mở đầu của con đường đi đến các trắc nghiệm theo nhóm, có thể dùng được trong trường học. Năm 1920, trắc nghiệm nhóm ra đời ở Mỹ, học sinh được trắc nghiệm với mục đích xem họ có thể nhớ được tư liệu đã học từ các bài giảng và sách giáo khoa nhanh chóng như thế nào. Các công cụ này thật sự có nhiều thuận tiện (nhanh chóng, chính xác, khách quan) nên được nhiều nhà giáo dục hưởng ứng. Do đó, cần tiêu chuẩn hoá các bài trắc nghiệm và các thủ tục để định chuẩn.
Đây chính là cơ sở để ra đời các nhà xuất bản trắc nghiệm tại các nước phát triển vào những năm 30 của thế kỷ này. Các bài trắc nghiệm dần được các chuyên gia củng cố, bổ sung, hoàn thiện và kết quả những năm 40, các đề trắc nghiệm dùng trong tuyển sinh ra đời. Giữa thế kỷ XX, các bài trắc nghiệm mang tính kinh doanh ra đời, chúng được tin tưởng một cách tuyệt đối và sử dụng một cách máy móc nên đã không thu được kết quả như ý đối với người sử dụng. Một thời gian sau, các bài trắc nghiệm bị nghi ngờ và phản đối ở Liên Xô (cũ).Chỉ từ năm 1963, Liên Xô (cũ) mới khôi phục việc sử dụng trắc nghiệm để kiểm tra tri thức của học sinh.
Năm 1964, các bài trắc nghiệm đã được cài đặt vào chương trình vi tính để xử lý kết quả. Ngày nay, phương pháp trắc nghiệm đã trải qua hàng loạt những thử nghiệm trên nhiều lĩnh vực, nhiều đối tượng. Phương pháp này đã được áp dụng trong nhiều kỳ thi tuyển sinh ở các trường Đại học cũng như các cuộc thi cử khác, mặc dù có nhiều ý kiến chưa thống nhất khi đánh giá vai trò của nó. Hiện nay ở nhiều nước trên thế giới (Anh, Pháp, Úc, Bỉ, Hà lan, Nhật) cùng với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, họ đã cải tiến việc thực hiện các trắc nghiệm như cài đặt chương trình chấm điểm, xử lý kết quả trên máy tính, 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhằm kiểm tra trí thức ở nhiều mục đích khác nhau: thi vào cao đẳng, đại học, tuyển năng khiếu, học sinh giỏi… các chương trình tự học, tự đào tạo.
Từ đây, cũng xuất hiện nhiều công ty xuất bản tư vấn về việc lập quy trình các bài trắc nghiệm theo dịch vụ, theo đơn đặt hàng (chương trình ACT của Mỹ đã tạo dịch vụ chấm điểm trọn gói). Trong nước *Ở Miền Bắc: Phương pháp TNKQ trong kiểm tra, đánh giá thành quả học tập của học sinh còn là vấn đề mới mẻ. Giáo sư Trần Bá Hoành là người nghiên cứu sớm nhất trong lĩnh vực này. Năm 1971, giáo sư đã soạn thảo các câu hỏi, thực nghiệm và áp dụng vào kiểm tra, đánh giá bằng câu hỏi trắc nghiệm hầu như không được sử dụng.
Năm 1986, tại khoa Sinh-KTNN thuộc Đại học Sư phạm Hà Nội đã tổ chức các cuộc hội thảo với nội dung “Phương pháp xây dựng hệ thống câu hỏi lựa chọn đa phương án” do tiến sĩ S.Herath trình bày và hướng dẫn trong chương trình tài trợ của UNDP. Phát huy kết quả của hội thảo, khoa Sinh-KTNN đã triển khai và xây dựng hàng loạt các bộ câu hỏi trắc nghiệm ở các bộ môn, sử dụng như một phương tiện để kiểm tra một số môn. Từ năm 1990, trắc nghiệm lượng giá mới được thực sự quan tâm và ứng dụng ở nhiều cấp học. Năm 1990, Bộ y tế với sự giúp đỡ của đề án “Hỗ trợ hệ thống đào tạo” của chương trình hợp tác Việt Nam - Thuỵ Điển (03/SIDA) đã mở những lớp tập huấn về kỹ thuật xây dựng câu hỏi TNKQ cho toàn bộ giảng viên các trường y tế.
Kết quả là, đã xây dựng được bộ công cụ đánh giá bằng hệ thống các câu hỏi TNKQ chuyên khoa, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ở các trường y dược. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tháng 2/1994, Bộ Giáo dục - đào tạo theo hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá, đã phối hợp với Viện công nghệ Hoàng gia Melbourne của Australia, tổ chức các cuộc hội thảo với chủ đề “Kỹ thuật xây dựng câu hỏi TNKQ” tại thành phố Hồ Chí Minh - Huế - Hà Nội. Nội dung hội thảo đã trang bị cho nhiều cán bộ giảng dạy đại học những lý luận cơ bản về việc thực thi phương pháp mới mẻ này [33]. Năm 1994 - 1995, với sự tài trợ của Liên hiệp quốc, Đại học Tổng hợp Hà Nội cũng đã mở những lớp dài hạn bồi dưỡng về phương pháp xây dựng câu hỏi TNTQ và việc sử dụng nó vào dạy học, được rất nhiều giảng viên tham gia.
Vào những năm này, TS Lê Đình Trung với nghiên cứu về “Sử dụng câu hỏi TNTQ dạng MCQ để kiểm tra hiệu quả của phương pháp giảng dạy tích cực ở trường phổ thông bằng toán học nhận thức” đã khẳng định được tác dụng lớn lao của TNKQ trong đánh giá kết quả học tập. Từ năm 1996 - 2000, nhiều luận văn thạc sỹ như: Nguyễn Thị Kim Giang, Nguyễn Thị Lý, Nguyễn Kỳ Loan - dưới sự hướng dẫn của TS Lê Đình Trung - đã xây dựng được bộ câu hỏi TNKQ dùng cho sinh viên Đại Học và Cao đẳng trong cả nước. Tác giả Nguyễn Thanh Mỹ cũng xây dựng được hệ thống câu hỏi TNKQ dạng MCQ dùng cho chương trình sinh học 10 THPT dưới sự hướng dẫn của TS Lê Đình Trung và TS Lê Văn Trực… Đặc biệt luận văn tiến sĩ của tác giả Vũ Đình Luận dưới sự hướng dẫn của Giáo sư tiến sĩ Đinh Quang Báo đã nghiên cứu sử dụng MCQ trong dạy học di truyền ở trường Cao đẳng sư phạm. Từ năm 2000-2003, TS lê Đình Trung và TS Trịnh Nguyên Giao đã chủ biên nhiều cuốn sách dùng cho ôn thi học sinh giỏi, ôn thi THPT, Cao đẳng, Đại học… theo hướng TNKQ như “1111 câu hỏi trắc nghiệm sinh học”, “tuyển tập sinh học 1000 câu hỏi và bài tập”, “chuyên đề luyện thi đại học”,… Tóm lại, việc đổi mới nội dung dạy học, cùng với đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá theo hướng TNKQ đã, đang và sẽ được triển khai rộng rãi 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong toàn quốc ở các cấp học, bậc học, đáp ứng những đòi hỏi về công cuộc đổi mới giáo dục và đào tạo của xã hội.
* Ở miền nam: Phương pháp TNKQ được sử dụng sớm hơn ở miền bắc, nó được áp dụng rải rác trong các trường học từ năm 1950. Đó là những bài khảo sát ngoại ngữ do các tổ chức quốc tế tài trợ. Đến năm 1960 thì TNKQ đã được dùng rộng rãi và phổ biến trong kiểm tra và thi ở bậc trung học. Đã có những cuốn sách nghiên cứu về vấn đề này như “ trắc nghiệm vạn vật lớp 12” của tác giả Lê Văn Nghĩa (1963) và “phương pháp học và thi trắc nghiệm vạn vật lớp 12” của tác giả Phùng Văn Hướng (1964).
Cuối năm 1969, môn trắc nghiệm và thống kê giáo dục đã được giáo sư Dương Thiệu Tống đưa vào giảng dạy tại các lớp cao học và tiến sỹ giáo dục trong trường Đại Học Sài Gòn. Đây là lần đầu tiên khoa học trắc nghiệm được chính thức giảng dạy cho các thày giáo nước ta. Việc soạn thảo câu hỏi TNKQ cũng đã trở thành đề tài của nhiều nghiên cứu khoa học lúc bấy giờ. Năm 1974, đã thực hiện thi tú tài toàn phần bằng TNKQ.
Cũng vào khoảng thời gian này, tại số 7 Nguyễn Bỉnh Khiêm - Sài Gòn đã thành lập Nha khảo thí (trực thuộc Bộ giáo dục chế độ cũ) là nơi chuyên phát hành các đề trắc nghiệm cho các kỳ thi ở trường phổ thông. Sau năm 1975, một số trường tiểu học và trung học chuyên nghiệp vẫn áp dụng thi TNKQ trong các bộ môn khoa học tự nhiên. Và mặc dù còn nhiều tranh luận nên hay không nên sử dụng TNKQ trong thi cử nhưng vấn đề này vẫn được nghiên cứu ở bậc đại học. Bộ môn giải phẫu ở trường Đại học Y thành phố Hồ Chí Minh, dưới sự chỉ đạo của giáo sư Nguyễn Quang Quyền, đã xuất bản cuốn “Mục tiêu bài giảng và trắc nghiệm giải phẫu học”.
16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Năm 1995, trường Đại học Y, Dược, Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh đã đi tiên phong trong việc áp dụng tin học vào trắc nghiệm đánh giá thành quả học tập của sinh viên. Từ năm 1992 - 1995 tại Đại học khoa học Huế, đã đồng loạt triển khai bộ câu hỏi TNKQ ở các bộ môn trong khoa, đã thu được nhiều kết quả khả quan. GS Nguyễn Phụng Hoàng là một trong những người có nhiều đóng góp tích cực ở lĩnh vực này. Từ năm 1995 đến nay, GS - TS Đặng Ứng Vân đứng đầu nhóm các nhà khoa học thuộc trung tâm đảm bảo chất lượng và nghiên cứu phát triển giáo dục đã xây dựng hệ thống câu hỏi MCQ dùng trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên ở trường Đại học, Cao đẳng, sinh viên trực tiếp làm bài trên máy và biết kết quả ngay sau khi làm bài xong.
Tóm lại, trong giáo dục ngày nay, đổi mới nội dung dạy học kết hợp với đổi mới phương pháp KT- ĐG theo hướng TNKQ đang và đã được triển khai rộng rãi ở các cấp học, bậc học trong toàn quốc. Thực tiễn đã dần khẳng định, việc nghiên cứu, xây dựng và áp dụng TNKQ một cách hợp lý trong dạy học là cần thiết, đáp ứng đòi hỏi của công cuộc đổi mới GD& ĐT theo chiến lược phát triển kinh tế xã hội năm 2001 - 2010 của Đảng cộng sản Việt Nam.Những khái niệm cơ bản về kiểm tra đánh giá.Kiểm tra - Trong giáo dục, KT là quá trình tác động của người KT làm cho người được KT tự bộc lộ khả năng của mình về tình hình lĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, giúp người học thu được những thông tin phản hồi để điều chỉnh cách học, giúp người dạy biết tình hình thực tế để điều chỉnh cách dạy. Có thể KT để ĐG hay KT không ĐG. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Đánh giá “ĐG là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả của của công việc, dựa vào những phân tích thông tin thu được, đối chiếu với những MT, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp, để cải thiện tình hình thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc”.
Đánh giá là một quá trình: đánh giá từng nội dung, từng bài học, từng hoạt động giáo dục, từng môn học và đánh giá toàn diện theo mục tiêu giáo dục.