Kinh Tế Sinh Thái: Khám Phá Nguyên Tắc và Ứng Dụng

Kinh tế sinh thái nghiên cứu mối quan hệ giữa kinh tế và môi trường, tìm kiếm giải pháp bền vững cho phát triển và bảo vệ tài nguyên.

• Tác giả: Herman E. Daly
• Người hướng dẫn: Todd Baldwin
• Trường học: Island Press
• Chuyên ngành: Kinh Tế Sinh Thái
• Đề tài: Kinh Tế Sinh Thái: Nguyên Tắc và Ứng Dụng
• Loại tài liệu: sách
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Washington

Mục lục chi tiết

• 1. PART I: AN INTRODUCTION TO ECOLOGICAL ECONOMICS
• 1.1. Chapter 1: Why Study Economics?
• 1.2. Chapter 2: The Fundamental Vision
• 1.3. Chapter 3: Ends, Means, and Policy
• 2. PART II: THE CONTAINING AND SUSTAINING ECOSYSTEM: THE WHOLE
• 2.1. Chapter 4: The Nature of Resources and the Resources of Nature
• 2.2. Chapter 5: Abiotic Resources
• 2.3. Chapter 6: Biotic Resources
• 2.4. Chapter 7: From Empty World to Full World
• 3. PART III: MICROECONOMICS
• 3.1. Chapter 8: The Basic Market Equation
• 3.2. Chapter 9: Supply and Demand
• 3.3. Chapter 10: Market Failures
• 3.4. Chapter 11: Market Failures and Abiotic Resources
• 3.5. Chapter 12: Market Failures and Biotic Resources
• 4. PART IV: MACROECONOMICS
• 4.1. Chapter 13: Macroeconomic Concepts: GNP and Welfare
• 4.2. Chapter 14: Money
• 4.3. Chapter 15: Distribution
• 4.4. Chapter 16: The IS-LM Model
• 5. PART V: INTERNATIONAL TRADE
• 5.1. Chapter 17: International Trade
• 5.2. Chapter 18: Globalization
• 5.3. Chapter 19: International Flows and Macroeconomic Policy
• 6. PART VI: POLICY
• 6.1. Chapter 20: General Policy Design Principles
• 6.2. Chapter 21: Sustainable Scale
• 6.3. Chapter 22: Just Distribution
• 6.4. Chapter 23: Efficient Allocation
• Acknowledgments
• A Note to Instructors
• Introduction
• Glossary
• Suggested Readings
• About the Authors
• Index

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kinh Tế Sinh Thái Nguyên Tắc và Ứng Dụng

Kinh tế sinh thái là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng, kết hợp giữa kinh tế học và sinh thái học. Nó tập trung vào việc hiểu rõ mối quan hệ giữa con người và môi trường tự nhiên. Nguyên tắc cơ bản của kinh tế sinh thái bao gồm việc xem xét các giới hạn sinh thái và phát triển bền vững. Kinh tế sinh thái không chỉ đơn thuần là một lý thuyết mà còn là một phương pháp tiếp cận thực tiễn nhằm giải quyết các vấn đề môi trường hiện nay.

1.1. Nguyên tắc cơ bản của Kinh Tế Sinh Thái

Kinh tế sinh thái dựa trên các nguyên tắc như sự bền vững, công bằng xã hội và sự tôn trọng đối với các hệ sinh thái. Những nguyên tắc này giúp định hình các chính sách và quyết định kinh tế, đảm bảo rằng các nguồn tài nguyên được sử dụng một cách hiệu quả và bền vững.

1.2. Lịch sử phát triển của Kinh Tế Sinh Thái

Kinh tế sinh thái đã phát triển từ những năm 1970, khi các nhà khoa học bắt đầu nhận ra rằng sự phát triển kinh tế không thể tách rời khỏi môi trường. Các nghiên cứu ban đầu đã chỉ ra rằng sự tăng trưởng kinh tế cần phải đi đôi với việc bảo vệ môi trường.

II. Vấn đề và Thách thức trong Kinh Tế Sinh Thái

Mặc dù kinh tế sinh thái mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hiểu biết và nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường trong các quyết định kinh tế. Ngoài ra, sự xung đột giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường cũng là một thách thức lớn.

2.1. Sự xung đột giữa phát triển và bảo vệ môi trường

Nhiều quốc gia vẫn ưu tiên phát triển kinh tế mà không xem xét đến tác động môi trường. Điều này dẫn đến việc khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách không bền vững, gây ra ô nhiễm và suy thoái môi trường.

2.2. Thiếu chính sách hỗ trợ cho Kinh Tế Sinh Thái

Nhiều chính phủ chưa có các chính sách rõ ràng để hỗ trợ cho phát triển bền vững. Việc thiếu các chính sách này làm giảm khả năng áp dụng các nguyên tắc của kinh tế sinh thái vào thực tiễn.

III. Phương pháp và Giải pháp trong Kinh Tế Sinh Thái

Để giải quyết các vấn đề trong kinh tế sinh thái, cần có các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm việc áp dụng các công nghệ xanh, phát triển các chính sách bền vững và nâng cao nhận thức cộng đồng.

3.1. Công nghệ xanh và phát triển bền vững

Công nghệ xanh giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Việc áp dụng công nghệ này trong sản xuất và tiêu dùng có thể tạo ra những sản phẩm thân thiện với môi trường, đồng thời tiết kiệm tài nguyên.

3.2. Chính sách hỗ trợ phát triển bền vững

Các chính sách như thuế carbon, trợ cấp cho năng lượng tái tạo và quy định về bảo vệ môi trường có thể thúc đẩy sự phát triển bền vững. Những chính sách này cần được thiết kế để khuyến khích các doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào việc bảo vệ môi trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Kinh Tế Sinh Thái

Kinh tế sinh thái đã được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ nông nghiệp đến công nghiệp và dịch vụ. Những ứng dụng này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng.

4.1. Ứng dụng trong nông nghiệp bền vững

Nông nghiệp bền vững sử dụng các phương pháp canh tác thân thiện với môi trường, giúp bảo vệ đất và nước. Việc áp dụng các kỹ thuật này không chỉ tăng năng suất mà còn giảm thiểu ô nhiễm.

4.2. Ứng dụng trong quản lý tài nguyên thiên nhiên

Quản lý tài nguyên thiên nhiên theo nguyên tắc kinh tế sinh thái giúp đảm bảo rằng các nguồn tài nguyên được sử dụng một cách hiệu quả và bền vững. Điều này bao gồm việc bảo vệ các hệ sinh thái và đa dạng sinh học.

V. Kết luận và Tương lai của Kinh Tế Sinh Thái

Kinh tế sinh thái đang ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường. Tương lai của lĩnh vực này phụ thuộc vào việc áp dụng các nguyên tắc bền vững trong mọi lĩnh vực của đời sống.

5.1. Tầm quan trọng của giáo dục và nâng cao nhận thức

Giáo dục về kinh tế sinh thái cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Điều này sẽ giúp tạo ra một thế hệ có ý thức hơn về các vấn đề môi trường.

5.2. Hướng tới một nền kinh tế bền vững

Để đạt được một nền kinh tế bền vững, cần có sự hợp tác giữa các chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng. Việc này sẽ giúp xây dựng một tương lai mà trong đó phát triển kinh tế không gây hại cho môi trường.

Nội dung chính

Giáo Trình Kinh Tế Sinh Thái: Nguyên Tắc và Ứng Dụng (Ecological Economics: Principles and Applications)

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Ecological Economics: Principles and Applications (Kinh Tế Sinh Thái: Nguyên Tắc và Ứng Dụng) do Herman E. Daly và Joshua Farley biên soạn, được tổ chức xuất bản bởi Island Press vào năm 2004 (mã số chuẩn quốc tế ISBN 1-55963-312-3). Trong chương trình đào tạo đại học và sau đại học, tài liệu này giữ vị trí môn học chuyên ngành hoặc học phần tự chọn nâng cao thuộc các khối ngành: Kinh tế học, Quản lý Tài nguyên và Môi trường, Kinh tế Phát triển và Chính sách Công.

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình tập trung vào việc trang bị cho người học khung lý thuyết xuyên ngành (transdisciplinary framework) để phân tích các hoạt động kinh tế trong giới hạn vật lý của sinh quyển. Cụ thể, sau khi hoàn thành giáo trình, người học có khả năng:

1. Phân biệt bản chất giữa tăng trưởng định lượng (growth) dựa trên thông lượng vật chất và phát triển định tính (development) nâng cao phúc lợi;
2. Nhận diện các quy luật nhiệt động lực học chi phối hệ thống kinh tế mở;
3. Đánh giá và thiết kế các công cụ chính sách theo ba thứ tự ưu tiên: quy mô sinh thái bền vững (sustainable scale), phân phối công bằng (just distribution) và phân bổ nguồn lực hiệu quả (efficient allocation).

Về cấu trúc và cách tiếp cận, giáo trình gồm 6 phần (Part I đến Part VI) chia thành 23 chương học thuật cùng hệ thống phụ lục thuật ngữ (Glossary) và danh mục tài liệu tham khảo (Suggested Readings). Điểm đặc sắc mang tính nền tảng của tài liệu là sự chuyển đổi mô thức (paradigm shift): thay vì xem môi trường tự nhiên là một bộ phận nhỏ trong hệ thống kinh tế vĩ mô như cách tiếp cận của kinh tế học tân cổ điển (neoclassical economics), giáo trình xác lập nền kinh tế là một hệ thống con mở (open subsystem) nằm trọn và phụ thuộc hoàn toàn vào hệ sinh thái toàn cầu hữu hạn, không tăng trưởng và đóng kín về mặt vật chất.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình được triển khai theo tiến trình logic chặt chẽ từ tiền đề lý thuyết, cấu trúc sinh thái đến phân tích vi mô, vĩ mô và thiết kế chính sách:

• Phần I: Nhập môn Kinh tế Sinh thái (Chương 1 – Chương 3): Khảo cứu lý do nghiên cứu kinh tế học, tiến trình kinh tế học tiến hóa đồng hành (coevolutionary economics) từ xã hội săn bắt hái lượm đến thời kỳ công nghiệp. Trình bày tầm nhìn nền tảng về hệ thống toàn thể và hệ thống con, quy mô tối ưu (optimal scale), quy luật lợi suất giảm dần dẫn tới tăng trưởng phi kinh tế (uneconomic growth), phổ liên tục giữa phương tiện tối hậu và mục đích tối hậu (ends-means spectrum).
• Phần II: Hệ sinh thái duy trì và chứa đựng (Chương 4 – Chương 7): Phân tích các quy luật nhiệt động lực học trong việc chuyển đổi vật chất - năng lượng từ entropy thấp thành chất thải entropy cao. Phân loại tài nguyên dạng trữ lượng - dòng chảy (stock-flow) và tài nguyên dạng quỹ - dịch vụ (fund-service). Đánh giá đặc tính của tài nguyên phi sinh học (nhiên liệu hóa thạch, khoáng sản, nước, đất đai Ricardian, năng lượng mặt trời) và tài nguyên sinh học (cấu trúc hệ sinh thái, năng lực hấp thụ chất thải), phản ánh bước chuyển lịch sử từ "thế giới rỗng" (empty world) sang "thế giới đầy" (full world).
• Phần III: Kinh tế vi mô (Chương 8 – Chương 12): Tái cấu trúc phương trình thị trường cơ bản, phân tích cung - cầu, hàm sản xuất và hàm thỏa dụng trong bối cảnh ràng buộc sinh thái. Đi sâu vào các thất bại thị trường (market failures), cơ chế tiếp cận mở (open access regimes), hàng hóa công thuần túy (pure public goods), ngoại ứng (externalities) và thị trường bị thiếu khuyết (missing markets) đối với cả tài nguyên sinh học lẫn phi sinh học.
• Phần IV: Kinh tế vĩ mô (Chương 13 – Chương 16): Đánh giá giới hạn của chỉ số Tổng sản phẩm quốc dân (GNP) và giới thiệu các thước đo phúc lợi thay thế như Thước đo phúc lợi kinh tế (MEW) và Chỉ số phúc lợi kinh tế bền vững (ISEW). Nghiên cứu bản chất của tiền tệ, hệ thống dự trữ bắt buộc phân đoạn (fractional reserve system) và mối liên hệ giữa tiền tệ với nhiệt động lực học. Phân tích phân phối thu nhập cá nhân, tối ưu Pareto, phân phối liên thế hệ và tái cấu trúc mô hình IS-LM tích hợp giới hạn sinh thái.
• Phần V: Thương mại quốc tế (Chương 17 – Chương 19): Khảo sát lý thuyết cổ điển về lợi thế so sánh, tác động của tính dịch chuyển tư bản tự do dẫn đến chuyển hóa thành lợi thế tuyệt đối, vai trò của các định chế Bretton Woods, WTO và hệ quả của toàn cầu hóa đối với phân bổ hiệu quả, quy mô bền vững và phân phối công bằng.
• Phần VI: Chính sách (Chương 20 – Chương 23): Xác lập 6 nguyên tắc thiết kế chính sách; các công cụ quản lý quy mô bền vững (quy định trực tiếp, thuế Pigou, trợ cấp Pigou, hạn ngạch phát thải có thể chuyển nhượng); công cụ phân phối công bằng (quy định mức thu nhập tối thiểu và áp trần thu nhập tối đa); các kỹ thuật định giá phi thị trường và tái định nghĩa hiệu quả kinh tế.

Tiến trình cấu trúc logic của giáo trình:
[Tầm nhìn nền tảng & Nhiệt động lực học] 
[Phân loại tài nguyên & Giới hạn sinh thái]
[Tái cấu trúc Vi mô & Thất bại thị trường]
[Kinh tế Vĩ mô, Tiền tệ & Chỉ số Phúc lợi]
[Thương mại quốc tế & Toàn cầu hóa]
[Thiết kế Chính sách: Quy mô - Phân phối - Phân bổ]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình tích hợp và phát triển hệ thống lý thuyết nền tảng gồm:

• Học thuyết tiến hóa đồng hành (Coevolutionary Economics): Dựa trên các nghiên cứu của Richard Norgaard, phân tích cách thức hệ thống kinh tế xã hội và hệ sinh thái biến đổi, thích ứng lẫn nhau qua các giai đoạn lịch sử.
• Quy luật Nhiệt động lực học (Laws of Thermodynamics): Áp dụng định luật bảo toàn vật chất/năng lượng và định luật entropy để chứng minh rằng quá trình kinh tế bản chất là sự biến đổi thông lượng vật chất (throughput) từ dạng có trật tự sang dạng phế thải phân tán.
• Lý thuyết Quy mô tối ưu và Tăng trưởng phi kinh tế: Vận dụng nguyên lý kinh tế học vi mô của William Stanley Jevons (cân bằng giữa thỏa dụng biên của tiền công và sự không thỏa dụng biên của lao động) vào cấp độ vĩ mô. Điểm quy mô tối ưu của nền kinh tế xuất hiện khi lợi ích biên của tư bản nhân tạo (marginal utility) bằng với chi phí biên do suy giảm tư bản tự nhiên và dịch vụ hệ sinh thái (marginal disutility). Vượt qua điểm này, tăng trưởng vật chất trở thành tăng trưởng phi kinh tế.
• Hệ thống phân loại tài nguyên: Phân biệt giữa hàng hóa dạng lưu lượng trữ lượng (stock-flow - có thể tích trữ, sử dụng theo tốc độ tùy ý) và quỹ dịch vụ (fund-service - cố định theo thời gian, cung cấp dịch vụ liên tục nếu được duy trì), kết hợp với hai thuộc tính: tính cạnh tranh (rivalness) và tính bài trừ (excludability).

Kỹ năng phát triển

Thông qua nội dung học thuật, giáo trình rèn luyện cho người học:

• Kỹ năng phân tích kỹ thuật: Khả năng tính toán và điều chỉnh các mô hình cân bằng vĩ mô (IS-LM mở rộng), phân tích hàm sản xuất có tính đến yếu tố giới hạn của dòng tài nguyên thiên nhiên thay vì giả định khả năng thay thế hoàn hảo giữa tư bản và tài nguyên.
• Kỹ năng phân tích định lượng và định tính: Đánh giá các chỉ số phúc lợi bền vững (ISEW, MEW), tính toán hạn mức thông lượng sinh thái (throughput limits) và xác định các điểm thất bại thị trường đối với tài nguyên dùng chung (open access) và hàng hóa công thuần túy.
• Năng lực thực tiễn chính sách: Xây dựng và đánh giá các công cụ kinh tế can thiệp: hạn ngạch phát thải có thể giao dịch (cap-and-trade/tradeable permits), hệ thống thuế sinh thái Pigou, chính sách bảo đảm mức sàn thu nhập và trần tài sản nhằm giải quyết bất bình đẳng kinh tế.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm xuyên ngành (transdisciplinary approach). Các tác giả không giới hạn phạm vi trong các công cụ thuần túy của kinh tế học tân cổ điển mà kết hợp phương pháp luận từ vật lý học, sinh thái học, nhân chủng học và đạo đức học.

Trong thiết kế cấu trúc từng chương, tài liệu tích hợp các phần sư phạm chuẩn mực:

• Khung tư duy "THINK ABOUT IT!": Đặt ra các câu hỏi tình huống thực tế (ví dụ: phân tích việc sử dụng tài nguyên ảnh hưởng đến công bằng liên thế hệ theo tiêu chuẩn tối ưu Pareto) buộc người học phải tư duy vượt ra ngoài các ranh giới học thuật truyền thống.
• Mục tóm tắt "Big Ideas to Remember": Hệ thống hóa các khái niệm, định nghĩa và định lý then chốt ở cuối mỗi chương, hỗ trợ người học tổng kết kiến thức trọng tâm.
• Ví dụ lịch sử và nhân chủng học thực chứng: Sử dụng các cứ liệu từ nghiên cứu của Richard B. Lee về người !Kung, phân tích của Marshall Sahlins về xã hội săn bắt hái lượm, công trình của Jared Diamond về quá trình thuần hóa cây ngô từ teosinte, hay phân tích lịch sử chính trị về tăng trưởng sau Đại suy thoái 1930 của J.R. McNeill và Robert Collins.
• Phân tích đồ thị và mô hình hóa: Trình bày rõ ràng các sơ đồ phân tích giới hạn kinh tế vĩ mô (điểm giới hạn kinh tế tối ưu $b$, điểm bão hòa thỏa dụng $e$, điểm thảm họa sinh thái $d$), sự khác biệt giữa mô hình dòng chu chuyển khép kín (circular flow) và dòng thông lượng thẳng hàng (linear throughput).

Đối với việc đánh giá và tự học, giáo trình đi kèm một cuốn sổ tay bài tập thực hành (Workbook). Sách bài tập này cung cấp các tình huống nghiên cứu sâu (case studies), bài tập thực hành ứng dụng và hướng dẫn thiết kế đồ án môn học, cho phép giảng viên tổ chức các buổi thảo luận chuyên đề hoặc đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của sinh viên thông qua các dự án chính sách cụ thể.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Ecological Economics: Principles and Applications chứa đựng những đóng góp lý thuyết và phân tích có tính hệ thống cao so với các giáo trình kinh tế học truyền thống:

• Tái định nghĩa bản chất của sự khan hiếm: Giáo trình chuyển trọng tâm nghiên cứu từ "sự khan hiếm hàng hóa nhân tạo" (đặc trưng của kỷ nguyên tiền công nghiệp hay "thế giới rỗng") sang "sự khan hiếm tư bản tự nhiên và năng lực hấp thụ chất thải của sinh quyển" trong "thế giới đầy".
• Tích hợp sâu rộng các quy luật vật lý: Khác với kinh tế học môi trường tân cổ điển (chỉ xem ô nhiễm là một ngoại ứng tiêu cực có thể nội hóa hoàn toàn qua giá cả), giáo trình đặt nền kinh tế dưới sự chi phối trực tiếp của Định luật 1 và Định luật 2 Nhiệt động lực học, khẳng định chất thải là hệ quả vật lý tất yếu của dòng thông lượng chứ không phải lỗi ngẫu nhiên của thị trường.
• Phê phán cấu trúc đo lường GNP: Giáo trình chỉ rõ những khiếm khuyết của chỉ tiêu GNP khi gộp chung sự gia tăng lượng tiêu thụ tài nguyên với phúc lợi xã hội, đồng thời giới thiệu chi tiết các hệ thống đo lường phúc lợi tiến bộ như MEW và ISEW nhằm phản ánh chính xác sự suy thoái tài sản tự nhiên.
• Tách bạch giữa Quy mô, Phân phối và Phân bổ: Giáo trình phân định rõ ranh giới: cơ chế thị trường tự do chỉ có chức năng giải quyết bài toán phân bổ nguồn lực (khi có đầy đủ quyền sở hữu và không có ngoại ứng), hoàn toàn không có khả năng tự động thiết lập quy mô sinh thái bền vững (scale) hoặc đảm bảo phân phối công bằng (distribution).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế nhằm phục vụ các nhóm đối tượng học thuật và nghiên cứu cụ thể:

• Sinh viên đại học năm thứ ba, thứ tư và học viên cao học: Thuộc các chuyên ngành Kinh tế học, Kinh tế Tài nguyên, Khoa học Môi trường, Quản trị Phát triển Bền vững, và Quản lý Chính sách Công.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần nắm vững các nguyên lý cơ bản của Kinh tế vi mô (đường cung - cầu, cân bằng thị trường, độ co giãn, chi phí biên, thỏa dụng biên) và Kinh tế vĩ mô cơ bản (hệ thống tài khoản thu nhập quốc dân, mô hình IS-LM, chính sách tài khóa và tiền tệ).
• Giảng viên đại học: Sử dụng tài liệu làm giáo trình giảng dạy chính cho học phần Kinh tế Sinh thái, hoặc làm tài liệu tham khảo nâng cao cho các học phần Kinh tế học Môi trường, Kinh tế Phát triển và Chính sách Môi trường. Các nội dung từ phần Note to Instructors và Workbook hỗ trợ xây dựng đề cương chi tiết và bài tập nhóm.
• Chuyên gia nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách: Tài liệu cung cấp cơ sở lý luận và các công cụ thực chứng về giới hạn sinh thái (khái niệm vạch Plimsoll cho nền kinh tế), cải cách thuế sinh thái, và thiết kế các khung khổ pháp lý cho việc kiểm soát tài nguyên thiên nhiên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phù hợp với sinh viên năm 3, năm 4, học viên cao học, giảng viên và các nhà nghiên cứu thuộc các ngành Kinh tế học, Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên và Chính sách Công mong muốn tìm hiểu một mô thức kinh tế học tích hợp các giới hạn sinh thái học và vật lý học.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?

Người học cần có kiến thức nền tảng về Kinh tế vi mô và Kinh tế vĩ mô cơ bản (các khái niệm cung, cầu, hàm sản xuất, hàm thỏa dụng, cân bằng vĩ mô, hạch toán thu nhập quốc dân), cùng kiến thức đại cương về khoa học tự nhiên (các nguyên lý nhiệt động lực học cơ bản và cấu trúc sinh thái học).

3. Điểm khác biệt giữa giáo trình này với giáo trình Kinh tế học Môi trường thông thường là gì?

Kinh tế học môi trường tân cổ điển xem môi trường là một bộ phận (sector) của nền kinh tế và tập trung dùng cơ chế thị trường để định giá ngoại ứng nhằm tiếp tục tăng trưởng GNP. Ngược lại, giáo trình Kinh tế Sinh thái của Daly và Farley xem toàn bộ nền kinh tế là một hệ thống con phụ thuộc vào hệ sinh thái toàn cầu hữu hạn, nhấn mạnh việc thiết lập giới hạn quy mô vật chất (sustainable scale) và công bằng phân phối (just distribution) trước khi tối ưu hóa phân bổ thị trường (efficient allocation).

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học nên đọc kỹ các phần phân tích khái niệm nền tảng trong Part I và Part II trước khi tiếp cận các mô hình kinh tế ở Part III và Part IV. Cần chủ động trả lời các câu hỏi tại các hộp "THINK ABOUT IT!", hệ thống hóa kiến thức theo các mục "Big Ideas to Remember" và kết hợp giải quyết các bài tập dự án trong cuốn Workbook bổ trợ.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình không?

Giáo trình đi kèm một cuốn Sổ tay bài tập (Workbook) độc lập do nhóm tác giả biên soạn, cung cấp các nghiên cứu tình huống thực tiễn (case studies), bài tập ứng dụng định lượng và hướng dẫn triển khai đề án nghiên cứu trên lớp.

---

Kết luận

Giáo trình Ecological Economics: Principles and Applications của Herman E. Daly và Joshua Farley xác lập một khung khổ lý thuyết chặt chẽ về mối quan hệ hữu cơ giữa hoạt động kinh tế của con người và giới hạn vật lý của sinh quyển. Giá trị học thuật cốt lõi của tài liệu nằm ở việc chuyển hóa các định luật khoa học tự nhiên thành những nguyên tắc kinh tế học cụ thể, giải quyết thấu đáo ba trụ cột: quy mô bền vững, phân phối công bằng và phân bổ hiệu quả.

Lộ trình học tập được đề xuất bắt đầu từ việc nắm vững cơ sở nhiệt động lực học và bản chất tài nguyên (Phần I, II), tiến đến đánh giá lại các mô hình vi mô - vĩ mô (Phần III, IV), và cuối cùng là làm chủ các nguyên tắc thiết kế công cụ chính sách kinh tế (Phần V, VI). Người học có thể tham khảo thêm hệ thống mục từ trong bảng giải thích thuật ngữ (Glossary), danh mục tài liệu đọc thêm (Suggested Readings) và hệ thống bài tập trong cuốn Workbook bổ trợ để hoàn thiện năng lực nghiên cứu chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

About Island Press I sland Press is the only nonprofit organization in the United States whose principal purpose is the publication of books on environmental issues and natural resource management. We provide solutions-oriented information to professionals, public officials, business and community leaders, and concerned citizens who are shaping responses to environ- mental problems. In 2004, Island Press celebrates its twentieth anniversary as the lead- ing provider of timely and practical books that take a multidisciplinary approach to critical environmental concerns. Our growing list of titles re- flects our commitment to bringing the best of an expanding body of liter- ature to the environmental community throughout North America and the world.

Support for Island Press is provided by the Agua Fund, Brainerd Foun- dation, Geraldine R. Dodge Foundation, Doris Duke Charitable Founda- tion, Educational Foundation of America, The Ford Foundation, The George Gund Foundation, The William and Flora Hewlett Foundation, Henry Luce Foundation, The John D. MacArthur Foun- dation, The Andrew W. Mellon Foundation, The Curtis and Edith Mun- son Foundation, National Environmental Trust, National Fish and Wildlife Foundation, The New-Land Foundation, Oak Foundation, The Overbrook Foundation, The David and Lucile Packard Foundation, The Pew Charitable Trusts, The Rockefeller Foundation, The Winslow Foun- dation, and other generous donors.

The opinions expressed in this book are those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of these foundations. Ecological Economics To Andrea and Marcia And to the next generation, especially Liam, Anna, Will, and Isabel “The human mind, so frail, so perishable, so full of inexhaustible dreams and hungers, burns by the power of a leaf.” —Loren Eisley Copyright © 2004 Herman E. Daly and Joshua Farley All rights reserved under International and Pan-American Copyright Conventions. No part of this book may be reproduced in any form or by any means without per- mission in writing from the publisher: Island Press, Suite 300, 1718 Connecticut Ave., NW, Washington, DC 20009.

Library of Congress Cataloging-in-Publication Data. Ecological economics : principles and applications / by Herman E. Daly and Joshua Farley. Includes bibliographical references and index.

ISBN 1-55963-312-3 (cloth : alk.7—dc22 British Cataloguing-in-Publication Data available. Design by Mary McKeon Printed on recycled, acid-free paper Manufactured in the United States of America 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Ecological Economics Principles and Applications Herman E. Daly and Joshua Fa r le y Island Pre s s Washington • Covelo • London Contents Acknowledgments / xv A Note to Instructors / xvii Introduction / xix PART I AN INTRODUCTION TO ECOLOGICAL ECONOMICS / 1 Chapter 1 Why Study Economics? / 3 What Is Economics? / 3 The Purpose of This Textbook / 5 Coevolutionary Economics / 7 The Era of Ecological Constraints / 10 Big Ideas to Remember / 13 Chapter 2 The Fundamental Vision / 15 The Whole and the Part / 15 Optimal Scale / 16 Diminishing Marginal Returns and Uneconomic Growth / 19 A Paradigm Shift / 23 Say’s Law: Supply Creates Its Own Demand / 26 Leakages and Injections / 26 Linear Throughput and Thermodynamics / 29 Big Ideas to Remember / 35 Chapter 3 Ends, Means, and Policy / 37 Ends and Means—A Practical Dualism / 37 The Presuppositions of Policy / 43 Determinism and Relativism / 44 The Ends-Means Spectrum / 48 Three Strategies for Integrating Ecology and Economics / 50 Big Ideas to Remember / 56 Conclusions to Part I / 57 PART II THE CONTAINING AND SUSTAINING ECOSYSTEM: THE WHOLE / 59 Chapter 4 The Nature of Resources and the Resources of Nature / 61 A Finite Planet / 62 The Laws of Thermodynamics / 64 Stock-Flow Resources and Fund-Service Resources / 70 ix x • Contents Excludability and Rivalness / 72 Goods and Services Provided by the Sustaining System / 74 Big Ideas to Remember / 76 Chapter 5 Abiotic Resources / 77 Fossil Fuels / 78 Mineral Resources / 83 Water / 87 Ricardian Land / 88 Solar Energy / 89 Summary Points / 91 Big Ideas to Remember / 92 Chapter 6 Biotic Resources / 93 Ecosystem Structure and Function / 93 Renewable Resources / 98 Ecosystem Services / 103 Waste Absorption Capacity / 107 Big Ideas to Remember / 110 Chapter 7 From Empty World to Full World / 111 Fossil Fuels / 113 Mineral Resources / 116 Water / 116 Renewable Resources / 118 Waste Absorption Capacity / 119 Big Ideas to Remember / 121 Conclusions to Part II / 122 PART III MICROECONOMICS / 123 Chapter 8 The Basic Market Equation / 125 Components of the Equation / 126 What Does the Market Equation Mean? / 131 Monopoly and the Basic Market Equation / 133 Non-Price Adjustments / 134 Supply and Demand / 136 Big Ideas to Remember / 140 Chapter 9 Supply and Demand / 141 A Shift in the Curve Versus Movement Along the Curve / 141 Equilibrium P and Q, Shortage and Surplus / 143 Elasticity of Demand and Supply / 146 The Production Function / 148 The Utility Function / 152 Big Ideas to Remember / 155 Contents • xi Chapter 10 Market Failures / 157 Characteristics of Market Goods / 157 Rivalness / 159 Open Access Regimes / 161 Excludable and Nonrival Goods / 164 Pure Public Goods / 168 Externalities / 175 Missing Markets / 180 Summary Points / 182 Big Ideas to Remember / 183 Chapter 11 Market Failures and Abiotic Resources / 185 Fossil Fuels / 186 Mineral Resources / 192 Freshwater / 196 Ricardian Land / 198 Solar Energy / 200 Big Ideas to Remember / 200 Chapter 12 Market Failures and Biotic Resources / 201 Renewable Resource Stocks and Flows / 201 Renewable Resource Funds and Services / 211 Waste Absorption Capacity / 215 Biotic and Abiotic Resources: The Whole System / 218 Big Ideas to Remember / 219 Conclusions to Part III / 220 PART IV MACROECONOMICS / 221 Chapter 13 Macroeconomic Concepts: GNP and Welfare / 223 A Troubled Marriage / 224 Gross National Product / 228 Sustainable Income / 232 Alternative Measures of Welfare: MEW and ISEW / 233 Beyond Consumption-Based Indicators of Welfare / 237 Big Ideas to Remember / 244 Chapter 14 Money / 245 Virtual Wealth / 248 Seigniorage / 249 The Fractional Reserve System / 252 Money as a Public Good / 253 Money and Thermodynamics / 255 Big Ideas to Remember / 258 xii • Contents Chapter 15 Distribution / 259 Pareto Optimality / 259 The Distribution of Income and Wealth / 262 The Functional and Personal Distribution of Income / 263 Measuring Distribution / 264 Consequences of Distribution for Community and Health / 267 Intertemporal Distribution of Wealth / 268 Big Ideas to Remember / 276 Chapter 16 The IS-LM Model / 277 IS: The Real Sector / 279 LM: The Monetary Sector / 282 Combining IS and LM / 285 Exogenous Changes in IS and LM / 286 IS-LM and Monetary and Fiscal Policy / 289 IS-LM in the Real World / 299 Adapting IS-LM to Ecological Economics / 302 Big Ideas to Remember / 304 Conclusions to Part IV / 305 PART V INTERNATIONAL TRADE / 307 Chapter 17 International Trade / 309 The Classical Theory: Comparative Advantage / 309 Kinks in the Theory / 312 Capital Mobility and Comparative Advantage / 314 Absolute Advantage / 316 Globalization vs. Internationalization / 317 The Bretton Woods Institutions / 318 The World Trade Organization / 319 Summary Points / 321 Big Ideas to Remember / 321 Chapter 18 Globalization / 323 Efficient Allocation / 323 Sustainable Scale / 331 Just Distribution / 333 Summary Points / 340 Big Ideas to Remember / 341 Chapter 19 International Flows and Macroeconomic Policy / 343 Balance of Payments / 344 Exchange Rate Regimes / 344 Capital Mobility and National Policy Levers / 346 Contents • xiii Economic Stability / 348 Big Ideas to Remember / 355 Conclusions to Part V / 356 PART VI POLICY / 357 Chapter 20 General Policy Design Principles / 359 The Six Design Principles / 360 Which Policy Comes First? / 363 Controlling Throughput / 365 Price vs.

Quantity as the Policy Variable / 366 Source vs. Sink / 368 Policy and Property Rights / 369 Big Ideas to Remember / 372 Chapter 21 Sustainable Scale / 373 Direct Regulation / 373 Pigouvian Taxes / 376 Pigouvian Subsidies / 378 Tradeable Permits / 379 Policy in Practice / 385 Big Ideas to Remember / 387 Chapter 22 Just Distribution / 389 Caps on Income and Wealth / 390 Minimum Income / 393 Distributing Returns from the Factors of Production / 395 Additional Policies / 404 Big Ideas to Remember / 404 Chapter 23 Efficient Allocation / 405 Pricing and Valuing Nonmarket Goods and Services / 405 Macro-Allocation / 412 Spatial Aspects of Nonmarket Goods / 415 Redefining Efficiency / 422 Big Ideas to Remember / 424 Looking Ahead / 425 Glossary / 429 Suggested Readings / 443 About the Authors / 447 Index / 449 Acknowledgments W e are grateful to our many colleagues in the International Society for Ecological Economics for their intellectual contributions and the community of scholarship and support they provide. We especially wish to acknowledge Robert Costanza, and the faculty at the Gund Institute for Ecological Economics at the University of Vermont, as well as our col- leagues at the University of Maryland School of Public Affairs. We are also immensely grateful to the Santa Barbara Family Foundation for financial support, and to Jack Santa Barbara for encouragement and substantive help far beyond the financial.

Our editor at Island Press, Todd Baldwin, provided many helpful suggestions, in addition to guiding the whole process from idea to published book. xv A Note to Instructors A textbook is usually a pedagogically efficient presentation of the ac- cepted concepts and propositions of a well-defined academic disci- pline. Although we try to be pedagogically efficient, this book is not a textbook in the above sense, because ecological economics is not a disci- pline, nor does it aspire to become one. For lack of a better term, we call it a “transdiscipline.” We think that the disciplinary structure of knowledge is a problem of fragmentation, a difficulty to be overcome rather than a crite- rion to be met.

Real problems do not respect academic boundaries. We cer- tainly believe that thinking should be “disciplined” in the sense of respecting logic and facts, but not “disciplinary” in the sense of limiting it- self to traditional methodologies and tools that have become enshrined in the academic departments of neoclassical economics. Furthermore, ecolog- ical economics is still “under construction,” and therefore no fully accepted methodologies and tools exist. Instead, its practitioners draw on method- ologies and tools from various disciplines to address a specific problem.

Much of what we present is more contentious and less cut-and-dried than what you would find in a standard economic principles text. While we are especially critical of standard economics’ excessive commitment to GNP growth and its neglect of the biophysical system in which the economy is embedded, we also recognize that much environmental destruction and other forms of misery are caused by insufficient attention to standard eco- nomics. For example, subsidized prices for natural resources, neglect of ex- ternal costs and benefits, and political unwillingness to respect the basic notions of scarcity and opportunity cost are problems we join standard economists in decrying. As will be clear to any economist, the sections presenting basic micro- and macroeconomics, as well as other parts discussing distribution and trade, are based on standard economics.

We want to be very clear: We are not claiming that ecological economists invented supply and demand, or national income accounting, or comparative advantage. Although it may be unnecessary to state this, experience has taught us to be very explicit in rec- ognizing the origins of certain economic concepts, even if they are now so accepted as to be in the public domain.