CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN VÈ CONG TÁCKIÊM SOÁT CHI VON CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUOC GIÁ.1 Chỉ ngân sách nhà nước cho Chương trình mục tiêu quốc gia 1.1 Ngân sách Nhà nước và chỉ ngân sách Nhà mước 1.1 Khái niệm NSWN: ~ NSNN ro đời cùng với sự phát triển của nhà nước, Nhà nước bằng quyền lực chỉnh trị và xuất phát từ nhu cẫu về tải chính đảm bảo việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của minh đã đặt ra những khoản thu, chi của NSNN. Điều này cho thấy chính sự tổ tại của Nhà nước, vai trở của Nhà nước đối với đời sống kinh tế xã hội là những yếu tổ cơ bản quyết định sự tồn tại và tính chất hoạt động của NSNN. Cho đến nay thuật ngữ Nain sich Nhà nước, được phổ biến rộng rãi ở mọi quốc gia tuy nhign chưa có một khái niệm thông nhất cho NSNN, - Luật Ngân sách Nhà nước cũ được Quốc hội V Nam thông qua năm 2002 định nghĩa: NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thâm quyển quyét định và được thực hiện trong một năm dé bảo đâm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước [3] - Luật Ngân sách số B3/2015/QH13 ngày 25 tháng 6 năm 2015 có hiệu lực thi hành tir ngày O1 tháng 01 năm 2017 quy định: SNN là toàn bộ các khoản thụ, chỉ của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước cỏ thắm quyển quyết định để bảo đâm thực hiện cái shite năng, nhiệm vụ của Nhà nước. [4| + Ngân sich nhà nước bao gdm ngân sich trung ương và ngân sich địa phương.
Ngân sich trung ương là các khoản tha ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp trưng wong hưởng và các khoản chỉ ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chỉ của cắp trung ương. + Ngân sich địa phương li các khoản thu ngân sich nhà nước phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ r ân sách trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chỉ ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chỉ của cắp địa phương. NGÃN SÁCH TRUNG UONG NGÂN SÁCH BIA PHƯƠNG. INGAN SÁCH CẤP TINH VÀ, TƯƠNG DUONG 'NGÃN SÁCH CAP HUYỆN VÀ.
TƯƠNG DUONG 'NGÂN SÁCH CẤP XÃ VÀ TƯƠNG.1 Hệ thống Ngân sách Nhà nước Việt Nam Ngân sách địa phương bao gồm: + Ngân sách cấp Tỉnh, Thành phố trực thuộc trung ương( gọi chung là ngân sách cấp tình) + Ngân sách cấp Huyện, Quận, Thị xã, Thành phố thuộc tỉnh ( gọi chung là ngân sách cấp huyện) + Ngân sách cấp Xã, Phường, Thi trấn ( gọi chung là ngân sách cấp xã) 1.2 Đặc điền NSNN: - Việc tạo lập và sử dụng quỹ NSNN luôn gắn liễn với quyén lực kính tế - chỉnh trị của Nhà nước, được Nhà nước tiễn hành trên cơ sở những luật lệ nhất định, NSN là một bộ luật tải chính đặc biệt, bởi Ie trong NSNN, các chủ thể của nó được thiết lập dựa vào hệ thống các pháp luật có iên quan như hiến pháp, các luật thuế. nhưng mặt khác, bản thân NSNN cũng là một bộ luật đo Quốc hội quyết định và thông qua hing năm, mang tỉnh chất áp đặt và bắt buộc các chủ thể kinh ế - xã hội có liên quan phải tuân thi, = NSNN luôn gắn chit với sở hữu Nhà nước và luôn chứa đụng lợi ch chung. lợi ích công công. Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyển quyết định đến các khoản thu — chỉ của NSNN và hoạt động tha ~ chỉ này nhằm mục tiêu giúp Nhà nước giải quyết các quan hệ lợi ich trong xã hội khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tải chính quốc gia giữa Nhà nước vi ác tổ chức kinh tế - xã hội, các ting lớp dan cư.
= NSNN là một bản dự toán thu chỉ. Các cơ quan, don vị có trách nhiệm lập NSNN vài lề ra các thông số quan trọng có liên quan đến chính sách mà Chính phủ phải thực hiện trong năm. khóa tiếp theo. Thu, chỉ NSNN là cơ sở để thực hiện các chính sách của Chính phủ, Chính sách nào mà không được dự kiến trong NSNN thì sẽ không được thực hiện.
Chính vì như vậy mà, việc thông qua NSNN là một sự kiện chính trị quan trọng, nó biểu hiện sự nhất trí trong Quốc hội về chính sách của Nhà nước. Quốc: hội ma không thông qua NSNN thi điều đồ thể hiện sự thất bai của Chính phủ rong việc dé xuất chính sich đó, và có thể gây ra mâu thuẫn về chính trị = NSNN là một bộ phận chủ yếu của hệ thống tai chính quốc gia. Hệ thống tai chính quốc gia bao gồm: ti chính nhà nước, ti chính doanh nghiệp. trung gian tải chính và tải chính cá nhân hoặc hộ gia đỉnh.
Trong đó tải chính nhà nước là khâu chủ đạo trong, hệ thống tài chính quốc gia. Tả chính nhà nước tác động đến sự hoạt động va phát trién của toàn bộ nén kinh tế - xã hội. Tài chính nhà nước thực hiện huy động và tập trung một bộ phận nguồn lve tải chính từ các định ché ải chính Khác chủ yu qua thuế và các khoản thu mang tính chất thuế. Trên cơ sở nguồn lực huy động được, Chính phủ sử dụng quỹ ngân sách để tiền hành cắp phát kinh phi, tài trợ von cho các tổ chức kinh _ các đơn vị thuộc khu wre công nhằm thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội = NSNN luôn gắn iễn với tính giai cấp, Trong thời kỳ phong kiến, mô hình ngân sich sơ khai và tuy tiện, lẫn lộn giữa ngân khé của Nhà vua với ngân sách của Nhà nước.
Hoạt động thu ~ chi lúc này mang tinh cống nạp ~ ban phát giữa Nhà vua và các ting lớp dân eư, quan lạ, thương nhân, thợ thuyền và các nước chư hầu (nếu e6). Quyển quyết định các khoản thu ~ chỉ của ngân sách chủ yêu là do người đứng đầu một nước (nhà vua) qu định. Trong thời kỳ hiện nay (Nhà nước TBCN hoặc "Nhà nước XHCN), ngân sách được dự toán, được thảo luận và phê chun bởi cơ quan pháp quyền, quyền quyết định là của toàn dân được thực hiện thông qua Quốc hội. NSNN được giới hạn thời gian sử dụng, được quy định nội dung thu - chỉ, được ki soát bởi hệ thống thể chế, báo chí và nhân dân.3 Vai trỏ của NSNN: “Trong nền kinh tế thị trường vai trò của Ngân sách nhà nước được thay đổi và trở nên hết sức quan trọng Trong quản lý vĩ mô nề kính tế quốc gia Ngân sich nhà nước có các vai trỏ như sau; - Vi trò huy động cúc nguồn Tài chính dé đảm bảo nhu clu chỉ tiêu của Nhà nước Vai trò này xuất phát từ bản chất kinh tế của Ngân sách nhà nước, để đảm bảo cho hoạt động của nhà nước trong các linh vực chỉnh trị, kinh tế, xã hội đồi hỏi phải cỏ những nguồn tải chính nhất định.
Những nguồn tải chính này được hình thank từ các khoản thu thuế va các khoản thu ngoài thuế. Đây là vai trỏ lịch sử của Ngân sách nhà. nước mà trong bit kỳ chế độ xã hội nào, cơ chế kinh tẾ nio ngân sich nhà nước đều phải thực hiện (gân sách Nhà nước là công cụ điều tiết thị trường, bình én giá cả và chống lạm phát Đặc điểm nổi bật của nền kinh tế thị trường là sự cạnh tranh giữa các nhà doanh. nghiệp nhằm đạt được li nhuận tối đa, các yêu tổ cơ bản của th trường là cung cầu và giá cả thường xuyên ức động lẫn nhau và chỉ phối hot động của thị trường.
Sự mắt cân đối giữa cung và lu sẽ làm cho giá cả tăng lên hoặc giảm đột biến và gây ra biển động trên thị trường, dẫn đến sự dich chuyển vẫn của các doanh nghiệp từ ngành này sang ngành khác, từ địa phương y sang địa phương khác, Việc dịch chuyển vốn hàng loạt sẽ tác động tiêu cực đến cơ cấu kinh tế, nền kinh tẾ phát trgn không cân đối. Do đó, để đảm bảo lợi ích cho nhà sản xuất cũng như người tiêu dùng nhà nước phải sir dung ngân sich để can thiệp vào thị trường nhằm bình én gi cả thông qua công cụ thuế và các khoản chi từ ngân sách nhà nước dưới các hình thức tải trợ vốn, try giá và sử dụng các quỹ dự trữ hàng hoá và dự trữ tải chính. Đông thời rong quá tỉnh điều tiết thị trường ngân sich nhà nước còn tác động đến thị trường tiễn tệ và th tường vốn thông qua việc sử đụng các công cụ ti chính như: phát hành trái phiểu chính phủ, thủ hút viện trợ nước ngoài, tham gia mua bán chứng khoản trén thi trường vẫn. qua đồ góp phần kiểm soát lạm phát.
- Ngân sách Nha nước là công cụ định huớng phát trién sin xuất Để định hướng và thúc diy tăng trưởng kinh tế nhà nước sử dung công cụ thuế và chỉ ngân sich. Bằng công cụ thuế một mặt tạo nguồn thu cho ngân sách. mặt khác nhà nước sử dụng thuế với các loại thuế, các mức thuế suất khác nhau sẽ góp phần kích thích sin xuất phát iển và hướng dẫn các nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư vào những vùng những lĩnh vực cần thiết để hình thành oo cầu kính tế theo hướng đã định. Đồng thời, với các khoản chỉ phát triển kinh tế, đầu tư vào cơ sở hạ ting, vào các ngành kinh tế.
nhà nước có thể tạo điều kiện và hướng dẫn các nguồn vốn đầu tư của xã hội vảo những ving, Tinh vực cin thiết để hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý "Ngân sich Nhà nước là công cụ digu chính thu nhập giữa các ting lớp dân cư. Nền kinh thi trường với những khuyếttật của nó sẽ dẫn đến sự phân hoá giảu nghèo giữa các tầng lớp dân cư, nhà nước phải có một chính sách phân phối lại thu nhập hợp lý: nhằm giảm bốt khoảng cách chênh lệch về thu nhập trong dân cự. Ngân sich nhà nước là công cụ tài chính hữu hiệu được nha nude sử dụng dé điều tiết thu nhập, với các sắc. thuế như th Ê thu nhập lu tiến, thu tiêu thu đặc biệt.
một mặt tạo nguồn thu cho ngân sách mặt khác lại điều tiết một phần thu nhập của ting lớp dân ew có thu nhập cao, Bên cạnh công cụ thuế, với các khoản chỉ của ngân sich nhà nước như chỉ trợ cắp, chỉ phúc lữ cho các chương trình phát triển xã hội: phòng chẳng dich bệnh. phố cập giáo dục tiểu học, dân số và kế hoạch hoá gia đình. là nguồn bé sung thu nhập.