TRUONG ĐẠI HỌC LUAT HÀ NOI KHOA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ HOAN THIEN PHAP LUAT TO TUNG HINH SU VE XET XU PHUC THAM Ha Nội, ngày 12 thang 10 năm 2021 MỤC LUC KY YEU HỘI THẢO CAP KHOA “Hoan thiện pháp luật tố tung hình sự về xét xử phúc thâm” (Tat cả các bài đăng đều được phản biện độc lập) Ha Nội, ngày 12 tháng 10 năm 2021 STT CHUYEN DE TAC GIA TRANG Những van dé chung về xét xử phúc thâm vu ThS. Lê Minh Phương án hình sự Học viện An ninh nhân dân Hoàn thiện quy định pháp luật tô tụng hình sự TS. Trần Thị Liên nâng cao chât lượng thực hành quyên công tô II Trường Đại học Luật Hà Nội trong xét xử phúc thâm vụ án hình sự TS. Hoàng Thị Quỳnh Chỉ Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong xét Viện kiểm sát nhân dân tối cao xử phúc thâm vụ án hình sự 21 ThS.
Nguyễn Hoàng Chi Mai Bộ Tư pháp Hoàn thiện quy định của pháp luật tô tụng ThS. Ngô Thị Vân Anh hình sự vê kháng cáo, kháng nghị phúc thâm 33 đôi với bản án sơ thâm Trường Đại học Luật Hà Nội Hoàn thiện quy định của pháp luật tố tụng TS. Phan Thị Thanh Mai 44 hình sự về chuân bị xét xử phúc thâm Truong Đại học Luật Ha Nội Hoàn thiện quy định của bộ luật tố tụng hình TS. Phan Thị Thanh Mai "1 sự về phạm vi xét xử phúc thẩm Trường Đại học Luật Hà Nội Hoàn thiện quy định của pháp luật tố tụng TS.
Mai Thanh Hiếu hình sự về thẩm quyền sửa bản án sơ thâm 61 Trường Đại học Luật Hà Nội của hội đồng xét xử phúc thâm Hoàn thiện quy định cua pháp luật tố tụng ThS. Hoang Thai Duy hình sự về thâm quyên. hủy ban án sơ thắm 70 Trường Đại học Luật Hà Nội dé điều tra lại của hội đồng xét xử phúc thâm Hoàn thiện quy định của pháp luật tố tụng ThS. Hoàng Thị Hiền hình sự về thâm quyền hủy ban án sơ thẩm 78 Trường Đại học Luật Hà Nội dé xét xử lại của hội đồng xét xử phúc thẩm Hoàn thiện quy định của pháp luật tố tụng TS.
Nguyễn Hải Ninh 10 hình sự về thầm quyền hủy bánán sơ thâm và S8 Trường Đại học Luật Hà Nội đình chỉ vụ án của hội đồng xét xử phúc thâm Hoàn thiện quy định của pháp luật tô tụng TS. Nguyễn Hải Ninh II hình sự vê phúc thâm đôi với các quyêt định 96 Trường Đại học Luật Hà Nội của tòa án câp sơ thâm __ NHỮNG VAN DE CHUNG VE XÉT XỬ PHÚC THÂM VỤ ÁN HÌNH SỰ ThS. Lê Minh Phương! Tóm tắt: Theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, xét xử phúc thẩm là giai đoạn mà Toa án có nhiệm vụ xét xử lai vụ an hoặc xét lại các quyết định sơ thâm chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo, kháng nghị. Mặc dù lý luận về xét xử phúc thẩm vụ án hình sự đã được tiếp cận đơn lẻ, rải rác trong một số giáo trình, tài liệu khoa học, tuy nhiên cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu những vấn dé chung về xét xử phúc thẩm vụ án hình sự.
Bài viết phân tích, làm rõ và trình bày cách hiểu thong nhất những van dé chung về xét xử phúc thẩm vụ án hình sự theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Từ khóa: xét xu, phúc thẩm, những van dé chung, vụ an hình sự, Bộ luật Te6 tụng hình sự 2015. Khái niệm, tính chat xét xử phúc thâm vụ án hình sự Khoa học tổ tụng hình sự (TTHS) xác định quá trình giải quyết vụ án hình sự (VAHS) thường được tô chức thành nhiều giai đoạn khác nhau và xét xử VAHS là một trong những giai đoạn quan trọng. Xét xử là giai đoạn Tòa án nhân danh nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa (XHCN) Việt Nam xác định có tội phạm xảy ra hay không, bị cáo có phải là người đã phạm tội hay không, nếu bị cáo phạm tội thì phạm tội gì, hình phạt, các biện pháp tư pháp khác áp dụng đối với bị cáo”.
Việc xét xử VAHS là nhằm mục đích bảo vệ chế độ XHCN, bảo đảm sự tôn trọng tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản, quyền và lợi ich hợp pháp khác của công dân, bảo vệ và tăng cường pháp chế XHCN. Theo quy định của Bộ luật TTHS, quá trình xét xử VAHS được phân thành hai thủ tục xét xử cụ thể đó là: thủ tục xét xử sơ thâm và thủ tục xét xử phúc thâm. Trong đó, xét xử phúc thâm VAHS là giai đoạn có ý nghĩa quan trọng nhằm tìm ra sự thật khách quan của vụ án thông qua xét hỏi, tranh luận công khai cho nên phải được thực hiện một cách dân chủ và bình đăng, phải phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự. Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6/2005 của Bộ Chính trị về “Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020” nhắn mạnh: “Doi hỏi của công dân và xã hội đối với cơ quan tu pháp ngày càng cao; các cơ quan t pháp phải thật sự là chỗ dựa của nhân dân trong việc bảo vệ công lý, quyền con người, đồng thời phải là công cụ hữu hiệu bảo vệ pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa, đấu tranh có hiệu quả với các loại tội phạm”.
Với quá trình xét xử phúc thâm VAHS, đây là quan điểm vừa có ý nghĩa chiến lược, vừa mang tính cấp bách quan trọng trong mục tiêu đảm bao cho việc xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, đồng thời kịp thời khắc phục những sai lầm của tòa án cấp sơ thấm, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo và những người tham gia tô tụng. Thuật ngữ “xé xử phúc thẩm vụ án ! Học viện An ninh nhân dân. ; ? Nguyễn Ngọc Hà, “Giáo trình Luật Tô tụng hình sự Việt Nam”, Học viện An ninh nhân dân, 2020, tr. 3 Nghị quyết sô 49-NQ/TW ngày 2/6/2005 của Bộ Chính trị về “Chiên lược cải cách tư pháp đến năm 2020”.
3 hình sự” mặc dù đã được đê cập, sử dụng khá nhiêu trong các tài liệu, công trình nghiên cứu và thực tiên công tác xét xử VAHS, tuy nhiên cho đên nay vân chưa có một cách hiệu thông nhât, hoàn chỉnh. Dưới góc độ ngôn ngữ học, khái niệm xét xử được hiểu là: “xem xét và xử các vụ án”. Khái niệm phúc tham được hiểu là việc: “Xét lại vụ án, quyết định đã được tòa án cấp dưới xét xử sơ thẩm, nhưng chưa có hiệu lực pháp luật mà bị kháng cáo hoặc kháng nghị”. Theo Khoản I Điều 330 Bộ luật TTHS năm 2015 thì “xéí xứ phúc thẩm là việc Tòa án cấp trên trực tiếp xét xử lại vụ án hoặc xét lại quyết định sơ thẩm mà bản án, quyết định sơ thẩm đối với vụ án đó chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo hoặc kháng nghị”.
Điều 230 Bộ luật TTHS năm 2003 qui định: “Xé/ xử phúc thẩm là việc Tòa án cấp trên xét lại những bản án hoặc quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật bị khang cáo, khang nghị”. Như vậy, Bộ luật TTHS nam 2015 xác định rõ việc xét xử lại vụ án hoặc xét lại quyết định sơ thám, Toà án phúc thâm thấm tra tính hợp pháp và có căn cứ của bản án hoặc quyết định sơ thâm và trong quyền hạn của mình khắc phục những sai sót của Toa án sơ thấm, đảm bảo cho vụ án được xét xử chính xác và đúng pháp luật, đồng thời thông qua xét xử phúc thâm Toà an cap phúc thâm còn hướng dẫn các Toà án cấp dưới áp dụng thống nhất pháp luật, tong kết thực tiễn xét xử và kiến nghị với người có thâm quyền kháng nghị giám đốc thẩm, tái thâm trong trường hop phát hiện thấy có căn cứ kháng nghị theo qui định của pháp luật. Tuy nhiên, nghiên cứu về tinh chất của xét xử phúc thầm hiện nay có một sô công trình khoa học, bài viết thể hiện quan điểm đồng tình hoặc không đồng tình ở góc độ khác nhau. Quan điểm thứ nhất cho răng không thể quan niệm phúc thâm là chỉ xét lại bản án, quyết định sơ thầm chưa có hiệu lực pháp luật và bị kháng cáo, kháng nghị.
Trong phiên tòa phúc thấm, nếu hội đồng xét xử chỉ xét (xem xét) bản án, quyết định sơ thâm mà không ra quyết định của mình (xử) thì giai đoạn phúc thâm, phiên tòa phúc thâm không còn ý nghĩa như một giai đoạn, một thủ tục dé phát hiện những bat hop lý, chưa phù hợp trong bản án, quyết định sơ thâm và khắc phục những bat hợp lý chưa phù hợp đó. Trong những trường hợp kháng cáo hoặc kháng nghị toàn bộ bản án, quyết định sơ thầm (kháng cáo cho răng bị cáo bị oan, kháng nghị đề nghị tuyên bị cáo không phạm tội hoặc tuyên bị cáo có tội nếu bản án sơ thâm đã tuyên bị cáo không có tội) thì hội đồng xét xử phúc thâm xem xét toàn bộ vụ án và ra quyết định không khác gì hội đồng xét xử sơ tham®. Quan điểm thứ hai cho rằng quy định này là hoàn toàn phù hợp với nguyên tắc thực hiện chế độ hai cấp xét xử trong TTHS được thừa nhận trong Bộ luật TTHS năm 2015. Điều 27 Bộ luật TTHS năm 2015 bỏ cụm từ “Tòa án thực hiện chế độ hai cấp xét xử” quy định tại Điều 20 Bộ luật TTHS năm 2003 và thay thế bằng cụm từ “Chế độ xét xử sơ thâm, pais thâm được bao đảm” để nhắn mạnh yêu cầu của việc bảo đảm chế độ hai cấp xét xử”.
Theo đó, nguyên tắc thực hiện chế độ hai cấp xét xử xác định một vụ án hình sự được xét xử lần đầu ở cấp sơ thâm (cấp xét xử thứ nhất) có thé được xét xử lại và chỉ có thé được xét xử lại một lần nữa ở cấp phúc thấm (cấp xét xử thứ hai) nếu có kháng cáo, kháng nghị theo quy định của pháp luật TTHS, nhằm giải quyết * Viện Ngôn ngữ học - Trung tâm từ điển học- Từ điển tiếng Việt- Nxb Da Nẵng, năm 2004, tr. 5 Từ điển Luật học — Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp — Nxb Từ dién bách khoa — Nxb Tư pháp, tr. 5 Nguyễn Ngọc Chí — Lê Lan Chi, “Giáo trình Luật Tố tụng hình sự Việt Nam”, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, 2019, tr.
7 Bộ Công an, “So sánh Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015”, Nxb. 4 đúng đắn, kịp thời vụ án, bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.