Khóa luận tốt nghiệp phát triển nông thôn nghiên cứu hiện trạng và đề xuất giải pháp sử dụng đất nông nghiệp tại huyện tư nghĩa tỉnh quảng ngãi

Khóa luận tốt nghiệp phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả tại huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi.

• Người hướng dẫn: Lê Quang Thông
• Đề tài: Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất giải pháp sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Quảng Ngãi

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu của khoá luận
• 1.3.1. Giới hạn về nội dung
• 1.3.2. Giới hạn địa bàn nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Thời gian nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc của khoá luận
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN
• 2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Tư Nghĩa
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Địa hình
• 2.1.1.3. Khí hậu
• 2.1.1.4. Tài nguyên nước
• 2.1.1.5. Tài nguyên biển và ven biển
• 2.1.1.6. Tài nguyên đất
• 2.1.1.7. Tài nguyên rừng
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện
• 2.1.2.1. Dân số - lao động
• 2.1.2.2. Kết cấu hạ tầng cơ sở
• 2.1.2.3. Văn hoá - xã hội
• 2.1.2.3.1. Giáo dục đào tạo
• 2.1.2.3.2. Y tế
• 2.1.2.3.3. Công tác xoá đói, giảm nghèo
• 2.1.2.4. Các chương trình phát triển kinh tế xã hội tại địa phương
• 2.1.2.5. Hoạt động khuyến nông
• 2.1.2.6. Chính sách ruộng đất
• 2.1.2.7. Tín dụng
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Một số khái niệm
• 3.1.1. Khái niệm đất nông nghiệp
• 3.1.2. Vai trò và hiệu quả sử dụng đất đai vào sản xuất nông nghiệp
• 3.1.2.1. Vai trò
• 3.1.2.2. Hiệu quả sử dụng
• 3.1.3. Khái niệm về phát triển nông thôn
• 3.1.4. Bảo tồn môi trường
• 3.1.5. Một số vấn đề trong đề xuất giải pháp sử dụng đất nông nghiệp
• 3.1.6. Mục tiêu sử dụng đất
• 3.1.7. Các quan điểm về sử dụng đất
• 3.1.8. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.2.1.1. Thu thập, phân tích thông tin tư liệu sẵn có
• 3.2.1.2. Phương pháp phỏng vấn qua bảng câu hỏi
• 3.2.1.3. Phương pháp phỏng vấn những người chuyên sâu, am hiểu
• 3.2.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.2.2.1. Phương pháp tổng hợp, thống kê những số liệu cần thiết
• 3.2.2.2. Phương pháp tính toán, so sánh
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Yếu tố thuận lợi, khó khăn trong sản xuất nông nghiệp tại vùng
• 4.1.1. Yếu tố thuận lợi
• 4.1.2. Khó khăn trong sản xuất nông nghiệp
• 4.2. Vấn đề quản lý, cấp quyền sử dụng đất tại địa bàn
• 4.2.1. Trước khi có Luật Đất Đai 1993
• 4.2.2. Sau Luật Đất Đai 1993
• 4.3. Cơ cấu đất đai và cơ cấu cây trồng năm 2006
• 4.3.1. Cơ cấu đất đai
• 4.3.2. Cơ cấu cây trồng qua 2 năm 2005 - 2006
• 4.4. Tình hình sản xuất nông nghiệp
• 4.4.1. Cơ cấu tổng sản phẩm nông nghiệp
• 4.4.2. Năng suất các loại cây trồng
• 4.4.3. Tình hình chăn nuôi trong những năm gần đây
• 4.4.4. Phân tích hiệu quả cây trồng chủ yếu của huyện ở các hộ điều tra
• 4.4.5. Phân loại cây trồng phù hợp vùng địa hình
• 4.4.6. Hiệu quả kinh tế của 1 ha canh tác lúa
• 4.4.7. Hiệu quả kinh tế của một ha canh tác ngô
• 4.4.8. So sánh hiệu quả kinh tế canh tác 1 ha lúa và ngô
• 4.4.9. Hiệu quả kinh tế canh tác 1 ha mía
• 4.4.10. Hiệu quả kinh tế canh tác 1 ha mì
• 4.4.11. So sánh hiệu quả kinh tế canh tác 1 ha giữa mía và mì
• 4.5. Thị trường tiêu thụ sản phẩm nông sản và cung ứng vật tư kỹ thuật cho nông nghiệp tại địa phương
• 4.5.1. Thị trường tiêu thụ nông sản
• 4.5.2. Hệ thống cung ứng vật tư kỹ thuật
• 4.6. Vấn đề xói mòn và các biện pháp bảo vệ đất nông nghiệp
• 4.6.1. Vấn đề xói mòn đất
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu và đặt vấn đề

Khóa luận tốt nghiệp tập trung vào việc nghiên cứu hiện trạng và đề xuất giải pháp sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Tư Nghĩa, Quảng Ngãi. Đất đai là nguồn tài nguyên quý giá, không thể thay thế trong sản xuất nông nghiệp. Với sự phát triển kinh tế nông nghiệp, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi nhằm tăng thu nhập cho người dân là vấn đề cấp thiết. Huyện Tư Nghĩa có vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh, với điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, sự biến đổi mục đích sử dụng đất và xói mòn đất là những thách thức lớn.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung của khóa luận tốt nghiệp là đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Tư Nghĩa và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: xác định yếu tố thuận lợi và khó khăn trong sản xuất nông nghiệp, tìm hiểu vấn đề quản lý đất nông nghiệp, phân tích cơ cấu đất và cây trồng, đánh giá hiệu quả kinh tế của các cây trồng chính, và đề xuất biện pháp chống xói mòn đất.

II. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội

Huyện Tư Nghĩa có diện tích tự nhiên 22.729 ha, với dân số 184.180 người (năm 2006). Huyện nằm trong vùng trọng điểm kinh tế miền Trung, có vị trí địa lý thuận lợi, giáp thành phố Quảng Ngãi và các khu công nghiệp lớn. Điều kiện tự nhiên thuận lợi với hai con sông chính là sông Bàu Giang và sông Vệ, bồi đắp phù sa cho các cánh đồng lúa. Tuy nhiên, địa hình dốc và xói mòn đất là những thách thức lớn. Phát triển nông nghiệp tại đây cần gắn liền với quy hoạch đất nông nghiệp và bảo vệ đất nông nghiệp.

2.1. Cơ cấu đất và cây trồng

Diện tích đất nông nghiệp tại huyện Tư Nghĩa chiếm 66,54% tổng diện tích tự nhiên. Cây lúa là cây trồng chính, chiếm phần lớn diện tích. Các cây công nghiệp ngắn ngày như mía, mì cũng được trồng nhiều ở vùng địa hình cao. Sự thay đổi cơ cấu cây trồng phản ánh xu hướng canh tác của người dân, hướng tới sử dụng đất hiệu quả và đáp ứng nhu cầu thị trường.

III. Kết quả nghiên cứu và giải pháp

Nghiên cứu chỉ ra rằng, huyện Tư Nghĩa có nhiều tiềm năng trong phát triển nông nghiệp, nhưng cũng đối mặt với thách thức về xói mòn đất và biến đổi mục đích sử dụng đất. Các giải pháp nông nghiệp được đề xuất bao gồm: tăng cường quản lý đất nông nghiệp, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, và thực hiện các biện pháp chống xói mòn đất. Việc quy hoạch đất nông nghiệp cần được thực hiện đồng bộ, đảm bảo nông nghiệp bền vững và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân.

3.1. Hiệu quả kinh tế của cây trồng

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế của các cây trồng chính như lúa, mía, và mì. Kết quả cho thấy, cây lúa mang lại giá trị kinh tế cao nhất, trong khi cây mía và mì có tiềm năng phát triển ở vùng địa hình cao. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường là yếu tố quan trọng để sử dụng đất hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất giải pháp sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi" được thực hiện bởi sinh viên Lê Thị Trâm, chuyên ngành Phát triển Nông thôn và Khuyến nông, Khoa Kinh tế, Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Quang Thông (bảo vệ tháng 07/2007).

Trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam nói riêng và tỉnh Quảng Ngãi nói chung, đất đai là nguồn tài nguyên đặc biệt, là tư liệu sản xuất không thể thay thế. Huyện Tư Nghĩa nằm giáp ranh thành phố Quảng Ngãi, giữ vị trí địa bàn trọng điểm trong giao lưu kinh tế của tỉnh. Huyện sở hữu hai dòng sông chính là sông Bàu Giang và sông Vệ hàng năm bồi đắp lượng phù sa lớn cho các cánh đồng bằng phẳng; ngược lại, vùng địa hình cao phía Tây Nam có nhóm đất đỏ vàng với thành phần cơ giới nhẹ, phù hợp trồng các loại cây công nghiệp ngắn ngày như mía, mì và chăn nuôi đại gia súc.

Trong tiến trình phát triển, mục đích sử dụng đất và cơ cấu cây trồng tại địa phương phát sinh nhiều biến động: diện tích ngô dọc lưu vực sông sụt giảm, diện tích lúa giữ mức ổn định, trong khi diện tích mía và mì ở vùng đồi núi có xu hướng mở rộng nhanh theo tín hiệu thị trường và sự hình thành của các nhà máy chế biến lân cận. Mặt khác, do địa hình dốc nghiêng từ Tây sang Đông, huyện thường xuyên đối mặt với hiểm họa lũ lụt và xói lở đất nông nghiệp vào mùa mưa bão, đe dọa sinh kế của các nông hộ. Đề tài được triển khai nhằm đánh giá thực trạng khai thác quỹ đất nông nghiệp, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế và tính bền vững trong sử dụng đất.

Mục tiêu chung của nghiên cứu là tìm hiểu thực trạng sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Tư Nghĩa, từ đó đề xuất giải pháp nhằm tạo điều kiện cho việc sử dụng đất nông nghiệp đạt hiệu quả tại địa phương.

Các nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể được tác giả xác định gồm:

1. Xác định những yếu tố thuận lợi, khó khăn trong sản xuất nông nghiệp tại vùng.
2. Tìm hiểu vấn đề quản lý, quyền sử dụng đất nông nghiệp.
3. Đánh giá cơ cấu đất nông nghiệp và cơ cấu cây trồng tại huyện.
4. Phân tích hiệu quả một số cây trồng chính trên địa bàn.
5. Khảo sát các biện pháp chống xói mòn, bảo tồn đất ở vùng.
6. Đề xuất giải pháp nhằm tạo điều kiện cho việc sử dụng đất nông nghiệp đạt hiệu quả.

Về phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các cá nhân, tổ chức trực tiếp quản lý và sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện.
• Phạm vi không gian: Khảo sát tổng thể toàn huyện Tư Nghĩa; trong đó chọn điểm nghiên cứu chuyên sâu về hiệu quả kinh tế cây trồng tại 2 xã đại diện cho hai tiểu vùng địa hình đặc thù: xã Nghĩa Điền (đại diện vùng đồi núi thấp) và xã Nghĩa Hiệp (đại diện vùng đồng bằng ven biển).
• Phạm vi thời gian và nội dung: Dữ liệu phân tích thực trạng tập trung vào mốc thời gian năm 2006; nội dung tập trung vào cơ cấu đất đai, cơ cấu gieo trồng, hiệu quả kinh tế của 4 cây trồng chủ lực (lúa, ngô, mía, mì), vấn đề xói mòn đất và phương hướng quy hoạch đến năm 2010.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận vấn đề dựa trên khung pháp lý của Luật Đất đai năm 2003, xác định đất nông nghiệp bao gồm: đất trồng cây hàng năm (đất trồng lúa, đất đồng cỏ dùng vào chăn nuôi, đất trồng cây hàng năm khác); đất trồng cây lâu năm; đất rừng sản xuất; đất rừng phòng hộ; đất rừng đặc dụng; đất nuôi trồng thủy sản; đất làm muối và đất nông nghiệp khác. Đề tài vận dụng quan điểm lý thuyết về vai trò kép của đất đai trong nông nghiệp: vừa là đối tượng lao động (khi con người tác động cải tạo, nâng cao độ phì nhiêu), vừa là tư liệu lao động (khi con người gieo trồng tạo ra nông sản phẩm). Đồng thời, tác giả kết hợp khung lý thuyết về phát triển kinh tế nông thôn và bảo tồn môi trường sinh thái, nhấn mạnh yêu cầu thâm canh, tăng hệ số sử dụng đất đi đôi với việc duy trì độ phì, phòng chống thoái hóa xói lở.

Để đo lường hiệu quả kinh tế trên quy mô 1 ha canh tác của từng loại cây trồng, tác giả thiết lập hệ thống 6 chỉ tiêu tài chính:

• Doanh thu hay Giá trị sản lượng: $\text{GTSL} = \text{Tổng sản lượng} \times \text{Đơn giá sản phẩm}$.
• Tổng chi phí sản xuất: $\text{CPSX} = \text{Chi phí vật chất (phân, thuốc, giống, công cụ)} + \text{Chi phí lao động (lao động thuê + lao động gia đình)} + \text{Thuế, lãi vay}$.
• Thu nhập: $\text{TN} = \text{GTSL} - (\text{Chi phí vật chất} + \text{Chi phí lao động thuê})$.
• Lợi nhuận: $\text{LN} = \text{TN} - \text{Chi phí lao động gia đình}$.
• Tỷ suất thu nhập trên chi phí: $\text{TSTN/CP} = \text{TN} / \text{CPSX}$.
• Tỷ suất lợi nhuận trên chi phí: $\text{TSLN/CP} = \text{LN} / \text{CPSX}$.
• Hiệu quả đồng chi phí: $\text{He} = \text{GTSL} / \text{CPSX}$.

Phương pháp thu thập dữ liệu gồm hai hợp phần:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các văn bản quy phạm pháp luật (Quyết định 169/CP, Chỉ thị 299/TTg, Quyết định 201/CP, Quyết định 201/QĐ-ĐKTK, Thông tư 302/TT-ĐK-TK, Luật Đất đai 1993, 2003); Báo cáo kinh tế - xã hội huyện Tư Nghĩa giai đoạn 2004 - 2006; số liệu kiểm kê đất đai của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện; dữ liệu từ Phòng Nông nghiệp và Trạm Khuyến nông huyện Tư Nghĩa.
• Dữ liệu sơ cấp: Thực hiện điều tra xã hội học thông qua phỏng vấn trực tiếp bằng bảng câu hỏi cấu trúc đối với cỡ mẫu $n = 60$ nông hộ, phân bổ đồng đều ở hai vùng sinh thái: 30 hộ tại xã Nghĩa Điền (đồi núi) và 30 hộ tại xã Nghĩa Hiệp (đồng bằng); kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ địa chính, lãnh đạo phòng ban chuyên môn và các nông dân am hiểu sản xuất tại địa phương.

Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng kỹ thuật thống kê mô tả, tổng hợp bảng biểu, tính toán tương quan và so sánh kinh tế vi mô trên phần mềm Microsoft Word và Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Mở đầu

Chương này trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ đặc điểm địa bàn giáp ranh đô thị và yêu cầu chuyển đổi cơ cấu cây trồng gắn với thị trường; công bố rõ mục tiêu tổng quát, 6 mục tiêu cụ thể, đối tượng khảo sát là tổ chức, hộ gia đình nông dân, giới hạn không gian tại toàn huyện và điểm nghiên cứu tại 2 xã (Nghĩa Điền, Nghĩa Hiệp), thời gian khảo sát thực trạng năm 2006 và sơ đồ cấu trúc gồm 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Tư Nghĩa

Tác giả tổng thuật chi tiết các đặc trưng địa bàn nghiên cứu:

• Điều kiện tự nhiên: Diện tích tự nhiên toàn huyện là 22.729 ha; dân số năm 2006 đạt 184.180 người (chiếm gần 15% dân số tỉnh Quảng Ngãi), mật độ dân số trung bình 810 người/km². Địa giới hành chính gồm 2 thị trấn và 16 xã (3 xã miền núi, 13 xã đồng bằng ven biển), có 6 km bờ biển với 2 cửa biển chính là Cửa Đại và Cửa Lở. Địa hình nghiêng từ Tây Nam sang Đông Bắc với độ dốc trung bình 2%, chia làm hai dạng chính: đồi núi thấp (5.437 ha, chiếm 23,93%, độ cao 15 - 25 m) và đồng bằng ven biển (17.292 ha, chiếm 76,07%, độ cao 2 - 5 m). Khí hậu nhiệt đới gió mùa, lượng mưa trung bình 2.850 mm/năm (70 - 80% dồn vào các tháng 9 - 11 âm lịch), nắng khoảng 2.000 giờ/năm. Nguồn nước mặt dồi dào từ sông Trà Khúc, sông Vệ, Bàu Giang, Cây Bứa cùng hệ thống đại thủy nông Thạch Nham đảm nhiệm tưới tiêu chính. Thổ nhưỡng có 6 nhóm đất, chiếm ưu thế là đất phù sa (12.365 ha) và đất đỏ vàng (5.500 ha).
• Hiện trạng sử dụng đất: Đất nông nghiệp chiếm 15.124 ha (66,54%), đất phi nông nghiệp chiếm 4.917 ha (21,63%), đất chưa sử dụng còn 2.688 ha (11,83%). Đất lâm nghiệp có 4.990 ha gồm rừng sản xuất 2.050 ha (41,51%) và rừng phòng hộ 2.940 ha (58,49%).
• Điều kiện kinh tế - xã hội: Lực lượng lao động có 97.675 người (chiếm 53,03% dân số); trong đó 93.175 người có việc làm. Lao động nông - lâm - thủy sản chiếm áp đảo với 76,69%, công nghiệp - xây dựng chiếm 12,10%, dịch vụ chiếm 11,21%. Lao động qua đào tạo kỹ thuật chỉ chiếm 4,97% (3.125 người có trình độ đại học, cao đẳng; 1.500 người có trình độ trung học chuyên nghiệp). Tỷ lệ hộ nghèo năm 2006 là 6,12%; 100% trạm y tế xã có bác sĩ. Công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đạt 100% số hộ.

Chương 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 hệ thống hóa các định nghĩa đất nông nghiệp, vai trò tư liệu sản xuất và đối tượng lao động của đất đai, lý luận phát triển nông thôn gắn liền với bảo tồn tài nguyên. Đồng thời, tác giả thiết lập toàn bộ công thức tính toán GTSL, CPSX, TN, LN, TSTN/CP, TSLN/CP, He và trình bày quy trình khảo sát bảng hỏi 60 hộ, các phương pháp phân tích, tổng hợp dữ liệu trên công cụ tin học.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này phản ánh các kết quả điều tra thực nghiệm:

• Thuận lợi và trở ngại: Thuận lợi căn bản là tỷ trọng đất nông nghiệp lớn (66,54%), diện tích lúa đạt 8.500 ha, nguồn nước tưới Thạch Nham chủ động, vị trí tiếp cận các khu công nghiệp Quảng Phú, Tịnh Phong, Đại An. Khó khăn chính là diện tích đất canh tác bình quân đầu người quá thấp (chỉ 0,114 ha lúa/người), hạ tầng nội đồng chưa hoàn chỉnh, hệ thống chợ nông thôn tạm bợ, trình độ lao động nông nghiệp còn thấp (chỉ 12,7% tốt nghiệp trung học phổ thông, còn lại chủ yếu dừng ở cấp trung học cơ sở).
• Tiến trình quản lý đất đai: Khái quát các mốc thực hiện văn bản quản lý từ Quyết định 169/CP (năm 1977), Chỉ thị 299/TTg và Quyết định 201/CP (năm 1980), Quyết định 201/QĐ-ĐKTK và Thông tư 302/TT-ĐK-TK (năm 1989), thành lập Phòng Địa chính huyện năm 1995, đến việc hoàn tất cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 100% hộ dân vào năm 2006.
• Cơ cấu diện tích canh tác (2005 - 2006): Tổng diện tích gieo trồng cây hàng năm năm 2006 là 13.911 ha (tăng 391 ha so với năm 2005). Cơ cấu gồm: lúa 8.500 ha (chiếm 61,10%), ngô 1.312 ha (giảm 34 ha), mì 1.358 ha (tăng 158 ha), mía 720 ha (tăng 70 ha so với 2005 nhưng giảm mạnh so với mức 1.130 ha năm 2002), rau đậu 1.211 ha, lạc 410 ha, cây thức ăn gia súc 400 ha.
• Giá trị sản lượng và năng suất cây trồng: Tổng GTSL ngành trồng trọt năm 2006 đạt 185,595 tỷ đồng (tăng 5,14% so với 2005). Nhóm cây lương thực đạt 145,515 tỷ đồng (lúa đóng góp 129,625 tỷ đồng, ngô đạt 15,890 tỷ đồng); nhóm cây công nghiệp ngắn ngày đạt 40,080 tỷ đồng (mía đạt 23,760 tỷ đồng). Năng suất bình quân năm 2006: lúa đạt 61,0 tạ/ha; ngô đạt 56,0 tạ/ha; mía đạt 660 tạ/ha; mì đạt 350 tạ/ha.
• Hiệu quả tài chính từ khảo sát 60 nông hộ:
  • Lúa ruộng: Tổng chi phí 13,813 triệu đồng/ha (CP vật chất 7,315 triệu; công thuê 2,600 triệu; công nhà 3,700 triệu); năng suất 7.000 kg/ha; đơn giá 2.700 đồng/kg; GTSL đạt 18,087 triệu đồng/ha; TSTN/CP đạt 0,64 lần; TSLN/CP đạt 0,37 lần; He đạt 1,37 lần.
  • Ngô: Tổng chi phí 7,900 triệu đồng/ha (CP vật chất 4,200 triệu; công thuê 1,600 triệu; công nhà 2,100 triệu); năng suất 5.520 kg/ha; GTSL đạt 11,692 triệu đồng/ha; TSTN/CP đạt 0,73 lần; TSLN/CP đạt 0,47 lần; He đạt 1,47 lần.
  • So sánh lúa và ngô: Trồng lúa đòi hỏi chi phí đầu tư cao hơn ngô 1,75 lần, GTSL cao hơn 1,63 lần, lợi nhuận tuyệt đối cao hơn 1,38 lần (4,274 triệu đồng so với 3,092 triệu đồng). Tuy nhiên, xét về tỷ suất lợi nhuận và thu nhập trên đồng vốn chi phí, cây ngô lại nhỉnh hơn cây lúa (TSLN/CP của ngô là 0,47 so với 0,37 của lúa).
  • Mía: Tổng chi phí 21,000 triệu đồng/ha (CP vật chất 11,000 triệu; công thuê 5,000 triệu; công nhà 4,000 triệu - ở bảng so sánh ghi nhận 22,800 triệu); năng suất 66 tấn/ha; đơn giá 500.000 đồng/tấn; GTSL đạt 33,000 - 34,200 triệu đồng/ha; TSTN/CP đạt 0,76 lần (ở bảng so sánh là 0,45 lần); TSLN/CP đạt 0,57 - 0,62 lần; He đạt 1,57 lần.
  • Mì: Tổng chi phí 9,900 triệu đồng/ha (CP vật chất chỉ 1,700 triệu do dùng hom giống cũ; công thuê 5,000 triệu; công nhà 3,200 triệu); năng suất 49 tấn/ha; đơn giá 400.000 đồng/tấn; GTSL đạt 19,600 - 19,700 triệu đồng/ha; TSTN/CP đạt 0,98 lần; TSLN/CP đạt 1,30 lần; He đạt 1,98 lần.
  • So sánh mía và mì: Canh tác mía đòi hỏi chi phí vốn gấp 2,30 lần cây mì. Dù mía cho năng suất cao hơn 1,35 lần và GTSL cao hơn 1,68 lần, nhưng tỷ suất lợi nhuận trên chi phí của mía chỉ bằng 0,48 lần cây mì (0,62 lần so với 1,30 lần). Cây mì có ưu thế chi phí thấp, quay vòng vốn nhanh nên nông dân có xu hướng chuyển mạnh từ mía sang mì.
• Phân tích thị trường, vật tư và xói mòn: 70% nông sản bán qua thương lái nhỏ tại xã, 30% qua tư thương huyện, 40% mía mì ký kết bán thẳng cho nhà máy. Toàn huyện có trên 500 ha đất nông nghiệp bị xói lở dọc 2 sông chính (Trà Khúc, sông Vệ) và 4 sông nhánh (Bàu Giang, Cây Bứa, Bến Lở, Nghĩa Phú); hơn 100 ha vùng cao bị lũ quét. Biện pháp đã thực hiện: trồng cỏ vetiver, keo, tràm; xây dựng các mũi hàng nắn dòng trên sông Vệ (cứ cách 150 m có 1 mũi dài 50 m); dự án Việt - Úc giải ngân gần 5 tỷ đồng giai đoạn 2002 - 2007; bố trí di dời dân cư vùng sạt lở theo Chương trình 134.
• Kế hoạch sử dụng đất đến 2010: Dự kiến đất nông nghiệp đạt 16.389 ha, gồm 10.102 ha đất sản xuất nông nghiệp (cây hàng năm 6.375 ha, lâu năm 1.700 ha, đồng cỏ 190 ha, thủy sản 412 ha) và 6.287 ha đất lâm nghiệp (rừng tự nhiên 2.574 ha, rừng trồng 3.712 ha).

Chương 5: Đề xuất một số giải pháp nhằm sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả tại địa phương

Căn cứ vào tập quán canh tác, biến động thổ nhưỡng, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và thị trường, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp:

• Cơ sở hạ tầng: Nâng cấp, bê tông hóa hệ thống đường giao thông nông thôn và kênh mương nội đồng tại các xã vùng xa; hỗ trợ nguồn vốn vay ưu tiên cho cấp xã.
• Đất đai và canh tác: Ổn định diện tích đất lúa thông qua việc chuyển đổi dứt điểm từ lúa 3 vụ sang mô hình 2 vụ ăn chắc, đưa năng suất đạt trên 50 tạ/ha; xây dựng vùng chuyên canh lúa chất lượng cao dọc sông Trà Khúc và sông Vệ; lập quy hoạch kiểm soát diện tích mía và mì nhằm tránh khủng hoảng thừa nguồn cung và hạn chế hiện tượng cạn kiệt dinh dưỡng đất do độc canh cây mì; đẩy mạnh cải tạo giống gia súc (Sind hóa đàn bò, nạc hóa đàn lợn); khoanh nuôi, trồng mới rừng phòng hộ đầu nguồn để chặn lũ cát sạt lở.
• Dịch vụ hỗ trợ, tín dụng và khuyến nông: Bổ sung lực lượng khuyến nông viên cơ sở có bằng cấp chuyên môn cho các xã; đơn giản hóa thủ tục thế chấp vay vốn tại Ngân hàng Nông nghiệp và Quỹ Tín dụng; mở các lớp tập huấn kỹ thuật chuyển giao tiến bộ mới.
• Thị trường nông sản: Củng cố mạng lưới liên kết bao tiêu nông sản giữa nhà máy và nông hộ qua hợp đồng kinh tế minh bạch; giảm thiểu sự chèn ép giá của thương lái trung gian; xây dựng cổng thông tin điện tử (website) quảng bá nông sản cho huyện.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật đo lường trên 1 ha của các loại cây trồng hàng năm chủ yếu thông qua bảng so sánh đối sánh:

Chỉ tiêu kinh tế	Đơn vị tính	Cây lúa	Cây ngô	So sánh lúa/ngô (lần)	Cây mía	Cây mì	So sánh mía/mì (lần)
Tổng chi phí	1.000 đồng	13.813	7.900	1,75	22.800	9.900	2,30
Trong đó: CP vật chất	1.000 đồng	7.315	4.200	1,74	11.000	1.700	6,47
Công lao động thuê	1.000 đồng	2.600	1.600	1,63	5.000	5.000	1,00
Công lao động nhà	1.000 đồng	3.700	2.100	1,76	4.000	3.200	1,25
Năng suất bình quân	kg/ha (hoặc tấn)	7.000	5.520	1,27	66 tấn	49 tấn	1,35
Giá trị sản lượng (GTSL)	1.000 đồng	18.087	11.692	1,63	34.200	19.600	1,68
Lợi nhuận (LN)	1.000 đồng	4.274	3.092	1,38	11.400	9.700	1,05
Tỷ suất LN/CP	Lần	0,37	0,47	0,79	0,62	1,30	0,48
Tỷ suất TN/CP	Lần	0,64	0,73	0,88	0,45	0,98	0,46
Hiệu quả đồng chi phí (He)	Lần	1,37	1,47	0,93	1,57	1,98	0,79

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở các điểm cụ thể:

• Làm rõ cấu trúc chi phí sản xuất: Chứng minh chi phí vật chất chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng chi phí trồng trọt (do chi phí mua phân bón, thuốc bảo vệ thực vật ngày càng tăng); công lao động gia đình vẫn đóng vai trò gánh đỡ chính cho sản xuất do mức độ cơ giới hóa thấp.
• Lý giải khoa học động thái chuyển dịch cây trồng: Phân tích được nguyên nhân nông dân vùng đồi núi có xu hướng mở rộng trồng mì thay thế mía là do tỷ suất sinh lời trên vốn của cây mì vượt trội (TSLN/CP đạt 1,30 lần so với 0,62 lần của mía) và chi phí giống ban đầu rất thấp nhờ tận dụng hom củ.
• Nhận diện rủi ro nông thái học và thị trường: Cảnh báo việc mở rộng diện tích trồng mì tự phát sẽ dẫn đến nguy cơ bào mòn, làm chai cứng thoái hóa đất nghiêm trọng do người dân ít bón phân hồi dưỡng, đồng thời đặt nông hộ trước rủi ro dư thừa nguồn cung khi nhà máy tinh bột mì bão hòa công suất thu mua.
• Cung cấp cơ sở cho giải pháp quy hoạch: Đề xuất chuyển đổi cơ cấu lúa từ 3 vụ bấp bênh sang 2 vụ chắc chắn gắn với nguồn nước tưới Thạch Nham; đề xuất mô hình trồng cỏ vetiver, keo, tràm kết hợp kè mỏ hàn trên sông Vệ để bảo vệ hơn 500 ha đất canh tác ven sông bị xói lở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế:

• Phạm vi thời gian nghiên cứu thực địa tập trung chủ yếu vào số liệu năm 2006, chưa phản ánh được chuỗi biến động đa năm sau thời kỳ này.
• Cỡ mẫu điều tra dừng lại ở 60 nông hộ tại 2 xã (Nghĩa Điền và Nghĩa Hiệp), chưa thể bao quát toàn diện các sắc thái sản xuất của tất cả 18 xã, thị trấn trong huyện.
• Đối tượng khảo sát cây trồng tập trung vào 4 loại cây hàng năm (lúa, ngô, mía, mì), chưa đi sâu định lượng hiệu quả kinh tế của các loại cây lâu năm, kinh tế vườn tạp hay mô hình thủy sản nước lợ ven biển.

Về hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng phạm vi điều tra kinh tế nông hộ với cỡ mẫu lớn hơn trên toàn bộ các xã thuộc tiểu vùng sinh thái khác nhau của huyện.
• Nghiên cứu dài hạn về mức độ suy thoái hóa tính chất lý, hóa của đất khi canh tác sắn (mì) liên tục qua nhiều vụ để lượng hóa ngưỡng luân canh an toàn.
• Đánh giá sâu chuỗi giá trị và hợp đồng bao tiêu nông sản giữa nông hộ với các khu công nghiệp chế biến lân cận (Khu công nghiệp Dung Quất, Quảng Phú, Tịnh Phong).

Giá trị tham khảo

Tài liệu cung cấp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Phát triển Nông thôn, Kinh tế Nông nghiệp, Quản lý Đất đai: Tham khảo khung phương pháp bóc tách chi phí vi mô nông hộ (phân định rõ lao động thuê và lao động gia đình), quy trình thiết kế bảng hỏi khảo sát thực địa nông thôn và kỹ thuật tính toán 6 chỉ tiêu hiệu quả tài chính.
• Cán bộ quản lý cấp cơ sở (Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Trạm Khuyến nông huyện Tư Nghĩa): Sử dụng các bảng số liệu hiện trạng quỹ đất, danh mục lưu vực xói lở ven sông Trà Khúc, sông Vệ và phương án chuyển dịch mùa vụ lúa 3 vụ sang 2 vụ làm căn cứ đối chiếu trong quy hoạch sử dụng đất địa phương.
• Các phần đáng tham khảo nhất trong công trình gồm: Bảng câu hỏi phỏng vấn nông hộ (Phụ lục 1), bảng tổng hợp so sánh các chỉ tiêu kinh tế vi mô giữa lúa - ngô và mía - mì, cùng bản tổng kết kỹ thuật các công trình kè nắn dòng và trồng cỏ vetiver bảo vệ đất bờ sông.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu phân bổ diện tích tự nhiên của huyện Tư Nghĩa năm 2006 được thống kê như thế nào?
Tổng diện tích tự nhiên toàn huyện là 22.729 ha. Trong đó, đất nông nghiệp chiếm 15.124 ha (tương đương 66,54%), đất phi nông nghiệp chiếm 4.917 ha (tương đương 21,63%), và diện tích đất chưa sử dụng còn 2.688 ha (tương đương 11,83%).

2. Chi phí sản xuất 1 ha lúa và 1 ha ngô tại địa bàn nghiên cứu chênh lệch ra sao?
Tổng chi phí canh tác 1 ha lúa là 13,813 triệu đồng, cao gấp 1,75 lần so với 1 ha ngô (7,900 triệu đồng). Chi phí vật chất của lúa là 7,315 triệu đồng (so với 4,200 triệu đồng của ngô); chi phí lao động gia đình trồng lúa là 3,700 triệu đồng (so với 2,100 triệu đồng của ngô).

3. Vì sao nông dân vùng đồi núi Tư Nghĩa có xu hướng mở rộng diện tích trồng mì hơn trồng mía?
Xét về hiệu quả trên đồng vốn, cây mì đạt tỷ suất lợi nhuận trên chi phí (TSLN/CP) lên đến 1,30 lần, cao gấp 2,1 lần so với cây mía (chỉ đạt 0,62 lần). Canh tác mì chỉ đòi hỏi tổng chi phí 9,900 triệu đồng/ha (so với 22,800 triệu đồng/ha của mía), trong đó chi phí giống không đáng kể do tận dụng hom cũ, phù hợp với năng lực tích lũy vốn còn hạn hẹp của đa số nông hộ.

4. Quy mô diện tích đất bị xói lở tại huyện Tư Nghĩa và các giải pháp đã được áp dụng là gì?
Toàn huyện ghi nhận trên 500 ha đất bị xói lở ven các sông Trà Khúc, sông Vệ, Bàu Giang, Cây Bứa, Bến Lở, Nghĩa Phú; trong đó có trên 100 ha vùng cao bị lũ quét. Địa phương đã ứng dụng trồng cỏ vetiver, keo, tràm, đắp cọc tre, đóng bao cát; đồng thời trên sông Vệ đã triển khai xây dựng các mũi hàng nắn dòng (cứ cách 150 m có một mũi dài 50 m) và giải ngân gần 5 tỷ đồng từ Dự án phòng chống lũ lụt Việt - Úc giai đoạn 2002 - 2007.

5. Định hướng sử dụng đất trồng cây hàng năm của huyện Tư Nghĩa đến năm 2010 được xác định như thế nào?
Huyện định hướng ổn định diện tích đất trồng cây hàng năm trên 3.000 ha, chủ động tưới tiêu bằng việc chuyển đổi dứt điểm từ lúa 3 vụ sang lúa 2 vụ ăn chắc, áp dụng giống mới và kỹ thuật thâm canh để đưa năng suất bình quân đạt trên 50 tạ/ha, đồng thời xây dựng các vùng sản xuất lúa cao sản chuyên canh dọc theo hệ thống sông Trà Khúc và sông Vệ.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lê Thị Trâm đã phản ánh toàn diện hiện trạng quản lý và sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Tư Nghĩa năm 2006 dựa trên số liệu thống kê hành chính kết hợp điều tra thực chứng 60 nông hộ. Nghiên cứu bóc tách rõ nét hiệu quả tài chính của 4 cây trồng chủ lực, chỉ ra sự đánh đổi giữa lợi nhuận trước mắt của cây mì với nguy cơ thoái hóa đất vùng đồi dốc, đồng thời lượng hóa thách thức xói lở trên 500 ha đất lưu vực sông. Hệ thống giải pháp đề xuất về điều chỉnh mùa vụ lúa, kiểm soát quy hoạch vùng mía - mì và gia cố kè sinh thái đem lại các căn cứ thực tiễn phục vụ định hướng phát triển nông nghiệp bền vững cho địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Nêu khái quát vấn đề nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và cấu trúc khoá luận. Chương 2: Giới thiệu tổng quan về địa bàn nghiên cứu. Chương 3: Trinh bày chỉ tiết những lí luận có liên quan đến dé tài nghiên cứu, đồng thời nêu vắn tắt phương pháp nghiên cứu mà người nghiên cứu đã sử dụng. Chương 4: Trình bày những kết quả đạt được trong quá trình thực hiện khoá luận và phân tích, thảo luận các kết quả ấy.

Chương 5: Từ những kết quả phân tích rút ra kết luận, đề xuất những kiến nghị, biện pháp nhằm nâng cao sản lượng nông sản, tăng thu nhập cho người dân địa phương. CHƯƠNG 2 TỎNG QUAN 2. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Tư Nghĩa 2. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên a) Vi trí dia lý Tư Nghĩa là một huyện đồng bằng, nằm trong vùng trọng điểm kinh tế miền Trung thuộc phía nam tỉnh Quảng Ngãi, diện tích tự nhiên là 22.

Dân số năm 2006 là 184.180 người chiếm gần 15% dân số cả tỉnh. Về hành chính huyện Tư Nghĩa hiện tại có 2 thị trấn, 3 xã miền núi, 13 xã đồng bằng ven biến. Huyện Tư Nghĩa có bờ biển đài 6 km. Phía Bắc giáp thành phố Quảng Ngãi và huyện Sơn Tịnh, phía Nam giáp huyện Mộ Đức, phía Tây giáp huyện Nghĩa Hành, huyện Sơn Hà, phía Đông giáp Biển Đông.

Huyện Tư Nghĩa nằm sát thành phố Quảng Ngãi, cách cảng biển và khu công nghiệp Dung Quất 40 km về phía Nam, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm miễn Trung, gần các khu công nghiệp của tỉnh đã và đang hình thành (khu công nghiệp phía Tây, Nam và Bac), có đường quốc lộ 1A và đường sắt Thống nhất chạy qua huyện, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu hàng hoá, phát triển kinh tế xã hội, tiếp thu nhanh tiến bộ kỹ thuật và áp dung những công nghệ tiên tiến vào sản xuất và đời sống, Vị trí địa lý tạo điều kiện thuận lợi cho huyện Tư Nghĩa mở rộng giao lưu kinh tế với các huyện, các tỉnh trong vùng Tây Nguyên và cả nước, kích thích và lôi kéo các ngành kinh tế khác phát triển. Đồng thời cũng đặt ra cho huyện cần thiết phải phát triển nhanh nền kinh tế xã hội theo thế mạnh đặc thù và những ngành kinh tế khác kế cả dịch vụ, đào tạo gắn với các khu công nghiệp của tỉnh và khu công nghiệp Dung Quất. Nguồn ảnh: Website: http//: www.vn b) Địa hình Địa hình tương đối phức tạp, thấp dan từ Tay sang Đông với các dạng địa hình đồi núi thấp, đồng bằng ven biển, với độ dốc 2%, từ độ cao 300 m xuống dưới Im so với mặt nước biến. Cơ Cấu Diện Tích Phân theo Địa Hình Loại địa hình Diện tích Cơ cấu Độ cao so với mặt nước (ha) (%) biển (m) Đồi núi thap 5.437 23,93 15-25 Đồng bằng ven biển 17.729 100 Nguồn: Phòng Tài Nguyên Môi Trường Huyện Địa hình đồi núi cao từ phía Tây Nam thấp dần xuống với độ cao từ 25 m xuống 15 m, có điện tích 5.437 ha chiếm 23,93% điện tích toàn huyện.

Vùng đồng bằng ven biển (phía Đông Nam) có độ cao trung bình từ 2 m đến 5 m với diện tích 17.292 ha chiếm 76,07% tổng diện tích toàn huyện. c) Khí hậu Huyện Tư Nghĩa nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới điển hình, nền nhiệt độ cao và ít biến động có thể chia làm hai vùng tiểu khí hậu: vùng đồng bằng và vùng núi. Nhiệt độ trung bình vùng đồng bằng 25,9°C, vùng núi 22,2°C. Lượng mưa hàng năm từ 2.850 mm, tập trung từ tháng 9 đến tháng 11 âm lịch (chiếm 70 - 80 lượng mưa cả năm) thường gây nên lũ lụt.

Số giờ năng của huyện khoảng 2000 giờ/năm. Độ ẩm tương đối vùng đồng bằng 83%, vùng núi 85%. Tốc độ gió bình quân 2,8 m/giây. Sương mù xuất hiện khoảng từ tháng Giêng đến tháng Tư.

Khí hậu huyện Tư Nghĩa ôn hoà, giờ nắng trong năm khá lớn tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển nông lâm nghiệp và trong công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản. Tuy nhiên do địa hình đốc, mưa tập trung vào mùa Thu và mùa Đông gây lũ 6 lụt, ngập úng; Xuân - Hè mưa it, năng nhiều nên nhiệt độ cao gây hạn, mặt khác chịu ảnh hưởng gió mùa Đông Bac, các cơn bão từ biển Đông day vào gây thiệt hại lớn, nhất là thiệt hại về giao thông, thuỷ lợi, và sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp. đ) Tài nguyên nước Huyện Tư Nghĩa có hệ thống sông Trà Khúc, sông Vệ, sông Bàu Giang, sông Cây Bứa. Tổng lượng dòng chảy lớn, riêng lưu vực sông Trà Khúc và sông Vệ đã đạt 7.431 triệu m?, Nguồn nước mặt chủ yếu sử dung cho nông nghiệp và các hoạt động kinh tế khác.

Tài nguyên nước ngầm tương đối đồi dào về trữ lượng, có độ sâu từ 2 m đến 4 m. Tại huyện có công trình thuỷ lợi Thạch Nham, đây là công trình thuỷ lợi cung cấp nước tưới chính trong hoạt động sản xuất của nông hộ, có các con mương nhỏ để dẫn nước về các cánh đồng. Để khai thác tốt lượng nước mặt, nước ngầm, huyện cần chú ý tiếp tục hoàn thành tết kênh mương nội đồng và tu bổ các công trình cũ để đón nước Thạch Nham phục vụ sản xuất và đời sống. Khai thác các giếng nước ngọt nhất là vùng ven biển đề phục vụ đời sống nhân dân.

e) Tài nguyên biển và ven biển Bờ biển của huyện dai 6 km với 2 cửa biển là Cửa Đại (Cổ Luy) và Cửa Lở (Thu Xà) thuận lợi cho khai thác hải sản và lưu thông đường thuỷ, khả năng phát triển kinh tế thuỷ hải sản và nuôi trồng thuỷ hải sản khá phong phú. 0 Tài nguyên đất Với diện tích 22.729 ha, huyện Tư Nghĩa có 6 loại đất khác nhau: đất phù sa, đất bạc màu, đất nhiễm mặn, đất cát, đất xám, đất mun đỏ vàng rất thuận lợi cho việc phát triển kinh tế nông - lâm nghiệp đạt hiệu quả cao. Quan trọng là nhóm đất phù sa đọc sông Trà Khúc và sông Vệ điện tích 12.365 ha thích hợp trồng cây lúa, cây công nghiệp ngắn ngày, rau. Nhóm đất đỏ vàng ở vùng núi phía Tây và phía Nam có điện tích 5.500 ha thích hợp với cây công nghiệp dai ngày, dược liệu, chăn nuôi đại gia súc.

Nhìn chung đất ở vùng địa hình này có thành phần cơ giới nhẹ, hơi chặt, thích hợp với cây công nghiệp ngăn ngày như mì, mía. Cơ Cấu Sử Dụng Đất của Huyện Hiện Nay Khoảng mục Điện tích(ha) Cơ cấu(%) Đất nông nghiệp 15.124 66,54 Đất phi nông nghiệp 4.917 21,63 Đất chưa sử dung 2.729 100 Nguôn: Phòng Tài nguyên môi trường huyện Với quỹ đất tự nhiên là 22.729 ba, trong đó đã sử dụng 20.041 ha, chiếm 88,17% diện tích tự nhiên, đất chưa sử dụng là 2.688 ha, chiếm 11,83% điện tích tự nhiên.041 ha đất đã sử dụng thì đất sử dụng vào nông nghiệp 15.124 ha chiếm 66,54% diện tích tự nhiên, đất phi nông nghiệp là 4.917 ha chiếm 21,63% diện tích tự nhiên. Biểu Đồ Cơ Cấu Đất Dai Toàn Huyện Năm 2006 11.54% BPNN BPPNN 1ĐCSD Nguồn: Phòng Tài nguyên môi trường huyện g) Tài nguyên rừng So với các huyện trong tỉnh thì vốn rừng tự nhiên của huyện Tư Nghĩa rất it (cả về điện tích và trữ lượng) chủ yếu là cây lấy gỗ, lấy củi không có cây đặc sản, động vật chỉ còn lợn rừng, gà rừng. Rừng hiện còn chủ yếu ở địa hình núi cao, độ đốc lớn, điều kiện khai thác khó khăn.

Quá trình điễn biến thế rừng ở huyện dang có xu thế giảm diện tích rừng tự nhiên và điện tích rừng trồng tăng. Đây là xu thế xấu do quá trình khai thác rừng bừa bãi, vì vậy cần thay đổi xu thế này bằng cách day mạnh tu bổ, cải tạo rừng tự nhiên và rừng trồng. Cơ Cấu Đất Rừng của Huyện Năm 2006 Khoảng mục Diện tích (ha) Cơ cau (%) Dat rừng sản xuất 2.050 41,51 Đất rừng phòng hộ 2.940 100 Nguồn: Phòng Tài Nguyên Môi Trường Huyện 2. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện a) Dân số - lao động Dân số huyện Tư Nghĩa thời điểm cuối năm 2006 có 184.180 người, tỷ lệ tang dân số tự nhiên là 1,2 %/năm.

Mật độ dan số trung bình là 810 người/km phân bé tập trung ở vùng đồng bằng và ven biển. Dân cư nông thôn chiếm gần 90% dân cư toàn huyén.Ty lệ biết chữ trong nhân dân là 98%. Tổng nguồn lao động năm 2006 có 97.675 người chiếm 53,03% dan số. Số người có việc làm là 93.175 người chiếm 95,4% số người lao động.

Số người chưa có việc làm là 4.500 người chiếm 4,6% so với người lao động. Số người được giải quyết việc làm trong năm có 3. Số hộ được vay vốn tạo việc làm là 1. Ở thi trấn lao động không có việc làm chiếm khoảng 10% dân số khu vực, ở nông thôn mặc dầu không có người thất nghiệp hoàn toàn, song phan lớn chỉ sử dụng 2/3 quỹ thời gian lao động, tập trung chủ yếu vào giai đoạn gieo trồng và thu hoạch, còn vào mùa mưa lũ thì hau như không làm trong lĩnh vực nông nghiệp.

Lao động tập trung 76,69% ở khu vực nông thôn trong các ngành sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp. Lao động ngành công nghiệp xây dựng chiếm 12,1%, lao động các ngành địch vụ chiếm 11,21% lao động toàn huyện. Biểu Đồ Cơ Cấu Lao Động của Huyện Năm 2006 12.69% HCNXD mDV mNLTS Nguồn: Tính toán tổng hợp Trong số 93.175 lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế quốc đân có 4.625 người có trình độ đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp chiếm 4,97%, có khoảng 1.500 người có trình độ công nhân kỹ thuật. Nhìn chung tỷ lệ lao động kỹ thuật (từ công nhân kỹ thuật trở lên) so với lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế quốc đân quá nhỏ bé (4,97%) vắng cán bộ có trình độ cao trong các ngành tạo ra sản phẩm công nghiệp cũng như trong quản lí hành chính.

Cơ Cầu Lao Động theo Trinh Độ Khoảng mục Số lượng (người) Tỷ lệ (%) Đại học, cao đẳng 3.125 3,35 Trung hoc chuyén nghiép 1.500 1,62 Lao động tiểu thủ công nghiệp 3.500 3,76 Lao động khác(nông nghiệp, dịch vu.175 100 Nguồn:Báo cáo KTXH huyện 2006 19 b) Kết cấu bạ tầng cơ sở - Giao thông, vận tải Huyện Tư Nghĩa nằm đọc theo quốc lộ 1A, có trục đường sắt Bắc Nam chạy ngang qua rất thuận lợi trong việc lưu thông trong và ngoài huyện. Hệ thống giao thông của huyện chủ yếu là đường bộ tương đối thuận lợi, xe 6 tô có thé đi đến 18 xã, thị trấn tạo điều kiện tốt cho việc phát triển kinh tế - xã hội huyện nhà.