BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI TO CHUC THI HANH PHAP LUAT - MOT SO VAN DE LY LUAN VA THUC TIEN O VIET NAM HIEN NAY HA NOI - NGAY 25 THANG 6 NAM 2020 MỤC LỤC KỶ YÊU HỘI THẢO TÔ CHỨC THI HANH PHAPLUAT- _ MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN Ở VIET NAM HIEN NAY STT CHUYEN DE TRANG Nhận diện thuật ngữ tô chức thi hành pháp luật ở Việt Nam GS. Nguyễn Minh Đoan Bộ môn Lý luận chung về nhà nước và pháp luật Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Trường Đại học Luật Hà Nội Theo dõi thi hành pháp luật - Một nội dung của tô chức thi hành pháp 15 luật 1S. Nguyễn Văn Năm Bộ môn Lý luận chung về nhà nước và pháp luật Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Truong Đại học Luật Hà Nội Theo dõi thi hành pháp luật - Những khía cạnh pháp lý và thực tiễn cần 25 quan tâm ở nước ta hiện nay PGS. Lê Văn Long Bộ môn Lý luận chung về nhà nước và pháp luật Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Truong Đại học Luật Ha Nội Các tiêu chí đánh giá hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật ở Việt Nam a7 hiện nay TS.
Bùi Xuân Phái Bộ môn Lý luận chung về nhà nước và pháp luật Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Truong Đại học Luật Ha Nội Các yếu tố ảnh hưởng tới việc tô chức thi hành pháp luật ở Việt Nam 48 hiện nay TS. Phí Thi Thanh Tuyển Bộ môn Lý luận chung về nhà nước và pháp luật Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Trường Đại học Luật Hà Nội Thực trạng điều kiện bảo đảm cho việc tổ chức thi hành pháp luật ở 61 Việt Nam hiện nay TS. Lại Thị Phương Thảo Bộ môn Lý luận chung về nhà nước và pháp luật Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Truong Đại học Luật Ha Nội 7. Vai trò của tô chức thi hành pháp luật đối với công tác xây dựng và — 71 hoàn thiện pháp luật ở Việt Nam hiện nay 1S.
Trần Thị Quyên Bộ môn Lý luận chung về nhà nước và pháp luật Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Trưởng Đại học Luật Hà Nội 8. Trách nhiệm tô chức thi hành pháp luật ở Việt Nam hiện nay 80 ThS. Tran Thi Quyén Bộ môn Lý luận chung về nhà nước và pháp luật Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Trường Đại học Luật Hà Nội 9. Tổ chức thi hành các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên 90 ThS.
Pham Vinh Ha Bộ môn Ly luận chung về nhà nước và pháp luật Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Truong Dai học Luật Ha Nội 10. Tổ chức thi hành pháp luật về bảo vệ môi trường đô thị ở Việt Nam 104 hiện nay TS. Phạm Thị Ngọc Dung Học viện Chính tri quốc gia Hồ Chí Minh khu vực I 11. | Tổ chức thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính 110 TS.
Nguyén Ngoc Bich Bộ môn Luật Hành chính Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Trường Đại học Luật Hà Nội 12. Sự cần thiết của việc xây dựng Luật tô chức thi hành pháp luật 120 ThS. Phạm Ngọc Thắng Trưởng phòng theo doi thi hành pháp luật Cục quan lý xử lý vi phạm hành chính và theo đối thi hành pháp luật Bộ Tư pháp 13. Bảo đảm pháp chế trong việc t6 chức thi hành pháp luật ở Việt Nam 135 hiện nay ThS.
Nguyễn Thu Trang Bộ môn Luật Hành chính Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Trưởng Đại học Luật Hà Nội NHAN DIỆN THUẬT NGỮ TO CHỨC THI HANH PHAP LUẬT Ở VIỆT NAM GS. Nguyễn Minh Đoan Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước Trường Đại học Luật Hà Nội Tóm tắt: TỔ chức thi hành pháp luật là một trong những hoạt động quan trọng của các cơ quan có thẩm quyên, là điều kiện dé cho các quy định pháp luật đi vào cuộc sống. Tuy vậy, về tổ chức thi hành pháp luật vẫn còn những quan điểm khác nhau can được nhận diện thống nhất dé có những giải pháp phù hợp trong lý luận và thực tiễn về vấn dé này. Từ khóa: thực hiện pháp luật, thi hành pháp luật, tô chức thi hành pháp luật.
THỊ HÀNH PHÁP LUẬT Về mặt ngôn ngữ hiện nay ở Việt Nam trong các văn kiện chính thức của Đảng, của Nhà nước và các loại sách báo pháp lý, cũng như trong đời sống sinh hoạt hàng ngày tồn tại khá nhiều thuật ngữ liên quan đến việc đưa pháp luật vào đời sống, hiện thực hóa các quy định pháp luật như “thực hiện pháp luật”, “thi hành pháp luật”, “tuân 33 66 thủ pháp luật”, “tuân theo pháp luật”, “chấp hành pháp luật”, “sử dụng pháp luật”, “áp dụng pháp luật” và các cách hiểu không thống nhất về nội hàm của mỗi thuật ngữ. Vậy, vì sao lại tồn tại hiện tượng trên, nhất là sự khác biệt trong việc dùng thuật ngữ giữa lĩnh vực học thuật và lĩnh vực hoạt động pháp luật thực tiễn. Xét dưới góc độ ngôn ngữ theo Đại từ điển tiếng Việt (Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội, 1998) thì “tuân” là nghe theo, làm đúng theo điều đã định ra; “tuân thủ” là giữ đúng, làm đúng theo diéu đã quy định; “chấp hành” là làm dung theo điều tổ chức quyết định, dé ra; “sử dụng” là đem ding vào một công việc; “áp dụng” là đưa vào vận dung trong thực tế điều nhận thức, lĩnh hội được: “thực hiện” là làm cho trở thành cái có thật bằng hoạt động cụ thể hoặc lam theo trình tu, phép tắc nhất định Ì, Tương tự như vậy, Từ điển tiếng Việt (Nxb Đà Nẵng - Trung tâm từ điển học, Đà Nẵng, 2003) cũng cho rằng, “tuân” là Jam đúng theo một cách có ý thức điều đã định ra hoặc coi như đã định ra; “tuân thủ” là giữ và làm đúng theo diéu đã quy định; “chấp hành” là lam theo điều do tổ chức định ra; “sử dụng” là dem dùng vào mục dich nào do; “thực hiện” là bằng hoạt động làm cho trở thành sự thật”. ! Xem, Bộ giáo dục và đào tạo, Đại từ điển tiếng Việt, Nguyễn Như Ý chủ biên, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội 1998, tr 1744, 329, 1471, 42.
¬ ? Xem, Viện ngôn ngữ học, Từ điển tiêng Việt, Nxb Đà Nang- Trung tâm từ điển học, 2003, tr. 1 Liên quan đến những thuật ngữ trên trong lĩnh vực học thuật pháp luật thì giáo trình của các cơ sở đào tạo luật cho rằng, “thực hiện pháp luật” là “hoạ động có mục đích làm cho quy định của pháp luật trở thành những hành vi thực tế, hợp pháp của các chủ thể pháp luật. Và trong thực hiện pháp luật thì có các hình thức thực hiện như “tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật, sử dụng pháp luật, áp dụng pháp luật”.?Hay “Thực hiện pháp luật là một qua trình hoạt động có mục dich làm cho những quy định của pháp luật di vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực té hợp pháp của các chủ thể pháp luật. Có bôn hình thức thực hiện pháp luật là: Tuân theo, thi hành, sử dụng, áp dụng pháp luật”.
Từ điển bách khoa Việt Nam (của Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn Từ điển bách khoa Việt Nam) cũng cho rằng, “Thực hiện pháp luật” là đưa pháp luật vào đời sông. Gồm các hình thức cơ bản là áp dụng pháp luật, tuân thủ pháp luật, sử dụng pháp luật. Áp dụng pháp luật là hoạt động của các cơ quan công quyên (Tòa án, các co quan hành chính nhà nước); tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật, sử dụng pháp luật là các hình thức thực hiện pháp luật của mọi chủ thể của các quan hệ pháp luật””. ương tự như vậy, Từ điển Luật học năm 2006 của Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp cũng xác định: Thue hiện pháp luật là “hành vi của chủ thể (hành động hoặc không hành động) được tiễn hành phù hop với quy định, yêu câu của pháp luật, tức là không trải, không vượt quá khuôn khổ mà pháp luật quy định”.
Có bỗn hình thức thực hiện pháp luật gồm: Tuân thủ pháp luật là “hình thức thực hiện pháp luật một cách thụ động, thê hiện ở sự kiềm chế của chủ thể không vi phạm các quy định cấm đoán của pháp luật”; thi hành pháp luật là: “hình thức thực hiện pháp luật một cách chủ động. Chủ thể pháp luật phải thực hiện một thao tác nhất định mới có thé thực hiện pháp luật được”; sw dụng pháp luật là “khả năng của các chủ thể pháp luật có thể sử dụng, khai thác hay không sử dụng, khai thác, hưởng quyền mà pháp luật đã dành cho minh”; áp dụng pháp luật là “hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyên dựa trên các quy định của pháp luật dé giải quyết, xử lý những vấn dé cụ thé thuộc trách nhiệm của mình trái, không vượt quá khuôn khổ mà pháp luật đã quy định”. Như vậy, theo các quan điểm trên thì “thực hiện pháp luật” là làm cho các quy định pháp luật trở thành hiện thực băng hoạt động cụ thể với bốn hình thức là: tuân thủ (tuân theo) pháp luật, thi hành pháp luật, sử dụng pháp luật, áp dụng pháp luật. Và như vậy, tuân thủ (tuân theo), thi hành (chấp hành), sử dụng, áp dụng pháp luật chỉ là những hình thức của thực hiện pháp luật.
3 Xem, Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Lý luận về nhà nước và pháp luật, Nxb Tư pháp 2016, tr. 4 Xem, ; Khoa luật Dai học Quốc gia Hà Nội, Giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật, Nxb Đại học quôc gia Hà Nội 2005, tr. ; - > Từ điên bách khoa Việt Nam, Nxb Từ điện bách khoa, Hà Nội, 2005, quyên 4 tr. 5 Viện Khoa học pháp lý Bộ tư pháp, Từ điên Luật học, Nxb Từ điên bách khoa — Nxb tư pháp, 2006, tr.
2 Tuy vậy, trong các tài liệu chính thức của Đảng, Nhà nước Việt Nam thì lại ít dùng thuật ngữ “thực hiện pháp luật” mà chủ yếu dùng thuật ngữ “thi hành pháp luật” dé chỉ hoạt động hiện thực hóa các quy định pháp luật.