TRUONG ẠI HỌC LUẬT HÀ NOI KHOA HÀNH CHÍNH - NHÀ N¯ỚC HỘI THẢO KHOA HỌC LUẬT HANH CHÍNH VIỆT NAM —- NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN HA NỘI, 2004 DANH MỤC CÁC BAO CÁO THAM DỰ HỘI THẢO FSTT Nội dung ê tài Ho và tên — C¡ quan. 1 Vài suy ngh) về lý luận Luật hành chính | PGS-Ts. Vi Thu hiện nay Viện Nhà n°ớc và pháp luật x - 12 Luật hành chính tr°ớc òi hỏi của nền | Th. Hoàng Vn Sao kinh tế trí thức ại học Luật Hà Nội - IE Chuan hoá hệ thuật ngữ Luật Hành chính TS.
Trân Minh H°¡ng - x. ại học Luật Hà Nội 4 Hoạt ộng quản lý và vân ề nâng cao TS. Trân Nho Nhin 3 nng lực của can bộ quan lý Nhà n°ớc Bộ T° pháp 6) Bàn về nguyên tặc ảng lãnh ạo và GV. Nguyễn Phúc Thành 7% | nguyên tắc tập trung dân chủ trong quản ại học Luật Hà Nội - x ly hanh chinh _ 6 Một sô van dé ly luận về thực tiên về Th.
Hoàng Quoc Hong dịch vụ hành chính công ại học Luật Hà Nội ^ 7) Về ối t°ợng khiéu nại theo luật khiểu | Th.Tran Thị Hiển P ị nại tố cáo sửa ổi nm 2004 ại học Luật Hà Nội | 8 Luật kiện tụng hành chính Nhật Bản và | Th. Pham Hong Quang x | môt số van dé cải cách tố tụng hành ại học Luật Hà Nội ¡ chính ở Nhật Bản hiện nay ak Luật khiêu nai tô cáo sửa ôi nim 2004 | Th. Phạm Héng Quang: nhằm thực thi các cam kết của hiệp ịnh | ại học Luật Hà Nội th°¡ng mại Việt-Mỹ và tiến trình gia nhập WTO của Việt Nam 10 Sự hợp lý và không hợp lý của một số Th. Bùi Thi ào quy ịnh trong luật khiếu nại, tố cáo ại học Luật Hà Nội il | Một số vẫn dé về kiêm tra của c¡ quan | PGS.
Nguyễn Vn ộng hành chính Nhà n°ớc ối với việc thực | Dai học Luật Hà Nội hiện pháp luật bảo vệ môi tr°ờng ở n°ớc X ta hiện nay 12_ | Nho giáo và cải cách hành chính những | Th.Bùi Ngọc S¡n hiệu ứng nghịch ại học Quôc gia Hà Nội 13 Quan hệ phụ thuộc hai chiêu trong tô Th. Nguyễn Mạnh Hing chức và hoạt ộng của các c¡ quan thanh | ại học Luật Hà Nội: x tra Nhà n°ớc : 14 | Hoàn thiện pháp luật về công vu, công PGS.Thái V)nh Thắng x chức va trách nhiệm pháp lý của công ại học Luật Hà Nội chức VÀI SUY NGH( VỀ LÝ LUẬN LUẬT HÀNH CHÍNH HIỆN NAY PGS-TS Vh TH¯ 1. Lý tuận luật hành chính trong bối cảnh cải cách hành chính Tr°ớc thời kỳ ổi mới (1986), luật hành chính n°ớc ta là luật hành chính phục vụ cho c¡ chế quản lý tập trung quan liêu, bao cấp. Nguồn lý luận chủ yếu i cùng luật này chủ yếu là lý luận °ợc du nhập từ Liên Xô (ci) và các n°ớc xã hội chủ ngh)a ông Âu qua các kênh khác nhau.
Nói nh° vậy không có ngh)a là nghiên cứu lý luận luật hành chính n°ớc ta chỉ làm công việc du nhập lý luận mà không có thành tích nào. Nh°ng, thành quả lý luận chủ yếu của chúng ta khi ấy là lý luận có tính chất ứng dụng và cing không nhiều. Còn nhớ số sách báo pháp lý thời ó chỉ có một số ít: tạp chí luật học (nay là tạp chí Nhà n°ớc và pháp luật), Tập san Toà án, Tập san Kiểm sát. Có lẽ thời iểm ánh dấu b°ớc phát triển h¡n của khoa học luật hành chính trong thời kỳ bao cấp là vào khoảng những nm 70 của thế kỷ tr°ớc — khi một loạt những cán bộ pháp lý trình ộ ại học °ợc ào tạo từ Liên Xô, Cộng hoà dân chủ ức và một số n°ớc ông Âu trở về n°ớc.
Họ ã mang về n°ớc những tri thức lý luận c¡ bản về luật hành chính °ợc hình thành trong các iều kiện ở các n°ớc ó. Từ ây, những cuốn giáo trình luật hành chính dành cho bậc ại học ã °ợc biên soạn, số bài báo nghiên cứu về luật hành. chính xuất hiện ngày càng tng trong các ấn phẩm pháp lý. Tuy nhiên, trong khuôn của c¡ chế tập trung bao cấp, luật hành chính phát triển chậm, vì thế lý luận luật hành chính không có c¡ hội phát triển mạnh °ợc.
Một số nhà nghiên cứu luật hành chính Liên Xô thời ó sang trao ổi khoa học luật hành chính tại Việt Nam ã xác nhận iều này. B°ớc vào thời kỳ ổi mới (chính xác h¡n là khi Nghị quyết số 38 - CP về cải cách một b°ớc thủ tục hành chính trong việc giải quyết các công việc của công dân, tổ chức của Chính phủ °ợc ban hành ngày 5/4/1994), luật hành chính ã có iều kiện tốt ể phát triển và kéo theo là sự phát triển của lý luận luật hành chính. Bối cảnh trong ó luật hành chính, lý luận luật hành chính phát triển, ó là òi hỏi về cải cách nền hành chính nhà n°ớc ể phục vụ sự phát triển °ợc phản ánh trong các vn kiện của ảng Cộng sản Việt Nam. ˆ Trong bối cảnh ất n°ớc ở vào tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng, tại ại hội VI (1986), ảng ã chủ tr°¡ng thực hiện một cuộc cải cách lớn về bộ máy nhà n°ớc theo ph°¡ng h°ớng: - Xây dựng và thực hiện c¡ chế quản lý quản lý nhà n°ớc thể hiện quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao ộng ở các cấp; - Bộ máy nhà n°ớc từ trung °¡ng ến ịa ph°¡ng và c¡ sở là một hệ thống, có sự phân ịnh rành mạch nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm từng cấp theo nguyên tắc tập trung dân chủ; - Phân biệt quản lý hành chính — kinh tế với quan lý sản xuất — kinh doanh; - Kết hợp quản lý theo ngành, theo ịa ph°¡ng và lãnh thổ.
ến ại hội VI (1991), Nghị quyết của ại hội tiếp tục khẳng ịnh việc cải cách bộ máy nhà n°ớc và dé ra nhiệm vụ sửa ổi Hiến pháp; sửa ổi tổ chức và ph°¡ng thức hoạt ộng của Chính phủ và chính quyền ịa ph°¡ng; xác ịnh lại chức nng, nhiệm vụ của cấp tỉnh, huyện, xã ể sắp xếp lại tổ chức mỗi cấp, dé cao quyền chủ ộng của ịa ph°¡ng. Trong C°¡ng l)nh xây dựng ất n°ớc trong thời kỳ quá ộ °ợc ại hội thông qua (1991) ã ặt ra yêu cầu sửa ổi hệ thống tổ chức nhà n°ớc, cải cách bộ máy hành chính, kiện toàn các c¡ quan pháp luật ể thực hiện có hiệu quả chức nng quản lý nhà n°ớc. Chiến l°ợc ổn ịnh và phát triển kinh tế — xã hội ến nm 2000 (1991) ã xác ịnh trọng tâm của cuộc cải cách “nhằm vào hệ thống hành chính với nội dung chính là xây dựng một hệ thống hành chính và quản lý hành chính của Nhà n°ớc thong suốt, có ủ quyên lực, nng lực, hiệu lực. Rat áng chú ý trong nhiệm kỳ Dai hội VII là việc Ban chấp hành Trung °¡ng Dang ã ra Nghị quyết Hội nghị Trung °¡ng 8 khoá VII (1295) có tên: “Tiếp tực xây dựng và hoàn thiện Nhà n°ớc Cộng hoà xã hội chủ ngh)a Việt Nam, trọng tâm là cải cách một b°ớc nên hành chính”.
Day là Nghị quyết hết sức quan trọng ánh dấu b°ớc quan trọng trong việc cải cách hành chính. Lần ầu tiên cụm từ “cải cách hành chính” °ợc sử dụng và các nội dung cải cách chủ yếu của nên hành chính ã °ợc xác ịnh trên ba ph°¡ng diện: 1/ Thể chế hành chính; 2/ Tổ chức và quy chế hoạt ộng của bộ máy hành chính; 3/ Kiện toàn ội ngi cán bộ, công chức. ó là ba yếu tố cấu thành c¡ bản của nền hành chính. Các ại hội VII (1996) và Dai hội IX tiếp tục khẳng ịnh quan iểm xem cải cách hành chính là trong tâm của việc tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà n°ớc trong những nm tr°ớc mắt; cải cách hành chính °ợc tiến hành trên cả 3 mặt: thể chế hành chính, tổ chức bộ máy và kiện toàn ội ngi cán bộ, công chức và phải °ợc tiến hành trong tổng thể ổi mới hệ thống chính trị, cải cách theo h°ớng xây dựng Nha n°ớc pháp quyền xã hội chủ ngh)a.
Mục tiêu của cải cách hành chính °ợc chỉ ra rõ là: “Xây dựng một nền hành chính nhà n°ớc dân chủ, trong sạch, vững mạnh, từng b°ớc hiện ại hoá”. Một số nội dung cải cách quan trọng °ợc tiếp tục xác ịnh là: - iều chỉnh hoạt ộng của Chính phủ theo h°ớng thống nhất quản lý v) mô về các mặt quản lý; - ịnh chức nng, nhiệm vụ của bộ theo h°ớng a ngành, a l)nh vực trên phạm vi toàn quốc, cung cấp dịch vụ công; - Phân công, phân cấp, nâng cao tính chủ ộng của chính quyền dia ph°¡ng, kết hợp chặt chẽ quản lý ngành và quản lý lãnh thổ và kiện toàn bộ máy chính quyền ịa ph°¡ng. Chính phủ ã xây dựng °ợc Ch°¡ng trình tổng thể về cải cách hành chính giai oạn 2001 — 2010 ban hành theo Quyết ịnh số 136/2001/QD-TTg ngày 17/9/2001 của Thủ t°ớng Chính phủ, trong ó quan niệm về nền hành chính có sự bổ sung một yếu tố mới là tài chính công và chỉ ra các mục tiêu, nội dung cải cách cụ thể. Trong quá trình cải cách nền hành chính nhà n°ớc theo h°ớng trên ây, một loạt các vn bản chứa ựng quy phạm luật hành chính ã °ợc ban hành, sửa ổi nh°: Hiến pháp 1992 (ã °ợc sửa ổi), Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức Hội ồng nhân dân và Uy ban nhân dân, các nghị ịnh về bộ, ngành trung °¡ng, Luật ất ai, Luật Doanh nghiệp, Luật Khiếu nại, tố cáo, Luật Ngân sách, các vn bản về thủ tục hành chính, các vn bản về cán bộ, công chức, v.
Rất nhiều vn bản pháp luật theo h°ớng cải cách hành chính ã °ợc ban hành. Trong nội dung của các vn bản pháp luật này, có rất nhiều 3 thay ổi khá cn bản. Nh° vậy, do những yêu cầu khách quan của cuộc sống: yêu cầu về phát triển kinh tế thị tr°ờng ịnh h°ớng xã hội chủ ngh)a, việc mở rộng dân chủ và quá trình toàn cầu hoá ang diễn ra hết sức mau chóng ã dẫn ến cuộc cải cách nền hành chính nhà n°ớc. Luật hành chính là công cụ iều chỉnh không thể thiếu ể phục vụ cho cải cách hành chính nhà n°ớc.
Tất nhiên, trong bối cảnh nh° vậy thì khoa học luật hành chính, lý luận luật hành chính — yếu tố di liền với luật hành chính có c¡ sở và có iều kiện ể phát triển. Nó sẽ tạo ra b°ớc phát triển mới về chất trong khoa học, lý luận luật hành chính so với tr°ớc.