Luận văn thực trạng kiến thức dựphòng và tổn thương do vật sắc nhọn của sinh viên đại học điều dưỡng chính quy khóa 13 trường đại học điều dưỡng nam định

Chuyên khảo phân tích Luận văn thực trạng kiến thức dựphòng và tổn thương do vật sắc nhọn của sinh viên đại học điều, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Phương Anh
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Hải Lâm
• Trường học: Trường Đại Học Điều Dưỡng Nam Định
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng
• Đề tài: Thực Trạng Kiến Thức Dự Phòng Và Tổn Thương Do Vật Sắc Nhọn Của Sinh Viên Đại Học Điều Dưỡng Chính Quy Khóa 13
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Nam Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 2.1. Một số khái niệm
• 2.2. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
• 2.3. Hậu quả của tổn thương do dụng cụ y tế sắc nhọn
• 2.4. Các biện pháp phòng ngừa tổn thương do vật sắc nhọn
• 2.5. Cơ sở thực tiễn
• 3. CHƯƠNG 3: LIÊN HỆ THỰC TIỄN
• 3.1. Giới thiệu sơ lược Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định
• 3.2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2.4. Phương pháp chọn mẫu
• 3.2.5. Công cụ và phương pháp thu thập số liệu
• 3.2.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.2.7. Các biến số nghiên cứu
• 3.2.8. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3.2.9. Sai số và biện pháp hạn chế sai số
• 3.3. Thực trạng kiến thức dự phòng và tổn thương do vật sắc nhọn của sinh viên đại học chính quy khóa 13 Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định năm 2020
• 3.3.1. Đặc điểm chung về đối tượng nghiên cứu
• 3.3.2. Thực trạng sinh viên điều dưỡng có tổn thương do vật sắc nhọn
• 3.3.3. Thực trạng kiến thức của sinh viên điều dưỡng về tổn thương do vật sắc nhọn
• 3.3.4. Đặc điểm các tổn thương do vật sắc nhọn ở sinh viên điều dưỡng
• 3.3.5. Điểm mạnh và hạn chế của nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN
• 4.1. Tỷ lệ sinh viên điều dưỡng có tổn thương do dụng cụ y tế sắc nhọn
• 4.2. Tỷ lệ sinh viên điều dưỡng có kiến thức đúng về dự phòng tổn thương do vật sắc nhọn
• 5. CHƯƠNG 5: KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: BỘ CÂU HỎI KHẢO SÁT CHẤN THƯƠNG DO DỤNG CỤ Y TẾ SẮC NHỌN GÂY RA CHO SINH VIÊN ĐIỀU DƯỠNG
• PHỤ LỤC 2: THANG ĐIỂM ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ KIẾN THỨC VỀ CHẤN THƯƠNG DO VẬT SẮC NHỌN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kiến Thức Dự Phòng Tổn Thương Vật Sắc Nhọn

Tổn thương do vật sắc nhọn là một nguy cơ nghề nghiệp nghiêm trọng đối với sinh viên điều dưỡng. Các vết đâm xuyên thấu từ kim tiêm, dao mổ, hoặc các vật sắc nhọn khác có thể dẫn đến phơi nhiễm máu và các chất dịch cơ thể, tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm các bệnh nguy hiểm. Theo CDC, ước tính mỗi năm có hàng trăm ngàn tổn thương do vật sắc nhọn liên quan đến nhân viên y tế, làm lây truyền hơn 20 bệnh truyền nhiễm, trong đó có HIV/AIDS, viêm gan B, và viêm gan C. Việc trang bị kiến thức dự phòng và thực hành an toàn là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe của sinh viên điều dưỡng trong quá trình học tập và làm việc. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá thực trạng kiến thức và tổn thương do vật sắc nhọn của sinh viên điều dưỡng, từ đó đề xuất các giải pháp can thiệp hiệu quả.

1.1. Định Nghĩa Vật Sắc Nhọn và Tổn Thương Liên Quan

Vật sắc nhọn được định nghĩa là bất cứ vật nào có thể gây tổn thương xâm lấn da. Điều này bao gồm kim tiêm, dao mổ, kim luồn, ống nghiệm vỡ, và các vật dụng khác dính máu hoặc dịch sinh học. Tổn thương do vật sắc nhọn là vết đâm xuyên thấu từ các vật này, dẫn đến tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể. Theo [11], [12], việc hiểu rõ định nghĩa này là bước đầu tiên để nhận diện và phòng ngừa nguy cơ.

1.2. Tầm Quan Trọng của Kiến Thức Dự Phòng cho Sinh Viên

Sinh viên điều dưỡng thường xuyên tiếp xúc với vật sắc nhọn trong quá trình thực hành lâm sàng. Việc thiếu kiến thức an toàn lao động điều dưỡng và kỹ năng thực hành có thể dẫn đến tăng nguy cơ bị tổn thương. Giáo dục an toàn cho sinh viên điều dưỡng là yếu tố then chốt để giảm thiểu nguy cơ này. Tầm quan trọng của kiến thức dự phòng không chỉ bảo vệ sinh viên mà còn đảm bảo an toàn cho bệnh nhân và cộng đồng.

II. Thách Thức Nguy Cơ Lây Nhiễm Từ Vật Sắc Nhọn Y Tế

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao nhận thức và thực hành an toàn, nguy cơ lây nhiễm từ vật sắc nhọn vẫn là một thách thức lớn trong ngành điều dưỡng. Các yếu tố như áp lực công việc, thiếu trang thiết bị, và không tuân thủ quy trình có thể làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn. Hậu quả của những tổn thương này không chỉ giới hạn ở việc lây nhiễm các bệnh nguy hiểm mà còn ảnh hưởng đến tâm lý và sức khỏe tinh thần của sinh viên điều dưỡng. Cần có các biện pháp can thiệp toàn diện để giải quyết vấn đề này.

2.1. Các Bệnh Lây Truyền Qua Đường Máu Phổ Biến

Các bệnh lây truyền qua đường máu như HIV/AIDS, viêm gan B, và viêm gan C là những nguy cơ lớn nhất liên quan đến tổn thương do vật sắc nhọn. Theo CDC [19], những bệnh này có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của người bị phơi nhiễm. Việc vắc xin phòng bệnh lây truyền qua đường máu và tuân thủ các biện pháp phòng ngừa là vô cùng quan trọng.

2.2. Yếu Tố Nguy Cơ và Nguyên Nhân Dẫn Đến Tai Nạn

Nhiều yếu tố có thể góp phần vào việc xảy ra tai nạn do vật sắc nhọn. Theo [31], những yếu tố này bao gồm không tuân thủ quy trình, thiếu trang thiết bị, áp lực công việc, và phản ứng bất ngờ của bệnh nhân. Việc xác định và giải quyết các yếu tố nguy cơ này là cần thiết để giảm thiểu nguy cơ tai nạn. Cần chú trọng kiến thức an toàn lao động điều dưỡng.

2.3. Ảnh Hưởng Tâm Lý và Sức Khỏe Tinh Thần

Ngoài nguy cơ lây nhiễm bệnh, tổn thương do vật sắc nhọn còn có thể gây ra những ảnh hưởng tâm lý và sức khỏe tinh thần đáng kể. Theo Cooke C.M (2017) [21], nhân viên y tế có thể trải qua các cảm xúc tiêu cực như lo lắng, sợ hãi, và thậm chí là rối loạn căng thẳng sau sang chấn. Việc cung cấp hỗ trợ tâm lý cho những người bị phơi nhiễm là rất quan trọng.

III. Phương Pháp Biện Pháp Phòng Ngừa Tổn Thương Vật Sắc Nhọn

Để giảm thiểu nguy cơ tổn thương do vật sắc nhọn, cần áp dụng một loạt các biện pháp phòng ngừa tổn thương do vật sắc nhọn toàn diện. Các biện pháp này bao gồm việc tuân thủ quy trình an toàn, sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân, và thực hiện các biện pháp kiểm soát kỹ thuật. Ngoài ra, việc đào tạo và nâng cao nhận thức cho sinh viên điều dưỡng về các nguy cơ và biện pháp phòng ngừa là vô cùng quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo, bệnh viện, và các cơ quan quản lý để đảm bảo an toàn cho sinh viên điều dưỡng.

3.1. Tuân Thủ Quy Trình Xử Lý Kim Tiêm Đúng Cách

Quy trình xử lý kim tiêm an toàn là yếu tố then chốt để phòng ngừa tổn thương. Điều này bao gồm việc không đậy nắp kim sau khi sử dụng, sử dụng hộp đựng vật sắc nhọn, và vứt bỏ kim tiêm đúng cách. Theo [2], [12], việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình này có thể giảm đáng kể nguy cơ tai nạn.

3.2. Sử Dụng Thiết Bị Bảo Hộ Cá Nhân PPE Hiệu Quả

Việc sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân như găng tay, khẩu trang, và kính bảo hộ là cần thiết để bảo vệ sinh viên điều dưỡng khỏi phơi nhiễm máu và dịch cơ thể. Theo [9], việc lựa chọn và sử dụng PPE phù hợp có thể giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm bệnh.

3.3. Kiểm Soát Môi Trường Làm Việc An Toàn

Việc tạo ra một môi trường làm việc an toàn là rất quan trọng để phòng ngừa tai nạn. Điều này bao gồm việc đảm bảo đủ ánh sáng, không gian làm việc, và trang thiết bị cần thiết. Theo [30], việc loại bỏ các nguy cơ tiềm ẩn trong môi trường làm việc có thể giảm thiểu nguy cơ tai nạn.

IV. Hướng Dẫn Xử Lý Đúng Cách Khi Bị Vật Sắc Nhọn Đâm

Trong trường hợp bị tổn thương do vật sắc nhọn, việc xử lý vật sắc nhọn đúng cách và kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm bệnh. Các bước xử lý bao gồm rửa vết thương, báo cáo sự cố, và tìm kiếm sự tư vấn y tế. Ngoài ra, việc tuân thủ các quy trình điều trị dự phòng sau phơi nhiễm là cần thiết để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm các bệnh nguy hiểm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở y tế và các cơ quan quản lý để đảm bảo rằng sinh viên điều dưỡng được tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cần thiết.

4.1. Sơ Cứu Ban Đầu Ngay Sau Khi Bị Thương

Theo [2], việc sơ cứu khi bị vật sắc nhọn đâm ngay lập tức là rất quan trọng. Điều này bao gồm rửa vết thương bằng xà phòng và nước, để máu tự chảy, và băng vết thương lại. Việc thực hiện các bước này có thể giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm bệnh.

4.2. Báo Cáo Tai Nạn và Đánh Giá Nguy Cơ Phơi Nhiễm

Việc báo cáo tai nạn vật sắc nhọn cho người phụ trách và lập biên bản là cần thiết để theo dõi và đánh giá nguy cơ phơi nhiễm. Theo [2], việc ghi lại đầy đủ thông tin về sự cố có thể giúp xác định các yếu tố nguy cơ và đề xuất các biện pháp phòng ngừa.

4.3. Tư Vấn và Điều Trị Dự Phòng Sau Phơi Nhiễm

Việc tư vấn và điều trị sau phơi nhiễm là cần thiết để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm các bệnh nguy hiểm. Theo [2], người bị phơi nhiễm cần được tư vấn về nguy cơ lây nhiễm, xét nghiệm HIV, viêm gan B, và viêm gan C, và điều trị dự phòng nếu cần thiết.

V. Nghiên Cứu Thực Trạng Kiến Thức và Tổn Thương ở Sinh Viên

Nghiên cứu về thực trạng kiến thức dự phòng và tổn thương do vật sắc nhọn của sinh viên điều dưỡng là rất quan trọng để đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp hiện tại và đề xuất các giải pháp cải thiện. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ sinh viên điều dưỡng bị tổn thương do vật sắc nhọn vẫn còn khá cao, và kiến thức về phòng ngừa của sinh viên còn hạn chế. Cần có các nghiên cứu sâu hơn để xác định các yếu tố liên quan đến tổn thương và kiến thức, từ đó đề xuất các biện pháp can thiệp hiệu quả hơn.

5.1. Tỷ Lệ Sinh Viên Bị Tổn Thương Do Vật Sắc Nhọn

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ sinh viên điều dưỡng bị tổn thương do vật sắc nhọn dao động từ 45% đến 68,9% [10], [13], [14]. Điều này cho thấy rằng đây là một vấn đề phổ biến và cần được quan tâm đặc biệt.

5.2. Đánh Giá Mức Độ Kiến Thức Về Phòng Ngừa

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng kiến thức của sinh viên điều dưỡng về phòng ngừa tổn thương do vật sắc nhọn còn hạn chế. Theo [10], nhiều sinh viên không biết về các biện pháp phòng ngừa hiệu quả và không tuân thủ các quy trình an toàn.

5.3. Yếu Tố Liên Quan Đến Tổn Thương và Kiến Thức

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố liên quan đến tổn thương và kiến thức, bao gồm kinh nghiệm thực hành, đào tạo, và môi trường làm việc. Việc xác định các yếu tố này có thể giúp đề xuất các biện pháp can thiệp hiệu quả hơn.

VI. Kết Luận Nâng Cao Nhận Thức và Thực Hành An Toàn

Tổn thương do vật sắc nhọn là một nguy cơ nghề nghiệp nghiêm trọng đối với sinh viên điều dưỡng. Việc nâng cao nhận thức và thực hành an toàn là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe của sinh viên và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo, bệnh viện, và các cơ quan quản lý để tạo ra một môi trường làm việc an toàn và hỗ trợ cho sinh viên điều dưỡng. Trong tương lai, cần có các nghiên cứu sâu hơn để đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp và đề xuất các giải pháp cải thiện.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Giáo Dục An Toàn Liên Tục

Việc giáo dục an toàn cho sinh viên điều dưỡng cần được thực hiện liên tục và cập nhật để đảm bảo rằng sinh viên luôn được trang bị những kiến thức và kỹ năng mới nhất. Theo [9], việc đào tạo cần tập trung vào các biện pháp phòng ngừa hiệu quả và các quy trình xử lý tai nạn.

6.2. Đầu Tư Vào Trang Thiết Bị An Toàn và PPE

Việc đầu tư vào trang thiết bị an toàn và PPE là cần thiết để giảm thiểu nguy cơ tai nạn. Theo [30], các bệnh viện và cơ sở đào tạo cần đảm bảo rằng sinh viên được tiếp cận với các thiết bị và PPE phù hợp.

6.3. Xây Dựng Văn Hóa An Toàn Trong Ngành Điều Dưỡng

Việc xây dựng một văn hóa an toàn trong ngành điều dưỡng là rất quan trọng để tạo ra một môi trường làm việc mà mọi người đều có ý thức về nguy cơ và cam kết thực hiện các biện pháp phòng ngừa. Theo [2], việc khuyến khích báo cáo tai nạn và chia sẻ kinh nghiệm có thể giúp cải thiện an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tổn thương do vật sắc nhọn là vết đâm xuyên thấu từ kim tiêm, dao mổ hoặc vật sắc nhọn khác có thể dẫn đến tiếp xúc với máu hoặc chất dịch cơ thể khác. Tổn thương do vật sắc nhọn thường là kết quả của việc sử dụng thiết bị nguy hiểm trong môi trường có nhịp độ nhanh, căng thẳng và không được bảo vệ [20]. Theo trung tâm phòng ngừa và kiểm soát bệnh tật (CDC), năm 2010, ước tính ở Mỹ mỗi năm có 385.000 tổn thương do vật sắc nhọn liên quan đến nhân viên y tế tại bệnh viện, làm lây truyền hơn 20 bệnh truyền nhiễm, trong đó ba bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất là HBV, HCV và HIV [19]. Năm 2012, tại Palestine, có hơn 40% sinh viên y khoa đã trải qua ít nhất một tổn thương do kim tiêm hoặc vật sắc nhọn khi thực hành.

Trong đó, thủ thuật khâu vết thương là nguyên nhân phổ biến nhất (55,5%) [22]. Năm 2013, ở Ấn Độ, tỷ lệ kiến thức phòng ngừa tổn thương do kim tiêm và vật sắc nhọn của sinh viên y khoa khi tham gia thực hành lâm sàng còn thấp (56%) [24]. Tại Trung Quốc, năm 2018, có 60,3% sinh viên điều dưỡng bị tổn thương do vật sắc nhọn, trong đó có 59,9% bị thương do kim tiêm, 21,9% do bẻ ống thuốc và 3,4% do kéo [33]. Theo nghiên cứu tổn thương do vật sắc nhọn tại Việt Nam, năm 2010, tỷ lệ mắc tổn thương do vật sắc nhọn của nhân viên y tế trong cả nước là 48%[5].

Năm 2013, tỷ lệ mắc tổn thương do vật sắc nhọn gây ra tại một số một bệnh viện khu vực Hà Nội là 66,5% và nguyên nhân do kim tiêm chiếm tỷ lệ cao nhất là 31,7%[4]. Năm 2017, tại bệnh viện Hà Đông, tỷ lệ điều dưỡng bị tổn thương do vật sắc nhọn là 37,6%, trong đó 36,6% bị thương 2-3 lần. Nguyên nhân xác định là do thực hiện sai quy trình (75,5%), sự di chuyển bất ngờ của người bệnh (17,1%), do sơ suất (7,3%) và vị trí tổn thương vùng tay chiếm 97,6% [28]. Tỷ lệ sinh viên điều dưỡng bị tổn thương do vật sắc nhọn tại Trường Đại học Y khoa Vinh năm 2012 và năm 2015 lần lượt là 45% [14] và 60%, số lần mắc trung bình là 1,46 lần/6 tháng [13].

Năm 2016, tại Trường Đại học Y Dược Thái Bình, tỷ lệ sinh viên điều dưỡng có tổn thương do vật sắc nhọn gây ra là 68,9% 2 trong số các sinh viên bị tổn thương có 90,3% sinh viên bị tổn thương từ 1-4 lần và 9,7% sinh viên bị tổn thương trên 4 lần [10]. Tổn thương do vật sắc nhọn gây ra là vấn đề phổ biến đáng báo động ở các bệnh viện và đơn vị đào tạo cán bộ y tế trên toàn thế giới, có ảnh hưởng to lớn đến sức khỏe của nhân viên y tế nói chung và sinh viên điều dưỡng nói riêng. Sinh viên điều dưỡng hiện nay chiếm một tỷ lệ khá lớn, thời gian bắt đầu đi thực tập lâm sàng là năm học thứ 3 và thực hiện tương đối nhiều thủ thuật tại các cơ sở y tế. Do đó, câu hỏi đặt ra là tỷ lệ mắc tổn thương và thực trạng kiến thức dự phòng tổn thương do vật sắc nhọn của sinh viên Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định hiện nay như thế nào? Xuất phát từ thực tiễn trên tôi thực hiện làm chuyên đề: “Thực trạng kiến thức dự phòng và tổn thương do vật sắc nhọn của sinh viên đại học Điều dưỡng chính quy khóa 13 Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định”.

Với 2 mục tiêu: 1. Mô tả thực trạng kiến thức dự phòng và tổn thương do vật sắc nhọn của sinh viên Đại học Điều dưỡng chính quy khóa 13, Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định. Xác định các yếu tố liên quan đến kiến thức dự phòng và tổn thương do vật sắc nhọn của sinh viên Đại học Điều dưỡng chính quy khóa 13, Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định. 3 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2.

Một số khái niệm Vật sắc nhọn: là bất cứ vật nào có thể gây tổn thương xâm lấn da hoặc qua da [11]. Vật sắc nhọn bao gồm: các loại kim tiêm, kim luồn, kim bướm, kim chọc dò, kim châm cứu; ống pipet, ống mao dẫn, ống xét nghiệm thủy tinh bị vỡ; lưỡi dao mổ, lưỡi dao cạo dùng cho người bệnh, những vật sắc nhọn khác dính máu, dịch sinh học người bệnh [12]. Tổn thương do vật sắc nhọn: là vết đâm xuyên thấu từ kim tiêm, dao mổ hoặc vật sắc nhọn khác có thể dẫn đến tiếp xúc với máu hoặc chất dịch cơ thể khác. Tổn thương do vật sắc nhọn thường là kết quả của việc sử dụng thiết bị nguy hiểm trong môi trường có nhịp độ nhanh, căng thẳng và không được bảo vệ [20].

Phơi nhiễm nghề nghiệp: là sự tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết chất bài tiết (trừ mồ hôi) có chứa các tác nhân gây bệnh trong khi nhân viên y tế thực hiện nhiệm vụ dẫn đến nguy cơ lây nhiễm bệnh [2]. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ: Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tổn thương do vật sắc nhọn, đó là [31]: - Không tuân thủ đúng quy trình khi thực hiện các thủ thuật: tiêm, khâu vết thương và quy trình xử lý vật sắc nhọn - Chưa trang bị đầy đủ các vật tư trang thiết bị khi thực hiện thủ thuật; - Thiếu tiếp cận và không sử dụng hộp đựng vật sắc nhọn ngay sau khi tiêm; - Thiếu thiết bị bảo vệ cá nhân, thiết bị an toàn và hộp đựng vật sắc nhọn; - Tình trạng quá tải bệnh viện và công tác đào tạo bồi dưỡng thường xuyên chưa được chú trọng; - Phản ứng bất ngờ của bệnh nhân. Hậu quả của tổn thương do dụng cụ y tế sắc nhọn: - Theo trung tâm phòng ngừa và kiểm soát bệnh tật (CDC), năm 2010, ước tính ở Mỹ mỗi năm có 385.000 tổn thương do vật sắc nhọn liên quan đến nhân viên 4 y tế tại bệnh việc, làm lây truyền hơn 20 bệnh truyền nhiễm, trong đó ba bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất là HBV, HCV và HIV[19]. - Theo một nghiên cứu của Cooke C.M (2017), tổn thương do vật sắc nhọn đã được báo bởi 14,9% - 69,4% số nhân viên y tế với phạm vi rộng do sự khác biệt quốc gia.

Nhân viên y tế có thể gặp các ảnh hưởng nghiêm trọng cảm xúc và rối loạn sức khỏe tâm thần sau khi gặp tổn thương do vật sắc nhọn, dẫn đến mất việc và rối loạn tinh thần sau tổn thương [21]. - Tại Việt Nam, năm 2010, tại Bệnh viện Chợ Rẫy, tổng số nhân viên y tế bị tai nạn nghề nghiệp làm phơi nhiễm với các bệnh nguyên trong máu khi thao tác là 327, trong đó phơi nhiễm trên bệnh nhân HIV dương tính là 65 trường hợp. Chủ yếu các trường hợp xảy ra là do kim hoặc dao đâm (244; 74,8 %) hoặc do máu và dịch tiết bắn vào mắt (53; 16,2%), một nhân viên y tế dương tính với HBV [8]. Năm 2013, tại một số bệnh viện khu vực Hà Nội, ước tính nhiễm khuẩn do vật sắc nhọn gây ra ở nhân viên y tế đối với HBV và HIV lần lượt là 32,16% và 0,52% [4].

Năm 2014, Báo cáo của Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh Nghệ An có 2 sinh viên và tháng 6/2015 có 1 sinh viên bị tổn thương do vật sắc nhọn có dính máu của bệnh nhân HIV (+) trong quá trình thực tập lâm sàng, phải thực hiện phác đồ điều trị dự phòng sau phơi nhiễm HIV [16]. Các biện pháp phòng ngừa tổn thương do vật sắc nhọn: Dự phòng tai nạn nghề nghiệp cho nhân viên y tế cần quan tâm đến những việc sau: Khi thực hiện các thủ thuật có liên quan đến các vật sắc nhọn như kim tiêm, kim khâu, nhân viên y tế cần chú ý đề phòng bị tổn thương do dụng cụ y tế sắc nhọn gây nên. Cần tuyệt đối tuân thủ các hướng dẫn thao tác an toàn trong khi thực hiện các thủ thuật và các quy định xử lý vật sắc nhọn [2], [12]: Thao tác an toàn với kim tiêm, kim khâu và các dụng cụ y tế khác - Thực hiện đúng các quy trình tiêm theo hướng dẫn; - Sắp xếp nơi làm việc sao cho tất cả các dụng cụ đều trong tầm với của cả hai tay và phải có thùng thu gom vật sắc nhọn được để lưu trữ các vật sắc nhọn nhanh và an toàn; - Tập trung vào công việc, không nói chuyện và không nhìn đi chỗ khác; 5 - Không tháo, đậy, hoặc bẻ cong kim tiêm sau khi dùng. Trường hợp kỹ thuật đòi hỏi tháo, lắp kim tiêm tách biệt khỏi bơm tiêm thì phải dùng panh.

Nếu không có panh thì áp dụng kỹ thuật “múc nắp” đậy kim để sẵn trong tay (Trước tiên để nắp kim lên trên một mặt phẳng sau đó dùng một tay đưa đầu kim vào miệng nắp kim và từ từ luồn sâu kim vào nắp. Dùng tay kia siết chặt nắp kim); - Sử dụng gạc bao quanh ống thuốc thủy tinh trước khi bẻ ống thuốc; - Trong khi thao tác với kim tiêm không để tay trước mũi kim; - Không đi lại trong khi cầm kim tiêm, kim khâu trong tay. Nếu cần di chuyển thì kim phải được để trong khay; - Trong khi tiêm, khâu phải đảm bảo rằng người bệnh biết cách giữ yên, không giãy dụa. Nếu người bệnh là trẻ em cần có người giúp đỡ giữ yên người bệnh; - Trong khi tiêm không dùng tay dò tĩnh mạch phía trên da, bên ngoài mũi kim trong khi tay kia đang đẩy kim tìm mạch máu; - Dùng kẹp mang kim và panh khi tiến hành khâu cho người bệnh; - Không chuyển kim tiêm, kim khâu, dao mổ cho người khác trực tiếp bằng tay, nên chuyển bằng khay; Thao tác an toàn khi hủy bỏ kim tiêm: - Bỏ kim tiêm ngay tại nơi tiến hành tiêm; - Thả toàn bộ kim tiêm vào hộp an toàn đựng vật sắc nhọn, không nên ấn kim tiêm vào thùng chứa; - Nếu cần phải đậy nắp kim (không có thùng đựng vật sắc nhọn tại thời điểm bỏ kim), dùng kỹ thuật xúc một tay để phòng ngừa tổn thương; - Không được vứt bỏ bơm kim tiêm vào thùng đựng rác thải sinh hoạt; Quản lý chất thải sắc nhọn - Thùng thu gom vật sắc nhọn phải đảm bảo đủ tiêu chuẩn, đủ lớn để chứa các vật sắc nhọn, có nắp và phải bố trí ở nơi thích hợp để tiện lợi khi loại bỏ vật sắc nhọn; 6 - Không được để kim tiêm vương vãi ngoài môi trường.