn. Thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu tỉnh ủy, chính quyền tỉnh chưa được quy định rõ và đầy đủ. Đôi khi tỉnh ủy lấn sân, bao biện, làm thay hoặc can thiệp sâu vào công việc của chính quyền tỉnh, mặt khác, vẫn còn tình trạng tỉnh ủy buông lỏng lãnh đạo đối với chính quyền tỉnh trên một lĩnh vực. Năng lực lãnh đạo của tỉnh ủy đối với chính quyền tỉnh chưa ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ, tác động tiêu cực đến sự nghiệp xây dựng và phát triển địa phương.

2.3. Đánh giá hiệu quả quản lý nhà nước của chính quyền tỉnh

Hiệu quả quản lý nhà nước của chính quyền tỉnh còn nhiều bất cập, thể hiện qua các chỉ số như Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI). Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng.

III. Cách Phân Định Rõ Chức Năng Nhiệm Vụ Lãnh Đạo Chính Quyền Tỉnh

Vấn đề đặt ra đối với các tỉnh ủy ở vùng Đồng bằng sông Hồng trong lãnh đạo hiện nay là phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của tỉnh ủy với chức năng, nhiệm vụ của chính quyền tỉnh; làm rõ chế độ trách nhiệm của người đứng đầu tỉnh ủy, của chính quyền tỉnh; khắc phục cả hai xu hướng: lấn sân, bao biện, làm thay và buông lỏng lãnh đạo; vừa nâng cao năng lực lãnh đạo của tỉnh ủy vừa nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành và quản lý của chính quyền tỉnh. Điều này đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy và phương pháp lãnh đạo, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ và hiệu quả giữa tỉnh ủy và chính quyền tỉnh.

3.1. Xác định rõ vai trò và trách nhiệm của tỉnh ủy

Tỉnh ủy cần tập trung vào việc định hướng chiến lược phát triển, ban hành các nghị quyết, chỉ thị quan trọng, và kiểm tra, giám sát việc thực hiện. Tỉnh ủy không nên can thiệp sâu vào các hoạt động quản lý, điều hành cụ thể của chính quyền tỉnh. Chức năng lãnh đạo của Đảng thể hiện với hai nội dung chủ yếu là định hướng và kiểm tra. Đảng định hướng sự phát triển bằng cương lĩnh, quan điểm, đường lối, chủ trương, nguyên tắc do đại hội đảng và các cơ quan lãnh đạo của Đảng định ra đồng thời Đảng kiểm tra, giám sát các hoạt động của bộ máy nhà nước trong việc thực hiện chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm.

3.2. Nâng cao tính chủ động và tự chịu trách nhiệm của chính quyền tỉnh

Chính quyền tỉnh cần được trao quyền chủ động hơn trong việc quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền, đồng thời phải chịu trách nhiệm về các quyết định của mình. Cần xây dựng cơ chế phân công, phối hợp rõ ràng giữa các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính quyền tỉnh. Nhà nước có chức năng quản lý, điều hành xã hội theo pháp luật, theo định hướng của đảng cầm quyền.

3.3. Cơ chế phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa tỉnh ủy và chính quyền

Cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa tỉnh ủy và chính quyền tỉnh, đảm bảo sự thống nhất trong chỉ đạo và điều hành. Đồng thời, cần có cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả, ngăn ngừa tình trạng lạm quyền, tham nhũng, tiêu cực. Các tác giả chỉ rõ sự khác nhau giữa chức năng lãnh đạo của Đảng cầm quyền với chức năng quản lý của Nhà nước.

IV. Giải Pháp Tăng Cường Lãnh Đạo Chính Quyền Tỉnh Đến Năm 2025

Để tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với chính quyền tỉnh đến năm 2025, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này tập trung vào việc nâng cao năng lực lãnh đạo của tỉnh ủy, hoàn thiện tổ chức bộ máy chính quyền tỉnh, đổi mới phương thức lãnh đạo, và tăng cường kiểm tra, giám sát. Đồng thời, cần chú trọng đến việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội trong quá trình lãnh đạo và quản lý.

4.1. Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tỉnh ủy

Tỉnh ủy cần thường xuyên tự phê bình và phê bình, nâng cao trình độ lý luận chính trị, và cập nhật kiến thức mới. Cần xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo có phẩm chất đạo đức tốt, năng lực chuyên môn cao, và tinh thần trách nhiệm. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên về những vấn đề chủ yếu liên quan trực tiếp đến sự lãnh đạo của cấp ủy đảng đối với chính quyền địa phương; Kiện toàn cấp ủy đảng, nâng cao trình độ mọi mặt và năng lực lãnh đạo của cấp ủy đối với chính quyền địa phương.

4.2. Hoàn thiện tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu lực của chính quyền tỉnh

Cần rà soát, sắp xếp lại tổ chức bộ máy của chính quyền tỉnh, đảm bảo tinh gọn, hiệu quả. Cần phân công, phân cấp rõ ràng, tránh chồng chéo, trùng lắp. Cần đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ PTLĐ của cấp ủy đối với chính quyền địa phương; (iv) Phát huy mạnh mẽ vai trò của MTTQ và các tổ chức CT - XH, các phương tiện thông tin đại chúng địa phương cùng tham gia vào việc tăng cường, nâng cao chất lượng lãnh đạo của cấp ủy đối với chính quyền địa phương; (v) Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát.

4.3. Đổi mới phương thức lãnh đạo của tỉnh ủy đối với chính quyền tỉnh

Tỉnh ủy cần đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng dân chủ, công khai, minh bạch. Cần tăng cường đối thoại, lắng nghe ý kiến của nhân dân. Cần phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội và các phương tiện truyền thông trong việc giám sát hoạt động của chính quyền tỉnh. Đổi mới PTLĐ của Đảng, trong đó khâu mấu chốt, đột phá là đổi mới PTLĐ của Đảng đối với Nhà nước, song chưa đề cập đến giải pháp đổi mới PTLĐ của cấp ủy địa phương đối với chính quyền cùng cấp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Lãnh Đạo Hiệu Quả Tại Các Tỉnh

Nghiên cứu và áp dụng các mô hình lãnh đạo hiệu quả từ các tỉnh thành khác có thể mang lại những bài học quý giá cho các tỉnh ủy ở Đồng bằng sông Hồng. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương có điều kiện tương đồng giúp các tỉnh ủy tìm ra những giải pháp phù hợp với đặc điểm và tình hình thực tế của địa phương mình. Các mô hình này có thể liên quan đến cải cách hành chính, thu hút đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội, hoặc xây dựng đội ngũ cán bộ.

5.1. Nghiên cứu điển hình về cải cách hành chính ở Hải Dương

Tỉnh Hải Dương đã có nhiều sáng kiến trong cải cách hành chính, như đơn giản hóa thủ tục, ứng dụng công nghệ thông tin, và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Việc nghiên cứu kinh nghiệm của Hải Dương có thể giúp các tỉnh khác trong vùng Đồng bằng sông Hồng đẩy mạnh cải cách hành chính, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân.

5.2. Kinh nghiệm thu hút đầu tư từ Bắc Ninh

Bắc Ninh là một trong những tỉnh thành thu hút đầu tư nước ngoài hàng đầu cả nước. Việc nghiên cứu kinh nghiệm của Bắc Ninh trong việc xây dựng môi trường đầu tư hấp dẫn, thu hút các dự án lớn có thể giúp các tỉnh khác trong vùng Đồng bằng sông Hồng tăng cường thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế.

5.3. Mô hình phát triển nông thôn mới ở Nam Định

Nam Định là một trong những tỉnh đi đầu trong phong trào xây dựng nông thôn mới. Việc nghiên cứu kinh nghiệm của Nam Định trong việc huy động nguồn lực, xây dựng cơ sở hạ tầng, và nâng cao đời sống người dân ở nông thôn có thể giúp các tỉnh khác trong vùng Đồng bằng sông Hồng đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới, thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn.

VI. Kết Luận Tầm Quan Trọng Của Lãnh Đạo Chính Quyền Tỉnh

Tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với chính quyền tỉnh là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của vùng Đồng bằng sông Hồng. Việc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, đổi mới phương thức lãnh đạo, và tăng cường kiểm tra, giám sát là những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền tỉnh. Đồng thời, cần chú trọng đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất đạo đức tốt, năng lực chuyên môn cao, và tinh thần trách nhiệm.

6.1. Tổng kết các giải pháp và kiến nghị

Các giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với chính quyền tỉnh cần được thực hiện đồng bộ và toàn diện. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, và sự tham gia của toàn xã hội. Đồng thời, cần thường xuyên đánh giá, rút kinh nghiệm, và điều chỉnh các giải pháp cho phù hợp với tình hình thực tế.

6.2. Triển vọng và định hướng phát triển đến năm 2030

Đến năm 2030, vùng Đồng bằng sông Hồng sẽ trở thành một trong những vùng kinh tế động lực của cả nước. Để đạt được mục tiêu này, cần tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với chính quyền tỉnh, xây dựng chính quyền tỉnh trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, và phục vụ tốt nhất lợi ích của nhân dân.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước (mã số 62 31 02 03) với đề tài "Các tỉnh ủy ở vùng đồng bằng sông Hồng lãnh đạo chính quyền tỉnh giai đoạn hiện nay" được NCS Lê Thị Minh Hà thực hiện tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh năm 2016, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Dương Trung Ý và Cao Thanh Vân.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Từ khi trở thành đảng cầm quyền (năm 1945), Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối thành chính sách, pháp luật. Năng lực cầm quyền thể hiện trước hết ở năng lực lãnh đạo Nhà nước, trong đó có năng lực lãnh đạo của cấp ủy địa phương đối với chính quyền cùng cấp. Cấp tỉnh giữ vị trí trọng yếu trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và giữ vững ổn định chính trị - xã hội.

Sau 30 năm đổi mới, các tỉnh ủy ở vùng đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong việc lãnh đạo chính quyền tỉnh (CQT), hoàn thiện quy chế làm việc, phân định bước đầu chức năng, nhiệm vụ và kiện toàn bộ máy. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn bộc lộ những khuyết điểm, hạn chế:

• Chậm đổi mới, cải tiến một số khâu công tác; vi phạm nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng vẫn tái diễn ở một số thời điểm, địa phương.
• Thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu tỉnh ủy và CQT chưa được quy định rõ ràng, đầy đủ.
• Tồn tại đồng thời hai khuynh hướng lệch lạc: lấn sân, bao biện, làm thay công việc của chính quyền hoặc buông lỏng lãnh đạo trên một số lĩnh vực.
• Năng lực lãnh đạo của tỉnh ủy chưa ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh mới.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định: phần lớn các công trình trước đây tập trung nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước ở cấp Trung ương hoặc các cơ quan tư pháp, hành pháp riêng lẻ; chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, chuyên sâu và toàn diện về hoạt động lãnh đạo của các tỉnh ủy đối với CQT tại địa bàn vùng ĐBSH.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn các tỉnh ủy vùng ĐBSH lãnh đạo CQT, luận án đề xuất phương hướng và các giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của các tỉnh ủy vùng ĐBSH đối với CQT đến năm 2025.
• Nhiệm vụ nghiên cứu (được đánh số theo văn bản):
  1. Tổng quan các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến đề tài luận án, đánh giá khái quát kết quả cơ bản của các công trình đó và chỉ ra những nội dung luận án tiếp tục nghiên cứu;
  2. Làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về tỉnh ủy ở vùng ĐBSH lãnh đạo CQT giai đoạn hiện nay;
  3. Khảo sát, đánh giá thực trạng các CQT ở vùng ĐBSH và thực trạng các tỉnh ủy ở vùng ĐBSH lãnh đạo CQT từ năm 2005 đến nay, chỉ rõ nguyên nhân, khái quát các kinh nghiệm lãnh đạo CQT của các tỉnh ủy ở vùng ĐBSH;
  4. Đề xuất phương hướng và các giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của các tỉnh ủy ở vùng ĐBSH đối với CQT đến năm 2025.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các tỉnh ủy ở vùng ĐBSH lãnh đạo CQT.
• Phạm vi nội dung: Sự lãnh đạo của các tỉnh ủy đối với CQT (bao gồm Hội đồng nhân dân tỉnh và Ủy ban nhân dân tỉnh) nhằm xây dựng CQT trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
• Phạm vi thời gian: Khảo sát thực trạng từ năm 2005 đến thời điểm nghiên cứu (năm 2016); đề xuất phương hướng và giải pháp có giá trị định hướng đến năm 2025.
• Phạm vi không gian: Khảo sát tại 9 tỉnh thuộc vùng ĐBSH gồm: Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Vĩnh Phúc, Quảng Ninh (theo phân định tại Nghị quyết số 54-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 15/2008/NQ-QH12 của Quốc hội).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả đã tiến hành điểm luận có hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến vai trò lãnh đạo của Đảng và phương thức lãnh đạo của cấp ủy đối với chính quyền:

Các công trình nghiên cứu trong nước

1. Sách chuyên khảo và tham khảo:

   • Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong thời kỳ mới (Nguyễn Phú Trọng, Tô Huy Rứa, Trần Khắc Việt đồng chủ biên): phân tích tiến bộ và hạn chế trong đổi mới phương thức lãnh đạo (PTLĐ), chỉ ra tình trạng bao biện làm thay và buông lỏng lãnh đạo do cấp ủy không đủ năng lực.
   • Đảng lãnh đạo Nhà nước trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay (Nguyễn Văn Vĩnh chủ biên): xác định nội dung, PTLĐ và đề xuất 10 giải pháp nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước.
   • Đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (Phạm Ngọc Quang chủ biên): dành chương 6 bàn về đổi mới PTLĐ của cấp ủy đối với chính quyền, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và đoàn thể cấp tỉnh với 5 giải pháp.
   • Vị trí cầm quyền và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong điều kiện mới (Đỗ Hoài Nam chủ biên): phân tích kinh nghiệm quốc tế và đề xuất giải pháp đổi mới PTLĐ của Đảng đối với Nhà nước đến năm 2010, tầm nhìn 2020.
   • Đổi mới quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị ở Việt Nam (Lê Hữu Nghĩa, Hoàng Chí Bảo, Bùi Đình Bôn đồng chủ biên): xác định 4 nội dung cốt lõi trong lãnh đạo Nhà nước và yêu cầu Nhà nước phải có thực quyền.
   • Đảng Cộng sản cầm quyền - nội dung và phương thức cầm quyền của Đảng (Nguyễn Văn Huyên chủ biên): đề xuất 5 giải pháp đổi mới phương thức cầm quyền ở cấp địa phương nhằm tránh chuyên quyền, độc đoán.
   • Thể chế Đảng cầm quyền: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn (Đặng Đình Tân, Đặng Minh Tuấn chủ biên): đề xuất 6 định hướng và 6 nhóm giải pháp đổi mới thể chế Đảng lãnh đạo Nhà nước.
   • Thẩm quyền và trách nhiệm của đảng cầm quyền và nhà nước trong việc thực hiện quyền lực của nhân dân (Lê Hữu Nghĩa, Bùi Đình Bôn chủ biên): chỉ ra 5 nguyên nhân sâu xa, 6 nguyên nhân trực tiếp dẫn đến chồng chéo thẩm quyền; phân định rõ chức năng định hướng - kiểm tra của Đảng và chức năng quản lý - điều hành của Nhà nước.

2. Các đề tài khoa học:

   • Đề tài do Trần Đình Nghiêm chủ nhiệm: nghiên cứu đổi mới PTLĐ trên các lĩnh vực lập pháp, hành pháp, tư pháp và bước đầu xác định mối quan hệ công tác giữa tỉnh ủy với HĐND, UBND cấp tỉnh.
   • Đề tài do Nguyễn Hữu Tri chủ nhiệm: làm rõ những căn cứ lý luận về Đảng lãnh đạo Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (XHCN).
   • Đề tài do Phạm Ngọc Quang chủ nhiệm: phân tích các nhân tố khách quan, chủ quan quy định PTLĐ của Đảng đối với Nhà nước.
   • Đề tài do Trần Lưu Hải chủ nhiệm: luận giải 6 nhân tố tác động, 4 quan điểm chỉ đạo, 4 nhóm giải pháp cơ bản và 5 biện pháp cụ thể nhằm đổi mới PTLĐ của Đảng đối với Nhà nước.
   • Đề tài do Trần Khắc Việt chủ nhiệm: tổng kết thực tiễn 30 năm đổi mới, chỉ rõ 5 thành tựu và 5 hạn chế trong lãnh đạo HĐND, cùng 5 thành tựu và 5 hạn chế trong lãnh đạo UBND địa phương.

3. Các luận án tiến sĩ và bài báo khoa học:

   • Luận án của Nguyễn Văn Biết (nghiên cứu sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với cơ quan nhà nước cấp tỉnh trên phạm vi cả nước), Nguyễn Hà Nam (chất lượng hoạt động của HĐND cấp tỉnh), Trần Quang Cảnh (huyện ủy lãnh đạo chính quyền huyện ở ĐBSH), Nguyễn Hữu Nhân (Thành ủy TP. Hồ Chí Minh lãnh đạo cải cách hành chính), Vũ Thị Nghĩa (Thành ủy TP. Hồ Chí Minh lãnh đạo phòng, chống tham nhũng).
   • Các bài viết khoa học của Nguyễn Xuân Tế và Nguyễn Ngọc Chung (thực tiễn Tiền Giang), Nguyễn Văn Biết, Trần Khắc Việt, Nguyễn Hữu Đổng, Nguyễn Danh Châu.

Các công trình nghiên cứu nước ngoài

• Nghiên cứu của Trung Quốc: Sách của Tô Tu Nghệ và Lý Luyện Chung; Lưu Chấn Hoa; Hoàng Văn Hổ (Cầm quyền khoa học); Lưu Tôn Hồng; các bài viết tham luận hội thảo của Triệu Gia Kỳ (kinh nghiệm Thành ủy Bắc Kinh), Hạ Quốc Cường, Dương Tiểu Cường và Tào Tuyết Phong về chuẩn hóa quan hệ giữa cấp ủy với hệ thống chính quyền, nâng cao năng lực cầm quyền khoa học, dân chủ và theo pháp luật.
• Nghiên cứu của Lào: Luận án của Sổm Lít Pước Kẹo (đổi mới hệ thống chính trị cấp tỉnh) và Xổm Nức Xổm Vi Chít (đổi mới phương thức lãnh đạo nhà nước).
• Nghiên cứu của các quốc gia khác: Công trình của Jean-Marc Coicaud (Legitimacy and politics), Pippa Norris (Building political parties), Susan Scarrow (Implementing intra-party democracy), Michael J. (Comparative politics) về tính chính đáng chính trị, trách nhiệm giải trình và dân chủ nội bộ đảng.

Vị trí và khoảng trống luận án giải quyết

Hầu hết các công trình đã công bố tiếp cận ở tầm vĩ mô hoặc tập trung vào các cơ quan nhà nước ở Trung ương. Hoạt động lãnh đạo của tỉnh ủy đối với chính quyền tỉnh tại vùng ĐBSH với những đặc thù về tự nhiên, kinh tế, văn hóa - xã hội chưa được nghiên cứu toàn diện. Luận án giải quyết trực tiếp khoảng trống này thông qua việc phân tích chuyên sâu mối quan hệ giữa tỉnh ủy và CQT tại 9 tỉnh ĐBSH từ năm 2005 đến năm 2016, đề xuất hệ thống giải pháp đến năm 2025.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung khái niệm

• Hệ tư tưởng và quan điểm chỉ đạo: Dựa trên chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về đảng cầm quyền, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.
• Luận điểm kinh điển: Vận dụng quan điểm của V.I. Lênin về yêu cầu phân định rành mạch nhiệm vụ của Đảng và chính quyền Xô-viết, tránh can thiệp vụn vặt; tư tưởng Hồ Chí Minh trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc về "lãnh đạo đúng" (quyết định đúng, tổ chức thi hành đúng, tổ chức kiểm soát đúng; liên hợp chính sách chung với chỉ đạo riêng, liên hợp người lãnh đạo với quần chúng).
• Khái niệm "Tỉnh ủy lãnh đạo chính quyền tỉnh": Là quá trình tỉnh ủy đề ra chủ trương, định hướng chính trị; tổ chức, hướng dẫn, bố trí cán bộ; kiểm tra, giám sát CQT (HĐND và UBND tỉnh) thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo Hiến pháp và pháp luật, nhằm phát huy hiệu lực, hiệu quả của bộ máy chính quyền địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp nghiên cứu liên ngành khoa học chính trị và xây dựng Đảng:

• Phương pháp khảo sát, tổng kết thực tiễn.
• Phương pháp lịch sử - lôgíc.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp.
• Phương pháp điều tra xã hội học và phỏng vấn sâu.
• Phương pháp chuyên gia.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc, các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị (Nghị quyết số 54-NQ/TW), Quy định số 219-QĐ/TW ngày 27-12-2013 của Ban Bí thư.
• Hiến pháp năm 2013 (Điều 111, 113, 114), Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (Điều 16, 18, 19, 21), Nghị quyết số 15/2008/NQ-QH12 của Quốc hội, Nghị định số 24/2014/NĐ-CP của Chính phủ.
• Báo cáo chính trị, quy chế làm việc, văn kiện đại hội đại biểu đảng bộ và số liệu thống kê tổ chức cán bộ của 9 tỉnh ủy vùng ĐBSH nhiệm kỳ 2010-2015 và 2015-2020.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

• Khái quát, phân loại toàn bộ hệ thống tài liệu nghiên cứu trong nước (sách chuyên khảo, đề tài khoa học cấp bộ/nhà nước, luận án tiến sĩ, bài báo chuyên ngành) và tài liệu quốc tế (Trung Quốc, Lào, các nước phương Tây).
• Đánh giá tổng hợp 3 kết quả cốt lõi mà các công trình đi trước đã đạt được: (1) Làm rõ lý luận đảng cầm quyền và PTLĐ đối với Nhà nước; (2) Yêu cầu phân định chức năng lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước; (3) Bước đầu đề xuất giải pháp đổi mới PTLĐ ở một số cấp bộ đảng và lĩnh vực chuyên biệt.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài và xác định 3 trọng tâm nghiên cứu mà luận án thực hiện.

Chương 2: Các tỉnh ủy ở vùng đồng bằng sông Hồng lãnh đạo chính quyền tỉnh hiện nay - Những vấn đề lý luận và thực tiễn

• Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội vùng ĐBSH tác động đến lãnh đạo:
  • Tự nhiên: Vị trí chiến lược bao quanh Hà Nội, cửa ngõ kết nối Đông Bắc Á; địa hình đa dạng; nhiệt độ trung bình 22,5 - 23,5°C, lượng mưa 1400 - 2000 mm/năm; diện tích cây lương thực 1242,9 nghìn ha (khả năng mở rộng 137 nghìn ha); tài nguyên than nâu hàng chục tỷ tấn ở độ sâu 200m - 2000m; 425 km bờ biển, hơn 3.000 đảo lớn nhỏ; chịu ảnh hưởng của bão lũ, hạn hán và biến đổi khí hậu.
  • Kinh tế: Động lực kinh tế phía Bắc, cơ cấu chuyển dịch mạnh từ nông nghiệp sang công nghiệp - dịch vụ; tuy nhiên hạ tầng còn bất cập, chênh lệch phát triển giữa các tỉnh còn lớn.
  • Dân cư: Tổng dân số 9.445 nghìn người (chiếm 22,7% dân số cả nước); mật độ cao nhất nước; mặt bằng dân trí cao; phân hóa giàu nghèo có xu hướng gia tăng.
  • Văn hóa - chính trị: Nôi văn hóa dân tộc, truyền thống cách mạng; tuy nhiên tư duy tiểu nông, tâm lý "phép vua thua lệ làng", cục bộ địa phương vẫn ảnh hưởng tiêu cực đến quản lý nhà nước.
• Tỉnh ủy và Chính quyền tỉnh ở ĐBSH:
  • Tỉnh ủy: Thực hiện Quy định số 219-QĐ/TW của Ban Bí thư về cơ quan tham mưu giúp việc; chất lượng tỉnh ủy viên được nâng cao rõ rệt qua các nhiệm kỳ.
  • Chính quyền tỉnh: Phân tích chức năng, nhiệm vụ của HĐND tỉnh (Điều 113 Hiến pháp 2013, Điều 19 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015) và UBND tỉnh (Điều 114 Hiến pháp 2013, Điều 21 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015; Nghị định số 24/2014/NĐ-CP).
  • Bốn đặc điểm của CQT ở ĐBSH: Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ; cán bộ chủ chốt chủ yếu là người địa phương chịu ảnh hưởng văn hóa làng xã; tổ chức bộ máy thường xuyên được kiện toàn, đội ngũ CB,CC,VC có trình độ cao và đang trẻ hóa; CQT chủ động tìm kiếm các mô hình tổ chức, quản trị mới (chính quyền điện tử, trung tâm hành chính công, đối tác công - tư).

Bảng tổng hợp số liệu về đội ngũ Tỉnh ủy viên và CB,CC,VC tại vùng ĐBSH:

Tiêu chí thống kê	Nhiệm kỳ 2010-2015 (Toàn vùng ĐBSH)	Nhiệm kỳ 2015-2020 (Ninh Bình)	Nhiệm kỳ 2015-2020 (Vĩnh Phúc)	Khảo sát CB,CC,VC CQT năm 2014
Tổng số lượng	484 Tỉnh ủy viên (124 BTV)	51 Tỉnh ủy viên	52 Tỉnh ủy viên	Toàn bộ CB,CC,VC cấp tỉnh
Tỷ lệ là người địa phương	~98,00%	-	-	-
Trình độ Đại học trở lên	99,60%	66,67% (Thạc sĩ trở lên)	71,15% (Thạc sĩ trở lên)	~58,00%
Trình độ Cao cấp / Cử nhân LLCT	99,30%	100%	100%	-
Tỷ lệ nữ	13,00% (56 đồng chí)	15,69%	9,62%	-
Cơ cấu độ tuổi	48,30% (45-54 tuổi); 4,33% (35-44 tuổi); 2,67% (≤34 tuổi)	23,53% (35-45 tuổi)	21,15% (35-45 tuổi)	~10% (>50 tuổi); ~65% (30-50 tuổi); ~25% (<30 tuổi)

Chương 3: Tổ chức, hoạt động của các chính quyền tỉnh và các tỉnh ủy ở vùng đồng bằng sông Hồng lãnh đạo chính quyền tỉnh - Thực trạng, nguyên nhân và kinh nghiệm

• Thực trạng tổ chức, hoạt động của CQT (2005 - nay): Đánh giá việc thực hiện thẩm quyền của HĐND và UBND tỉnh; kết quả tinh gọn bộ máy chuyên môn, triển khai thí điểm cải cách hành chính và xây dựng cơ chế phối hợp trong hệ thống chính trị địa phương.
• Thực trạng tỉnh ủy lãnh đạo CQT:
  • Ưu điểm: Ban hành nghị quyết lãnh đạo đúng thẩm quyền; đổi mới quy trình công tác cán bộ trong CQT; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghị quyết; cải tiến lề lối làm việc của thường trực và ban thường vụ tỉnh ủy.
  • Hạn chế: Sự phân định ranh giới lãnh đạo của tỉnh ủy và quản lý của CQT ở một số nơi chưa rành mạch; còn tình trạng cấp ủy can thiệp sâu, quyết định thay công việc của UBND hoặc buông lỏng định hướng chính trị; việc đôn đốc thực hiện kết luận sau giám sát chưa quyết liệt.
• Nguyên nhân và kinh nghiệm:
  • Phân tích nguyên nhân khách quan từ thể chế, luật pháp và nguyên nhân chủ quan từ nhận thức, phẩm chất, năng lực của cấp ủy viên.
  • Đúc kết các bài học kinh nghiệm về giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, xây dựng quy chế làm việc chuẩn mực, phát huy vai trò tiền phong gương mẫu của cán bộ chủ chốt.

Chương 4: Phương hướng và các giải pháp chủ yếu tăng cường sự lãnh đạo của các tỉnh ủy ở vùng đồng bằng sông Hồng đối với chính quyền tỉnh đến năm 2025

• Dự báo nhân tố tác động và phương hướng: Tác động của hội nhập quốc tế, quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, biến đổi khí hậu và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN; xác định các quan điểm định hướng tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh ủy đến năm 2025.
• Hệ thống giải pháp chủ yếu:
  • Đổi mới việc ra nghị quyết và tổ chức thực hiện nghị quyết: Nâng cao chất lượng dự báo, tính khả thi của nghị quyết tỉnh ủy lãnh đạo CQT; tránh sao chép văn bản cấp trên.
  • Hoàn thiện quy chế làm việc và phân định rõ thẩm quyền: Phân định ranh giới giữa thẩm quyền của Ban Thường vụ, Thường trực Tỉnh ủy với Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND tỉnh; khắc phục triệt để tình trạng bao biện làm thay hoặc buông lỏng.
  • Đổi mới công tác cán bộ đối với CQT: Thực hiện quy trình giới thiệu cán bộ ứng cử vào các chức danh lãnh đạo HĐND, UBND dân chủ, khách quan; chuẩn hóa tiêu chuẩn cán bộ chủ chốt.
  • Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát: Tăng cường kiểm tra, giám sát của tỉnh ủy đối với các cơ quan hành chính nhà nước và các tổ chức đảng trong CQT; xử lý nghiêm minh các vi phạm.
  • Nâng cao năng lực cơ quan tham mưu và phát huy vai trò MTTQ, đoàn thể: Kiện toàn các ban tham mưu của tỉnh ủy theo Quy định 219-QĐ/TW; huy động nhân dân tham gia giám sát hoạt động của CQT.

---

Kết quả và những đóng góp mới

1. Về mặt lý luận:

   • Xây dựng và hoàn thiện khái niệm "Tỉnh ủy lãnh đạo chính quyền tỉnh giai đoạn hiện nay".
   • Luận giải cơ sở khoa học về nội dung, phương thức lãnh đạo của tỉnh ủy đối với hai thiết chế HĐND tỉnh và UBND tỉnh trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN và kinh tế thị trường định hướng XHCN.
   • Làm rõ các đặc điểm tự nhiên, kinh tế, văn hóa - xã hội đặc thù vùng ĐBSH tác động trực tiếp đến tổ chức và phương thức lãnh đạo của cấp ủy địa phương.

2. Về mặt thực tiễn:

   • Khảo sát, phân tích toàn diện thực trạng tổ chức, hoạt động của CQT và thực trạng sự lãnh đạo của 9 tỉnh ủy vùng ĐBSH từ năm 2005 đến năm 2016.
   • Đúc kết các bài học kinh nghiệm thực tiễn có giá trị từ quá trình lãnh đạo của các tỉnh ủy vùng ĐBSH.
   • Đề xuất hệ thống phương hướng và nhóm giải pháp có tính khả thi nhằm tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với CQT đến năm 2025.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Khảo sát thực tiễn chỉ giới hạn tại 9 đơn vị hành chính cấp tỉnh ở vùng ĐBSH (Hải Dương, Hưng Yên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Thái Bình, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình), không bao gồm 2 thành phố trực thuộc Trung ương trong vùng là Hà Nội và Hải Phòng do tính chất đặc thù về mô hình chính quyền đô thị. Dữ liệu thực trạng phản ánh chủ yếu giai đoạn 2005-2015.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu so sánh mô hình lãnh đạo của thành ủy đối với chính quyền tại các thành phố trực thuộc Trung ương; theo dõi, đánh giá việc thực thi Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 trong các giai đoạn phát triển tiếp theo.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, giảng viên, học viên: Cung cấp tài liệu tham khảo hệ thống về chuyên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, Chính trị học, Khoa học quản lý tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các trường chính trị tỉnh, thành phố.
• Đối với cấp ủy và cán bộ lãnh đạo cấp tỉnh: Cung cấp các luận cứ khoa học để hoàn thiện quy chế làm việc, phân định thẩm quyền giữa Tỉnh ủy - HĐND - UBND, đổi mới công tác cán bộ và quy trình ban hành nghị quyết tại các địa phương vùng ĐBSH.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Phạm vi không gian khảo sát của luận án gồm những địa phương nào? Luận án khảo sát thực tế tại 9 tỉnh thuộc vùng ĐBSH, bao gồm: Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Vĩnh Phúc và Quảng Ninh (không bao gồm TP. Hà Nội và TP. Hải Phòng).

2. Tỷ lệ trình độ chuyên môn và lý luận chính trị của Tỉnh ủy viên vùng ĐBSH nhiệm kỳ 2010-2015 đạt mức nào? Theo số liệu tổng hợp của luận án, trong số 484 tỉnh ủy viên nhiệm kỳ 2010-2015 ở ĐBSH, có 99,60% đạt trình độ đại học trở lên và 99,30% có bằng cử nhân chính trị hoặc cao cấp lý luận chính trị.

3. Hai khuynh hướng hạn chế chính trong lãnh đạo CQT được luận án chỉ ra là gì? Đó là khuynh hướng tỉnh ủy lấn sân, bao biện, làm thay hoặc can thiệp sâu vào công việc điều hành của CQT, và khuynh hướng buông lỏng lãnh đạo trên một số lĩnh vực do năng lực cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu.

4. Những văn bản pháp lý chủ yếu nào được dùng làm căn cứ xác định thẩm quyền của CQT trong luận án? Luận án căn cứ vào Hiến pháp năm 2013 (Điều 111, 113, 114), Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (Điều 16, 18, 19, 21), Nghị định số 24/2014/NĐ-CP và Quy định số 219-QĐ/TW của Ban Bí thư.

5. Những yếu tố văn hóa - xã hội truyền thống nào được ghi nhận là cản trở đổi mới quản trị tại ĐBSH? Văn bản chỉ rõ tâm lý tiểu nông, tư duy tự cấp tự túc, nếp nghĩ "một người làm quan cả họ được nhờ", tư tưởng cục bộ dòng họ, thói quen coi trọng lệ làng hơn phép nước ("phép vua thua lệ làng") là những yếu tố ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu lực quản lý nhà nước.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Lê Thị Minh Hà là công trình nghiên cứu chuyên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, giải quyết vấn đề lý luận và thực tiễn về sự lãnh đạo của các tỉnh ủy đối với CQT tại 9 tỉnh vùng ĐBSH giai đoạn 2005-2016. Tác giả đã làm rõ thực trạng tổ chức bộ máy, phẩm chất đội ngũ cán bộ, chỉ ra các nguyên nhân của ưu điểm và hạn chế trong phương thức lãnh đạo của cấp ủy. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ đến năm 2025 nhằm hoàn thiện quy chế làm việc, phân định rõ thẩm quyền và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Trong những năm gần đây, vấn đề đảng cầm quyền, vai trò của lãnh đạo của Đảng, đổi mới, chỉnh đốn Đảng, đổi mới PTLĐ của Đảng đối với Nhà nước, đổi mới sự lãnh đạo của cấp ủy đối với chính quyền cùng cấp,… giành được sự quan tâm của giới nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước với những phương diện, mức độ và mục tiêu khác nhau. Trên cơ sở tham khảo cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu và kết quả của các công trình khoa học có liên quan đến vấn đề các tỉnh ủy ở vùng ĐBSH lãnh đạo CQT giai đoạn hiện nay, tác giả xác định nội dung mà luận án cần tập trung nghiên cứu. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA VIỆT NAM 1. Các sách chuyên khảo và tham khảo - Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong thời kỳ mới, do Nguyễn Phú Trọng, Tô Huy Rứa và Trần Khắc Việt đồng chủ biên [150].

Công trình này dành một phần bàn về đổi mới PTLĐ của Đảng. Các tác giả nhận định: tiến bộ rõ rệt nhất trong đổi mới PTLĐ của Đảng là các tổ chức, cấp ủy đảng giảm bớt sự can thiệp, áp đặt một cách không cần thiết, vụn vặt vào công việc của cơ quan nhà nước, đoàn thể, lãnh đạo chuyên môn, thực hiện sự lãnh đạo theo đúng chức năng, trách nhiệm của mình. Bên cạnh đó, việc đổi mới PTLĐ của Đảng còn nhiều hạn chế, PTLĐ của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp (địa phương, ngành) đối với cơ quan chính quyền, đoàn thể cùng cấp chưa thật rõ và chưa thống nhất. Các cấp ủy vẫn chưa thoát hẳn ra khỏi một trong hai khuynh hướng là bao biện, làm thay và buông lỏng sự lãnh đạo; nhiều khi khắc phục khuyết điểm này lại rơi vào khuyết điểm kia một cách không tự giác.

Trong khuyết điểm buông lỏng sự lãnh đạo có biểu hiện mới ở một số nơi là: cấp ủy không đủ năng lực để lãnh đạo. Các tác giả chỉ rõ những vấn đề đang đòi hỏi phải tiếp tục tháo gỡ để nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong thời kỳ mới. 6 - Đảng lãnh đạo Nhà nước trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay, do Nguyễn Văn Vĩnh chủ biên [165]. Cuốn sách này xác định nội dung lãnh đạo, PTLĐ và làm rõ mối quan hệ giữa nội dung lãnh đạo và PTLĐ của Đảng đối với Nhà nước.

Các tác giả vạch ra những định hướng lớn có tính nguyên tắc về Đảng lãnh đạo Nhà nước hiện nay và đề xuất mười giải pháp nhằm nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (XHCN) hiện nay. Tuy không trực tiếp nghiên cứu về tỉnh ủy lãnh đạo CQT nhưng công trình này có những luận giải khoa học về việc phân định chức năng lãnh đạo của Đảng và chức năng quản lý xã hội của Nhà nước. - Đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, do Phạm Ngọc Quang chủ biên [95]. Cuốn sách dành một chương (chương 6) bàn về vấn đề đổi mới PTLĐ của cấp ủy đảng đối với chính quyền, MTTQ, đoàn thể cấp tỉnh.

Tập thể tác giả đề xuất năm giải pháp đổi mới PTLĐ của cấp ủy đảng đối với chính quyền, MTTQ, đoàn thể cấp tỉnh, trong đó có giải pháp xác định rõ thẩm quyền của từng cấp ủy, từng vị trí trong cấp ủy nhằm thực hiện chức năng lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền, MTTQ, đoàn thể. Tuy nhiên, tập thể tác giả công trình khoa học này chưa có điều kiện làm rõ nội dung, PTLĐ của tỉnh ủy đối với CQT và chưa đề xuất những giải pháp chủ yếu tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với CQT. - Vị trí cầm quyền và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong điều kiện mới, do Đỗ Hoài Nam chủ biên [74]. Cuốn sách giới thiệu về đảng cầm quyền trong HTCT ở một số nước tư bản chủ nghĩa và sự cầm quyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong điều kiện cải cách, mở cửa, xây dựng chủ nghĩa xã hội mang đặc sắc Trung Quốc.

Cuốn sách tập trung luận giải những vấn đề về lý luận và thực tiễn về vị trí cầm quyền và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN, xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân và hội nhập quốc tế. Trên cơ sở đó, các tác giả đề xuất một số quan điểm, nội dung và giải pháp nâng cao vị trí cầm quyền và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đến năm 2010 và tầm 7 nhìn đến năm 2020. Tập thể tác giả đề xuất giải pháp đổi mới PTLĐ của Đảng, trong đó khâu mấu chốt, đột phá là đổi mới PTLĐ của Đảng đối với Nhà nước, song chưa đề cập đến giải pháp đổi mới PTLĐ của cấp ủy địa phương đối với chính quyền cùng cấp. - Đổi mới quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị ở Việt Nam, do Lê Hữu Nghĩa, Hoàng Chí Bảo, Bùi Đình Bôn đồng chủ biên [82].

Cuốn sách cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức CT - XH ở nước ta hiện nay. Về mối quan hệ giữa Đảng và Nhà nước, công trình nghiên cứu này có những luận giải sắc sảo, nhất là về nội dung và phương thức Đảng lãnh đạo Nhà nước. Các tác giả cho rằng, nội dung lãnh đạo quan trọng hàng đầu của Đảng đối với Nhà nước là bảo đảm cho Nhà nước ta thực sự là Nhà nước của dân, do dân, vì dân, một Nhà nước trong sạch, dân chủ và hiện đại. Đảng lãnh đạo nhưng không phải làm thay Nhà nước, Nhà nước phải có thực quyền.

Từ định hướng đó, các tác giả xác định rõ nội dung Đảng lãnh đạo Nhà nước: định ra đường lối, chủ trương, chính sách cho hoạt động của Nhà nước bằng các nghị quyết; lãnh đạo về công tác tư tưởng, tổ chức, cán bộ đối với các cơ quan nhà nước; lãnh đạo việc thực hiện các nghị quyết trong hệ thống các cơ quan nhà nước, trước hết và chủ yếu là lãnh đạo việc cụ thể hóa nghị quyết của Đảng thành các văn bản pháp luật của Nhà nước; lãnh đạo công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các nghị quyết của Đảng trong các cơ quan Nhà nước. Công trình đã tập trung nghiên cứu về vấn đề đổi mới PTLĐ của Đảng đối với Nhà nước, song chưa đề cập đến vấn đề đổi mới quan hệ giữa cấp ủy đảng địa phương với chính quyền cùng cấp. - Đảng Cộng sản cầm quyền - nội dung và phương thức cầm quyền của Đảng, do Nguyễn Văn Huyên chủ biên [63]. Công trình nghiên cứu này khẳng định rõ vấn đề sống còn của Đảng, của chế độ ta là đổi mới phương thức cầm quyền của Đảng để trong điều kiện một Đảng duy nhất cầm quyền mà không trở thành chuyên quyền, độc đoán.

Từ đó, các tác giả luận giải rõ yêu cầu đổi mới phương thức cầm quyền của Đảng nhằm đáp ứng tính đặc thù của điều kiện một đảng duy nhất cầm quyền. Trong công trình nghiên cứu này, các tác giả bước đầu quan tâm nghiên cứu 8 về sự lãnh đạo của cấp ủy đảng đối với chính quyền địa phương cùng cấp và đề xuất năm giải pháp, bao gồm: (i) Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên về những vấn đề chủ yếu liên quan trực tiếp đến sự lãnh đạo của cấp ủy đảng đối với chính quyền địa phương; (ii) Kiện toàn cấp ủy đảng, nâng cao trình độ mọi mặt và năng lực lãnh đạo của cấp ủy đối với chính quyền địa phương; (iii) Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ PTLĐ của cấp ủy đối với chính quyền địa phương; (iv) Phát huy mạnh mẽ vai trò của MTTQ và các tổ chức CT - XH, các phương tiện thông tin đại chúng địa phương cùng tham gia vào việc tăng cường, nâng cao chất lượng lãnh đạo của cấp ủy đối với chính quyền địa phương; (v) Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát. Cuốn sách này chưa có điều kiện tập trung nghiên cứu nội dung và PTLĐ của tỉnh ủy đối với CQT. - Thể chế Đảng cầm quyền: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, do Đặng Đình Tân, Đặng Minh Tuấn chủ biên [111].

Cuốn sách này tập trung luận giải về vấn đề thể chế đảng cầm quyền, thể chế Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước trong quá trình đổi mới ở Việt Nam. Các tác giả đề xuất sáu định hướng, sáu giải pháp chung và một số giải pháp cụ thể nhằm tiếp tục đổi mới thể chế Đảng lãnh đạo Nhà nước trong giai đoạn hiện nay. Công trình này tuy không trực tiếp nghiên cứu về tỉnh ủy lãnh đạo CQT nhưng góp phần làm rõ hơn chức năng lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, cung cấp cách tiếp cận và giải quyết vấn đề Đảng lãnh đạo từ góc độ của thể chế. - Thẩm quyền và trách nhiệm của đảng cầm quyền và nhà nước trong việc thực hiện quyền lực của nhân dân, do Lê Hữu Nghĩa, Bùi Đình Bôn chủ biên [83].

Cuốn sách trình bày cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp nâng cao thẩm quyền, trách nhiệm của đảng cầm quyền và nhà nước trong việc thực hiện quyền lực của nhân dân. Các tác giả trình bày rõ tình trạng chồng chéo, lẫn lộn chức năng trong các quy định hiện hành về quyền lãnh đạo của Đảng và quyền quản lý, điều hành của Nhà nước trong quá trình thực hiện quyền lực của nhân dân. Sự phân định giữa chức năng lãnh đạo chính trị của Đảng và chức năng quản lý điều hành của Nhà nước không rõ ràng dẫn đến tình trạng suy giảm vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng và suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý của cơ quan nhà nước. Các tác giả chỉ rõ năm nguyên nhân sâu xa 9 và sáu nguyên nhân trực tiếp.

Trong đó, các tác giả tập trung phân tích hai nguyên nhân cơ bản: (i) Chưa xác định rõ, đúng đắn và chính xác vị trí, chức năng và nhiệm vụ của Đảng trong thể chế Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; (ii) Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống nhưng không bị xử lý nghiêm minh.