Khóa luận: Quản trị phát triển bền vững tại Ngân hàng Quân đội (Hoàng Thu Trang)

Khóa luận phân tích thực trạng quản trị bền vững tại Ngân hàng Quân đội MB, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động phát triển bền vững.

• Tác giả: Hoàng Thu Trang
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Hoàng Yến
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Quản trị hướng tới phát triển bền vững tại Ngân hàng TMCP Quân đội MB
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý thuyết về quản trị hướng tới phát triển bền vững tại ngân hàng

Phát triển bền vững là một khái niệm được định nghĩa rộng rãi trong lĩnh vực ngân hàng thương mại, đặc biệt là tại Ngân hàng TMCP Quân đội (MB). Đây là quá trình kết hợp ba yếu tố chính: môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Quản trị bền vững không chỉ giúp các tổ chức ngân hàng hoạt động hiệu quả mà còn tạo giá trị dài hạn cho cộng đồng và xã hội. Các mô hình phát triển bền vững như tài chính xanh, ngân hàng tích hợp và quản trị bền vững đã được nhiều quốc gia áp dụng thành công. MB, với tư cách là một ngân hàng hàng đầu, đã nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dựng một hệ thống quản trị phát triển bền vững toàn diện, từ đó nâng cao trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường.

1.1. Khái niệm phát triển bền vững trong ngành ngân hàng

Phát triển bền vững trong ngân hàng là việc cân bằng giữa lợi nhuận kinh tế với trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường. MB áp dụng tiêu chí đánh giá dựa trên ba pillar: môi trường, xã hội và quản trị. Điều này giúp ngân hàng tạo ra giá trị dài hạn, tăng cường niềm tin của khách hàng và đạt được các mục tiêu phát triển toàn diện.

1.2. Các mô hình quản trị bền vững quốc tế

Các mô hình như tài chính xanh, ngân hàng tích hợp và quản trị bền vững đã được các nước phát triển áp dụng. Mô hình tài chính xanh tập trung vào cho vay các dự án thân thiện môi trường. Ngân hàng tích hợp kết hợp báo cáo tài chính với báo cáo bền vững. Quản trị bền vững nhấn mạnh sự minh bạch và trách nhiệm. MB đang dần tiếp cận các mô hình này để cải thiện hoạt động.

II. Thực trạng quản trị hướng tới phát triển bền vững tại Ngân hàng TMCP Quân đội MB

Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) là một trong những ngân hàng hàng đầu tại Việt Nam với lịch sử lâu đời và sứ mệnh đóng góp vào phát triển kinh tế đất nước. Trong những năm gần đây, MB đã chủ động xây dựng chiến lược quản trị hướng tới phát triển bền vững với các hoạt động cụ thể về môi trường, xã hội và quản trị. Giai đoạn 2021-2023, MB đã triển khai nhiều sáng kiến như giảm phát thải carbon, hỗ trợ các cộng đồng địa phương, và cải thiện quản trị công ty. Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức cần khắc phục để phát triển bền vững đạt hiệu quả cao hơn. Khóa luận này phân tích chi tiết thực trạng và đề xuất những giải pháp toàn diện.

2.1. Chiến lược phát triển bền vững của MB

MB đã công bố chiến lược quản trị bền vững với mục tiêu rõ ràng đến năm 2030. Chiến lược này bao gồm: giảm tác động môi trường, phát triển sản phẩm xanh, tăng cường quản trị công ty, và hỗ trợ cộng đồng. Tài chính xanh được ưu tiên với việc cho vay các dự án năng lượng tái tạo và bảo vệ môi trường.

2.2. Kết quả đạt được trong hoạt động bền vững

Trong giai đoạn 2021-2023, MB đã đạt được nhiều thành tựu: giảm 15% phát thải carbon, cấp hơn 5.000 tỷ đồng cho tài chính xanh, hỗ trợ 200 cộng đồng với các dự án phát triển. Quản trị công ty cũng được cải thiện qua việc nâng cao minh bạch thông tin và tuân thủ quy định. Tuy nhiên, tốc độ thực hiện vẫn cần tăng để đạt các mục tiêu đề ra.

III. Phương pháp đánh giá quản trị bền vững tại MB

Để đánh giá hiệu quả quản trị hướng tới phát triển bền vững tại MB, khóa luận sử dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích định tính và định lượng. Các tiêu chí đánh giá được xây dựng dựa trên ba trụ cột chính: môi trường, xã hội và quản trị công ty. Khảo sát được thực hiện với 300 nhân viên, khách hàng và cộng đồng tại các chi nhánh của MB. Kết quả cho thấy 78% nhân viên nhận thức được tầm quan trọng của phát triển bền vững, nhưng chỉ 62% cảm thấy được MB hỗ trợ đầy đủ. Phương pháp này giúp xác định những điểm mạnh, yếu và cơ hội để cải thiện quản trị bền vững tại ngân hàng.

3.1. Tiêu chí đánh giá bền vững ESG

Tiêu chí môi trường (E) đánh giá: phát thải carbon, tiêu thụ nước, quản lý chất thải. Tiêu chí xã hội (S) bao gồm: quyền lao động, an toàn khách hàng, phát triển cộng đồng. Tiêu chí quản trị (G) tập trung vào: minh bạch thông tin, đạo đức kinh doanh, quản trị rủi ro. Mỗi tiêu chí được đánh giá trên thang điểm 1-5.

3.2. Kết quả khảo sát và hiệu quả quản trị

Khảo sát 300 đối tượng cho thấy: hoạt động môi trường đạt 3.8/5, hoạt động xã hội đạt 3.5/5, quản trị đạt 4.0/5. Phát triển bền vững được đánh giá tích cực, nhưng cần tăng cường giao tiếp và đào tạo nhân viên. Kết quả cho thấy MB đang trên con đường đúng nhưng cần tăng tốc độ.

IV. Giải pháp hoàn thiện quản trị hướng tới phát triển bền vững tại MB

Để nâng cao hiệu quả quản trị bền vững, khóa luận đề xuất một số giải pháp toàn diện. Thứ nhất, MB cần tăng cường tài chính xanh bằng cách mở rộng các sản phẩm cho vay xanh và đặt mục tiêu rõ ràng. Thứ hai, phát triển quản trị công ty thông qua cải thiện minh bạch thông tin và nâng cao trách nhiệm giám sát. Thứ ba, tăng cường đào tạo nhân viên về phát triển bền vững và xây dựng văn hóa doanh nghiệp bền vững. Thứ tư, MB cần hợp tác với các bộ ngành, Ngân hàng Nhà nước để tạo hành lang chính sách thuận lợi cho quản trị bền vững. Các giải pháp này được xây dựng dựa trên kinh nghiệm quốc tế và thực trạng của MB, nhằm tạo ra tác động bền vững lâu dài.

4.1. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước

Ngân hàng Nhà nước cần xây dựng khung quy định rõ ràng về quản trị bền vững cho các ngân hàng thương mại. Cần có chính sách ưu đãi lãi suất cho các khoản vay tài chính xanh. Tăng cường giám sát quản trị công ty và yêu cầu các ngân hàng công bố báo cáo bền vững hàng năm. Hỗ trợ đào tạo cán bộ ngân hàng về phát triển bền vững.

4.2. Kiến nghị đối với MB

MB nên tăng đầu tư vào quản trị bền vững với mục tiêu giảm 50% phát thải đến 2030. Phát triển các sản phẩm tài chính xanh mới và mở rộng phạm vi. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro môi trường và xã hội. Xây dựng hệ thống báo cáo bền vững theo chuẩn quốc tế, tăng cường giao tiếp với các bên liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về quản trị hướng tới phát triển bền vững tại các ngân hàng thương mại 1. Cơ sở lý thuyết về quản trị hướng tới phát triển bền vững 1.1 Quan điểm về phát triển bền vững Phát triển bền vững là một khái niệm quan trọng định nghĩa về quá trình phát triển nhu cầu mọi mặt của xã hội ở hiện tại mà vẫn có thể tiếp tục phát triển ở thế hệ tương lai. Đã có rất nhiều quan điểm được đưa ra, tại Hội nghị Liên hợp quốc về Môi trường và Phát triển được tổ chức tại Rio de Janeiro năm 1992, khái niệm phát triển bền vững được hình thành trên nền tảng xây dựng các kế hoạch và chiến lược hướng tới phát triển bền vững. Năm 1980, thuật ngữ “ phát triển bền vững ” được xuất hiện trong ấn phẩm Chiến lược bảo tồn thế giới ( công bố bởi Hiệp hội Bảo tồn tài nguyên và thiên nhiên Quốc tế - IUCN ) với nội dung đơn giản là : "Sự phát triển của nhân loại không thể chỉ chú trọng tới phát triển kinh tế mà còn phải tôn trọng những nhu cầu tất yếu của xã hội và sự tác động đến môi trường sinh thái học".

Khái niệm được phổ biến rộng rãi hơn vào năm 1987 nhờ Báo cáo Brundtland (còn gọi là Báo cáo Our Common Future) của Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới - WCED. Báo cáo này ghi rõ: Phát triển bền vững là "sự phát triển có thể đáp ứng được những nhu cầu hiện tại mà không ảnh hưởng, tổn hại đến những khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai.", tức là phát triển bền vững phải đảm bảo được nhu cầu phát triển ở hiện tại mà không ảnh hưởng đến tương lai. Năm 2002, Hội nghị thượng đỉnh Thế giới về Phát triển bền vững nhóm họp tại Johannesburg, Nam Phi là dịp cho các bên tham gia nhìn lại những việc đã làm 10 năm qua theo phương hướng mà Tuyên ngôn Rio và Chương trình Nghị sự 21 đã vạch ra, tiếp tục tiến hành với một số mục tiêu được ưu tiên. Khái niệm phát triển bền vững được xác định là “ quá trình phát triển có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý, hài hòa giữa ba mặt của sự phát triển gồm phát triển kinh tế , phát triển xã hội và bảo vệ môi trường ”.

Những mục tiêu này bao gồm xóa nghèo đói, phát triển những sản phẩm tái sinh hoặc thân thiện với môi trường nhằm thay thế các sản phẩm gây ô nhiễm, bảo vệ và quản lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên.2 Quan điểm về phát triển Ngân hàng bền vững Bài nghiên cứu của Bùi Khắc Hoài Phương (2019) chỉ ra định nghĩa về Ngân hàng bền vững là : “Ngân hàng bền vững là ngân hàng có năng lực tài chính lành mạnh, hiệu quả và bền vững. Ngân hàng có những chính sách và hoạt động nhằm cải thiện môi trường. Các hoạt động của ngân hàng nhằm mang lại lợi ích cho các bên liên quan và mở rộng cho cả cộng đồng”. Dựa trên quan điểm trên về NHBV, có thể hiểu NHBV là mô hình ngân hàng tập trung vào việc hỗ trợ và thúc đẩy các hoạt động kinh tế, xã hội và môi trường bền vững.

Mục tiêu chính của ngân hàng bền vững là kết hợp các yếu tố về bảo vệ môi trường, phát triển xã hội và quản trị tốt vào trong các chiến lược kinh doanh của mình. Điều này không chỉ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả trong dài hạn mà còn góp phần vào việc phát triển bền vững của nền kinh tế. Đặc trưng của Ngân hàng bền vững đó là: (1) Tài trợ cho các dự án bền vững : NHBV hỗ trợ các dự án có tác động tích cực đến môi trường và xã hội, chẳng hạn như các dự án năng lượng tái tạo, các sáng kiến giảm thiểu biến đổi khí hậu, và các doanh nghiệp phát triển theo hướng bảo vệ môi trường. (2) Đảm bảo quản trị minh bạch: NHBV chú trọng đến việc xây dựng hệ thống quản trị, đảm bảo minh bạch và có trách nhiệm trong kinh doanh từ các quyết định đầu tư đến việc thông báo các thông tin.

(3) Quản lý rủi ro bền vững: NHBV luôn xem xét các yếu tố về môi trường, quản trị, xã hội khi đánh giá các rủi ro trong các quyết định đầu tư và cho vay nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. (4) Phát triển cộng đồng và các dịch vụ tài chính xanh: NHBV không chỉ tìm kiếm lợi nhuận mà còn phải quan tâm đến việc hỗ trợ cộng đồng, phát triển cơ sở hạ tầng và cung cấp các sản phẩm tài chính xanh như các khoản vay xanh, trái phiếu xanh, tài trợ cho các dự án bảo vệ môi trường hoặc giảm phát thải CO2. Việc tích hợp phát triển bền vững vào hoạt động của ngân hàng đã trở thành một xu hướng thiết yếu, đặc biệt trong bối cảnh các yếu tố kinh tế, xã hội và môi 9 trường toàn cầu đang trải qua những thay đổi mạnh mẽ. Ngành ngân hàng, với vai trò là trụ cột của nền kinh tế, cần phải tiên phong trong việc áp dụng ESG, tạo động lực mạnh mẽ cho các doanh nghiệp khách hàng trong việc thiết lập các tiêu chuẩn phát triển bền vững mới.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng mô hình ngân hàng bền vững không chỉ giúp nâng cao danh tiếng mà còn giảm thiểu các rủi ro hoạt động, đồng thời giữ vững lòng trung thành của khách hàng và mở rộng cơ hội tiếp cận khách hàng mới. Hiện nay, khách hàng và các nhà đầu tư, đặc biệt là thế hệ trẻ, ngày càng chú trọng vào các sản phẩm và dịch vụ tài chính có trách nhiệm đối với môi trường và xã hội. Điều này giúp ngân hàng thu hút vốn từ các quỹ đầu tư bền vững và các nhà đầu tư quốc tế, qua đó cải thiện kết quả tài chính và hiệu quả hoạt động. Vậy Phát triển NHBV là mô hình ngân hàng mà trong đó các hoạt động tài chính không chỉ nhằm tối đa hóa lợi nhuận mà còn chú trọng đến việc bảo vệ môi trường, phát triển xã hội và thực hiện các nguyên tắc quản trị tốt.

Mục tiêu chính của NHBV là tạo ra giá trị lâu dài cho cả cộng đồng, môi trường và các bên liên quan, đồng thời giảm thiểu rủi ro xã hội và môi trường trong hoạt động kinh doanh. Các mô hình phát triển bền vững NHTM Các mô hình phát triển bền vững trong NHTM ngày càng trở thành một phần quan trọng trong chiến lược hoạt động của các ngân hàng hiện đại. Nghiên cứu mới nhất của Markus Riegler (2023) nêu ra quan điểm “Mặc dù có nhiều nghiên cứu về NHBV, nhưng vẫn chưa có một mô hình hoặc tiêu chí đánh giá hiệu suất bền vững nào được chấp nhận rộng rãi, cho thấy sự cần thiết của việc phát triển các phương pháp đánh giá tiêu chuẩn”. PTBV không chỉ đơn thuần là việc đảm bảo lợi nhuận lâu dài, mà còn liên quan đến việc tích hợp các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị (ESG) vào các quyết định tài chính và hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

Các mô hình này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tài chính từ các yếu tố ngoại vi, mà còn đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội bền vững thông qua các sản phẩm tài chính xanh, đầu tư có trách nhiệm và cải tiến quản trị doanh nghiệp. Sau khi tìm hiểu và nghiên cứu, tác giả nhận thấy các mô hình như Tài chính xanh (Green Finance), Ngân hàng Tích hợp (Integrated Banking) và Quản trị bền vững (Sustainable Governance) đang ngày càng phổ biến, đặc biệt là khi các ngân hàng 10 nhận thức rõ hơn về vai trò của mình trong việc đối phó với các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu và bất bình đẳng xã hội. Trong bối cảnh này, các NHTM không chỉ chú trọng vào lợi nhuận tài chính mà còn đặt mục tiêu tối đa hóa tác động tích cực đến cộng đồng và môi trường. Mô hình Tài chính xanh Tài chính xanh (Green Finance) được hiểu là quá trình huy động và phân bổ nguồn vốn từ các tổ chức tài chính, doanh nghiệp và cá nhân vào các dự án hoặc hoạt động có tác động tích cực đến môi trường và xã hội, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững.

Nói cách khác, tài chính xanh có thể được xem là “nguồn vốn cho một tương lai xanh”. Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), tài chính xanh nhằm mục tiêu gia tăng dòng vốn tài chính – bao gồm từ ngân hàng, bảo hiểm, tín dụng vi mô và các hoạt động đầu tư từ cả khu vực công, tư nhân và các tổ chức phi lợi nhuận vào các ưu tiên PTBV. Một nghiên cứu của Nguyễn Quang Huy (2020) về tín dụng xanh tại các ngân hàng Việt Nam cũng khẳng định rằng các ngân hàng cần đẩy mạnh phát triển sản phẩm tài chính xanh và tín dụng xanh để hỗ trợ nền kinh tế chuyển đổi sang nền kinh tế xanh và phát triển bền vững. Một nội dung quan trọng trong lĩnh vực này là quản lý hiệu quả hơn các rủi ro liên quan đến môi trường và xã hội, tận dụng các cơ hội mang lại lợi nhuận kinh tế song song với lợi ích môi trường, đồng thời nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Việc thúc đẩy tài chính xanh có thể được thực hiện thông qua điều chỉnh khung pháp lý quốc gia, xây dựng hệ thống khuyến khích tài chính công phù hợp, mở rộng sự tham gia của các lĩnh vực trong hệ thống tài chính xanh, gắn kết các quyết định tài trợ của khu vực công với các mục tiêu môi trường trong phát triển bền vững. Ngoài ra, cần tăng cường đầu tư vào lĩnh vực công nghệ sạch, sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách hiệu quả, phát triển kinh tế xanh thích ứng với biến đổi khí hậu, và mở rộng thị trường trái phiếu xanh như một công cụ tài chính quan trọng. Mô hình Ngân hàng Tích hợp Ngân hàng Tích hợp (Integrated Banking) là mô hình mà các ngân hàng áp dụng một hệ thống tài chính toàn diện, kết hợp nhiều dịch vụ và sản phẩm ngân hàng để đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khách hàng trong một hệ sinh thái duy nhất. Mô hình 11 này giúp khách hàng có thể dễ dàng tiếp cận, sử dụng các dịch vụ tài chính đa dạng từ ngân hàng một cách thuận tiện và hiệu quả.

Với ngân hàng tích hợp, khách hàng có thể thực hiện nhiều dịch vụ ngay trên một nền tảng duy nhất, như thanh toán hóa đơn, mua bảo hiểm, đầu tư chứng khoán hoặc đăng ký khoản vay mà không cần đến quầy giao dịch.