Chương I: Cơ sở lý thuyết về quản lý danh mục cho vay tại NHTM. Chương II: Thực trạng quản lý danh mục cho vay tại ngân hàng NCB. Chương III: Giải pháp hoàn thiện quản lý danh mục cho vay tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân NCB. 3 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.
Tính cấp thiết của đề tài Năm 2013, Ngân hàng TMCP NCB là một trong hai ngân hàng được NHNN cho phép sử dụng nguồn vốn của của mình để tái cơ cấu, cùng với TPbank, do nằm trong nhóm những ngân hàng có hoạt động kinh doanh yếu kém. Trong khi TPbank đã gia nhập nhóm ngân hàng có lợi nhuận ngàn tỷ đồng thì NCB chuyển biến khá chậm sau hơn 5 năm tiến hành tái cơ cấu, hoạt động kinh doanh của ngân hàng chưa có nhiều nổi bật và nhiều lần ghi tên mình trong nhóm những ngân hàng có lợi nhuận thấp nhất toàn hệ thống. Trong quá trình tìm hiểu, em nhân thấy một trong những lý do khiến NCB luôn gặp khó khăn trong việc tăng lợi nhuận từ hoạt động cho vay. Nợ xấu của ngân hàng giảm trong năm 2018 không phải được xử lý bởi khoản trích lập dự phòng rủi ro tín dụng mà nhờ việc bán nợ cho VAMC đổi lấy việc nắm giữ trái phiếu.
Nguyên nhân chính dẫn đến chất lượng tín dụng còn hạn chế đó là danh mục cho vay của ngân hàng chưa thể hiện tính hiệu quả của mình để mang về lợi nhuận cho ngân hàng như kì vọng. Vì vậy, là một sinh viên đang thực tập tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân NCB, em cho rằng việc tìm hiểu, nghiên cứu và đánh giá về danh mục cho vay của ngân hàng lúc này là cần thiết. Từ đó em hi vọng những giải pháp, kiến nghị của mình sẽ mang tính thực tiễn góp phần vào việc nâng cao chất lượng tín dụng của Ngân hàng TMCP Quốc Dân thông qua quản lý một cách hiệu quả danh mục cho vay. Nền tảng nghiên cứu Năm 1998, cuốn sách mang tên “Loan Portfolio Management” được viết bởi Comptroller of the Currency Administrator of National Banks đã nêu rõ 9 nhân tố rủi ro tác động đến quản lý danh mục cho vay.
Theo đó, các rủi ro tồn tại trong ngân hàng có tác động cùng chiều hoặc ngược chiều với nhau. Quản trị danh mục cho vay xuất phát từ giảm rủi ro tín dụng sẽ góp phần làm giảm rủi ro thanh khoản, giảm rủi ro về danh tiếng của ngân hàng, tuy nhiên cũng có những tác động ngược chiều khi giảm rủi ro tín dụng bằng cách nắm giữ nhiều hơn tài sản đảm bảo sẽ làm răng rủi ro về giá và rủi ro lãi suất. Công trình nghiên cứu mang tên “Effective Loan Portfolio and Risk Management” ,tác giả Allyn Lamp nhận định rằng quản lý danh mục cho vay không 4 chỉ bao gồm những biện pháp phòng tránh rủi ro mà còn là việc cân bằng rủi ro và hình thành văn hóa quản tri rủi ro trong ngân hàng. Trong số 7 nguyên tắc cơ bản để quản lý hiệu quả danh mục cho vay, tác giả nhấn mạnh nguyên tắc cơ bản nhất đó là các tổ chức tín dụng cần phải dự báo được những sự kiện sẽ xảy ra và giữ thế chủ động trong những tình huống bất ngờ.
Qua đó, đánh giá chung về khả năng đưa ra các dự báo của một số ngân hàng trên thế giới. Anthony Saunders và Linda Allen trong cuốn sách mang tên “Credit Risk Measurement” năm 2002 đã đưa ra các mô hình lượng hóa rủi ro tín dụng dưới góc độ một khoản vay và danh mục cho vay, từ đó xác định mức tổn thất dự kiến (EL) và tổn thất không dự kiến (UL). Trên cơ sở đó, tác giả đề cập cụ thể những yếu tố cần thiết mà các NHTM cần phải có để đưa các mô hình này vào sử dụng. Smithson đã nhấn giúp người đọc nhận thức được sự cần thiết và tầm quan trọng của quản lý rủi ro danh mục cho vay qua công trình nghiên cứu “Credit Portfolio Management” (2002).
Đặc biệt, tác giả phân tích chi tiết việc sử dụng các công cụ phái sinh trong việc điều chỉnh danh mục tín dụng đi kèm với những tư vấn chuyên sâu trong quá trình sử dụng nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng, góp phần làm tăng tính hiệu quả của danh mục. Luận án Tiến sĩ đề tài “Quản trị danh mục cho vay của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam” của tác giả Bùi Diệu Anh năm 2012 đã nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác quản lý danh mục đặt trong mối quan hệ đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng của hệ thống ngân hàng trong giai đoạn này. Đặc biệt, công trình này gắn liền thực tế gia tăng quy mô tài sản và năng lực tài chính của ngân hàng và đóng góp không nhỏ đến từ hoạt động quản lý danh mục cho vay. Luận văn Thạc sĩ Kinh tế với đề tài “Quản trị danh mục tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Á” của tác giả Phạm Thị Kim Ngân năm 2014 đã cho thấy sự mất cân đối trong cơ cấu tín dụng của một danh mục cho vay tại ngân hàng TMCP Việt Á, xuất phát từ những tồn tại và bất cập trong hoạt động cho vay diễn ra tại ngân hàng.
Với đề tài Luận văn Thạc sĩ “Tăng cường công tác quản trị danh mục cho vay tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam” năm 2015, tác giả Nguyễn Thị Hương đã chỉ ra một cách rõ nét thực trạng tồn tại trong công tác quản lý danh mục 5 cho vay của ngân hàng TMCP Kỹ Thương thông qua đánh giá hiệu quả từng bước trong quy trình quản lý danh mục. Tác giả nhấn mạnh yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến chất lượng của danh mục cho vay chính là tỷ lệ nợ xấu, do đó công trình nghiên cứu này bám sát và đi sâu vào việc phân tích chính sách tín dụng của ngân hàng, đưa vào sử dụng mô hình hồi quy nhằm phân tích ảnh hưởng của những yếu tố tác động làm giảm chất lượng danh mục. Nhìn chung, các nghiên cứu này đã đem đến cho người đọc kiến thức về quản lý danh mục cho vay dưới nhiều góc độ khác nhau. Có công trình tiếp cận dưới góc độ rủi ro và mức tổn thất mà ngân hàng sẽ gặp phải khi duy trì một danh mục cho vay không hiệu quả, cũng có những công trình đi từ những nguyên tắc trong quản lý danh mục cũng như tầm quan trọng của hoạt động quản lý danh mục cho vay.
Tuy nhiên, chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập đến tính hiệu quả của một danh mục tín dụng và những lợi ích mà nó mang lại cho ngân hàng. Thêm vào đó, hiện nay có một số công trình nghiên cứu thực trang quản lý danh mục cho vay được áp dụng cho các ngân hàng TMCP như ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam BIDV, ngân hàng TMCP Quân Đội, ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam…, đối với ngân hàng TMCP Quốc Dân NCB thì chưa có một công trình nghiên cứu nào đi sâu vào phân tích thực trạng và hiệu quả quản lý danh mục cho vay tại ngân hàng. Vấn đề nghiên cứu Nghiên cứu những nội dung căn bản nhất về quản trị danh mục cho vay hiện nay đang được áp dụng tại các ngân hàng thương mại. Trên cơ sở đó, phân tích thực trạng quản lý danh mục cho vay của Ngân hàng TMCP Quốc Dân.
Từ đó đề xuất các nhóm giải pháp cho Ngân hàng cũng như một số kiến nghị với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhằm hoàn thiện hoạt động này. Phương pháp nghiên cứu Với mục đích giúp cho việc nghiên cứu mang tính thực tiễn, em đã tìm hiểu và kết hợp nhiều phương pháp. Phương pháp quan sát thực tiễn: thông qua việc trực tiếp quan sát các nhân viên của hội sở Ngân hàng TMCP Quốc Dân thực hiện các nghiệp vụ quy trình tín dụng, quan sát những thông tin về các sản phẩm tín dụng mà Ngân hàng đang đặc 6 biệt quan tâm thông qua những tấm ảnh quảng cáo, những cuốn sổ nhỏ được đặt ở quầy giao dịch. Từ đây em có cái nhìn thực tiễn và tổng quan về vấn đề mình đang nghiên cứu.
Phương pháp thu thập thông tin, số liệu và tiến hành khảo sát về hoạt động quản lý danh mục cho vay của Ngân hàng TMCP Quốc Dân, thông tin cần thiết về hoạt động tín dụng tại Hội sở, đồng thời thu thập thêm thông tin trên báo và internet. Qua đó sử dụng phương pháp phân tích số liệu thông qua các chỉ tiêu tuyệt đối và tương đối, so sánh với một số tổ chức tín dụng khác để đưa ra nhận xét, đánh giá về thực trạng quản lý danh mục cho vay tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân. Kết hợp với việc sử dụng phương pháp thống kê, biểu đồ, phân tích để đưa ra những giải pháp và kiến nghị mang tính chất thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro, nâng cao chất lượng tín dụng thông qua việc quản lý tốt danh mục cho vay. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ DANH MỤC CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.
Cơ sở lý luận danh mục cho vay tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm danh mục cho vay Danh mục là tập hợp các loại chứng khoán, tài sản do một cá nhân hoặc một tổ chức tài chính nắm giữ bao gồm các loại cổ phiếu, chứng khoán, chứng chỉ, tiền mặt và bất động sản để nhằm hạn chế và phân tán rủi ro trong đầu tư. Đối với ngân hàng thương mại, danh mục cho vay được hiểu là tập hợp của các khoản vay mà ngân hàng cung ứng tại một thời điểm. Lợi nhuận của ngân hàng chủ yếu được hình thành từ khoản mục cho vay vì vậy danh mục cho vay có vị trí ngày càng quan trọng trong cấu trúc tài sản của ngân hàng.
Có thể hiểu danh mục cho vay qua khái niệm sau: “Danh mục cho vay của ngân hàng được hiểu là tập hợp các khoản cho vay thuộc sở hữu của ngân hàng được sắp xếp theo các tiêu thức khác nhau, được cơ cấu theo một tỷ lệ nhất định phục vụ cho các mục tiêu quản trị của ngân hàng. Đặc điểm của danh mục cho vay Như chúng ta đã biết, nguồn thu nhập chính của NHTM đến từ hoạt động cho vay và sẽ rất khó khăn cho ngân hàng để tồn tại nếu những khoản cho vay đó mang tính rời rạc và thiếu tổ chức. Đó là lí do vì sao mọi ngân hàng luôn xây dựng danh mục cho vay để từng khoản vay đem lại hiệu quả kinh tế, mang về lợi nhuận cho ngân hàng như kỳ vọng.