Nhận thức và nguyện vọng nghề nghiệp của sinh viên năm cuối về khóa học dịch thuật tại Đại học ...

• Tác giả: Ngô Thị Phương Anh
• Người hướng dẫn: M. Trần Minh Châu
• Trường học: National Economics University
• Chuyên ngành: Business English
• Đề tài: BE Seniors’ Perception of Translation Courses and Their Desire to Work as a Translator After Completing Translation Courses in Faculty of Foreign Languages at National Economics University
• Loại tài liệu: graduation project
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGMENTS
• EXECUTIVE SUMMARY
• TABLE OF FIGURES
• LIST OF ABBREVIATION
• 1. CHAPTER I: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale
• 1.2. Purpose of the research
• 1.3. Scope of the research
• 1.4. Research questions
• 1.5. Methodology
• 1.5.1. Instruments
• 1.5.2. Procedure
• 1.5.3. Data Analysis
• 1.6. Research structure
• 2. CHAPTER II: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Definition of Translation
• 2.2. The importance of Translation
• 2.3. Methods of Translation
• 2.4. Common mistakes in Translation
• 2.5. Classroom assessment in translation courses at FFL - NEU
• 2.6. Previous studies
• 3. CHAPTER III: FINDINGS AND DISCUSSION
• 3.1. BE students’ perception of translation courses in FFL - NEU
• 3.2. Benefits and difficulties that BE students have during translation courses at FFL — NEU
• 3.3. Benefits that BE students obtain from translation courses
• 3.4. Difficulties that BE students have to deal with during translation courses
• 3.5. Satisfaction level of students of Translation courses in FFL - NEU
• 3.6. BE students’ desire to work as a translator after completing these courses in the Faculty of Foreign Languages - NEU
• 4. CHAPTER IV: CONCLUSION
• 4.1. Suggestions for further research
• REFERENCES

Tóm tắt

I. Khóa luận tốt nghiệp

Khóa luận tốt nghiệp của Ngô Thị Phương Anh tập trung vào nhận thức của sinh viên năm cuối về khóa học dịch thuật và mong muốn làm việc như một dịch giả sau khi hoàn thành các khóa học tại Khoa Ngoại ngữ, Đại học Kinh tế Quốc dân. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích dữ liệu từ 75 sinh viên, nhằm đánh giá thái độ, lợi ích, khó khăn và nguyện vọng nghề nghiệp của họ. Khóa luận này không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về giáo dục đại học trong lĩnh vực đào tạo ngôn ngữ mà còn đưa ra các gợi ý để cải thiện chương trình đào tạo và định hướng nghề nghiệp cho sinh viên.

1.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích chính của khóa luận là khám phá nhận thức của sinh viên năm cuối về khóa học dịch thuật và mong muốn làm việc như một dịch giả. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp giúp sinh viên cải thiện kết quả học tập và có định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn. Khóa luận này đóng góp vào việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học và hỗ trợ sinh viên trong việc phát triển kỹ năng dịch thuật.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng, dựa trên dữ liệu từ bảng khảo sát trực tuyến. Dữ liệu được phân tích theo các chủ đề và tiểu chủ đề, giúp đơn giản hóa và đo lường kết quả. Phương pháp này cho phép nghiên cứu đạt được mục tiêu đề ra một cách hiệu quả, đồng thời cung cấp cái nhìn toàn diện về nhận thức và mong muốn của sinh viên.

II. Nhận thức của sinh viên về khóa học dịch thuật

Nhận thức của sinh viên năm cuối về khóa học dịch thuật được phân tích qua các yếu tố như thái độ, lợi ích và khó khăn. Đa số sinh viên có thái độ tích cực, nhận thức rõ lợi ích của khóa học nhưng cũng gặp phải những thách thức trong quá trình học. Khóa học dịch thuật không chỉ giúp sinh viên phát triển kỹ năng dịch thuật mà còn mở ra cơ hội việc làm trong lĩnh vực nghề nghiệp dịch thuật.

2.1. Lợi ích của khóa học

Sinh viên nhận thấy khóa học dịch thuật giúp họ nâng cao kỹ năng dịch thuật, hiểu sâu hơn về lý thuyết và thực hành dịch. Khóa học cũng giúp họ tích lũy kiến thức chuyên ngành, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trong thị trường lao động. Lợi ích này không chỉ giới hạn trong việc học mà còn mở rộng sang nghề nghiệp dịch thuật.

2.2. Khó khăn trong quá trình học

Mặc dù có nhiều lợi ích, sinh viên cũng gặp phải những khó khăn như thiếu vốn từ vựng chuyên ngành, khó khăn trong việc hiểu ngữ cảnh văn hóa và áp lực thời gian. Những thách thức này đòi hỏi sinh viên phải nỗ lực hơn trong việc học và thực hành dịch thuật. Khó khăn này cũng phản ánh sự cần thiết của việc cải thiện chương trình đào tạo.

III. Mong muốn làm việc như một dịch giả

Nghiên cứu chỉ ra rằng một số sinh viên năm cuối có mong muốn làm việc như một dịch giả sau khi hoàn thành khóa học dịch thuật. Điều này phản ánh sự hứng thú của họ với nghề nghiệp dịch thuật và niềm tin vào cơ hội việc làm trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, việc theo đuổi nghề dịch thuật đòi hỏi sinh viên phải không ngừng trau dồi kỹ năng dịch thuật và kiến thức chuyên ngành.

3.1. Động lực theo đuổi nghề dịch thuật

Động lực chính của sinh viên khi theo đuổi nghề nghiệp dịch thuật là niềm đam mê với ngôn ngữ và mong muốn được làm việc trong môi trường quốc tế. Mong muốn làm việc như một dịch giả cũng xuất phát từ sự nhận thức về cơ hội việc làm và tiềm năng phát triển trong lĩnh vực này.

3.2. Thách thức trong nghề dịch thuật

Mặc dù có mong muốn làm việc như một dịch giả, sinh viên cũng nhận thức được những thách thức như cạnh tranh cao, yêu cầu về chuyên môn và áp lực công việc. Những thách thức này đòi hỏi sinh viên phải chuẩn bị kỹ lưỡng cả về kiến thức và kỹ năng để thành công trong nghề nghiệp dịch thuật.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, dịch thuật đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các nền văn hóa, trao đổi tri thức và phát triển kinh tế. Tại Khoa Ngoại ngữ, Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU), môn học Dịch thuật là bắt buộc đối với sinh viên chuyên ngành Business English (BE), với ít nhất hai học phần dịch thuật tương đương 4 tín chỉ. Nghiên cứu này được thực hiện trên 75 sinh viên năm cuối chuyên ngành BE nhằm khảo sát nhận thức của họ về các khóa học dịch thuật và mong muốn làm việc trong lĩnh vực dịch thuật sau khi hoàn thành khóa học.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá thái độ của sinh viên đối với môn học dịch thuật, xác định những lợi ích và khó khăn trong quá trình học, cũng như tìm hiểu nguyện vọng nghề nghiệp liên quan đến dịch thuật. Nghiên cứu được tiến hành trong khoảng thời gian từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2022 tại NEU, nhằm cung cấp dữ liệu thực tiễn phục vụ cải tiến chất lượng giảng dạy và định hướng nghề nghiệp cho sinh viên.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả đào tạo dịch thuật, giúp sinh viên phát triển kỹ năng ngôn ngữ và chuyên môn, đồng thời hỗ trợ họ trong việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp, góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực dịch thuật tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết dịch thuật hiện đại, trong đó có lý thuyết về sự tương đương ngôn ngữ và chức năng dịch thuật (Skopos theory) của Vermeer, nhấn mạnh mục đích và ngữ cảnh trong quá trình dịch. Ngoài ra, mô hình năng lực dịch thuật của Neubert được áp dụng để phân tích các thành phần năng lực cần thiết gồm: năng lực ngôn ngữ, năng lực ngữ cảnh, năng lực chuyên ngành, năng lực văn hóa và năng lực dịch thuật. Các phương pháp dịch thuật của Newmark cũng được tham khảo để hiểu rõ các kỹ thuật dịch như dịch từ ngữ, dịch trung thành, dịch ngữ nghĩa, dịch truyền đạt, dịch tự do và chuyển thể.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Năng lực dịch thuật: Khả năng vận dụng kiến thức ngôn ngữ, văn hóa và chuyên môn để chuyển đổi thông tin chính xác và phù hợp.
• Khó khăn trong dịch thuật: Bao gồm lựa chọn từ ngữ, xử lý khác biệt văn hóa, hiểu ngữ cảnh và cấu trúc câu.
• Động lực nghề nghiệp: Các yếu tố thúc đẩy sinh viên lựa chọn nghề dịch thuật như đam mê, thu nhập, khả năng làm việc từ xa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với công cụ chính là bảng khảo sát trực tuyến được thiết kế trên nền tảng Google Forms. Mẫu nghiên cứu gồm 75 sinh viên năm cuối chuyên ngành Business English tại Khoa Ngoại ngữ, Đại học Kinh tế Quốc dân, được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện (convenience sampling). Thời gian thu thập dữ liệu từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2022.

Dữ liệu thu thập được xử lý và phân tích bằng phần mềm Excel để tính toán tỷ lệ phần trăm và nhóm các câu trả lời theo chủ đề. Phân tích nội dung được áp dụng để tổng hợp các nhận định, đánh giá của sinh viên về khóa học dịch thuật và mong muốn nghề nghiệp. Kết quả được trình bày dưới dạng biểu đồ tròn, biểu đồ cột nhằm minh họa rõ ràng các phát hiện chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đánh giá năng lực dịch thuật của sinh viên:

   • 8% sinh viên tự đánh giá năng lực dịch thuật rất tốt, 33% đánh giá tốt, 40% cho rằng năng lực chưa tốt, 15% còn lại đánh giá kém hoặc rất kém.
   • Điều này cho thấy phần lớn sinh viên có nhận thức tích cực về khả năng dịch thuật của bản thân nhưng vẫn còn khoảng 55% cảm thấy chưa tự tin hoặc gặp khó khăn.

2. Thái độ đối với môn học dịch thuật:

   • 48% sinh viên cho rằng dịch thuật khó nhưng thú vị, 34% thấy khó và không hứng thú, 8% cảm thấy dễ và thú vị.
   • Phần lớn sinh viên nhận thấy dịch thuật là môn học thách thức nhưng có sức hấp dẫn, tạo động lực học tập.

3. Khó khăn trong dịch thuật:

   • 69% sinh viên thường xuyên hoặc luôn gặp khó khăn trong việc chọn từ phù hợp với ngữ cảnh.
   • 53% gặp khó khăn trong xử lý khác biệt văn hóa giữa hai ngôn ngữ.
   • 53% gặp khó khăn trong việc hiểu ngữ cảnh của văn bản nguồn.
   • 44% gặp khó khăn khi tìm từ hoặc cụm từ tương đương giữa tiếng Việt và tiếng Anh.
   • 50% gặp khó khăn khi chuyển đổi thể bị động trong tiếng Anh sang thể chủ động trong tiếng Việt.

4. Thời gian luyện tập dịch thuật:

   • 39% sinh viên dành dưới 1 giờ mỗi tuần để luyện dịch, 37% từ 1 đến dưới 3 giờ, chỉ 4% luyện tập trên 5 giờ.
   • Thời gian luyện tập hạn chế có thể ảnh hưởng đến chất lượng và sự tiến bộ trong kỹ năng dịch.

5. Lợi ích của khóa học dịch thuật:

   • 55% sinh viên đồng ý khóa học giúp mở rộng vốn từ vựng, đặc biệt là từ vựng chuyên ngành kinh tế.
   • 52% cho rằng khóa học giúp cải thiện kỹ năng đọc, chỉnh sửa và hiệu đính bản dịch.
   • 46% nhận thấy kỹ năng sử dụng từ điển được nâng cao.
   • 58% đồng ý khóa học giúp cải thiện ngữ pháp và cấu trúc câu.
   • 52% cho rằng khóa học giúp tăng kiến thức về kinh tế và văn hóa xã hội.

6. Mức độ hài lòng và vai trò của giảng viên:

   • 36% sinh viên hài lòng và 11% rất hài lòng với khóa học dịch thuật.
   • 58% đánh giá cao vai trò của giảng viên trong việc sửa lỗi và nâng cao kỹ năng dịch thuật.

7. Nguyện vọng nghề nghiệp:

   • 34% sinh viên đã từng làm việc hoặc cộng tác trong lĩnh vực dịch thuật sau khi hoàn thành khóa học.
   • Các động lực chính để chọn nghề dịch thuật gồm: đam mê dịch thuật (53%), mong muốn nâng cao trình độ tiếng Anh (60%), mở rộng kiến thức (66%), thu nhập cao (71%), và khả năng làm việc từ xa (69%).

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sinh viên BE tại NEU có nhận thức tích cực về môn học dịch thuật, đồng thời thừa nhận những khó khăn thực tế trong quá trình học và thực hành. Việc phần lớn sinh viên dành ít thời gian luyện tập dịch thuật hàng tuần phản ánh nhu cầu tăng cường các hoạt động thực hành để nâng cao kỹ năng. Các khó khăn về lựa chọn từ ngữ, xử lý khác biệt văn hóa và ngữ cảnh phù hợp với các nghiên cứu trước đây về dịch thuật trong môi trường học thuật Việt Nam.

Sự hài lòng cao với vai trò của giảng viên cho thấy tầm quan trọng của sự hướng dẫn chuyên môn trong việc phát triển năng lực dịch thuật. Nguyện vọng nghề nghiệp dịch thuật của sinh viên được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố, trong đó đam mê và thu nhập là hai động lực nổi bật, phù hợp với xu hướng nghề nghiệp hiện nay.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ phần trăm các câu trả lời, biểu đồ cột so sánh các khó khăn và lợi ích, giúp minh họa rõ nét các phát hiện và hỗ trợ việc phân tích sâu hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thời gian và chất lượng luyện tập dịch thuật

   • Khuyến khích sinh viên dành ít nhất 3-5 giờ mỗi tuần để luyện dịch qua các bài tập thực tế và dự án nhóm.
   • Khoa Ngoại ngữ nên tổ chức các buổi workshop, câu lạc bộ dịch thuật nhằm tạo môi trường thực hành tích cực.

2. Phát triển tài liệu và phương pháp giảng dạy đa dạng

   • Cập nhật tài liệu dịch thuật chuyên ngành kinh tế, thương mại phù hợp với thực tế công việc.
   • Áp dụng phương pháp giảng dạy tương tác, sử dụng công nghệ hỗ trợ dịch thuật như phần mềm CAT tools.

3. Tăng cường đào tạo kỹ năng xử lý khác biệt văn hóa và ngữ cảnh

   • Tổ chức các buổi học chuyên đề về văn hóa và ngữ cảnh dịch thuật để nâng cao nhận thức và kỹ năng xử lý tình huống.
   • Mời chuyên gia dịch thuật thực tế chia sẻ kinh nghiệm.

4. Hỗ trợ định hướng nghề nghiệp và phát triển kỹ năng mềm

   • Tổ chức các buổi tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu cơ hội việc làm trong lĩnh vực dịch thuật.
   • Đào tạo kỹ năng giao tiếp, quản lý thời gian và sử dụng công cụ dịch thuật chuyên nghiệp.

Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 1-2 năm tới, với sự phối hợp giữa Khoa Ngoại ngữ, giảng viên và sinh viên nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và nhà quản lý giáo dục ngoại ngữ

   • Hiểu rõ hơn về nhận thức và nhu cầu của sinh viên trong đào tạo dịch thuật để cải tiến chương trình giảng dạy.

2. Sinh viên chuyên ngành Business English và các ngành liên quan

   • Nắm bắt các khó khăn thường gặp và động lực nghề nghiệp, từ đó xây dựng kế hoạch học tập và phát triển kỹ năng phù hợp.

3. Nhà tuyển dụng và doanh nghiệp trong lĩnh vực dịch thuật, biên phiên dịch

   • Tham khảo về năng lực và thái độ của nguồn nhân lực trẻ, hỗ trợ trong việc tuyển chọn và đào tạo nhân viên.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực dịch thuật và giáo dục ngôn ngữ

   • Có cơ sở dữ liệu thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về đào tạo dịch thuật và động lực nghề nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Sinh viên BE đánh giá năng lực dịch thuật của mình như thế nào?
   Khoảng 41% sinh viên tự đánh giá năng lực dịch thuật ở mức tốt hoặc rất tốt, trong khi 48% cảm thấy chưa tự tin hoặc kém. Điều này phản ánh sự đa dạng về trình độ và kinh nghiệm thực hành dịch thuật.

2. Khó khăn phổ biến nhất khi học dịch thuật là gì?
   Khó khăn lớn nhất là lựa chọn từ ngữ phù hợp với ngữ cảnh (69% gặp thường xuyên), tiếp theo là xử lý khác biệt văn hóa và hiểu ngữ cảnh văn bản nguồn.

3. Sinh viên dành bao nhiêu thời gian luyện tập dịch thuật mỗi tuần?
   Phần lớn sinh viên (76%) dành dưới 3 giờ mỗi tuần cho việc luyện dịch, chỉ 4% luyện tập trên 5 giờ, cho thấy cần tăng cường thời gian thực hành.

4. Các yếu tố nào thúc đẩy sinh viên chọn nghề dịch thuật?
   Đam mê dịch thuật, mong muốn nâng cao trình độ tiếng Anh, mở rộng kiến thức, thu nhập cao và khả năng làm việc từ xa là những động lực chính.

5. Vai trò của giảng viên trong việc nâng cao kỹ năng dịch thuật của sinh viên ra sao?
   Hơn 58% sinh viên đánh giá cao vai trò của giảng viên trong việc sửa lỗi và hướng dẫn, giúp cải thiện kỹ năng dịch thuật hiệu quả.

Kết luận

• Sinh viên BE tại NEU có thái độ tích cực đối với môn học dịch thuật nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn trong thực hành.
• Khóa học dịch thuật giúp sinh viên mở rộng vốn từ, nâng cao kỹ năng đọc, chỉnh sửa và hiểu biết chuyên ngành.
• Thời gian luyện tập dịch thuật còn hạn chế, ảnh hưởng đến sự tiến bộ của sinh viên.
• Đam mê, thu nhập và khả năng làm việc linh hoạt là những động lực chính thúc đẩy sinh viên chọn nghề dịch thuật.
• Cần có các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, tăng cường thực hành và hỗ trợ định hướng nghề nghiệp trong thời gian tới.

Nghiên cứu này đặt nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo nhằm phát triển chương trình đào tạo dịch thuật phù hợp hơn với nhu cầu thực tế và thị trường lao động. Các bên liên quan được khuyến khích áp dụng các đề xuất để nâng cao hiệu quả đào tạo và phát triển nguồn nhân lực dịch thuật chất lượng cao.