Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp khoa: Những vấn đề lý luận và thực tiễn trong công chứng chứng thực

Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp khoa công chứng chứng thực phân tích sâu các vấn đề lý luận và thực tiễn trong lĩnh vực công chứng hiện nay.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy
• Người hướng dẫn: PGSTS Nguyễn Thị Nga
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp Luật Hành Chính Nhà Nước
• Đề tài: Công Chứng, Chứng Thực - Những Vấn Đề Lý Luận Và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: Kỷ Yếu Hội Thảo Khoa Học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN CHẾ ĐỊNH CÔNG CHỨNG, CHỨNG THỰC
• 1.1. VÀI NÉT VỀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN CHẾ ĐỊNH CÔNG CHỨNG, CHỨNG THỰC
• 1.2. KHÁI NIỆM CÔNG CHỨNG, CHỨNG THỰC

Tóm tắt

I. Tổng quan về công chứng và chứng thực trong pháp luật Việt Nam

Công chứng và chứng thực là hai hoạt động pháp lý quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Chúng đóng vai trò bảo đảm tính hợp pháp và giá trị pháp lý của các giao dịch dân sự. Theo Luật Công chứng 2014, công chứng viên có trách nhiệm xác nhận tính chính xác và hợp pháp của các hợp đồng, giao dịch. Hoạt động này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch trong các giao dịch. Việc hiểu rõ về công chứng và chứng thực là cần thiết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho cá nhân và tổ chức.

1.1. Khái niệm công chứng và chứng thực trong pháp luật

Công chứng là hoạt động do công chứng viên thực hiện nhằm xác nhận tính chính xác và hợp pháp của các hợp đồng, giao dịch. Chứng thực là hoạt động của cơ quan nhà nước xác nhận tính chính xác của chữ ký, bản sao từ bản chính. Hai hoạt động này có sự khác biệt rõ ràng về thẩm quyền và nội dung thực hiện.

1.2. Lịch sử phát triển của công chứng và chứng thực tại Việt Nam

Hoạt động công chứng và chứng thực tại Việt Nam đã có từ thời kỳ Pháp thuộc. Sau năm 1945, các quy định về công chứng và chứng thực đã được hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn, từ Sắc lệnh số 51/SL đến Luật Công chứng 2014, phản ánh sự thay đổi trong nhận thức và yêu cầu của xã hội.

II. Những thách thức trong hoạt động công chứng và chứng thực hiện nay

Mặc dù công chứng và chứng thực đã được quy định rõ ràng trong pháp luật, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong quá trình thực hiện. Các vấn đề như sự thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật, sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng giữa các địa phương, và sự thiếu hụt về nguồn nhân lực chất lượng cao đang gây khó khăn cho hoạt động này. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả của công chứng và chứng thực.

2.1. Vấn đề thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật

Sự không đồng nhất trong các quy định về công chứng và chứng thực giữa các văn bản pháp luật khác nhau gây khó khăn cho việc áp dụng. Điều này dẫn đến tình trạng lúng túng trong thực hiện và giải quyết các tranh chấp phát sinh.

2.2. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao

Nguồn nhân lực cho hoạt động công chứng và chứng thực hiện nay còn thiếu về số lượng và chất lượng. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các nhiệm vụ của công chứng viên, từ đó làm giảm hiệu quả của hoạt động công chứng và chứng thực.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả công chứng và chứng thực

Để nâng cao hiệu quả của hoạt động công chứng và chứng thực, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc cải cách quy trình, tăng cường đào tạo cho công chứng viên, và ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động công chứng là những giải pháp cần thiết. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc thực hiện các giao dịch.

3.1. Cải cách quy trình công chứng và chứng thực

Cần thiết phải đơn giản hóa quy trình công chứng và chứng thực để giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân. Việc này có thể thực hiện thông qua việc rà soát và điều chỉnh các quy định hiện hành.

3.2. Tăng cường đào tạo cho công chứng viên

Đào tạo và nâng cao trình độ cho công chứng viên là rất quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật và kỹ năng thực hiện công chứng để nâng cao chất lượng dịch vụ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của công chứng và chứng thực trong đời sống

Công chứng và chứng thực có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức. Các giao dịch như mua bán nhà đất, hợp đồng vay mượn, và các giao dịch tài sản khác đều cần có sự tham gia của công chứng viên để đảm bảo tính hợp pháp. Việc áp dụng công chứng và chứng thực trong thực tiễn không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo sự tin tưởng giữa các bên tham gia giao dịch.

4.1. Vai trò của công chứng trong giao dịch bất động sản

Công chứng đóng vai trò quan trọng trong các giao dịch bất động sản, giúp xác nhận tính hợp pháp của hợp đồng mua bán, cho thuê, và chuyển nhượng tài sản. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi của các bên và giảm thiểu tranh chấp.

4.2. Chứng thực chữ ký trong các giao dịch dân sự

Chứng thực chữ ký là một phần không thể thiếu trong các giao dịch dân sự. Việc chứng thực giúp xác nhận tính chính xác của chữ ký, từ đó bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia giao dịch.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của công chứng và chứng thực

Công chứng và chứng thực là những hoạt động pháp lý không thể thiếu trong xã hội hiện đại. Để nâng cao hiệu quả hoạt động này, cần có sự đồng bộ trong quy định pháp luật, cải cách quy trình, và tăng cường đào tạo cho công chứng viên. Hướng phát triển tương lai của công chứng và chứng thực cần tập trung vào việc ứng dụng công nghệ thông tin, từ đó tạo ra một hệ thống công chứng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

5.1. Định hướng phát triển công chứng trong thời gian tới

Cần xây dựng một hệ thống công chứng hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu thời gian thực hiện. Điều này sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ công chứng hơn.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực công chứng

Việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực công chứng sẽ giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ các nước phát triển, từ đó cải thiện chất lượng dịch vụ công chứng và chứng thực trong nước.

Nội dung chính

BÁO CÁO NGHIÊN CỨU KHOA HỌC: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG CHỨNG, CHỨNG THỰC TẠI VIỆT NAM

---

Tóm tắt nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung giải quyết câu hỏi trọng tâm: Bản chất pháp lý và ranh giới phân định giữa hoạt động công chứng và chứng thực tại Việt Nam là gì, và những xung đột thể chế nào đang cản trở hiệu quả thực thi Luật Công chứng trong mối tương quan với hệ thống pháp luật chuyên ngành?

Bằng phương pháp tiếp cận liên ngành kết hợp phân tích quy phạm pháp luật (normative legal analysis), luật học so sánh (comparative law) giữa mô hình công chứng Latinh và Anglo-Saxon, cùng khảo cứu thực chứng lịch sử lập pháp từ năm 1945 đến nay, nghiên cứu đã làm rõ bản chất của công chứng là dịch vụ công do Nhà nước ủy nhiệm cho công chứng viên nhằm bảo đảm an toàn pháp lý tuyệt đối cho các giao dịch dân sự, kinh tế.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra sự khác biệt cốt lõi: công chứng bảo đảm cả tính xác thực và tính hợp pháp về mặt nội dung của hợp đồng, trong khi chứng thực chủ yếu mang tính chất thủ tục hành chính công nhằm xác nhận tính hiện hữu của sự kiện, hình thức văn bản. Đồng thời, nghiên cứu phát hiện nhiều "điểm nghẽn" pháp lý:

• Sự trùng lặp thẩm quyền kiểm tra giữa công chứng viên và Văn phòng đăng ký đất đai;
• Bất cập trong cơ chế định giá thương hiệu khi chuyển đổi Phòng công chứng sang Văn phòng công chứng;
• Xung đột quy định về tài sản riêng của vợ chồng trong giao dịch thế chấp quyền sử dụng đất.

Những phát hiện này mang lại hàm ý chính sách quan trọng cho tiến trình sửa đổi Luật Công chứng và hoàn thiện hệ thống thể chế bổ trợ tư pháp tại Việt Nam.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các giao dịch dân sự, kinh tế và thương mại—đặc biệt là giao dịch bất động sản—gia tăng nhanh chóng về cả số lượng lẫn quy mô giá trị. Để bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của công dân, phòng ngừa tranh chấp và giảm tải áp lực xét xử cho hệ thống Tòa án, thiết chế công chứng giữ vai trò như một "lá chắn" an toàn pháp lý tiền kiểm.

flowchart TD
    A["Nhu cầu giao dịch dân sự & thương mại tăng cao"] --> B["Nguy cơ rủi ro pháp lý & tranh chấp tài sản"]
    B --> C["Thiết chế Công chứng & Chứng thực"]
    C --> D["Công chứng: Bảo đảm tính hợp pháp nội dung (Hệ Latinh)"]
    C --> E["Chứng thực: Xác nhận sự kiện hành chính hình thức"]
    D --> F["An toàn pháp lý & Giảm tải cho Tòa án"]
    E --> F

Trải qua nhiều thập kỷ phát triển, từ các sắc lệnh ban đầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh (Sắc lệnh số 59/SL năm 1945, Sắc lệnh số 85/SL năm 1952) qua các Thông tư 574/QLTP (1987), Nghị định 45/HĐBT (1991), Nghị định 31/CP (1996), Nghị định 75/2000/NĐ-CP, đến Luật Công chứng 2006 và Luật Công chứng 2014, hoạt động công chứng tại Việt Nam đã chuyển đổi căn bản từ mô hình công chứng hành chính nhà nước sang mô hình công chứng tự do theo hệ thống công chứng Latinh (Civil Law Notaries), đồng thời đẩy mạnh chủ trương xã hội hóa.

Tuy nhiên, khoảng trống nghiên cứu (research gap) vẫn hiện hữu sâu sắc:

• Sự phân định giữa "công chứng" và "chứng thực" qua các thời kỳ còn nhiều giai đoạn bị đánh đồng, gây nhầm lẫn về thẩm quyền và giá trị pháp lý;
• Mối tương tác giữa Luật Công chứng 2014 với Bộ luật Dân sự 2015, Luật Đất đai 2013 và Luật Hôn nhân & Gia đình 2014 bộc lộ nhiều điểm thiếu đồng bộ;
• Các rủi ro thực tiễn như tình trạng giấy tờ giả mạo, áp lực công chứng bản dịch ngoại ngữ, và cơ chế chuyển đổi mô hình tổ chức hành nghề công chứng chưa được giải quyết thấu đáo.

Nghiên cứu có tính cấp thiết cao, đóng góp cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc nhằm phục vụ mục tiêu cải cách tư pháp và hội nhập Liên minh Công chứng Quốc tế (UINL).

---

Methodology và approach

Nghiên cứu áp dụng thiết kế nghiên cứu đa tầng kết hợp phân tích lý thuyết chuẩn tắc với khảo cứu thực nghiệm sâu rộng:

flowchart LR
    A["Thiết kế nghiên cứu"] --> B["Rà soát lập pháp lịch sử<br>(1945 - 2018)"]
    A --> C["Luật học so sánh<br>(Latinh vs Anglo-Saxon)"]
    A --> D["Khảo sát thực chứng<br>(Hà Nội, TP.HCM & Địa phương)"]
    B & C & D --> E["Phân tích quy phạm & Tổng hợp chính sách"]

1. Phương pháp thu thập dữ liệu

• Hệ thống văn bản pháp lý lịch sử và hiện hành: Rà soát toàn diện các văn bản quy phạm pháp luật từ năm 1945 đến thời điểm hiện hành, bao gồm Sắc lệnh 59/SL, Sắc lệnh 85/SL, Thông tư 574/QLTP, Nghị định 45/HĐBT, Nghị định 31/CP, Nghị định 75/2000/NĐ-CP, Nghị định 79/2007/NĐ-CP, Nghị định 23/2015/NĐ-CP, Luật Công chứng 2006, Luật Công chứng 2014 và các thông tư hướng dẫn liên tịch.
• Dữ liệu thực tiễn và án lệ: Thu thập hồ sơ thực tế, báo cáo nghiệp vụ từ Cục Bổ trợ Tư pháp (Bộ Tư pháp), Sở Tư pháp và các tổ chức hành nghề công chứng (Phòng công chứng, Văn phòng công chứng) tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh cùng các tỉnh thành trên cả nước.
• Nghiên cứu luật học so sánh quốc tế: Đối chiếu mô hình tổ chức và giá trị pháp lý của văn bản công chứng giữa hệ thống Công chứng Latinh (Civil Law - điển hình tại Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản) và hệ thống Công chứng Anglo-Saxon (Common Law - điển hình tại Anh, Mỹ).

2. Kỹ thuật phân tích

• Phân tích quy phạm (Normative Legal Analysis): Mổ xẻ cấu trúc ngữ nghĩa và logic pháp lý của các điều khoản luật điều chỉnh hợp đồng, thẩm quyền công chứng, chứng thực và giao dịch bảo đảm.
• Phương pháp lịch sử - cụ thể: Theo dõi tiến trình tiến hóa của các khái niệm pháp lý qua từng thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
• Phương pháp phân tích tác động chính sách (Policy Impact Analysis): Đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của chính sách xã hội hóa công chứng đối với nguồn thu ngân sách, giảm biên chế hành chính và nâng cao chất lượng an toàn giao dịch.

3. Độ tin cậy và tính hợp thức

Dữ liệu nghiên cứu được bảo đảm tính chuẩn xác cao nhờ sự tham gia trực tiếp của các chuyên gia đầu ngành từ Trường Đại học Luật Hà Nội, các nhà hoạch định chính sách của Bộ Tư pháp và các công chứng viên dày dặn kinh nghiệm thực tế.

---

Phát hiện chính

graph TD
    subgraph "Các phát hiện trọng tâm"
        F1["1. Bản chất pháp lý: Công chứng ≠ Chứng thực"]
        F2["2. Sự chồng chéo thẩm quyền giữa CCV & VP Đăng ký đất đai"]
        F3["3. Xung đột quy định tài sản vợ chồng & Thế chấp QSDĐ"]
        F4["4. Vướng mắc định giá & Xã hội hóa tổ chức công chứng"]
    end

1. Phân định dứt khoát bản chất pháp lý giữa Công chứng và Chứng thực

Nghiên cứu khẳng định sự phân biệt mang tính bản chất giữa hai chế định:

• Công chứng: Do công chứng viên—chức danh tư pháp được đào tạo và bổ nhiệm theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt—thực hiện. Công chứng viên chịu trách nhiệm pháp lý toàn diện về cả tính xác thực lẫn tính hợp pháp, không trái đạo đức xã hội của nội dung hợp đồng, giao dịch. Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ không phải chứng minh (trừ khi bị Tòa án tuyên bố vô hiệu) và có giá trị thi hành trực tiếp.
• Chứng thực: Do cán bộ công quyền (UBND cấp xã, Phòng Tư pháp) thực hiện, bản chất là thủ tục hành chính công. Người thực hiện chứng thực chỉ ghi nhận sự kiện thực tế (chữ ký do đương sự tự ký, bản sao đúng với bản chính, thời gian giao kết) mà không chịu trách nhiệm bảo đảm tính hợp pháp về mặt nội dung của thỏa thuận.

2. Sự chồng chéo giữa Công chứng và Đăng ký giao dịch bảo đảm

Nghiên cứu chỉ ra nghịch lý trong thực tiễn: Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất đã được công chứng viên kiểm tra chặt chẽ về năng lực hành vi dân sự, quyền sở hữu và nội dung hợp pháp, nhưng khi nộp hồ sơ tại Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất lại bị cơ quan này thẩm tra lại nội dung hợp đồng. Điều này dẫn tới sự trùng lặp thủ tục, kéo dài thời gian và xâm hại nguyên tắc "văn bản công chứng có giá trị chứng cứ" quy định tại Khoản 3 Điều 5 Luật Công chứng.

3. "Điểm nghẽn" trong thế chấp tài sản và quy định về tài sản riêng của vợ chồng

Nghiên cứu phát hiện sự mâu thuẫn giữa các luật chuyên ngành trong xử lý tài sản thế chấp:

• Xung đột tại Khoản 4 Điều 98 Luật Đất đai 2013: Quy định cho phép Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) ghi tên một người nếu có thỏa thuận của vợ chồng đã tạo ra hai cách hiểu đối lập: (1) Chỉ là đại diện đứng tên, khi định đoạt vẫn phải có chữ ký của cả hai; (2) Là tài sản riêng, người đứng tên toàn quyền thế chấp. Sự thiếu rõ ràng này buộc nhiều văn phòng công chứng phải áp dụng thủ tục "lách luật" (yêu cầu cam kết nguồn gốc tiền) để phòng ngừa rủi ro.
• Thế chấp quyền sử dụng đất khi tài sản trên đất chưa đăng ký: Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 318, 325) và các nghị định về giao dịch bảo đảm trao quyền cho bên nhận thế chấp xử lý cả nhà ở/công trình chưa đăng ký quyền sở hữu gắn liền với đất, tạo ra sự xung đột với nguyên tắc tự do thỏa thuận hợp đồng và gây khó khăn lớn cho công chứng viên khi lập văn bản công chứng.

4. Bất cập trong cơ chế quản lý và xã hội hóa nghề công chứng

• Định giá thương hiệu khi chuyển đổi Phòng công chứng: Việc áp dụng quy định "đấu giá" khi chuyển đổi Phòng công chứng sang Văn phòng công chứng bộc lộ điểm bất khả thi: tài sản hữu hình thuộc sở hữu nhà nước, trong khi giá trị cốt lõi là uy tín và thương hiệu vô hình do chính đội ngũ công chứng viên gầy dựng nhiều năm, dẫn đến nghịch lý công chứng viên phải tự bỏ tiền mua lại thành quả của chính mình.
• Trách nhiệm bất khả thi đối với bản dịch: Khoản 3 Điều 61 Luật Công chứng 2014 yêu cầu công chứng viên chứng nhận "nội dung bản dịch chính xác, hợp pháp", trong khi công chứng viên không thể am hiểu mọi ngoại ngữ, tạo ra rủi ro nghề nghiệp nghiêm trọng.

---

Đóng góp khoa học

Phương diện	Nội dung đóng góp cụ thể
Đóng góp về mặt lý luận (Theoretical Contributions)	Chuẩn hóa hệ thống khái niệm nền tảng về an toàn pháp lý phòng ngừa, giá trị chứng cứ và hiệu lực thi hành của văn bản công chứng theo trường phái Latinh; giải quyết dứt điểm các tranh luận lý thuyết về sự phân định ranh giới giữa công chứng nội dung và chứng thực hành chính.
Đổi mới về phương pháp tiếp cận (Methodological Innovations)	Kết hợp đa tầng giữa phân tích cấu trúc quy phạm pháp luật nội dung (Dân sự, Đất đai, Hôn nhân gia đình) với luật tố tụng (chứng cứ dân sự, thẩm quyền xét xử của Tòa án), đặt hoạt động công chứng trong mối quan hệ hữu cơ với hệ thống bảo vệ quyền tài sản toàn diện.
Đóng góp thực tiễn & Chính sách (Practical & Policy Implications)	Đề xuất giải pháp sửa đổi Luật Công chứng: chuyển trách nhiệm nội dung bản dịch sang người dịch (công chứng viên chỉ chứng thực chữ ký), chuẩn hóa hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất, thiết lập ranh giới thẩm quyền giữa Văn phòng công chứng và Văn phòng đăng ký đất đai, và ban hành quy chế bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp thống nhất.

---

Đối tượng quan tâm

graph LR
    User["Đối tượng tiếp cận tài liệu"]
    User --> A["Nhà nghiên cứu & Giảng viên Luật"]
    User --> B["Công chứng viên & Văn phòng Công chứng"]
    User --> C["Cơ quan hoạch định chính sách (Bộ Tư pháp)"]
    User --> D["Tổ chức tín dụng & Luật sư"]

• Nhà nghiên cứu và Giảng viên, Sinh viên ngành Luật: Tài liệu cung cấp bức tranh toàn cảnh và sâu sắc về lịch sử lập pháp, lý luận bổ trợ tư pháp và các phân tích so sánh hệ thống pháp luật quốc tế phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu.
• Công chứng viên và Tổ chức hành nghề công chứng: Nguồn tài liệu tham khảo thiết thực về kỹ năng nghiệp vụ, nhận diện và xử lý các điểm rủi ro pháp lý phức tạp trong giao dịch bất động sản, thừa kế, thế chấp và bảo đảm an toàn nghề nghiệp.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Cơ quan lập pháp (Bộ Tư pháp, Quốc hội): Cung cấp các luận cứ khoa học, căn cứ thực tiễn sắc bén phục vụ trực tiếp cho việc rà soát, sửa đổi Luật Công chứng và các luật chuyên ngành liên quan.
• Ngân hàng, Tổ chức tín dụng và Đội ngũ Luật sư: Giúp tối ưu hóa quy trình thẩm định pháp lý hợp đồng thế chấp, nhận diện rủi ro liên quan đến tài sản chung/riêng của vợ chồng nhằm bảo đảm khả năng thu hồi nợ và thi hành hợp đồng.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Phát hiện quan trọng nhất của công trình nghiên cứu là gì?

Phát hiện cốt lõi là việc làm rõ bản chất công chứng theo mô hình Latinh là hoạt động chứng nhận tính hợp pháp và xác thực về mặt nội dung, mang lại giá trị chứng cứ cao nhất; đồng thời vạch rõ sự xung đột thẩm quyền giữa công chứng viên và cơ quan đăng ký đất đai cùng những bất cập trong quy định tài sản vợ chồng tại Luật Đất đai 2013.

2. Phương pháp nghiên cứu của tài liệu có điểm gì đặc biệt?

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa tiếp cận lịch sử lập pháp (từ 1945 đến nay), luật học so sánh quốc tế (mô hình Latinh vs Anglo-Saxon) và đối chiếu thực tế các "điểm nghẽn" khi áp dụng đồng thời nhiều đạo luật lớn (Luật Công chứng, Bộ luật Dân sự, Luật Đất đai).

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) không?

Hoàn toàn có thể. Toàn bộ các phát hiện lý luận và kiến nghị thực tiễn đều có giá trị ứng dụng thống nhất trên toàn lãnh thổ Việt Nam và áp dụng trực tiếp cho mọi tổ chức hành nghề công chứng, cơ quan tư pháp và tòa án các cấp.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần triển khai là gì?

Cần mở rộng nghiên cứu về công chứng điện tử (e-notary), chuyển đổi số trong cơ sở dữ liệu công chứng liên thông toàn quốc, và cơ chế liên kết dữ liệu đất đai - dân cư quốc gia với hoạt động công chứng.

5. Ứng dụng thực tiễn lớn nhất của nghiên cứu này là gì?

Cung cấp giải pháp kỹ thuật lập pháp để sửa đổi Luật Công chứng, hoàn thiện quy trình xử lý hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và xây dựng quy chế bảo vệ an toàn pháp lý cho người dân tham gia giao dịch tài sản.

---

Kết luận

Nghiên cứu trong Kỷ yếu hội thảo khoa học đã xây dựng một nền tảng lý luận vững chắc và phản ánh toàn diện thực trạng thi hành pháp luật về công chứng, chứng thực tại Việt Nam. Bằng việc phân tích sâu sắc các khía cạnh lịch sử, so sánh quốc tế và thực tiễn áp dụng, công trình đã định vị chính xác vai trò "thẩm phán hợp đồng" của công chứng viên trong bảo đảm trật tự an toàn giao dịch dân sự.

Trong giai đoạn tới, việc sửa đổi, bổ sung Luật Công chứng và đồng bộ hóa với hệ thống pháp luật chuyên ngành là đòi hỏi tất yếu khách quan, nhằm kiến tạo một nền tư pháp hiện đại, minh bạch và hội nhập quốc tế toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC KỶ YEU HỘI THẢO KHOA HỌC CÔNG CHỨNG, CHỨNG THỰC - NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN HÀ NỘI, 2/11/2018 MỤC LỤC TT Tenh Tr ¡— | isin cng ching, ching te i Te Nggẫn Ngoc Eich ‘Mit vấn đ liên quan én chế inh công chứng, chứng thực 5 Nọẫn Vin Vẽ ha tank Tn hv plat btn ap ATW nông những va ww lường hoàn 3 ain 0 The GYC Li Thị Thúy ¿ [NB Rink cing ching Svittaam P TỶ Hoàng Quée Hồng Tas. Ngyễn Thu Tưng |_| Core ching va x Na oe cong ching 6 VeTaom 5 TỶ Hoàng Quée Hồng | “2 c— |OwRcdodeknhnghirbg ching _ ¬ Thể Nguyễn Thủy Link | ` Chuyên lim chon công ching, ching thục hợp đồng, go dich của cá nhân 1 1 jane 31 TS. Nevin Ngọ Bich Thể Ny g_ | Gis ts wha ote vin bin cng ching a 7inn vi cae vide công ng ching ching theotheo hật công chiching hật cong ng 22014 s 1s. Tp | Hon ding cing ching hop ding hệ chipqayin arding đất ˆ PGSTS Nguyễn Thi Nga | “” “Thục bang của việ giả miso gly fii bong hoạt đồng công ching bì AI thank phố ha nd va mots bin pha He phục ` 50 CC? Ngyẫn Cí Tin 12 [The ee cag te ching hee binwo hin Nhhvà ching tực okt ? The Lé Te Ti Hồng 13 _ | Tae cing ching hop ing, giao ich ð Tas- GVC- Li Ta Thúy CCV Nagin Gí Trần Tito van G về thà he công ching hợp đồng, gio dich tho quy @inh cia hat 14.

| cong ching 2014 6 Thể Hoàng Ti Lm Phương "Một sô bật cập wong các quy đnh pháp atv? xã pati pam hình chin liên 15 | quan dén host đồng công chứng hện nay, 1 in Hoàng Mật ig | We tb im ip nat iw wR ie hoi ag công cing móc teeny] ộ TỶ Ta Quang Ngọc Thể Hoàng Th Lm Phương 9 KHÁI NIỆM CONG CHUNG, CHUNG THYC TS. Nguyễn Ngoc Bich Tring ĐH Luật Ha Nài 1. Khái niện công chứng chứng thực qua các gii đoạn phát trién cũa pháp luật về sông chứng chứng thue. Phép luật hin hành quy định đồng thời công ching, chứng th là ha loại hoạt động de nhau mặc đủ, về tính chat sông ching, ching thc độn À hoại động ching nhân cia người s6 thêm quyên va qua do to lập giá tị phap lý cho các đôi tượng được công chứng, ching thục, Tuy nhiên, Khai niệm công chứng, chứng thục như cách hiệu hiện nay chỉ mới được xác Tập thời gian gin đây, l “Các hoạt đồng có tính chit như công chứng, ching thục ngày nay đ xuất hiện từ xa xua ‘voi rất nhiều cách thức thực hiện khác nhau Công chứng chính thúc được thục hiện & Việt ‘Nam khi thee én Pháp xâm lược nước ta Hoạt động công chứng ở giai đoạn nay déu áp dụng quy ảnh về “TH he các gy 19 leo Ute cae hot ng th hc ông chôn.

chứng thục, ching nhin) ở ít of các cập đều chuyên gio cho các cơ quan chinh quyén cach rang mới đc thánh lập thực hién rong đó bao gồm rễ th tue các Ki tóc chuyền ch bat đồng sin l lon vite cô thé được cổng ching tước kin. Như vậy, theo Sắc lệnh sô SOISL việc Xác nhân vào các khế woe (hop đông) vẻ bat đông sin được gọi là thị ue. Tiếp 4, ngày 29/00/1952 Sắc lệnh số SSISL vẻ “The lệ chước bạ vẻ việc mm, bán, cho, độ nhà cin, wong Gat” được ban hành, Theo ba Sắc nh nay, một việc chimg nhận các gi to gho cho US ‘ban kháng chiến hành chính các cấp thực kiện. tong gi doen mày không con 6 chứ thực hién host đồng công ching ‘Din nêm 1987 Bộ Tw pháp ban hành Thông tr 574/QLTPEE ngày 101011987 vé công chứng nhà ane.

Thông lư này quy Ảnh các hoạ động ching nhận eke Ủy bạn nhân din cập "huyệnvà cập xã vio các lại giay ty cho người din như. chứng the chữ ý, chứng nhận Bản sao gi) lờ Là Mậu, chứng nhện gây Hp quân; chứng nhận ede hop ding vệ chyễn ach từ ác hay tờ s giá tn pháp ý Mác, ching nhận ä chíc và vin bối thun phan chư tà nth Ba cạnh Thong ting quy đmh vậc thin lp các Phong công ching chuyên Sách ở Ha Nes, thánh hô HO Chí Minh và ác tink tành phố lon có nb edu. Te eae Phòng công ching, công chứng viênlà ngời chuyên tách fe hi ed việc công chứng. Như vẫy, theo Thông tr sở STAIQLTPE.

st cả cc việc chứng nhận tụ UBND cập huyện, cap 28 hay do Phong công chứng thực iận đều gọi công chứng nhà nước Công ching với tr cách 1ã một loại host động chuyên trách chỉ thực sự được gỉ nhận từ "Nhị inh 99 45THDBT ngày 2102/1991 của Hội ding bề trường và sau G là Nghị ảnh 3UCP gay 1/5/1996 cin Chỉnh phủ vẻ 15 chức và hoạt đồng công chứng, Thông te 99 574OLTPE, ‘Nght Ảnh 457HDBT va Neha Ảnh SI/CP mắc du tên goi la guy nh về công ching nhà nước ing nôi dưng bên tong vin quy dh về công chứng nhà nước va quy Ảnh vẻ chứng thực ‘vast pin biệt giữ công ching, ching thực không xổ tàng. Host đồng công ching được thc Jn hủ Vin phòng công ching nhà nước (rực hep do công chúng viên chứng), bro gồm cả ching hợp đồng, gia dich cả bin seo, chữ ky. UBND cap huyện zã thực hiện việc chứng 1 thực bản mo, hi những nơi ch có ổ chức công chứng thi UBND ching thục các hợp đồng gio dich ĐỀ dap ứng yên cat cin công din ở nước ngoài, Nghị đnh cũng đã quy dah việc ong chứng, cing thực của cơ quan dei độn ngoại gơ, đi en inh sựcủx Việt Namo nước got, l "Ngày 08/12/2000 Chính phd ban hành Nghị dinh số 75/2000/NĐ-CP Vì công ching, chứng the thấy thé cho Nghĩ dh 3UCP. Nêu ar Nghĩ inh 3U/CP quy dink vé công chúng hả nộ thi Nghị ih 75/2000/NĐ.CP quy inh vé công chứng, chứng th và Nghị ảnh này” "bước đu có sự lách bạch giữa công ching và ching thục Tuy nhiên khái nệm công ching, chứng thục cả được phân biệt ở hia cạnh chi the thục Biện Cũng một việc, nên do Phòng Công ching th hiện thi được goi là công ching, còn néu do UBND cấp huyện, cập sổ the Tiến thi được gọi là chứng thục, phạm viva nội ng, tinh chất công việc không được phân bist xổ ring, Cu the, Nghi ảnh 20 13D000/NĐ.CP quy dink: “ Công chứng lì ộc Phòng Cong chứng ching whan nh xe thr cũ hợp đẳng được go tắt hoặc gao ch thác được sác lập tong quam lệ dn sr, nh tệ thương mar về quan hệ a hã Re (san diy get là hợp đồng pao ảch) và tpÌ de Húc heo guy Ảnh của Ngi ảnh ny.

2 Cag thực Ta wee Up Ban niên dân cậy huộn cp x enn toy gật, lợp dng, ao dich vã chữý cú cá thie Hong cis Bly Woes ak ste Bee bee Ee ‘ah này XĐiệu 2) “Hep đồng gao ảch, hin sao gỗ 1, to lục vi cho vật furs lận các giao dich và bin deh gly tờ đã được Phòng Công ching chứng nhận theo guy Bh tas Nghe ih này go là vặn bẩn công ching Hep ding,giao dich ấn se gây tà và cữ ý ccd nhân trong các gây t phevu choMắc the nin các giao ‘ich để được Uy ban nhôn dan cắp Muyên,cáp xd chứng fietheo quy ảnh ta Nel ih này got là văn bẩm chứng thực "(Điều 14). (Quy là tạo điều kiện dinh về công chứng, chồng thục như Nghị định s 75J2000/NĐ-CP thuần lợ cho cá nhân, 16 chức Ida cản cén ching nhân các hop đồng, gio dich hoặc giy vì Phong công chứng chỉ được thinh lập cấp th không dip img được yêu cầu của nhân dân. Tuy nhiên nêu Phong công chứng la chức chuyên hách the hiện vite ching nhin với các công chứng viên được dio tao theo tiêu chuẩn riếng thì UBND cắp huyện, cấp xã là cơ quan. Thông chuyên bách bên cạnh vie ching fhe com phải thực haga nhiêu nhềm vụ quyền Bạn thác Mit khác, đội ng công chức cing không được đảo ho để chuyên thự hiện việc ching thục Vi th, nên nê cong chứng, chứng thục không được phin bột với nhau về thơm ví nội dang hay tn chat má chỉ phân biệt ð chi th thực én tủ ch the dap ứng được yên củ bảo cv các hop đồng, giao dịch Ngày 29/11/2006, Quốc hồi đã thông qua Luật công ching, có hiệu lục từ ngày 012007.

Theo Luật, công ching viên chỉ tập rng chứng nhên các hợp đồng, gio dịch din sự mà không thục hiển cá việc ching thực như chang thọ bản sao, chưng thục chữ ký. Các ‘ale nay được chuyên gio vệ cho Phong Tw pháp thuộc UBND cấp huyện và UBND cập xã "heo quy dink tủ Nghị dink s T82001IXĐ - CP ngày 1815/2007 cin Chính phủ, Như vậy: rau lâu Luật công chứng và Nghỉ đụh sở 792001/NĐ - CP được ban lánh thi công chúng và chứng thục df được phan bit rang Thứ nhắc vẻ thẩm quyền công ching, ching thw. Công ching được thục hận bởi công ching vin cia 1 chức hành nghệ công ching. Con ching thức dae thc hiện bi công chức của Phong tr pháp thuốc UBND cép hoyện và UBND cáp zã Thí lụa, đỗi twong cin công chứng, ching tực.

Đôi tượng công ching là ác hợp đồng, giao dich Đôi trọng cia chứng thực là bên so rb chí, chữ ký: Thí ba, sôi dụng, phoma vì công ching, ching the. Nếu công chứng viên chứng nhấn fh xáctơ, ôh lợp pháp cũa hap đồng go ch Khác (au độ ga là hợp đồng gio deh) Bằng vin bản mù theo quy inh của pháp luật ph công chứng hoặc cá nhân 18 chức tr ngiyện yêu cầu công ching (Điều 2 Luật công chứng 2006) thi người có thẩm quyền chứng thực chỉ chứng nhân sự thực cia sự việc, sư vật `Như vậy, theo Luật Công chứng và Nghị định sở 79/2001/NĐ - CP thi công chứng vid “không thục hiện công chứng ban sao, chữ ký (la đối trong cia chứng thực) và người co thâm. quyền chứng thục lai không có quyên chứng thục hợp dông, giao dich la đôi tượng cia công chứng, Vìthể sau khi Luật công chứng 2006 và Ngh định sẽ 792007IND — CP co hiệu lực các in phương đã tin hành chuyên đội đ bảo dam tích bạch gite công ching va chúng the.