Khảo sát lỗi phát âm tiếng Việt của học viên nước ngoài tại đoàn 871

Khảo sát lỗi phát âm tiếng Việt của học viên quân sự Lào tại đoàn 871, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài.

• Tác giả: Lê Mai Trang
• Người hướng dẫn: PGS. TS Đinh Kiều Châu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
• Đề tài: Khảo sát lỗi phát âm tiếng Việt của học viên quân sự Lào tại Đoàn 871
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Mục đích nghiên cứu
• 0.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 0.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp và tư liệu nghiên cứu
• 0.4.1. Phương pháp
• 0.4.2. Tư liệu
• 0.5. Ý nghĩa của luận văn
• 0.6. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu về lỗi tiếng Việt của người nước ngoài học tiếng Việt
• 1.2. Một số cơ sở lí thuyết
• 1.2.1. Khái quát về ngữ âm, ngữ âm tiếng Việt và ngữ âm tiếng Lào
• 2. CHƯƠNG 2: LỖI PHÁT ÂM CỦA HỌC VIÊN QUÂN SỰ LÀO HỌC TIẾNG VIỆT TẠI ĐOÀN 871 — TCCT
• 2.1. Một số nội dung liên quan đến khảo sát
• 2.1.1. Đối tượng học viên khảo sát và phạm vi khảo sát
• 2.1.2. Nội dung khảo sát
• 2.2. Phương thức khảo sát
• 2.3. Kết quả khảo sát
• 2.3.1. Lỗi phát âm thanh điệu
• 2.3.2. Lỗi phát âm phụ âm đầu
• 2.3.3. Lỗi phát âm phần vần
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT KHẮC PHỤC LỖI PHÁT ÂM CỦA HỌC VIÊN QUÂN SỰ LÀO KHI PHÁT ÂM TIẾNG VIỆT TẠI ĐOÀN 871 — TCCT
• 3.1. Một vài bàn luận
• 3.2. Phương pháp luyện phát âm tiếng Việt
• 3.2.1. Luyện phát âm âm vị
• 3.2.2. Luyện phát âm âm tiết (những âm tiết thường mắc lỗi phát âm)
• 3.2.3. Luyện phát âm câu, đoạn thơ, đoạn văn
• 3.2.4. Luyện phát âm qua việc nghe tiếng Việt
• 3.2.5. Luyện phát âm qua giao tiếp hàng ngày
• 3.2.6. Luyện phát âm bằng các trò chơi
• 3.3. Vấn đề về bài tập hỗ trợ người học trong dạy và học tiếng Việt như một ngoại ngữ
• 3.3.1. Vai trò của bài tập hỗ trợ trong dạy phát âm tiếng Việt
• 3.3.2. Nguyên tắc trong xây dựng hệ thống bài tập phát âm tiếng Việt
• 3.3.3. Thiết kế một số dạng bài tập luyện phát âm tiếng Việt
• 3.3.3.1. Bài tập luyện ôn
• 3.3.3.2. Bài tập luyện nghe
• 3.3.3.3. Bài tập luyện viết
• 3.3.3.4. Bài tập luyện nói
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về nghiên cứu

Nghiên cứu 'Khảo sát lỗi phát âm tiếng Việt của học viên quân sự Lào tại Đoàn 871' nhằm mục đích làm rõ thực trạng lỗi phát âm của học viên Lào khi học tiếng Việt. Đối tượng nghiên cứu là 50 học viên quân sự Lào đã hoàn thành chương trình học tiếng Việt trình độ B2. Việc khảo sát này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các lỗi phát âm tiếng Việt mà còn góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài. Đặc biệt, nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Lào, nơi mà việc học tiếng Việt ngày càng trở nên cần thiết. Những kết quả từ nghiên cứu sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho giáo viên và học viên trong quá trình dạy và học tiếng Việt.

II. Cơ sở lý thuyết về lỗi phát âm

Chương này tập trung vào việc tổng quan các nghiên cứu trước đây về lỗi phát âm tiếng Việt của người nước ngoài. Các nhà nghiên cứu như Pit Corder đã chỉ ra rằng lỗi phát âm thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm sự giao thoa ngôn ngữ và các yếu tố văn hóa. Nghiên cứu của Nguyễn Linh Chi và các tác giả khác đã chỉ ra rằng lỗi phát âm không chỉ là vấn đề ngữ âm mà còn liên quan đến ngữ nghĩa và ngữ pháp. Việc phân tích các lỗi phát âm của học viên quân sự Lào sẽ giúp xác định các nguyên nhân cụ thể và từ đó đề xuất các phương pháp khắc phục hiệu quả. Điều này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài.

III. Kết quả khảo sát lỗi phát âm

Kết quả khảo sát cho thấy học viên quân sự Lào gặp nhiều khó khăn trong việc phát âm các âm thanh và thanh điệu của tiếng Việt. Các lỗi phát âm phổ biến bao gồm lỗi phát âm thanh điệu, lỗi phát âm phụ âm đầu và lỗi phát âm âm chính. Cụ thể, tỷ lệ lỗi phát âm thanh điệu cao hơn so với các loại lỗi khác, cho thấy sự khác biệt trong cách phát âm giữa tiếng Việt và tiếng Lào. Những lỗi này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp mà còn làm giảm sự tự tin của học viên trong việc sử dụng tiếng Việt. Việc nhận diện và phân loại các lỗi phát âm này là bước đầu tiên quan trọng trong việc đề xuất các giải pháp khắc phục hiệu quả.

IV. Đề xuất giải pháp khắc phục lỗi phát âm

Chương này đưa ra một số đề xuất nhằm cải thiện khả năng phát âm của học viên quân sự Lào. Các phương pháp luyện tập như luyện phát âm âm vị, luyện phát âm âm tiết và luyện phát âm qua giao tiếp hàng ngày được khuyến nghị. Ngoài ra, việc sử dụng các bài tập hỗ trợ trong dạy phát âm tiếng Việt cũng được nhấn mạnh. Những giải pháp này không chỉ giúp học viên khắc phục lỗi phát âm mà còn nâng cao hiệu quả học tập. Việc áp dụng các phương pháp này trong giảng dạy sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, giúp học viên tự tin hơn khi giao tiếp bằng tiếng Việt.

V. Ý nghĩa và ứng dụng của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ có giá trị trong việc hiểu rõ hơn về lỗi phát âm tiếng Việt của học viên quân sự Lào mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Việt. Kết quả nghiên cứu sẽ là tài liệu tham khảo quý giá cho giáo viên trong việc thiết kế chương trình giảng dạy phù hợp với nhu cầu của học viên. Hơn nữa, việc cải thiện khả năng phát âm của học viên sẽ góp phần tăng cường mối quan hệ hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Lào, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam ngày càng mở rộng hội nhập quốc tế, kéo theo nhu cầu học tiếng Việt của người nước ngoài tăng nhanh với mục đích đa dạng. Trong đó, mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa Việt Nam và Lào đã thúc đẩy sự hợp tác giáo dục, đặc biệt trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho Lào. Tính đến năm 2015, có hơn 9.000 lưu học sinh Lào học tập tại Việt Nam, trong đó nhiều học viên quân sự Lào được đào tạo tiếng Việt tại Đoàn 871 — Tổng cục Chính trị (TCCT). Tuy nhiên, việc học tiếng Việt của học viên quân sự Lào (HVQSL) gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là lỗi phát âm do sự khác biệt ngữ âm giữa tiếng Việt và tiếng Lào.

Luận văn tập trung khảo sát lỗi phát âm tiếng Việt của 50 HVQSL tại Đoàn 871, với trình độ tiếng Việt B2, nhằm làm rõ thực trạng lỗi phát âm, phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp khắc phục. Nghiên cứu có phạm vi trong 10 tháng đào tạo với 1.070 tiết học, bao gồm các bài giảng phát âm, giáo trình tiếng Việt trình độ A và B. Kết quả khảo sát sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài, đặc biệt là học viên quân sự Lào, đồng thời hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong hợp tác giáo dục Việt - Lào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về ngữ âm học, phân tích lỗi ngôn ngữ và lý thuyết thụ đắc ngôn ngữ. Ngữ âm học được xem là nền tảng để nghiên cứu âm thanh và cấu trúc âm tiết tiếng Việt, bao gồm các thành tố như thanh điệu, âm đầu, âm chính, âm cuối. Lý thuyết phân tích lỗi của Pit Corder được áp dụng để nhận diện, miêu tả và giải thích lỗi phát âm, phân loại lỗi thành lỗi giao thoa (do ảnh hưởng tiếng mẹ đẻ) và lỗi tự ngữ đích (do nội bộ ngôn ngữ đích). Ngoài ra, luận văn tham khảo các nghiên cứu trước đây về lỗi ngôn ngữ của người nước ngoài học tiếng Việt, đặc biệt là các lỗi ngữ âm của người Lào.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Lỗi phát âm thanh điệu: sai lệch trong phát âm các thanh điệu tiếng Việt so với chuẩn.
• Lỗi phát âm âm đầu: sai lệch trong phát âm các phụ âm đầu của tiếng Việt.
• Lỗi phát âm phần vần: sai lệch trong phát âm âm chính, âm đệm, âm cuối của âm tiết.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê, phân loại và phân tích lỗi dựa trên dữ liệu thu thập từ 50 HVQSL tại Đoàn 871. Cỡ mẫu gồm học viên quân sự Lào có độ tuổi từ 16 đến 41, trình độ tiếng Việt B2. Phương pháp chọn mẫu là chọn ngẫu nhiên trong nhóm học viên đang học tại Đoàn 871, đảm bảo đa dạng về tuổi tác, quân hàm và trình độ.

Nguồn dữ liệu gồm:

• Phiếu điều tra lỗi phát âm với các bài đọc từ, đoạn văn được ghi âm.
• Giao tiếp hàng ngày giữa học viên và giáo viên.
• Các bài kiểm tra phát âm trên lớp.

Phân tích dữ liệu theo ba bước: nhận diện lỗi qua ghi âm, miêu tả lỗi dựa trên so sánh với chuẩn tiếng Việt, giải thích nguyên nhân lỗi dựa trên lý thuyết phân tích lỗi và so sánh với tiếng mẹ đẻ (tiếng Lào). Timeline nghiên cứu kéo dài 10 tháng, song song với quá trình đào tạo tiếng Việt cho HVQSL.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Lỗi phát âm thanh điệu:

   • Thanh ngã có tỷ lệ lỗi cao nhất, với 86,9% HVQSL phát âm sai, chỉ 13,1% phát âm đúng.
   • Thanh hỏi cũng có tỷ lệ lỗi lớn, 82,2% phát âm sai, thường bị phát âm nhầm thành thanh sắc.
   • Các thanh ngang, huyền, sắc, nặng có tỷ lệ phát âm đúng cao hơn, trên 70%.

2. Lỗi phát âm phụ âm đầu:

   • Phụ âm /s/ có tỷ lệ lỗi lên đến 99%, trong đó 65,2% phát âm thành /ʂ/ (giống âm s trong phương ngữ Bắc), 34,8% phát âm thành /z/.
   • Phụ âm /ʂ/ (âm quặt lưỡi) bị phát âm sai thành /ʃ/ hoặc /k/ do không có âm tương ứng trong tiếng Lào.
   • Phụ âm /z/ bị phát âm sai thành /z/, /l/, hoặc /s/ với tỷ lệ lần lượt 57%, 31% và 12%.
   • Phụ âm /v/ bị phát âm thành /w/ với tỷ lệ 81,2%.
   • Phụ âm /j/ bị phát âm nhầm thành /k/ với tỷ lệ 78,4%.

3. Lỗi phát âm phần vần:

   • Các lỗi phát âm âm chính, âm đệm và âm cuối cũng phổ biến nhưng không được khảo sát chi tiết trong phạm vi luận văn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các lỗi phát âm là do sự khác biệt hệ thống ngữ âm giữa tiếng Việt và tiếng Lào, đặc biệt là hệ thống thanh điệu và phụ âm đầu. Thanh ngã và thanh hỏi trong tiếng Việt có cấu trúc âm điệu phức tạp, trong khi tiếng Lào không có thanh ngã tương đương và thanh hỏi có đường nét âm điệu đơn giản hơn, dẫn đến việc HVQSL phát âm sai hoặc đơn giản hóa.

Lỗi phát âm phụ âm đầu chủ yếu do không có âm tương ứng trong tiếng Lào, ví dụ âm quặt lưỡi /ʂ/, /z/ trong tiếng Việt không tồn tại trong tiếng Lào, khiến học viên phát âm nhầm sang các âm gần giống hoặc dễ phát âm hơn. Ngoài ra, môi trường học tập hạn chế giao tiếp với người bản địa và thói quen phát âm theo phương ngữ Bắc Việt cũng ảnh hưởng đến việc phát âm của HVQSL.

So sánh với các nghiên cứu trước đây cho thấy kết quả tương đồng về các lỗi phát âm phổ biến của người Lào học tiếng Việt, đồng thời luận văn bổ sung thêm số liệu cụ thể và phân tích sâu về từng loại lỗi. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ lỗi phát âm thanh điệu và phụ âm đầu để minh họa rõ ràng hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường luyện tập phát âm thanh điệu đặc biệt là thanh ngã và thanh hỏi

   • Tổ chức các buổi luyện tập chuyên sâu về thanh điệu với giáo viên bản ngữ.
   • Sử dụng phần mềm hỗ trợ luyện thanh điệu có phản hồi âm thanh.
   • Thời gian: 3 tháng đầu khóa học.
   • Chủ thể thực hiện: Giáo viên tiếng Việt tại Đoàn 871.

2. Giảng dạy và luyện phát âm phụ âm đầu khó như /ʂ/, /z/, /v/, /j/

   • Xây dựng bài tập phát âm chuyên biệt cho từng âm vị khó.
   • Áp dụng phương pháp mô phỏng cử động môi, lưỡi để học viên dễ hình dung.
   • Thời gian: xuyên suốt khóa học.
   • Chủ thể thực hiện: Giáo viên phát âm và trợ giảng.

3. Tăng cường giao tiếp thực tế với người bản địa

   • Tạo điều kiện cho HVQSL tham gia các hoạt động ngoại khóa, giao tiếp với người Việt.
   • Tổ chức các câu lạc bộ tiếng Việt, trò chơi ngôn ngữ.
   • Thời gian: liên tục trong quá trình học.
   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý Đoàn 871 và giáo viên.

4. Sử dụng bài tập đa dạng hỗ trợ phát âm

   • Thiết kế bài tập nghe, nói, viết, đọc tập trung vào phát âm đúng.
   • Áp dụng công nghệ như ghi âm, phân tích giọng nói để phản hồi.
   • Thời gian: áp dụng từ đầu đến cuối khóa học.
   • Chủ thể thực hiện: Giáo viên và học viên phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên tiếng Việt cho người nước ngoài

   • Hiểu rõ các lỗi phát âm đặc trưng của học viên Lào để điều chỉnh phương pháp giảng dạy.
   • Áp dụng các bài tập và giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả dạy học.

2. Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng

   • Tham khảo số liệu thực tế và phân tích lỗi phát âm trong môi trường đào tạo quân sự.
   • Phát triển nghiên cứu sâu hơn về lỗi ngữ âm và phương pháp sửa lỗi.

3. Cán bộ quản lý đào tạo tại Đoàn 871 và các cơ sở đào tạo tiếng Việt

   • Lập kế hoạch đào tạo phù hợp với đặc điểm học viên.
   • Đánh giá hiệu quả chương trình đào tạo và cải tiến nội dung.

4. Học viên quân sự Lào và người học tiếng Việt khác

   • Nhận biết các lỗi phát âm phổ biến để tự điều chỉnh.
   • Áp dụng các bài tập luyện phát âm hiệu quả trong quá trình học.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao học viên Lào thường phát âm sai thanh ngã và thanh hỏi?
   Thanh ngã không tồn tại trong tiếng Lào, còn thanh hỏi có đường nét âm điệu đơn giản hơn tiếng Việt. Do đó, học viên thường đơn giản hóa hoặc phát âm nhầm thành thanh sắc, gây sai lệch.

2. Lỗi phát âm phụ âm đầu nào phổ biến nhất ở HVQSL?
   Phụ âm /s/ có tỷ lệ lỗi cao nhất, với 99% học viên phát âm sai, thường nhầm thành /ʂ/ hoặc /z/ do không có âm tương ứng trong tiếng Lào.

3. Ảnh hưởng của phương ngữ Bắc Việt đến phát âm của HVQSL như thế nào?
   Giáo viên và cán bộ trong Đoàn 871 thường sử dụng phương ngữ Bắc, khiến học viên hình thành thói quen phát âm theo biến thể địa phương, đôi khi không đúng chuẩn tiếng Việt.

4. Làm thế nào để khắc phục lỗi phát âm thanh điệu?
   Cần luyện tập chuyên sâu với giáo viên bản ngữ, sử dụng phần mềm hỗ trợ luyện thanh điệu và tăng cường giao tiếp thực tế để học viên làm quen với âm điệu chuẩn.

5. Tại sao phụ âm /v/ thường bị phát âm thành /w/?
   Trong tiếng Lào có âm /w/ tương tự, nhưng không có âm /v/ như tiếng Việt. Học viên thường dùng âm gần giống dễ phát âm hơn, dẫn đến lỗi phát âm này.

Kết luận

• Luận văn đã khảo sát và phân tích chi tiết lỗi phát âm tiếng Việt của 50 học viên quân sự Lào tại Đoàn 871, tập trung vào lỗi thanh điệu và phụ âm đầu.
• Phát hiện lỗi phổ biến nhất là phát âm sai thanh ngã (86,9%) và thanh hỏi (82,2%), cùng nhiều lỗi phụ âm đầu như /s/, /ʂ/, /z/, /v/, /j/.
• Nguyên nhân chính là sự khác biệt hệ thống ngữ âm giữa tiếng Việt và tiếng Lào, cùng với môi trường học tập hạn chế giao tiếp thực tế.
• Đề xuất các giải pháp luyện tập phát âm chuyên sâu, tăng cường giao tiếp thực tế và sử dụng bài tập đa dạng để nâng cao hiệu quả học tập.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao chất lượng đào tạo tiếng Việt cho người nước ngoài, đặc biệt là học viên quân sự Lào, góp phần phát triển hợp tác giáo dục Việt - Lào.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong chương trình đào tạo, đánh giá hiệu quả qua các đợt kiểm tra phát âm tiếp theo, đồng thời mở rộng nghiên cứu sang các nhóm học viên khác.

Các cơ sở đào tạo tiếng Việt cho người nước ngoài nên áp dụng kết quả nghiên cứu để cải tiến phương pháp giảng dạy, đồng thời khuyến khích học viên luyện tập phát âm thường xuyên để đạt hiệu quả cao nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ THUYET 1.1 Tổng quan nghiên cứu về lỗi tiếng Việt của người nước ngoài học tiếng Việt. Vẫn đề lỗi ngôn ngữ khi học ngoại ngữ là một vẫn đề được rất nhiều nhà nghiên cứu, nhà khoa học quan tâm đến.Trước hết phải kê đến nhà nghiên cứu Pit Corder với bài viết có tựa đề “The Signficance of Learne” nghiên cứu về vấn đề dùng không chính xác từ loại. Tác giả phân tích các nguyên nhân gây ra lỗi như lỗi do vượt tuyến, lỗi giao thoa ngôn ngữ, lỗi tự ngôn ngữ đích để rồi tìm ra các giải pháp chữa lỗi. Trong những năm gan đây đã có rất nhiều các bài nghiên cứu của các nhà khoa học nghiên cứu về van đề lỗi như: Nguyễn Linh Chi với “Một số nhận xét về lỗi dùng từ đặt câu của người nước ngoài học tiếng Việt” (Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống số 8 — 2007), “Lỗi trật tự từ của người bản ngữ tiếng Anh học tiếng Việt” (Tạp chí ngôn ngữ số 7 — 2008), “Lỗi ngôn ngữ của người nước ngoài học tiếng Việt (trên tư liệu từ vựng, ngữ pháp của người Anh, Mĩ )” (Luận án tiến sĩ ngữ ngôn ngữ học).Trong đó, tác giả Nguyễn Linh Chi đã chỉ ra các lỗi cơ bản về từ vựng, ngữ pháp của người Anh, người Mỹ học tiếng Việt và tác giả tiếp cận các lỗi này từ góc độ chiến lược học, chiến lược giao tiếp và hệ thống ngôn ngữ trung gian.

Luận án miêu tả, giải thích những lỗi từ vựng, ngữ pháp và chỉ ra nguyên nhân gây nên lỗi theo cơ sở lý luận phân tích lỗi do S. Corder khởi xướng. Nguyễn Văn Phúc với “Nghiên cứu các dạng lỗi phát âm tiếng Việt của sinh viên nói tiếng Anh” (Luận án tiến sĩ khoa học ngữ văn). Đỗ Thị Thu với “Xem xét cách diễn đạt câu tiếng Việt của người nước ngoài khi học tiếng Việt” (Luận văn thạc sĩ khoa học ngữ văn), Đinh Lê Huyền Trâm “Khảo sát lỗi từ vựng và ngữ pháp của sinh viên Lào và Campuchia học tiếng Việt tại trường Hữu Nghị 80” (Luận văn thạc sĩ ngôn ngữ), Tiếp theo phải kể đến luận án của tác giả Nguyễn Thiện Nam nghiên cứu về lỗi ngữ pháp của người nói tiếng Khơme, tiếng Nhật và tiếng Anh khi học tiếng Việt.

Luận án đã góp phần không nhỏ vào việc học tiếng Việt của người nước ngoài và giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài. Các bài viết và công trình nghiên cứu được liệt kê trên đây dù ở dạng đúc kết kinh nghiệm hay là những nghiên cứu chuyên sâu thì cũng đều giải quyết được một số yêu cầu cụ thể trong việc phát hiện, xử lý và đưa ra được những giải pháp khắc phục lỗi, đóng góp hữu ích trong công tác dạy và học tiếng Việt cho người nước ngoài nói chung. Tuy nhiên, có thé thay hầu hết các công trình nghiên cứu về lỗi mới chỉ tập chung nghiên cứu các lỗi ngữ pháp, lỗi từ vựng và ngữ nghĩa. Có rất ít các công trình nghiên cứu về lỗi ngữ âm của người nước ngoài khi học tiếng Việt.

Mới đây nhất, năm 2016, Soudchai Simmalavong có Luận văn thạc sĩ Ngôn ngữ học với đề tài “Bước đầu khảo sát lỗi ngữ âm của người Lào khi học tiếng Việt”. Bài luận văn mới chỉ dừng lại ở việc khảo sát và phân tích những lỗi cơ bản như lỗi phụ âm dau, van mà chưa gắn với những đối tượng cu thé. Do đó đề tài nghiên cứu “Khảo sát lỗi phát âm tiếng Việt của học viên nước ngoài học tiếng Việt (trường hợp học viên quân sự Lào học tiếng Việt tại Đoàn 871-TCCT)” sẽ đưa đến cái nhìn cụ thé hơn về lỗi phát âm của học viên quân sự Lao tai Đoàn 871-TCTT, và đưa đến một cái nhìn tổng quan trong van đề phân tích lỗi ngữ âm.2 Một số cơ sở lí thuyết 1.1 Khái quát về ngữ âm, ngữ âm tiếng Việt và ngữ âm tiếng Lào.1 Khái quát về ngữ âm. Ngôn ngữ là một hệ thống âm thanh đặc biệt, là phương tiện giao tiếp cơ bản và quan trọng nhất của con người; ngôn ngữ đồng thời cũng là phương tiện tư duy, truyền đạt văn hóa - lịch sử từ thế hệ nay sang thế hệ khác.

Cái ngôn ngữ dùng dé giao tiếp và truyền đạt tư tưởng ấy, ngay từ đầu đã là ngôn ngữ thành tiếng, ngôn ngữ âm thanh. Đó là toàn bộ hệ thống các âm của ngôn ngữ mà con người nói ra, là cái “vo vật chat” của ngôn ngữ mà con người nói ra được, tri nhận được [46,97]. Mặt âm thanh làm nên tính chất hiện thực của ngôn ngữ, nhờ có nó ngôn ngữ mới được xác lập, ton tại và phát triển. Mặt âm thanh là một thuộc tính không thể tách rời của tất cả các sinh ngữ hiện đang tồn tại.

Lí luận của chủ nghĩa Mác khăng định sự phát sinh của ngôn ngữ phụ thuộc vào sự phát triển của bộ máy phat âm của người nguyên thuỷ; nguồn gốc của ngôn ngữ gan liền với sự phát triển của khả năng cấu tạo những âm thanh tách bach ở con người. Luận điểm này được chứng tỏ bằng học thuyết về hệ thống tín hiệu thứ hai của I.Pavlov: Nếu các cảm giác và hiện tượng của chúng ta về thế giới ở xung quanh đối với ta là hệ thống tín hiệu thứ nhất của hiện thực, những tín hiệu cụ thé, là lời nói, đặc biệt trước hết là những sự kích thích động học từ các khí quan phát âm đi vào vỏ não, là những tín hiệu thứ hai, tín hiệu của những tín hiệu /Pavlov, dẫn theo Zinder, [14]. Như vậy, về mặt sinh lí học, những sự kích thích động học đi từ các khí quan phát âm là những sự kích thích phát sinh do những vị trí khác nhau của các khí quan này. Chính sự chuyên động của các khí quan phát âm khi cấu tạo các âm thanh là điều kiện thiết yêu để cho ngôn ngữ được xác lập, tồn tại và phát triển.

Do đó, không thể có một ngôn ngữ nào đó mà không dùng âm thanh, không lấy âm thanh làm hình thức thé hiện. Cố nhiên, không phải bất kì âm thanh nào do con người phát ra đều là âm thanh ngôn ngữ. Âm thanh ngôn ngữ khác với tiếng ho, tiếng nắc, v. Những âm thanh này được phat ra do nhu cau sinh lí, nghĩa là không có giá trị biểu đạt, không phải là phương tiện biểu đạt của ngôn ngữ.

Hình thức biểu đạt bằng âm thanh của các từ trong ngôn ngữ không chỉ là âm thanh vật chất đơn thuần. Khi ta đọc thầm, nhằm va suy nghĩ thì hình thức âm thanh của các từ và câu vẫn xuất hiện nhưng ở dạng ấn tượng âm thanh hay còn gọi là hình ảnh âm thanh. Như vậy, khi có người nói, người nghe ta có âm thanh cụ thể, thực tế. Còn khi tư duy thì chúng ta tư duy bằng ngôn ngữ.

Mặt khác, âm thanh ngôn ngữ, đặc biệt là các các âm tố lời nói dường như tách riêng ra khỏi từ, được trừu tượng hoá, bởi lẽ, một âm vi nào đó không chỉ xuất hiện trong một từ mà có thé xuất hiện trong nhiều từ khác nhau của một ngôn ngữ. Nó xuất hiện trong từ này, cũng có thể xuất hiện trong nhiều từ khác. Mấy vạn từ làm thành từ vựng của một ngôn ngữ, về mặt âm thanh vốn là những kết hợp khác nhau của may chục âm tổ lời nói (âm vi) mà thôi.Các âm thanh trong một ngôn ngữ có quan hệ đồng nhất và đối lập với nhau về mặt giá trị và lập thành hệ thống. Đó là hệ thống ngữ âm của một ngôn ngữ nhất định.

Âm thanh ngôn ngữ là hình thức biểu đạt tất yếu của ngôn ngữ, là cái vỏ vật chất tiện lợi nhất của ngôn ngữ. Do đó, về một phương diện nảo đó, nếu coi ngôn ngữ bao gồm hai mặt: mặt biéu hiện và mặt được biểu hiện thi cũng có thé coi ngữ âm là mặt biểu hiện còn từ vựng và ngữ pháp là mặt được biểu hiện của ngôn ngữ. Bởi vậy, nghiên cứu ngữ âm là công việc đầu tiên và tất yếu đối với việc nghiên cứu bất cứ ngôn ngữ nảo. Cơ sở hình thành ngữ âm: Âm thanh ngôn ngữ được xác lập từ cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội.

Cơ sở tự nhiên: Ở mặt âm thanh ngôn ngữ, chúng ta có thé tiến hành nghiên cứu về bản chất âm học (cảm thụ - vật lí) và những phương thức cấu âm (nguồn gốc - sinh lí), tức là cơ sở tự nhiên của âm thanh ngôn ngữ. Mặt vật lí (cảm thụ - âm học): Cũng như các âm thanh khác trong tự nhiên, âm thanh ngôn ngữ được tạo thành do sự chan động cua dây thanh va sự hoạt động của các khí quan khác thuộc bộ máy phát âm của con người. Do đó, người ta có thể miêu tả âm thanh của ngôn ngữ bằng những đặc trưng âm học như độ cao, độ mạnh, độ dài, âm sắc, v. Mặt sinh lí (nguồn gốc - cấu âm): Âm thanh ngôn ngữ do bộ máy phát âm của con người cùng với hoạt động của nó tạo nên.

Bộ máy phát âm là những bộ phận của cơ thể được dùng với chức năng thứ hai là tạo ra các âm của ngôn ngữ. Bộ máy phát âm gồm có cơ quan hô hấp, thanh hầu và các khoang (khoang mũi, khoang miệng, khoang yết hầu) Hình ảnh bộ máy phát âm. Vom miệng trên ; 3. Vom miệng m ẻm (‘a §.

Nap đóng của thanh quản 11. Dây thanh gia 12. Thực quản Cơ sở xã hội: Nói đến cơ sở xã hội của ngữ âm là nói đến chức năng xã hội của nó.Âm thanh, tự bản thân nó không mang ý nghĩa gì cả. Nhưng khi một đơn vị âm thanh nào đó được một cộng đồng lựa chọn và xác lập làm hình thức biểu đạt cho những đơn vị mang nghĩa trong một ngôn ngữ va dùng để giao tiếp thì sẽ trở thành những đơn vị âm thanh ngôn ngữ.

Mặt xã hội của ngữ âm làm cho mỗi người nói một ngôn ngữ nào đó nhận ra sự khác nhau giữa các đơn vị âm thanh của ngôn ngữ đó, đồng thời luôn có ý thức và thói quen phân biệt sự khác nhau đó, một sự khác nhau có tính chất chức năng - chức năng giao tiếp.2 Ngữ âm tiếng Việt. Các ngôn ngữ trên thế giới được chia thành 4 loại hình: Loại hình ngôn ngữ hòa kết, loại hình ngôn ngữ chắp dính, loại hình hỗn nhập và loại hình ngôn ngữ đơn lập. Trong đó tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập. Đặc điểm nay thể hiện rõ rệt ở mặt ngữ âm.

Trên chữ viết, mỗi tiếng được ghi thành một chữ.