Nghiên cứu kỹ thuật nhân giống và trồng rau đắng đất Glinus oppositifolius tại đồng bằng sông Hồng

Chuyên khảo Kỹ thuật nhân giống và trồng rau đắng đất glinus oppositifolius tại đồ phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực công

• Tác giả: Vũ Thị Hoài
• Người hướng dẫn: PGS. Ninh Thị Phíp
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu kỹ thuật nhân giống và trồng rau đắng đất Glinus oppositifolius tại đồng bằng sông Hồng
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN ÁN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 7.1. Mục tiêu tổng quát
• 7.2. Mục tiêu cụ thể
• 8. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 8.1. Đối tượng nghiên cứu
• 8.2. Thời gian nghiên cứu
• 8.3. Địa điểm nghiên cứu
• 9. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
• 10. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 10.1. Ý nghĩa khoa học
• 10.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 11. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 11.1. Giới thiệu về cây rau đắng đất
• 11.2. Vị trí phân loại
• 11.3. Đặc điểm thực vật và phân bố
• 11.4. Thành phần hóa học và giá trị sử dụng cây rau đắng đất
• 11.5. Yêu cầu sinh thái cây rau đắng đất
• 11.6. Tình hình sản xuất và tiêu thụ dược liệu rau đắng đất
• 11.6.1. Trên thế giới
• 11.6.2. Tại Việt Nam
• 11.7. Một số kết quả nghiên cứu về biện pháp nhân giống và kỹ thuật trồng cây rau đắng đất
• 11.7.1. Kết quả nghiên cứu biện pháp nhân giống một số cây dược liệu
• 11.7.2. Kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng cây dược liệu
• 11.7.3. Kết quả nghiên cứu một số biện pháp nhân giống và trồng rau đắng đất
• 11.7.4. Nhận xét chung rút ra từ tổng quan nghiên cứu
• 12. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 12.1. Vật liệu nghiên cứu
• 12.2. Nội dung nghiên cứu
• 12.3. Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số mẫu giống rau đắng đất
• 12.4. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhân giống rau đắng đất
• 12.5. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng (thời vụ, mật độ, phân bón, che sáng) và kỹ thuật thu hái (thời điểm thu hái và bộ phận thu hái) rau đắng đất
• 12.6. Xây dựng mô hình áp dụng quy trình cải tiến trồng rau đắng đất
• 13. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 13.1. Phương pháp nghiên cứu các thí nghiệm
• 13.2. Điều kiện trong phòng thí nghiệm và vườn ươm
• 13.3. Phương pháp tiến hành theo dõi và các chỉ tiêu theo dõi
• 13.4. Phương pháp xử lí số liệu
• 14. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 14.1. Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số mẫu giống rau đắng đất
• 14.1.1. Nghiên cứu đánh giá một số chỉ tiêu về đặc điểm hình thái
• 14.1.2. Nghiên cứu đặc điểm cấu tạo giải phẫu (rễ, thân, lá) các mẫu giống rau đắng đất
• 14.1.3. Giám định tên khoa học 5 mẫu giống rau đắng đất
• 14.1.4. Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất, chất lượng của một số mẫu giống rau đắng đất
• 14.2. Kết quả nghiên cứu các biện pháp nhân giống rau đắng đất
• 14.2.1. Kết quả nghiên cứu biện pháp nhân giống hữu tính
• 14.2.2. Kết quả nghiên kỹ thuật nhân giống rau đắng đất bằng phương pháp giâm cành
• 14.2.3. Ảnh hưởng của các phương thức nhân giống đến sinh trưởng, phát triển và năng suất, chất lượng cây rau đắng đất
• 14.3. Nội dung 3: các biện pháp kỹ thuật trồng rau đắng đất
• 14.3.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ gieo trồng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất cây rau đắng đất
• 14.3.2. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất cây rau đắng đất
• 14.3.3. Nghiên cứu ảnh hưởng che sáng tới sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng dược liệu rau đắng đất
• 14.3.4. Nghiên cứu ảnh hưởng liều lượng bón phân vô cơ đến sinh trưởng, phát triển và năng suất cây rau đắng đất
• 14.3.5. Nghiên cứu một số kỹ thuật thu hái ảnh hưởng tới chất lượng dược liệu cây rau đắng đất
• 14.4. Xây dựng mô hình áp dụng quy trình cải tiến trồng rau đắng đất
• 15. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 15.1. Kiến nghị và đề xuất
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về rau đắng đất Glinus oppositifolius

Rau đắng đất (Glinus oppositifolius) là một loại cây dược liệu có giá trị dinh dưỡng cao và được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền. Cây rau đắng đất có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, đặc biệt là tại vùng đồng bằng sông Hồng. Đặc điểm sinh học của cây cho thấy nó có thể phát triển mạnh mẽ trong các điều kiện khác nhau, từ độ ẩm cao đến đất nghèo dinh dưỡng. Theo nghiên cứu, rau đắng đất chứa nhiều hoạt chất có lợi như saponin và flavonoid, đóng góp vào giá trị dinh dưỡng và dược tính của cây. Đặc biệt, saponin trong rau đắng đất có tác dụng chống viêm và chống oxy hóa, làm tăng giá trị thương mại của loại rau này trong ngành dược liệu.

II. Kỹ thuật nhân giống rau đắng đất

Kỹ thuật nhân giống rau đắng đất bao gồm nhiều phương pháp khác nhau như nhân giống bằng hạt, giâm cành và nuôi cấy in vitro. Nghiên cứu cho thấy, phương pháp nhân giống bằng hạt có tỷ lệ mọc mầm cao nhất khi sử dụng hạt tươi mới thu hoạch, đạt tỷ lệ 90,10%. Đối với phương pháp giâm cành, việc sử dụng cành bánh tẻ kết hợp với chất điều tiết sinh trưởng giúp tăng tỷ lệ ra rễ và phát triển cây con. Đặc biệt, phương pháp nuôi cấy in vitro cho phép nhân giống nhanh chóng và hiệu quả, với điều kiện khử trùng mẫu bằng dung dịch Johnson 1% và sử dụng môi trường MS bổ sung chất kích thích. Các biện pháp này không chỉ nâng cao năng suất mà còn đảm bảo chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường.

III. Kỹ thuật trồng rau đắng đất

Kỹ thuật trồng rau đắng đất bao gồm lựa chọn thời vụ, mật độ trồng và chế độ bón phân. Nghiên cứu cho thấy, thời vụ gieo trồng tốt nhất là vụ Xuân, từ 14/2 đến 28/2, với mật độ trồng khoảng 15 cây/m2. Việc bón phân vi sinh Sông Gianh kết hợp với các loại phân hóa học như N, P, K giúp cây phát triển mạnh mẽ và đạt năng suất cao. Đặc biệt, che sáng 25% trong vụ Hè Thu cũng được chứng minh là cần thiết để bảo vệ cây khỏi ánh nắng quá gắt, từ đó cải thiện năng suất và chất lượng dược liệu. Kỹ thuật thu hái cũng rất quan trọng, cần thực hiện vào thời điểm cây bắt đầu chuyển màu ánh vàng để đảm bảo hàm lượng hoạt chất cao nhất.

IV. Đánh giá giá trị kinh tế và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về kỹ thuật nhân giống và trồng rau đắng đất đã chỉ ra rằng việc áp dụng các mô hình trồng khác nhau có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao. Mô hình MH2 cho thấy năng suất cao hơn so với MH1, với năng suất đạt 2,65 tấn/ha tại Hà Nội và 2,75 tấn/ha tại Nam Định. Hiệu suất đồng vốn của mô hình này cũng đạt 1,8 - 1,9 lần, cho thấy tính khả thi và lợi nhuận cao từ việc sản xuất rau đắng đất. Sản phẩm từ rau đắng đất không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước mà còn có tiềm năng xuất khẩu, góp phần phát triển kinh tế bền vững cho vùng đồng bằng sông Hồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ THỊ HOÀI NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NHÂN GIỐNG VÀ TRỒNG RAU ĐẮNG ĐẤT [Glinus oppositifolius (L.] TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2022 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ THỊ HOÀI NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NHÂN GIỐNG VÀ TRỒNG RAU ĐẮNG ĐẤT [Glinus oppositifolius (L.] TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Chuyên ngành : Khoa học cây trồng Mã số : 9 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học : PGS. Ninh Thị Phíp HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu và các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng bảo vệ để lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Vũ Thị Hoài i LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của cơ quan, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình.

Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Ninh Thị Phíp đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện thuận lợi nhất trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, thầy cô giáo Khoa Nông học, Bộ môn Cây công nghiệp và Cây thuốc, Viện Sinh học nông nghiệp và các Khoa, Phòng, Ban chức năng trong toàn Học viện, đặc biệt là Ban lãnh đạo, tập thể Công ty TNHH Đầu tư phát triển và dịch vụ Học viện Nông nghiệp Việt Nam qua các thời kỳ, anh/chị/em đồng nghiệp đã hết sức hỗ trợ, giúp đỡ trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới các chuyên gia, cán bộ công nhân viên tại Viện Thổ nhưỡng Nông hóa, Trung tâm Ứng dụng KHCN Dược liệu, Viện Dược liệu, chính quyền các địa phương đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi điều tra, khảo sát, thu thập mẫu, bố trí thực nghiệm và phân tích số liệu trong quá trình nghiên cứu.

Cuối cùng, con xin cảm ơn hai bên gia đình, cảm ơn các anh chị em, chồng, con luôn là nguồn năng lượng khích lệ, chia sẻ, động viên trong suốt quá trình thực hiện. Cảm ơn bạn bè đồng nghiệp, đồng học các cấp luôn động viên, khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Nghiên cứu sinh Vũ Thị Hoài ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. x Trích yếu luận án.

xi Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát.

Mục tiêu cụ thể. Phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Giới thiệu về cây rau đắng đất. Vị trí phân loại.

Đặc điểm thực vật và phân bố. Thành phần hóa học và giá trị sử dụng cây rau đắng đất. Yêu cầu sinh thái cây rau đắng đất. Tình hình sản xuất và tiêu thụ dược liệu rau đắng đất.

Trên thế giới. Tại việt Nam. Một số kết quả nghiên cứu về biện pháp nhân giống và kỹ thuật trồng cây rau đắng đất. Kết quả nghiên cứu biện pháp nhân giống một số cây dược liệu.

Kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng cây dược liệu. Kết quả nghiên cứu một số biện pháp nhân giống và trồng rau đắng đất. Nhận xét chung rút ra từ tổng quan nghiên cứu. Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số mẫu giống rau đắng đất. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhân giống rau đắng đất.

Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng (thời vụ, mật độ, phân bón, che sáng) và kỹ thuật thu hái (thời điểm thu hái và bộ phận thu hái) rau đắng đất. Xây dựng mô hình áp dụng quy trình cải tiến trồng rau đắng đất. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu các thí nghiệm.

Điều kiện trong phòng thí nghiệm và vườn ươm. Phương pháp tiến hành theo dõi và các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp xử lí số liệu. Kết quả nghiên cứu.

Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số mẫu giống rau đắng đất. Nghiên cứu đánh giá một số chỉ tiêu về đặc điểm hình thái. Nghiên cứu đặc điểm cấu tạo giải phẫu (rễ, thân, lá) các mẫu giống rau đắng đất. Giám định tên khoa học 5 mẫu giống rau đắng đất.

Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất, chất lượng của một số mẫu giống rau đắng đất. Kết quả nghiên cứu các biện pháp nhân giống rau đắng đất. Kết quả nghiên cứu biện pháp nhân giống hữu tính. Kết quả nghiên kỹ thuật nhân giống rau đắng đất bằng phương pháp giâm cành.

Ảnh hưởng của các phương thức nhân giống đến sinh trưởng, phát triển và năng suất, chất lượng cây rau đắng đất. Nội dung 3: các biện pháp kỹ thuật trồng rau đắng đất. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ gieo trồng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất cây rau đắng đất. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất cây rau đắng đất.

Nghiên cứu ảnh hưởng che sáng tới sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng dược liệu rau đắng đất. Nghiên cứu ảnh hưởng liều lượng bón phân vô cơ đến sinh trưởng, phát triển và năng suất cây rau đắng đất. Nghiên cứu một số kỹ thuật thu hái ảnh hưởng tới chất lượng dược liệu cây rau đắng đất. Xây dựng mô hình áp dụng quy trình cải tiến trồng rau đắng đất.

Kết luận và kiến nghị. Kiến nghị và đề xuất. 115 Danh mục các công trình đã công bố liên quan đến luận án. 116 Tài liệu tham khảo.

126 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật BA Benzyladenine CK Chất khô cs Cộng sự CT Công thức CTTD Chỉ tiêu theo dõi CV (%) Hệ số biến động (Coefficient of variation) hay còn gọi là sai số thí nghiệm DĐVN V Dược điển Việt Nam V Đ/C Đối chứng ĐVT Đơn vị tính FAO Tổ chức nông lương thế giới (Food and Agriculture Organization) h Giờ IAA Indoleacetic acid LSD0,05 Sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa với mức ý nghĩa 0,05 (Least Significant Difference) MH Mô hình M Mật độ NAA Acid naphtylacetique NSCT Năng suất cá thể NSLT Năng suất lý thyết NSTT Năng suất thực thu NXB Nhà xuất bản R mm Tổng lượng mưa (mm) RĐ Rau đắng đất Sgiờ Tổng số giờ nắng (giờ) SPAD Chỉ số hàm lượng chất diệp lục TB Trung bình PB Phân bón VSSG Vi sinh Sông Gianh vi DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 3. Thông tin các mẫu giống sử dụng trong nghiên cứu. Kỹ thuật áp dụng tại mô hình. Một số đặc điểm hình thái rễ của các mẫu giống rau đắng đất.

Một số đặc điểm hình thái thân của các mẫu giống rau đắng đất. Một số đặc điểm hình thái lá của các mẫu giống rau đắng đất. Một số đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản của các mẫu giống rau đắng đất. Kích thước lớp mô tế bào trong cấu tạo giải phẫu rễ của các mẫu giống rau đắng đất.

Kích thước lớp mô tế bào trong cấu tạo giải phẫu thân cây của các mẫu giống rau đắng đất. Kích thước lớp mô tế bào trong cấu tạo giải phẫu lá các mẫu giống rau đắng đất. Bảng tên khoa khoa các mẫu giống rau đắng đất. Thời gian sinh trưởng của các mẫu giống rau đắng đất.

Một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của các mẫu giống rau đắng đất. Năng suất các mẫu giống rau đắng đất. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các mẫu giống rau đắng đất. Hàm lượng hoạt chất có trong các mẫu rau đắng đất.

Ảnh hưởng của thời gian ngâm đến tỷ lệ và thời gian mọc mầm của hạt rau đắng đất. Ảnh hưởng của chất kích thích đến tỷ lệ và thời gian mọc mầm hạt rau đắng đất. Ảnh hưởng của một số biện pháp bảo quản hạt tới tỷ lệ mọc mầm và chất lượng cây con rau đắng đất (tại thời điểm cây xuất vườn). Ảnh hưởng bổ sung phân bón tới tỷ lệ cây xuất vườn và sinh trưởng cây con trong giai đoạn vườn ươm.

Ảnh hưởng của vị trí giâm tới tỷ lệ ra rễ và chất lượng cành giâm rau đắng đất. Ảnh hưởng của chất điều tiết sinh trưởng tới khả năng ra rễ và chất lượng cành giâm rau đắng đất. Ảnh hưởng của giá thể giâm đến khả năng ra rễ và chất lượng cành giâm rau đắng đất. Ảnh hưởng của thời gian khử trùng mẫu bằng dung dịch Johnson 1% (Sau 4 tuần theo dõi).

Ảnh hưởng của BA đến cảm ứng tạo đa chồi cây rau đắng đất (Sau 4 tuần nuôi cấy). Ảnh hưởng của tổ hợp BA và α-NAA/IAA đến khả năng nhân nhanh chồi rau đắng đất (Sau 4 tuần nuôi cấy). Ảnh hưởng của nồng độ α-NAA đến khả năng tạo rễ và chất lượng rễ (sau 4 tuần theo dõi). Ảnh hưởng các loại giá thể khác nhau đến thời gian xuất vườn và chất lượng cây con ở giai đoạn vườn ươm.

Ảnh hưởng của các phương thức nhân giống đến tỷ lệ xuất vườn và thời gian sinh trưởng của cây rau đắng đất. Ảnh hưởng của các phương thức nhân giống đến sinh trưởng, phát triển của cây rau đắng đất. Ảnh hưởng của các phương thức nhân giống đến năng suất và chất lượng dược liệu trong cây rau đắng đất. Một số đặc điểm chính của các phương thức nhân giống.

Thời tiết khí hậu trung bình trong 5 năm của Hà Nội (từ 1/2017 đến 12/2021). Ảnh hưởng của thời vụ gieo trồng đến thời gian sinh trưởng phát triển cây rau đắng đất trong năm 2018. Ảnh hưởng của thời vụ gieo trồng đến sinh trưởng thân cành cây rau đắng đất .