Chương 1, thực tiễn tại Chương 2, tác giả kiến nghị các giải pháp dé nâng cao hiệu quả hoạt động lập vi bằng với mong muốn đây sé là hoạt đông đặc thù, mũi nhon của Thừa phát lại, được tôi ưu hoa trong việc sử dung dé dam bao được quyền va lợi ích chính dang của người dân, hoạt động tư pháp ngày cảng được củng có. ll NOIDUNG CHUONG 1: NHUNG VAN BE CHUNG VE HOẠT ĐỘNG LẬP VI BẰNG CUA THỪA PHAT LAI 11. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của hoạt động lập vibằng 1.11 Khải niềm hoạt động iâp vi bằng Thuật ngữ Thừa phát lại là một thuật ngữ có nguồn gốc từ Hán Việt. " Thừa” có nghĩa là tuân lệnh, phục tùng mệnh lệnh cấp trên; “phát lại” có nghĩa là “cho, gửi, tra lai hoặc đưa cái gi đó cho ai đó”.
Theo "Từ điển Han Việt” của Dao Duy Anh, Thừa phát lại lả “người thuộc Toa sơ thâm hoặc Tòa án dia phương, chiu trách nhiệm phân phát tải liệu, thi hành các phán quyết của Toa án hoặc có nhiệm vụ thu tải sản”. Theo Từ điển Đại Việt, Thừa phát lại là “người chuyên truyền lệnh của toa án trong việc thi hành an”? Từ điển tiếng Việt định nghĩa Thừa phát lại la “Người đứng đầu tòa án, là người có năng lực truyền, thi hanh án và truy tô những vụ án trái pháp luật tại trận”. Dưới góc độ pháp luật, Thừa phát lai được định nghĩa là “người lam công chức chuyên tông dat tài liệu, thi hanh án hoặc thu hôi tải sản”'. Tuy có nhiều cách diễn đạt khác nhau nhưng các văn bản trên đều định nghĩa Thừa phat lai là người không phải là “cong lại”, không hưởng lương từ ngân sách nha nước nhưng có lam mét số công việc có tinh chat quyền lực nha nước.
Đây được coi 1a một chức danh bé trợ tư pháp, phụ tá pháp lý cho Toa án. Dưới góc đô pháp luật, Thừa phát lại được ghi nhận tai khoản 1, Điều 2 Nghĩ định 08/2020/NĐ-CP về tổ chức và hoạt đông của Thừa phát lại như sau: “Thừa phát lại là người có đủ tiêu chuẩn được Nhà nước bỗ nhiệm dé thực hiện tông đạt, lập vi bằng. xác minh điều kiện thi hành an đân sự tổ chức thi ` Viện Ngân ngit (2012), Từ điển tiếng Việt, Nxb Hong Đức ,tr 977 076 * Viện Khoa học pháp lý (2006), Từ điển pháp luật, Neb Bích khoa toàn ther & Nob Tư pháp trang 756 12 hành aa dân sự theo quy định của Nghị dinh này và pháp inât có liên quan” Theo quy định này, chức danh Thừa phát lai mang hai đặc trưng: Thứ nhất, đây là người được cơ quan Nha nước có thầm quyên bô nhiệm theo trình tự, thủ tục nhật định khi có đủ các tiêu chuẩn, thứ hai, Thừa phát lại là người thực hiện các công việc mang tính quyên lực nha nước gồm: tong dat, lập vi bang và các công việc khác”. Về vi bằng, đây là một thuật ngữ được sử dụng từ thời điểm chế định Thừa phát lại mới du nhập vào nước ta thời Pháp thuộc.
Đến khi chế định Thừa phát lại được áp dụng trở lại ở nước ta, thuật ngữ nay van được tiếp tục sử dụng Theo Từ điển Tiếng Việt thì vi bằng có nghĩa động từ là “lam bằng. đùng làm chứng cứ”, nghĩa danh từ là “ Biên bản, tờ giấy ghi qua một việc vừa xá) ra với tat cd chi tiết, có chit ij} tên của nhitng người chứng và nhà đương cuộc "Ê Từ điển Hán - Việt hiện đại cũng có tương tự khi định nghĩa vi bằng là “ding làm bằng chứng”. Căn cứ khoăn 3 Điều 2 Nghị định 08/2020/NĐ-CP “Vi bằng là văn bản ghi nhận sự kiện, hành vì co that do Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến, lập theo yêu cau của cả nhân cơ quan, 16 chức theo quy định của Nghị định 08/2020/NĐ-CP” Từ phân tích trên, có thé rút ra kết luận hoạt đông lập vi bằng của Thừa phát lại là hoạt động của tô chức có tính chất công nhằm ghi nhận, chứng kién các sự kiện, hành vi theo yêu câu của khách hang theo đúng trình tự, thủ tục được pháp luật quy định 1. Đặc điểm hoạt đông lap vi bằng Hoat động lập vi bằng được thực hiện bởi Thừa phát lai có những đặc điểm riêng dé phân biệt với các hoạt động khác gôm: * Mem thêm tại Pha nc 1: Điều kiện, tiều chuẩn bỏ nhiệm Thừa phát lại * Viên Ngân Ngữ (2007), Từ dién Tiếng Việt NXB Khoa học số héi,tr.782 13 Thứ nhất, là hoạt đông bỗ trợ tư pháp Theo định nghĩa tại Từ điển Luật học thì “ Bồ tro trpháp là tro giúp, tao điều Miễn cho hoạt động tư pháp tiễn hành thuân lợi, nhanh chóng.
chính xác bằng cách cưng cấp hô so, chứng cứ phan biện cho các khẩu, doan trong quá trình điều tra, ry #6, xét xứ đồng thời giúp cho các ca nhân. công đân, tô chic báo vệ quyền và lợi ich hợp pháp của rink’? Hoạt động lập vi bằng của Thừa phát lại là hoạt đông xác lập chứng cứ. Khi thực hiện công việc nay, Thừa phát lại với tư cách là người được Nha nước trao quyên chứng kiến các sự kiên, hành vi đề xác lap nên vi bằng. Vi bằng là sản phẩm của hoạt động lap vi bằng, chứa dung các thông tin về sự kiện, hành vi ma Thừa phát lại trực tiếp chứng kiên Trong hoạt đông giải quyết vụ việc tại Tòa án, vi bằng giúp Tòa án xác định được sự thật khách quan đã dién ra mà không phải mất nhiều thời gian dé thu thập, xem xét, đánh giá chứng cứ, qua đó rút ngắn được thời gian giải quyết vụ việc.
Đôi với luật sư, hoạt đông lập vi bằng đóng vai trò là công cu, phương tiện dé luật sư thu thập chứng cứ, phản biện với bên đối lập, bao vê quyên va lợi ích hợp pháp cho khách hang Đối với lĩnh vực công chứng, hoạt động lap vi bằng “bổ kimyết” cho hoạt đông này khi công chứng viên không có thẩm quyên chứng nhận hết tat cả quá trinh giao dịch giữa các bên. Đối với người dân, doanh nghiệp, hoạt đồng lập vi bằng có ý nghia tao lập, lưu giữ chứng cứ về giao dịch, qua đó giúp các bên thêm tin tưởng lẫn nhau, tích cực tiên hành vả thực hiên đúng nghĩa vu của mình Khi phát sinh mâu thuẫn, bat đồng, các bên có vi bằng kiểm tra, doi chứng nhằm xác định quyền và ngiĩa vụ của các bến, tự giải quyết mâu thuẫn, bat đồng ma không phải yêu câu Tòa án, Trọng tải thương mai giải quyết. Hai cơ quan nảy vi thé ma cũng được giảm tải công việc. Do đó, hoạt động lập vi bằng có vai trỏ là một hoạt đông 06 trợ tư pháp, trợ giúp đắc lực cho hoạt động của các chức danh tư pháp, bô trợ tư pháp khác.
ˆ Viện khoa học pháp lý (2006), Tử điển Luật học, Nsb Từ điễn Bich Khoa & Nzb Tưpháp,tr.72 14 Thứ hai, do Thừa phát lại trực tiếp thực hiên Sau khi tiếp nhận yêu câu lập vi bằng của đương sư, Thừa phát lại phải trực tiếp chứng kiến, lập vi bang ma không được giao lại cho thư ký hay ủy quyền cho bat kỳ một cá nhân, tô chức nao khác thực hiện Điều này xuất phát từ hai lý do: Một 1a, chỉ có người trực tiếp chứng kiên toan bộ sư việc mới có đây đủ thông tin để xác lập một văn bản ghi nhận lại những gì minh lam chứng, khẳng định nôi dung đó là sư thật, khách quan; hai là, vi bangla một tải liệu có giá trị chứng cứ, vậy nên chủ thé xác lập phải là người có đủ tư cách pháp lý tức được Nhà nước bỗ nhiệm va đạt một trình độ chuyên môn nhất định, đủ điều kiên dé thực hiên hoạt đông nay. Do đó, chỉ có Thừa phát lại mới có thâm quyên lập vi bằng. Khi lập vi bằng, Thừa phát lại phải la người trực tiếp có mặt, chứng kiến toàn bộ sư kiên, hành vi, ghi chép các thông tin Sau đó, Thừa phat lai soạn thảo vi bằng, ký hô sơ vi bang, cam đoan về tính xac thực, khách quan về những su kiện, hành vi ma mình mô tả trong vi bằng. Trong quá trình này, Thừa phat lại có thé yêu cau thư ký nghiệp vụ hỗ trợ (quay phim, chụp hình, đo đạc, ghi chép, soạn thảo vi bằng), mời các bên khác tham gia (đơn vị giám định, đại diện của chính quyên địa phương, người phiên dịch) néu thay cân thiết nhưng Thừa phat lại là người duy nhat chu trách nhiệm về tính xác thực của các hanh vi, sự kiện nêu trong vi bang Thứ ba, duoc thực hiện theo một trinh tie tìm tuc theo luật định Các hoạt động xảy ra thường xuyên, mang tính chất pháp lý, ảnh hưởng đến quyên lợi của các chủ thể khác dù là do cơ quan nhà nước hay tô chức tư nhân thực hiện thì thường được pháp luật quy định về trình tự, thủ tuc dé các chủ thể có liên quan thực hiên.
Hoạt đông lập vi bang cũng không ngoại lệ Day la một công việc mang tính chat công nhằm ghi nhân các thông tin dé xác lap chứng cử nhưng được Nhà nước trao quyên cho tư nhân thực hiện. Vi bằng được Toa an và các bên 15 sử dụng làm cơ sở xác định quyên vả nghĩa vụ của các bên liên quan. Như vậy, đây là văn ban rat quan trong trong lĩnh vực tư pháp vả trong đời sóng giao dich. Thứ tr vì bằng phải được đăng kf tại cơ quan có thẩm quyền Đăng ký vi bang là hoạt đông ma Thừa phát lại khai báo với cơ quan có thâm quyên về vi bằng ma minh đã lap.
Hiên nay, trong quản lý hành chính, chúng ta có nhiều thủ tục liên quan đến việc đăng ký với cơ quan có thâm quyền như đăng ký kinh doanh, đăng ký đâu tư, đăng ký tạm trú, đăng ký giao dịch bảo đảm. Việc đăng ky nay tùy từng trường hợp ma có những mục đích, ý nghĩa khác nhau nhưng tat cả các thủ tục nay déu có điểm chung là nhằm dé cung cấp cho cơ quan có thầm quyên thông tin của mat hoạt động cu thé để quản ly. Việc đăng ký vi bằng cũng có mục dich tương tự là dé cung cấp cho cơ quan quản ly các thông tin về vi bằng được xác lập, giúp Nhà nước kiểm soát hoạt động lập vi bằng. Vi bang sé được đăng ký tại Sở Tư pháp nơi Văn phòng Thừa phát lại đất trụ sở trong thời hạn 03 (ba) ngày làm viéc ké từ ngày kết thúc việc lập vi bằng theo quy định Nghị định 08/2020/NĐ-CP.