KỸ NĂNG LÃNH ĐẠO THỜI HIỆN ĐẠI PHẦN 1. LÃNH ĐẠO LÀ GÌ Sơ đồ: So sánh giữa lãnh đạo và quản lý - Đối với công việc: + Lãnh đạo: là xác lập tầm nhìn (xác lập mục đích và định hướng đường lối chiến lược). + Quản lý: là tổ chức công việc để đạt đến mục tiêu. * Đối với nhân sự: + Lãnh đạo: là thu phục nhân tâm, truyền cảm hứng làm việc.
+ Quản lý: là quản lý con người, vận hành đội ngũ. Vậy, thường lãnh đạo mang tính “mềm”, còn quản lý mang tính “cứng”. Lãnh đạo thiên về tầm nhìn và lãnh tụ tinh thần, còn quản lý thiên về kế hoạch cụ thể và quản lý kỷ luật vận hành. 1 Trong khuôn khổ giáo trình này, khái niệm lãnh đạo được hiểu theo nghĩa rộng nhất, tức bao hàm cả khái niệm lãnh đạo nghĩa hẹp và khái niệm quản lý.
Tóm lại, lãnh đạo là "tổ chức một nhóm người để đạt mục tiêu chung". BA THỨ CẦN CÓ CỦA MỘT LÃNH ĐẠO Sơ đồ: Ba thứ cần có của một lãnh đạo Để trở thành một lãnh đạo, cần có sự hội tụ của nhiều yếu tố bên trong và một số yếu tố thứ yếu bên ngoài (mối quan hệ, thời cơ…). Tuy nhiên, trong thời đại ngày nay, những yếu tố bên trong là quan trọng nhất, thực chất nhất mà bạn nên rèn luyện cho mình kể từ hôm nay. Ba yếu tố bên trong của một lãnh đạo là: 1.
Kiến thức chuyên môn Bạn cần có hiểu biết về lĩnh vực mà mình đang lãnh đạo, để: - Có dữ liệu tư duy khi xử lý công việc. - Có nền tảng hiểu biết để thiết kế quy trình quản lý vận hành cho khớp với đặc trưng của từng chuyên ngành, biết những khó khăn trong lĩnh vực để khắc phục, biết những rủi ro chuyên môn để phòng ngừa. - Để kiểm tra, giám sát và đánh giá về đúng sai, mức độ thành thục của nhân viên khi làm việc. - Để giải đáp khi nhân viên thắc mắc, đào tạo khi nhân viên còn yếu.
2 Người lãnh đạo không có chuyên môn, rất dễ bị nhân viên/ khách hàng “qua mặt”, cho “ăn bánh vẽ”, xử lý chậm chạp, không nhận được sự nể phục. - Nếu bạn lãnh đạo một nhóm làm việc nhỏ, hay quản đốc của một nhóm sản xuất nhỏ, bạn phải có chuyên môn ít nhất là bằng hoặc thậm chí phải hơn những nhân viên mà bạn quản lý. - Tuy nhiên, càng lên các vị trí cao hơn, sự am hiểu sâu về chuyên môn càng cần ít đi, thay vào đó, bạn cần tầm nhìn và khả năng dùng người nhiều hơn. Khi vị trí càng lên cao, việc chính của bạn từ kỹ năng chuyên môn sẽ chuyển sang kỹ năng “sử dụng người có chuyên môn” để hoàn thành mục tiêu của tổ chức.
“Người giỏi không phải người làm tất cả, người giỏi là người biết sử dụng những người giỏi hơn mình” sẽ đúng trong trường hợp bạn là quản lý cấp cao, hoặc là chủ doanh nghiệp, hoặc là trưởng một nhóm đa dạng mà mỗi thành viên phụ trách một mảng chuyên môn khác nhau. BÀI TẬP 1 Hãy suy ngẫm, hiện tại, chuyên môn của bạn đủ tốt để trở thành người lãnh đạo của nhóm nào? BÀI TẬP 2 Tình huống: Giả sử, khi tốt nghiệp ra trường và đi làm khoảng 5 năm, bạn bắt đầu chuyển sang con đường khởi nghiệp. Khi đó, bạn sẽ thành lập một doanh nghiệp kinh doanh về sản phẩm. Mô tả những kiến thức và khả năng chuyên môn mà lãnh đạo của nhóm đó phải có.
Thử lên kế hoạch những hoạt động bạn cần thực hiện ngay từ bây giờ để đạt được khả năng chuyên môn cần thiết đó. Kỹ năng quản trị Kỹ năng quản trị gồm kỹ năng lãnh đạo con người và kỹ năng quản lý công việc. 3 Cụ thể là: - Kỹ năng tư duy chiến lược - Kỹ năng lập kế hoạch, tổ chức triển khai, xử lý vấn đề - Kỹ năng truyền cảm hứng và tạo động lực làm việc - Kỹ năng quản lý và đào tạo nhân sự Bốn “kỹ năng con” của kỹ năng quản trị này là những kỹ năng khiến bạn trở nên khác biệt với những người “chỉ giỏi chuyên môn” khác. Trong số những nhân viên chuyên môn giỏi và có tay nghề, những nhân viên nào có tầm nhìn chiến lược hơn, biết lập kế hoạch, biết tổ chức công việc, biết phân công quản lý công việc… thường sẽ được nâng lên vị trí quản lý hoặc được bồi dưỡng thành những hạt giống lãnh đạo cho tổ chức.
Tự đánh giá: Hiện tại, bạn đã có những kỹ năng quản trị nào? b. Ngoài 4 kỹ năng trên, theo bạn, một nhà lãnh đạo còn cần thêm những BÀI TẬP 4 Tham gia ít nhất một trong bốn nhóm hoạt động sau để hình thành kỹ năng quản trị từ thời sinh viên: 4 Mức độ đơn giản: Làm lớp trưởng, bí thư chi đoàn, chi hội trưởng, nhóm trưởng nhóm học tập. Mức độ trung bình: Bí thư đoàn khoa, Liên chi hội trưởng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ, Đội trưởng Mùa Hè Xanh, Trưởng đội tình nguyện (trong trường) hoặc team-leader, supervisor, trưởng nhóm làm việc (khi đi làm thêm). Mức độ khó: Bí thư đoàn trường, Chủ tịch hội sinh viên.
Mức độ rất khó: Entrepreneur (người khởi nghiệp). Phẩm chất lãnh đạo - Sống ở thế chủ động. Muốn làm lãnh đạo, bạn cần đạo nào là người thiếu dẹp bỏ tính nhút nhát, e thẹn, thụ động, chờ người giao việc mà nên tập cho mình sự tự tin, là người dám nghĩ khác và nghĩ lớn, dám phát biểu khi cần, dám hành động để tạo ra kết quả mới. Đặc biệt, thế chủ động hay thể hiện qua thói quen “luôn suy nghĩ trước một bước” so với người khác.
Trong khi tập thể đang loay hoay khi được giao một dự án hoàn toàn mới, hoặc trong lúc mọi người lúng túng khi xảy ra biến cố, hoặc có sự kiện xảy ra và mọi người chỉ biết xôn xao bàn tán… thì người có phẩm chất lãnh đạo đã suy nghĩ về giải pháp và dám đứng lên hiến kế hoặc tổ chức mọi người giải quyết thử thách ấy, dẫn dắt tập thể đi qua biến cố. Thế chủ động này luyện tập lâu dài sẽ tạo thành người có tầm nhìn, nghĩ xa hơn người khác nhiều bước, nhìn trước nhiều nước cờ, đó chính là phẩm chất rất quý giá của người lãnh đạo. Suy ngẫm: Hiện tại, bạn đã sống ở thế chủ động hay chưa? - Đầy lửa đam mê. Giả sử, bạn đang từ điểm A và rất muốn đi đến điểm B.
Có hai người dẫn đường cho bạn với hai lối đi khác nhau. Người dẫn đường thứ nhất đi được một đoạn thì lại không chắc là con đường mình đi có đúng không, do dự, thay bản đồ khác, định rẽ trái, rồi lại đổi ý rẽ phải, gặp hầm chông hố gai giữa đường thì chán nản ngồi thừ ra, thậm chí bỏ bạn đi về. Người thứ hai thì quả quyết, đầy năng lượng, kiên trì đến cùng, thẳng một đường đã vạch ra mà đi, dù “trầy vi tróc vảy” vẫn mỉm cười động viên bạn đi tới nơi tới chốn. Bạn sẽ chọn đi với người dẫn đường nào? 5 Làm việc, khởi nghiệp, kinh doanh.
đều là những hành trình đầy trắc trở. Người lãnh đạo có đam mê đủ mạnh sẽ truyền cảm hứng cho đội ngũ, xốc dậy tinh thần cho mọi người trong những giai đoạn khó khăn, giúp mọi người bình tĩnh và cùng nhau vượt qua biến cố. Suy ngẫm: Hiện tại, bạn có đủ “lửa” đam mê cho việc mình đang theo đuổi? - Quan tâm thật sự đến cuộc sống của nhân viên. Nếu ta chỉ biết kỷ luật, chỉ để ý kiểm soát chất lượng sản phẩm, chỉ quan tâm đến khách hàng, ta mãi mãi chỉ là người quản lý.
Nhưng nếu muốn là một lãnh đạo thật sự, ta cần quan tâm đến đời sống của nhân viên về vật chất lẫn đời sống tinh thần. Nhân viên chính là “khách hàng nội bộ”. Đôi khi, một nhân viên làm việc hết 100% công suất cho tổ chức, không phải vì sợ bị kỷ luật, mà là vì họ thật tâm yêu kính người sếp của mình. Đôi khi, một người phản bội, một vụ rò rỉ nghiêm trọng sẽ được chặn đứng kịp thời nhờ một nhân viên thật lòng yêu mến nơi mình làm việc và đặt “tâm” vào đó.
Và rất rất nhiều nhân viên vẫn một lòng gắn bó với công ty dù nơi khác mời gọi với mức lương hấp dẫn hơn nhưng họ không bao giờ rời bỏ người sếp đã giúp đỡ mình trong hoạn nạn và đối xử với mình rất chân thành. Suy ngẫm: Hiện tại, bạn có biết quan tâm đến cuộc sống của các thành viên trong tổ chức mà bạn đang quản lý hoặc tham gia? - Chính trực. Sự chính trực chính là biểu hiện của một người lãnh đạo có đạo đức, làm việc tốt, làm việc đúng. “Chính nghĩa” là phẩm chất giúp thu hút người có tài và có tâm đến với tổ chức.
Đạo đức của sếp là tấm gương mà hàng ngày nhân viên soi vào đấy để hoàn thiện mình, mà gìn giữ văn hóa của tổ chức. Nếu lãnh đạo là người tham ô, gian dối, dùng thủ đoạn để bòn rút cho cá nhân, thì “thượng bất chính, hạ tắc loạn”, nhân viên cũng chỉ là những người làm việc hình thức cho có, chủ yếu là những con sâu đục khoét cho riêng mình. Suy ngẫm: Hiện tại, bạn có phải là người chính trực? - Những nét tính cách bổ trợ. Ngoài các phẩm chất cơ bản trên, mỗi người lãnh đạo sẽ có những nét tính cách riêng để bổ trợ cho việc làm lãnh đạo và tạo nên dấu ấn phong cách của cá nhân mình.
Những nét tính cách bổ trợ thường gặp như: + Quyết đoán khi khẩn cấp 6 + Độc lập nhưng không bảo thủ + Mềm dẻo linh hoạt khi cần + Điềm tĩnh trong biến cố + Gần gũi, hòa đồng cùng tập thể + Biết hài hước, tạo bầu không khí vui vẻ V. BÀI TẬP 5 Tự đánh giá mức độ của 5 phẩm chất sau ở bản thân: Không Trung Rất PHẨM CHẤT LÃNH ĐẠO Có ít Nhiều có bình nhiều 1. Sống ở thế chủ động. Đầy lửa đam mê.
Quan tâm thật sự đến cuộc sống của nhân viên. Chính trực. Những nét tính cách bổ trợ: + Quyết đoán khi khẩn cấp + Độc lập nhưng không bảo thủ + Mềm dẻo linh hoạt khi cần + Điềm tĩnh trong biến cố + Gần gũi, hòa đồng cùng tập thể + Biết hài hước, tạo bầu không khí vui vẻ 7 BÀI TẬP 6 Hãy gạch đầu dòng những điều bạn sẽ bỏ, những điều bạn sẽ làm để tập luyện từng phẩm chất. Những thói quen xấu PHẨM CHẤT LÃNH ĐẠO Những điều sẽ làm sẽ bỏ 1.
Sống ở thế chủ động. Đầy lửa đam mê.