Luận Văn Thạc Sĩ Về Kỹ Năng Điều Chỉnh Cảm Xúc Âm Tính Trong Giao Tiếp Với Trẻ Mầm Non

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của giáo viên mầm non, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoàng Yến
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Tố Oanh
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tâm lí học
• Đề tài: Kỹ Năng Điều Chỉnh Cảm Xúc Âm Tính Trong Giao Tiếp Với Trẻ Của Giáo Viên Mầm Non
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG ĐIỀU CHỈNH CẢM XÚC ÂM TÍNH TRONG GIAO TIẾP VỚI TRẺ CỦA GIÁO VIÊN MẦM NON
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính ở nước ngoài
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính ở trong nước
• 1.2. Lý luận về kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của GVMN
• 1.2.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.2.2. Cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của GVMN
• 1.2.3. Kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của GVMN
• 1.2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của GVMN
• 1.3. Tóm tắt chương 1
• 2. THỰC TRẠNG KỸ NĂNG ĐIỀU CHỈNH CẢM XÚC ÂM TÍNH TRONG GIAO TIẾP VỚI TRẺ CỦA GIÁO VIÊN MẦM NON
• 2.1. Vài nét về địa bàn nghiên cứu
• 2.2. Tổ chức nghiên cứu thực trạng
• 2.3. Mục đích và nội dung nghiên cứu
• 2.4. Mẫu nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6. Yêu cầu cần đạt được của các kỹ năng thành phần
• 2.7. Thực trạng kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của GVMN
• 2.7.1. Thực trạng mức độ trải nghiệm cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của GVMN
• 2.7.2. Thực trạng kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của GVMN
• 2.7.3. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của GVMN
• 2.8. Tóm tắt chương 2
• 3. MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG ĐIỀU CHỈNH CẢM XÚC ÂM TÍNH TRONG GIAO TIẾP VỚI TRẺ DÀNH CHO GIÁO VIÊN MẦM NON
• 3.1. Tổ chức nghiên cứu biện pháp
• 3.2. Mục đích nghiên cứu
• 3.3. Thể thức nghiên cứu
• 3.4. Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ dành cho GVMN
• 3.4.1. Biện pháp 1: Trang bị tri thức cho GVMN về kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ
• 3.4.2. Biện pháp 2: Hướng dẫn GVMN rèn luyện kỹ năng nhận ra các cảm xúc âm tính không phù hợp với hoàn cảnh hiện tại
• 3.4.3. Biện pháp 3: Hướng dẫn GVMN rèn luyện kỹ năng thay đổi các cảm xúc âm tính
• 3.4.4. Biện pháp 4: Hướng dẫn GVMN đánh giá và hiệu chỉnh kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ
• 3.5. Sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.5.1. Sự cần thiết của các biện pháp đề xuất
• 3.5.2. Tính khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.6. Tóm tắt chương 3
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của giáo viên mầm non

Kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính là một yếu tố quan trọng trong giao tiếp của giáo viên mầm non với trẻ. Cảm xúc âm tính như lo lắng, tức giận, hay chán nản có thể ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường học tập và sự phát triển của trẻ. Việc giáo viên mầm non có khả năng nhận diện và điều chỉnh những cảm xúc này không chỉ giúp họ duy trì sự bình tĩnh mà còn tạo ra một không khí tích cực cho trẻ. Theo nghiên cứu, giáo viên mầm non thường xuyên phải đối mặt với áp lực công việc, điều này dẫn đến việc trải nghiệm cảm xúc âm tính. Do đó, việc phát triển kỹ năng giao tiếp và quản lý cảm xúc là rất cần thiết. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng giáo viên có thể cải thiện kỹ năng này thông qua các chương trình đào tạo và thực hành cụ thể.

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu về kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của giáo viên mầm non còn hạn chế. Hầu hết các công trình nghiên cứu tập trung vào trí tuệ cảm xúc và quản lý cảm xúc. Các nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng việc điều chỉnh cảm xúc âm tính có thể cải thiện hiệu quả giảng dạy và sự phát triển của trẻ. Tại Việt Nam, nghiên cứu về lĩnh vực này còn mới mẻ, cần nhiều công trình hơn để làm rõ vai trò của cảm xúc trong giáo dục mầm non. Việc hiểu rõ về cảm xúc âm tính và cách điều chỉnh chúng sẽ giúp giáo viên mầm non nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nhân cách cho trẻ.

1.2. Các khái niệm cơ bản

Các khái niệm như cảm xúc âm tính, kỹ năng giao tiếp, và quản lý cảm xúc là rất quan trọng trong nghiên cứu này. Cảm xúc âm tính được định nghĩa là những cảm xúc tiêu cực như buồn, tức giận, hay lo âu. Kỹ năng giao tiếp là khả năng truyền đạt thông tin và cảm xúc một cách hiệu quả. Quản lý cảm xúc là khả năng nhận diện, hiểu và điều chỉnh cảm xúc của bản thân. Những khái niệm này liên quan chặt chẽ đến nhau và ảnh hưởng đến cách giáo viên tương tác với trẻ. Việc giáo viên mầm non phát triển những kỹ năng này sẽ giúp họ tạo ra môi trường học tập tích cực và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ.

II. Thực trạng kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của giáo viên mầm non

Thực trạng kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính của giáo viên mầm non cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Nghiên cứu cho thấy rằng phần lớn giáo viên thường xuyên trải nghiệm cảm xúc âm tính trong công việc. Họ có khả năng nhận diện cảm xúc âm tính nhưng kỹ năng điều chỉnh còn hạn chế. Điều này dẫn đến việc giáo viên không thể duy trì sự bình tĩnh trong giao tiếp với trẻ, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Các yếu tố như áp lực công việc, thiếu hỗ trợ từ đồng nghiệp và gia đình cũng góp phần làm gia tăng cảm xúc âm tính. Việc giáo viên không thể điều chỉnh cảm xúc âm tính có thể dẫn đến những hành vi không mong muốn, ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý của trẻ.

2.1. Thực trạng mức độ trải nghiệm cảm xúc âm tính

Nghiên cứu cho thấy rằng giáo viên mầm non thường xuyên trải nghiệm cảm xúc âm tính trong công việc. Các cảm xúc như lo lắng, bực bội và chán nản xuất hiện thường xuyên, đặc biệt trong những tình huống căng thẳng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý của giáo viên mà còn tác động đến trẻ. Khi giáo viên không thể kiểm soát cảm xúc âm tính, trẻ có thể cảm thấy không an toàn và thiếu sự hỗ trợ. Việc nhận diện và điều chỉnh cảm xúc âm tính là rất cần thiết để tạo ra môi trường học tập tích cực cho trẻ.

2.2. Thực trạng kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính

Kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính của giáo viên mầm non hiện nay còn nhiều hạn chế. Mặc dù giáo viên có khả năng nhận diện cảm xúc âm tính, nhưng việc điều chỉnh chúng trong giao tiếp với trẻ vẫn chưa hiệu quả. Nhiều giáo viên không biết cách thay đổi cảm xúc âm tính thành cảm xúc tích cực, dẫn đến việc họ không thể tạo ra bầu không khí tích cực trong lớp học. Việc thiếu các chương trình đào tạo về kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thực trạng này. Cần có những biện pháp cụ thể để rèn luyện kỹ năng này cho giáo viên mầm non.

III. Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ dành cho giáo viên mầm non

Để cải thiện kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính của giáo viên mầm non, cần áp dụng một số biện pháp cụ thể. Đầu tiên, việc trang bị tri thức về cảm xúc và kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính là rất cần thiết. Giáo viên cần được hướng dẫn cách nhận diện và thay đổi cảm xúc âm tính trong các tình huống giao tiếp với trẻ. Thứ hai, việc tổ chức các buổi tập huấn và hội thảo về kỹ năng giao tiếp và quản lý cảm xúc sẽ giúp giáo viên nâng cao nhận thức và kỹ năng của mình. Cuối cùng, cần có sự hỗ trợ từ các cấp quản lý và đồng nghiệp để tạo ra môi trường làm việc tích cực, giúp giáo viên dễ dàng hơn trong việc điều chỉnh cảm xúc âm tính.

3.1. Trang bị tri thức cho giáo viên

Giáo viên cần được trang bị tri thức về cảm xúc và kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính. Việc hiểu rõ về cảm xúc âm tính và cách chúng ảnh hưởng đến giao tiếp với trẻ là rất quan trọng. Các chương trình đào tạo nên bao gồm các nội dung về nhận diện cảm xúc, quản lý cảm xúc và kỹ năng giao tiếp. Điều này sẽ giúp giáo viên có cơ sở để phát triển kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong công việc hàng ngày.

3.2. Hướng dẫn rèn luyện kỹ năng điều chỉnh cảm xúc

Giáo viên cần được hướng dẫn cụ thể về cách rèn luyện kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính. Các phương pháp như thiền, tập thể dục, và các hoạt động giải trí có thể giúp giáo viên giảm bớt căng thẳng và cải thiện tâm trạng. Ngoài ra, việc thực hành các tình huống giao tiếp với trẻ trong môi trường an toàn sẽ giúp giáo viên tự tin hơn trong việc điều chỉnh cảm xúc âm tính. Cần có sự hỗ trợ từ đồng nghiệp và cấp quản lý để tạo điều kiện cho giáo viên thực hành và phát triển kỹ năng này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh giáo dục mầm non tại Việt Nam, kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính của giáo viên mầm non (GVMN) đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và thân thiện. Theo khảo sát thực tế tại 10 trường mầm non công lập và tư thục ở quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh, với mẫu nghiên cứu gồm 254 giáo viên, đa số GVMN thường xuyên trải nghiệm các cảm xúc âm tính như giận dữ, lo lắng, buồn, sợ hãi và chán nản trong quá trình giao tiếp với trẻ. Mục tiêu nghiên cứu nhằm khảo sát thực trạng kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính của GVMN, từ đó đề xuất các biện pháp rèn luyện phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả giao tiếp và chăm sóc giáo dục trẻ. Nghiên cứu tập trung trong phạm vi thời gian năm 2019, tại địa bàn quận Tân Phú, với ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện chất lượng giáo dục mầm non, góp phần phát triển toàn diện nhân cách trẻ em và nâng cao năng lực nghề nghiệp của giáo viên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về trí tuệ cảm xúc và kỹ năng quản lý cảm xúc, trong đó mô hình trí tuệ cảm xúc của Salovey và Mayer (1990) được áp dụng làm nền tảng. Mô hình này bao gồm năm lĩnh vực chính: hiểu biết cảm xúc, làm chủ cảm xúc, tự thúc đẩy, nhận biết cảm xúc người khác và quản lý các mối quan hệ. Kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính được xem là một phần của kỹ năng quản lý cảm xúc, tập trung vào khả năng nhận diện, đánh giá và điều chỉnh các cảm xúc tiêu cực không phù hợp trong giao tiếp. Ngoài ra, mô hình điều chỉnh cảm xúc của Berking et al. (2007) với 9 kỹ năng cụ thể như nhận thức cảm xúc, tự củng cố bản thân, hành động sửa đổi cảm xúc tiêu cực cũng được tham khảo để xây dựng cấu trúc kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính của GVMN. Các khái niệm chính bao gồm: cảm xúc âm tính (giận dữ, lo lắng, buồn, sợ hãi, chán nản), kỹ năng nhận diện cảm xúc, kỹ năng điều chỉnh cảm xúc và giao tiếp sư phạm trong môi trường giáo dục mầm non.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp định lượng và định tính. Nguồn dữ liệu chính được thu thập qua bảng hỏi khảo sát thực trạng kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính của 254 GVMN tại 10 trường mầm non ở quận Tân Phú. Mẫu nghiên cứu được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 23.0 với các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích độ lệch chuẩn, so sánh trung bình và kiểm định sự khác biệt giữa các nhóm theo thâm niên công tác. Bên cạnh đó, phương pháp phỏng vấn sâu với 10 GVMN và 3 cán bộ quản lý, cùng phương pháp quan sát trực tiếp tại lớp học được áp dụng để làm rõ và minh họa cho các kết quả định lượng. Quá trình nghiên cứu diễn ra qua 3 giai đoạn: khảo sát sơ bộ, khảo sát thử nghiệm và khảo sát chính thức, đảm bảo độ tin cậy và tính khả thi của công cụ nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tần suất trải nghiệm cảm xúc âm tính của GVMN: Khoảng 85% giáo viên thường xuyên trải nghiệm cảm xúc giận dữ và lo lắng trong quá trình giao tiếp với trẻ, trong đó cảm xúc lo lắng chiếm tỷ lệ cao nhất với trung bình mức độ trải nghiệm 3.8/5 (ĐTB). Cảm xúc buồn và chán nản cũng phổ biến, với khoảng 70% giáo viên báo cáo mức độ trung bình trở lên.

2. Kỹ năng nhận diện cảm xúc âm tính: Đa số GVMN (khoảng 78%) có khả năng nhận ra và gọi tên chính xác các cảm xúc âm tính của bản thân khi xuất hiện, tuy nhiên chỉ có khoảng 55% đánh giá được mức độ phù hợp của cảm xúc đó với tình huống hiện tại.

3. Kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính: Mức độ sử dụng các cách điều chỉnh cảm xúc âm tính như chuyển trọng tâm chú ý, thay đổi nhận thức và thể hiện cảm xúc có sự khác biệt rõ rệt theo thâm niên công tác. Giáo viên có thâm niên trên 10 năm có kỹ năng điều chỉnh tốt hơn 20% so với nhóm dưới 5 năm. Tuy nhiên, kỹ năng điều hướng cảm xúc âm tính thành cảm xúc dương tính chỉ đạt mức trung bình với ĐTB 2.9/5.

4. Yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng điều chỉnh: Các yếu tố sinh lý (mệt mỏi, sức khỏe) và khách quan (môi trường làm việc, áp lực công việc) được đánh giá có ảnh hưởng lớn đến khả năng điều chỉnh cảm xúc âm tính của GVMN, với tỷ lệ lựa chọn mức độ ảnh hưởng cao lần lượt là 68% và 74%.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy cảm xúc âm tính là hiện tượng phổ biến và có ảnh hưởng sâu sắc đến hoạt động nghề nghiệp của GVMN. Mức độ nhận diện cảm xúc tương đối cao phản ánh sự nhạy bén trong việc tự nhận thức cảm xúc của giáo viên, tuy nhiên kỹ năng đánh giá và điều chỉnh còn hạn chế, đặc biệt trong việc chuyển hóa cảm xúc tiêu cực thành tích cực. Điều này có thể do thiếu các chương trình đào tạo chuyên sâu về quản lý cảm xúc trong quá trình bồi dưỡng giáo viên. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng với xu hướng chung về tầm quan trọng của trí tuệ cảm xúc trong giáo dục mầm non. Việc áp dụng các kỹ thuật điều chỉnh cảm xúc như thay đổi nhận thức và chuyển hướng chú ý được khuyến khích nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của cảm xúc âm tính. Biểu đồ phân bố mức độ sử dụng các kỹ thuật điều chỉnh cảm xúc có thể minh họa rõ sự khác biệt giữa các nhóm giáo viên theo thâm niên, giúp làm nổi bật nhu cầu đào tạo phù hợp theo từng giai đoạn nghề nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính: Tập trung trang bị kiến thức và kỹ thuật nhận diện, đánh giá và điều chỉnh cảm xúc cho GVMN, nhằm nâng cao chỉ số EQ và hiệu quả giao tiếp với trẻ. Thời gian thực hiện trong vòng 6 tháng, do các trung tâm đào tạo giáo viên phối hợp với phòng giáo dục quận tổ chức.

2. Xây dựng cẩm nang hướng dẫn kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính: Cẩm nang bao gồm các bài tập thực hành, tình huống mẫu và phương pháp tự đánh giá cảm xúc, giúp giáo viên tự học và áp dụng linh hoạt trong công việc hàng ngày. Chủ thể thực hiện là các chuyên gia tâm lý giáo dục và cán bộ quản lý trường mầm non, hoàn thành trong 3 tháng.

3. Thiết lập hệ thống hỗ trợ tâm lý và tư vấn cho GVMN: Cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ xử lý cảm xúc tiêu cực, giảm stress nghề nghiệp, góp phần nâng cao sức khỏe tâm thần cho giáo viên. Phòng giáo dục quận phối hợp với các tổ chức y tế tâm thần triển khai trong vòng 1 năm.

4. Khuyến khích xây dựng môi trường làm việc thân thiện, giảm áp lực công việc: Điều chỉnh lịch làm việc, tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng để giảm bớt căng thẳng cho giáo viên, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hành kỹ năng điều chỉnh cảm xúc. Các trường mầm non chủ động thực hiện trong năm học tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên mầm non: Nắm bắt kiến thức và kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính giúp cải thiện chất lượng giao tiếp với trẻ, nâng cao hiệu quả công tác chăm sóc giáo dục.

2. Cán bộ quản lý giáo dục mầm non: Áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chương trình đào tạo, chính sách hỗ trợ giáo viên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

3. Chuyên gia tâm lý giáo dục: Tham khảo cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển các chương trình tư vấn, hỗ trợ tâm lý phù hợp với đặc thù nghề nghiệp của GVMN.

4. Sinh viên ngành giáo dục mầm non và tâm lý học: Học tập, nghiên cứu và áp dụng các mô hình, phương pháp điều chỉnh cảm xúc trong thực tiễn giáo dục, chuẩn bị hành trang nghề nghiệp vững chắc.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính lại quan trọng đối với giáo viên mầm non?
   Kỹ năng này giúp giáo viên kiểm soát cảm xúc tiêu cực, duy trì môi trường học tập tích cực, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nhân cách trẻ. Ví dụ, giáo viên biết cách giảm bớt giận dữ sẽ tránh được các hành vi ứng xử tiêu cực với trẻ.

2. Các cảm xúc âm tính phổ biến nhất mà giáo viên mầm non thường gặp là gì?
   Giận dữ, lo lắng, buồn, sợ hãi và chán nản là những cảm xúc âm tính thường xuyên xuất hiện trong quá trình giao tiếp với trẻ, ảnh hưởng đến tâm trạng và hiệu quả công việc của giáo viên.

3. Làm thế nào để giáo viên nhận biết được cảm xúc âm tính không phù hợp?
   Giáo viên cần quan sát các biểu hiện sinh lý, nhận thức và hành vi của bản thân, đồng thời đánh giá mức độ phù hợp của cảm xúc với tình huống hiện tại. Ví dụ, cảm xúc giận dữ vượt tầm kiểm soát có thể dẫn đến hành vi không kiểm soát được.

4. Những phương pháp điều chỉnh cảm xúc âm tính hiệu quả nhất là gì?
   Các phương pháp như thay đổi nhận thức về tình huống, chuyển trọng tâm chú ý, thể hiện cảm xúc một cách hợp lý và sử dụng kỹ thuật thư giãn được đánh giá cao về hiệu quả trong việc điều chỉnh cảm xúc âm tính.

5. Làm sao để duy trì kỹ năng điều chỉnh cảm xúc trong môi trường giáo dục mầm non?
   Việc luyện tập thường xuyên, tham gia các khóa đào tạo, sử dụng cẩm nang hướng dẫn và nhận được sự hỗ trợ từ đồng nghiệp, cán bộ quản lý sẽ giúp giáo viên duy trì và nâng cao kỹ năng này trong công việc hàng ngày.

Kết luận

• Kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính là yếu tố thiết yếu giúp GVMN duy trì môi trường giáo dục tích cực và phát triển toàn diện trẻ.
• Đa số GVMN có khả năng nhận diện cảm xúc âm tính nhưng kỹ năng điều chỉnh còn hạn chế, đặc biệt trong việc chuyển hóa cảm xúc tiêu cực thành tích cực.
• Các yếu tố sinh lý và môi trường làm việc ảnh hưởng đáng kể đến khả năng điều chỉnh cảm xúc của giáo viên.
• Đề xuất các biện pháp đào tạo, xây dựng cẩm nang, hỗ trợ tâm lý và cải thiện môi trường làm việc nhằm nâng cao kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính cho GVMN.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để hoàn thiện các giải pháp hỗ trợ giáo viên mầm non trong tương lai.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính, góp phần xây dựng môi trường giáo dục mầm non an toàn, thân thiện và hiệu quả!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG ĐIỀU CHỈNH CẢM XÚC ÂM TÍNH TRONG GIAO TIẾP VỚI TRẺ CỦA GIÁO VIÊN MẦM NON 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính ở nước ngoài Kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính là một lĩnh vực còn khá mới mẻ, chưa có nhiều công trình nghiên cứu.

Hầu hết các công trình liên quan đến lĩnh vực này đều nằm trong các nghiên cứu về trí tuệ cảm xúc, cụ thể là quản lý cảm xúc và điều chỉnh cảm xúc. Trí tuệ cảm xúc là một lĩnh vực nghiên cứu đã được các nhà Tâm lý học quan tâm tìm hiểu trong vài thập niên gần đây và đã gặt hái được không ít thành tựu. Từ cuối những năm 1930, nhà tâm lý học E. Thorndike đã đề cập đến loại hình trí tuệ cảm xúc với tên gọi “trí tuệ xã hội” nhưng xem loại trí tuệ này như là một phần của IQ.

Đến những năm 1960, một số tác giả cũng đã quan tâm nghiên cứu về cảm xúc như Richard Alpert với đề tài về cảm xúc lo sợ trong các kỳ thi của học sinh, Walter Mischel với trắc nghiệm đo lường năng lực chế ngự cảm xúc của trẻ em… Các nghiên cứu khác liên quan đến trí tuệ cảm xúc có thể kể đến là dự án Spectrum của Howard Gardner trong nỗ lực tìm hiểu các dạng của trí tuệ. Ngoài 5 dạng trí tuệ cổ điển là trí tuệ ngôn ngữ, trí tuệ âm nhạc, trí tuệ lôgic – toán, trí tuệ thị giác không gian và trí tuệ vận động, ông còn bổ sung thêm hai loại trí tuệ có liên quan đến cảm xúc là trí tuệ liên cá nhân và trí tuệ nội tâm (Phan Trọng Ngọ (chủ biên), 2001, tr. Việc điều chỉnh các cảm xúc âm tính có thể xếp trong loại trí thông minh nội tâm mà Howard Gardner đã miêu tả. Tiếp theo các nghiên cứu của Howard Gardner, năm 1990, hai nhà Tâm lý học Peter Salovey, John D.

Mayer đã đưa ra mô hình trí tuệ cảm xúc lần đầu tiên. Đồng thời, các ông cũng đưa ra định nghĩa trí tuệ cảm xúc một cách chi tiết, trong đó nhắm đến năm lĩnh vực chính: 1) Hiểu biết về các cảm xúc, 2) Làm chủ các cảm xúc, 3) Tự thúc đẩy, 4) Nhận biết các cảm xúc của người khác, 5) Sự làm chủ những liên hệ con người (Goleman, 2014, tr. Như vậy, việc điều chỉnh cảm xúc âm tính có thể xếp trong ba lĩnh vực đầu tiên theo định nghĩa này. Luan van 8 Năm 1995, cuốn sách đầu tiên về trí tuệ cảm xúc – Emotional Intellegence: Why It Can matter More Than IQ - ra đời bởi nhà Tâm lý học Daniel Goleman.

Cuốn sách đề cập đến bản chất của trí tuệ cảm xúc, các ứng dụng của loại trí tuệ này cũng như cách thức giáo dục cảm xúc (Goleman, 2014, tr. Công trình nghiên cứu của hai tác giả Petricdes và Furnham trong phân tích về cấu trúc trí tuệ cảm xúc đã trình bày trí tuệ cảm xúc bao gồm 4 nhân tố: 1) Tính hòa đồng, 2) Tính nhạy cảm, 3) Tự kiểm soát, 4) Hạnh phúc. Trong đó, khía cạnh điều chỉnh cảm xúc nằm trong nhân tố tự kiểm soát của cấu trúc trí tuệ cảm xúc (Dương Thị Hoàng Yến, 2010, tr. Một số nhà Tâm lý học khác đã nỗ lực đo lường trí tuệ cảm xúc và đã gặt hái được một số thành quả như thang đo sơ đồ chỉ số cảm xúc EQ MAP của Cooper (1996 -1997), bảng kiểm tra Bar-On EQ-I (emotional quotiet inventory) (1997), thang đo nhận thức cảm xúc LEAS (Level of Emotional Awareness), bảng kiểm tra năng lực cảm xúc ECI (Emotional Competency Inventory)(1999), thang đo trí tuệ cảm xúc đa nhân tố MEIS (Mutilfactor Emotional Intelligence Scale) của các tác giả Majer, Salovey và Caruso (2000) và phiên bản mới của thang đo này là MSCEIT được hiệu đính năm 2002… (Lê Thị Ngọc Thương, 2011, tr.

Các nghiên cứu về điều chỉnh cảm xúc thường được phân chia xem xét trên hai khía cạnh là điều chỉnh tự động và điều chỉnh có ý thức. Việc điều chỉnh cảm xúc tự động thường là kết quả của cơ chế tự vệ và dồn nén các cảm xúc âm tính. Đứng đầu trong các nghiên cứu này phải kể đến S. Freud với lý thuyết phân tâm.

Nhiều tác giả khác cũng đã tham gia nghiên cứu về việc điều chỉnh cảm xúc tự động trên phương diện cơ chế cũng như nguyên nhân và cách thức diễn ra việc điều chỉnh cảm xúc tự động. Có thể kể đến một số tác giả của xu hướng này như Vaillant, Koole, Coenen, Jostmann, Fockenberg… Xu hướng nghiên cứu điều chỉnh cảm xúc gần đây lại tập trung nhiều hơn đến khía cạnh điều chỉnh có ý thức. Các tác giả theo xu hướng này thường hướng tới việc tìm kiếm các cách thức để thay thế các cảm xúc âm tính bằng các cảm xúc dương tính. Một vài tên tuổi đáng chú ý của xu hướng này là Joseph J.

Frankel & Linda Camras, Diamond, Hochschild, Lazarus, Kramer… (Võ Thị Tường Vy, 2013, tr. Luan van 9 Một số công trình nghiên cứu về điều chỉnh cảm xúc gần đây: Công trình của Jame Gross về điều chỉnh cảm xúc đã nhận được khá nhiều sự quan tâm của các nhà Tâm lý học. Năm 1998, ông đã đưa ra một số chỉ dẫn về cách thức điều chỉnh cảm xúc được cho là có giá trị ứng dụng cao trong công việc và đời sống (Lewis, Haviland, & Barrett, 2008, tr. Nghiên cứu về kỹ năng điều chỉnh cảm xúc trong mối tương quan với trị liệu tâm lý, tác giả Berking (2007) đã đề xuất kết hợp chương trình đào tạo kỹ năng điều chỉnh cảm xúc với chương trình trị liệu theo trường phái nhận thức – hành vi dành cho các bệnh nhân có các rối nhiễu tâm thần và so sánh với nhóm đối chứng đang tiến hành trị liệu không tham gia chương trình đào tạo này.

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc tích hợp các kỹ năng điều chỉnh cảm xúc với quá trình trị liệu nhận thức – hành vi đã cho những phản hồi rất tích cực, làm tăng đáng kể hiệu quả điều trị sức khỏe tâm thần của bệnh nhân (Berking et al. Trong nghiên cứu này, tác giả đã đưa ra mô hình điều chỉnh cảm xúc bao gồm 9 kỹ năng cụ thể: 1) Nhận thức được cảm xúc; 2) Xác định và gọi được tên cảm xúc; 3) Diễn giải chính xác các cảm giác cơ thể liên quan đến cảm xúc; 4) Hiểu các dấu hiệu ban đầu bên ngoài và trong nội tâm về cảm xúc (hiểu các gợi ý về cảm xúc); 5) Tự củng cố bản thân trong các tình huống cảm xúc căng thẳng; 6) Hành động sửa đổi cảm xúc tiêu cực để cảm thấy tốt hơn; 7) Chấp nhận các cảm xúc không thể sửa đổi; 8) Có khả năng phục hồi/chịu đựng các cảm xúc tiêu cực và 9) Có khả năng đối mặt với các tình huống cảm xúc căng thẳng để đạt các mục tiêu quan trọng (Berking et al. Trong một nghiên cứu khác, tác giả Berking và các cộng sự cũng tìm hiểu mối liên hệ giữa các kỹ năng điều chỉnh cảm xúc khác nhau được trình bày ở trên với việc sửa đổi các cảm xúc âm tính. Kết quả cho thấy hầu hết các kỹ năng được nghiên cứu đều phát huy tác dụng trong việc sửa đổi cảm xúc âm tính, trừ kỹ năng chấp nhận và chịu đựng các cảm xúc này.

Tuy nhiên, các tác giả vẫn khẳng định 2 kỹ năng trên có tác dụng tốt cho sức khỏe tâm thần (Berking et al. Nhóm tác giả Amelia Aldao, Susan Molen Hoeksema và Susanne Schweizer đã thực hiện một đánh giá tổng hợp các chiến lược điều chỉnh cảm xúc trong tâm lý Luan van 10 học. Nghiên cứu này đánh giá mối quan hệ giữa 6 chiến lược điều chỉnh cảm xúc là tránh né, đàn áp, đồn thổi, chấp nhận, đánh giá lại và giải quyết vấn đề với 4 nhóm bệnh tâm lý là trầm cảm, lo lắng, rối loạn ăn uống và rối loạn sử dụng chất. Các tác giả đã chỉ ra rằng, việc điều chỉnh cảm xúc tốt giúp cải thiện các mối quan hệ, tăng hiệu suất học tập cũng như làm việc.

Trái lại, những ai gặp khó khăn với việc điều chỉnh cảm xúc có thể dẫn đến các rối loạn tâm thần như rối loạn lo âu, trầm cảm, rối loạn nhân cách và các rối loạn liên quan đến ăn uống, sử dụng các chất kích thích… Hai chiến lược thích ứng cảm xúc được đề cao là đánh giá lại bối cảnh và tích cực giải quyết vấn đề. Nhóm tác giả cũng cho rằng việc tránh né, đàn áp hoặc triệt tiêu cảm xúc gây ra nhiều bất lợi hơn cho chủ thể cảm xúc, thậm chí còn dẫn đến việc nhạy cảm hơn với các cảm xúc âm tính (Aldao, Nolen-Hoeksema, & Schweizer, 2010, tr. Liên quan đến cảm xúc của GVMN, nhóm tác giả Zinsser, Bailey, Curby, Denham và Bassett (2013) trong đề tài nghiên cứu “khám phá tại lớp học để đưa ra dự đoán: stress của GVMN, sự hỗ trợ phát triển cảm xúc và hành vi xã hội của học sinh trong lớp học tại trường tư nhân Head Start” đã cho thấy sự phát triển cảm xúc ở giáo viên có ảnh hưởng đến cảm xúc xã hội của trẻ. Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng khi GVMN có các phản ứng cảm xúc không phù hợp thì trẻ trở nên hung hăng và có nhiều cảm xúc âm tính hơn (Trịnh Viết Then, 2016, tr.

Hiện tác giả vẫn chưa tìm được một công trình nào nghiên cứu kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của GVMN ở nước ngoài. Các công trình nghiên cứu về kỹ năng điều chỉnh cảm xúc âm tính ở trong nước Ở Việt Nam, cơ sở lý luận về cảm xúc (khái niệm, đặc điểm, quy luật) đã được một số tác giả như Phạm Minh Hạc, Trần Trọng Thủy, Nguyễn Quang Uẩn, Vũ Dũng, Nguyễn Văn Lũy,… đề cập trong các giáo trình Tâm lý học đại cương và Từ điển Tâm lý học. Bên cạnh đó, cũng có một số công trình nghiên cứu lý luận đã được công bố của các tác giả Nguyễn Huy Tú, Nguyễn Công Khanh, Trần Kiều, Dương Thị Hoàng Yến, Đỗ Thu Hiền, Võ Hoàng Anh Thư… về trí tuệ cảm xúc và Luan van 11 khảo sát mức độ trí thông minh cảm xúc. Tuy nhiên, các công trình này vẫn dành khá ít sự quan tâm cho các kỹ năng giúp điều chỉnh cảm xúc âm tính.

Trong nghiên cứu thực tiễn, ở nước ta chưa có công trình nào nghiên cứu riêng về cảm xúc âm tính trong giao tiếp với trẻ của GVMN. Tuy nhiên, cũng có một số công trình đề cập đến một vài cảm xúc tiêu cực hay cảm xúc âm tính.