Luận Văn Thạc Sĩ Hóa Học: Khảo Sát Và Đánh Giá Dư Lượng Kháng Sinh Trong Nước Sông Đô Thị Hà Nội

Luận văn thạc sĩ hóa học khảo sát dư lượng kháng sinh trong nước sông đô thị Hà Nội, đánh giá mức độ ô nhiễm và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Khảo sát dư lượng kháng sinh trong nước sông Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ KHÁNG SINH
• 1.2. PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG KHÁNG SINH
• 1.2.1. Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao
• 1.2.2. Sắc ký lỏng ghép khối phổ (LC-MS/MS)
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC NGHIỆM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG, MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 2.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Thiết bị dụng cụ và hóa chất
• 2.3.2. Điều kiện phân tích
• 2.3.3. Thẩm định phương pháp phân tích
• 2.4. PHÂN TÍCH HÀM LƯỢNG CÁC KHÁNG SINH TRONG MỘT SỐ MẪU NƯỚC SÔNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.5. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU – THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. THẨM ĐỊNH PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH
• 3.1.1. Xây dựng đường chuẩn
• 3.1.2. Giới hạn phát hiện (LOD), giới hạn định lượng (LOQ)
• 3.2. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH HÀM LƯỢNG MỘT SỐ KHÁNG SINH TRONG NƯỚC SÔNG Ở HÀ NỘI
• 3.3. ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ Ô NHIỄM KHÁNG SINH TRONG CÁC SÔNG
• 3.3.1. Về tổng hàm lượng các kháng sinh trong các sông quan trắc
• 3.3.2. Về tỷ lệ phát hiện các kháng sinh trong các sông quan trắc
• 3.3.3. So sánh với hàm lượng kháng sinh trong nước mặt trên thế giới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dư lượng kháng sinh và ô nhiễm nước sông Hà Nội

Dư lượng kháng sinh trong môi trường nước là một vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt tại các khu vực đô thị như Hà Nội. Nghiên cứu này tập trung vào việc khảo sát và đánh giá mức độ ô nhiễm kháng sinh trong nước sông Hà Nội, sử dụng phương pháp phân tích hóa học hiện đại. Ô nhiễm nước do kháng sinh không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái thủy sinh mà còn tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe con người. Các nguồn phát thải chính bao gồm nước thải từ bệnh viện, khu dân cư, và hoạt động nông nghiệp.

1.1. Giới thiệu chung về kháng sinh

Kháng sinh là các chất có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Chúng được sử dụng rộng rãi trong y tế và nông nghiệp. Tuy nhiên, việc sử dụng không kiểm soát dẫn đến dư lượng kháng sinh trong môi trường, đặc biệt là trong nước sông. Các loại kháng sinh được nghiên cứu bao gồm amoxicillin, azithromycin, và ciprofloxacin, thuộc các nhóm β-lactam, macrolide, và fluoroquinolones.

1.2. Phương pháp xác định hàm lượng kháng sinh

Phương pháp sắc ký lỏng ghép khối phổ (LC-MS/MS) được sử dụng để phân tích dư lượng kháng sinh trong nước. Đây là phương pháp có độ chính xác và độ nhạy cao, cho phép xác định đồng thời nhiều loại kháng sinh. Quy trình bao gồm thu thập mẫu, xử lý mẫu, và phân tích bằng thiết bị LC-MS/MS. Kết quả phân tích được so sánh với các tiêu chuẩn quốc tế để đánh giá mức độ ô nhiễm.

II. Thực nghiệm và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện trên các mẫu nước sông tại Hà Nội, bao gồm sông Tô Lịch, sông Nhuệ, và sông Hồng. Mục tiêu là xác định hàm lượng kháng sinh và đánh giá mức độ ô nhiễm nước. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập mẫu, xử lý mẫu, và phân tích bằng phương pháp hóa học. Các thông số như giới hạn phát hiện (LOD) và giới hạn định lượng (LOQ) được xác định để đảm bảo độ chính xác của kết quả.

2.1. Đối tượng và mục tiêu nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là nước sông Hà Nội, với mục tiêu xác định dư lượng kháng sinh và đánh giá mức độ ô nhiễm. Các loại kháng sinh được nghiên cứu bao gồm amoxicillin, azithromycin, và ciprofloxacin. Nghiên cứu cũng nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu về ô nhiễm kháng sinh trong hệ thống nước sông tại Hà Nội.

2.2. Phương pháp xử lý số liệu

Dữ liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả, bao gồm tính toán giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, và tỷ lệ phát hiện kháng sinh. Kết quả được so sánh với các nghiên cứu quốc tế để đánh giá mức độ ô nhiễm. Phương pháp này giúp đưa ra các kết luận chính xác về tình trạng ô nhiễm nước do kháng sinh tại Hà Nội.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy dư lượng kháng sinh trong nước sông Hà Nội ở mức đáng báo động. Các loại kháng sinh như amoxicillin và ciprofloxacin được phát hiện với nồng độ cao, vượt quá giới hạn cho phép. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng ô nhiễm kháng sinh chủ yếu đến từ nước thải y tế và nông nghiệp. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mức độ ô nhiễm tại Hà Nội tương đương với các khu vực đô thị khác trên thế giới.

3.1. Đánh giá mức độ ô nhiễm kháng sinh

Kết quả phân tích cho thấy tổng hàm lượng kháng sinh trong các sông tại Hà Nội vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Các loại kháng sinh như amoxicillin và ciprofloxacin được phát hiện với tỷ lệ cao. Điều này cho thấy sự cần thiết của các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý nước thải hiệu quả hơn.

3.2. So sánh với các nghiên cứu quốc tế

So sánh với các nghiên cứu về dư lượng kháng sinh trong nước mặt trên thế giới, mức độ ô nhiễm tại Hà Nội tương đương với các khu vực đô thị khác. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm kháng sinh trong môi trường nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kháng sinh là nhóm thuốc thiết yếu trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn ở người và vật nuôi. Tuy nhiên, do quá trình trao đổi chất không hoàn toàn, từ 50 đến 90% kháng sinh sử dụng được bài tiết ra môi trường qua nước tiểu và phân dưới dạng hỗn hợp hoặc chất chuyển hóa. Điều này dẫn đến sự phát thải thường xuyên kháng sinh vào nguồn nước thải và nước mặt, gây ô nhiễm môi trường nước. Tại Việt Nam, với dân số hơn 96 triệu người và thói quen sử dụng kháng sinh không theo đơn, nguy cơ ô nhiễm kháng sinh trong môi trường nước ngày càng gia tăng. Mặc dù vậy, thông tin về mức độ ô nhiễm kháng sinh trong nước mặt tại Việt Nam còn rất hạn chế, đặc biệt là ở các đô thị lớn như Hà Nội.

Nghiên cứu này nhằm xây dựng và thẩm định phương pháp phân tích đồng thời 8 loại kháng sinh phổ biến thuộc 6 nhóm khác nhau (β-lactam, macrolide, fluoroquinolones, benzimidazole, lincosamide, sulfonamide) trong nước mặt các sông đô thị Hà Nội bằng kỹ thuật sắc ký lỏng ghép khối phổ (LC-MS/MS). Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các sông Tô Lịch, Lừ, Sét, Kim Ngưu, Nhuệ và sông Hồng trong khoảng thời gian tháng 4 và tháng 5 năm 2020. Mục tiêu cụ thể là xác định hàm lượng kháng sinh, đánh giá mức độ ô nhiễm và góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu về ô nhiễm kháng sinh trong hệ thống nước sông nội đô Hà Nội. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý và kiểm soát ô nhiễm kháng sinh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái thủy sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình phân tích hóa học hiện đại, trong đó:

• Kháng sinh và cơ chế tác dụng: Kháng sinh là các hợp chất có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn thông qua các cơ chế như ức chế tổng hợp thành tế bào, ngăn cản tổng hợp protein hoặc ức chế enzym thiết yếu của vi khuẩn.
• Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC): Dựa trên sự phân bố và tương tác của các chất phân tích với pha tĩnh và pha động, giúp tách các thành phần trong mẫu phức tạp.
• Sắc ký lỏng ghép khối phổ (LC-MS/MS): Kỹ thuật phân tích hiện đại kết hợp khả năng tách của HPLC với độ nhạy và độ chính xác cao của khối phổ, sử dụng ion hóa phun mù điện tử (ESI) để phát hiện và định lượng các hợp chất ở nồng độ rất thấp.
• Khái niệm về giới hạn phát hiện (LOD) và giới hạn định lượng (LOQ): LOD là nồng độ thấp nhất có thể phát hiện được, LOQ là nồng độ thấp nhất có thể định lượng chính xác.
• Độ chính xác và độ đúng của phương pháp: Đánh giá qua độ chụm (RSD%) và hiệu suất thu hồi (recovery), đảm bảo kết quả phân tích tin cậy.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Mẫu nước mặt được lấy từ 6 sông đô thị Hà Nội gồm Tô Lịch, Lừ, Sét, Kim Ngưu, Nhuệ và sông Hồng, với tổng cộng 11 mẫu lấy vào tháng 4 và tháng 5 năm 2020.
• Phương pháp lấy mẫu: Theo tiêu chuẩn TCVN 6663-13:2015, mẫu được thu thập trong chai thủy tinh màu nâu, bảo quản ở 4°C trước khi phân tích.
• Thiết bị và hóa chất: Sử dụng hệ thống LC-MS/MS SCIEX 6500+ Triple Quad với ion hóa ESI dương, cột sắc ký pha đảo BEH C18, dung môi pha động gồm axit formic 0,1% trong nước và acetonitrile.
• Quy trình xử lý mẫu: Chiết pha rắn (SPE) với cột Oasis HLB, rửa giải bằng dung dịch amoniac 5% trong methanol, cô đặc và phân tích trên LC-MS/MS.
• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Analyst 1.6 để tính diện tích pic sắc ký, Microsoft Excel để xử lý số liệu và thống kê mô tả.
• Timeline nghiên cứu: Lấy mẫu và phân tích trong tháng 4-5 năm 2020, thẩm định phương pháp và xử lý số liệu trong cùng khoảng thời gian.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Độ tuyến tính và giới hạn phát hiện: Đường chuẩn của 8 kháng sinh có hệ số tương quan R² từ 0,9969 đến 0,9999 trong khoảng nồng độ 5-200 µg/L, cho thấy độ tuyến tính rất tốt. Giới hạn phát hiện (LOD) thấp nhất là 0,017 µg/L (CIP, OFL), cao nhất là 0,1 µg/L (AMO), phù hợp để phát hiện kháng sinh ở nồng độ ppb trong nước mặt.

2. Độ chính xác và độ đúng: Độ lệch chuẩn tương đối (RSD) dao động từ 1,1% đến 9,5%, hiệu suất thu hồi (recovery) từ 84% đến 103%, đáp ứng tiêu chuẩn AOAC (RSD ≤ 15%, recovery 80-110%).

3. Hàm lượng kháng sinh trong nước sông Hà Nội: Tổng hàm lượng kháng sinh trong các mẫu dao động từ 1,69 µg/L đến 12,10 µg/L. Amoxicillin (AMO) có hàm lượng cao nhất, đạt tới 5,29 µg/L tại một số vị trí. Các kháng sinh khác như ofloxacine (OFL), oxfendazole (OXF), lincomycin (LIN) cũng được phát hiện với nồng độ từ 0,29 đến 3,37 µg/L. Một số kháng sinh như azithromycin (AZI), ciprofloxacine (CIP) có nồng độ thấp hoặc không phát hiện tại nhiều vị trí.

4. Tỷ lệ phát hiện: Kháng sinh nhóm β-lactam và fluoroquinolones có tỷ lệ phát hiện cao hơn so với các nhóm khác, phản ánh mức độ sử dụng phổ biến và khả năng tồn tại trong môi trường nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân hàm lượng kháng sinh cao trong nước sông đô thị Hà Nội có thể do nguồn thải từ nước thải sinh hoạt, bệnh viện, chăn nuôi và hoạt động công nghiệp chưa được xử lý triệt để. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, nồng độ kháng sinh tại Hà Nội tương đương hoặc cao hơn một số khu vực đô thị khác, cho thấy mức độ ô nhiễm đáng báo động. Việc sử dụng LC-MS/MS với ion hóa ESI đã giúp phát hiện chính xác các kháng sinh ở nồng độ rất thấp, minh chứng cho hiệu quả của phương pháp trong giám sát môi trường. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện hàm lượng từng kháng sinh tại các vị trí lấy mẫu, giúp trực quan hóa mức độ ô nhiễm và phân bố không gian.

Kết quả này nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp kiểm soát ô nhiễm kháng sinh, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách quản lý nguồn nước và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường xử lý nước thải: Áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến tại các nhà máy xử lý nước thải đô thị và bệnh viện nhằm giảm thiểu phát thải kháng sinh ra môi trường. Mục tiêu giảm ít nhất 50% hàm lượng kháng sinh trong nước thải trong vòng 3 năm tới.

2. Giám sát thường xuyên và mở rộng mạng lưới quan trắc: Thiết lập hệ thống giám sát ô nhiễm kháng sinh định kỳ tại các sông nội đô và các nguồn thải chính, sử dụng phương pháp LC-MS/MS để đảm bảo độ nhạy và chính xác. Thực hiện hàng quý, do Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì.

3. Tuyên truyền và quản lý sử dụng kháng sinh: Nâng cao nhận thức cộng đồng về việc sử dụng kháng sinh hợp lý, hạn chế tự ý mua và sử dụng thuốc không theo đơn. Các cơ quan y tế phối hợp với truyền thông thực hiện trong vòng 2 năm.

4. Nghiên cứu và phát triển công nghệ xử lý mới: Khuyến khích các viện nghiên cứu và doanh nghiệp phát triển các công nghệ xử lý kháng sinh trong nước thải và môi trường tự nhiên, nhằm nâng cao hiệu quả xử lý và giảm thiểu tác động môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý môi trường và chính sách: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các quy định, tiêu chuẩn về ô nhiễm kháng sinh trong nước mặt, từ đó kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm hiệu quả.

2. Các nhà khoa học và nghiên cứu môi trường: Áp dụng phương pháp LC-MS/MS đã thẩm định để nghiên cứu sâu hơn về ô nhiễm kháng sinh và các chất dược phẩm khác trong môi trường nước.

3. Cơ quan y tế và phòng chống dịch bệnh: Hiểu rõ tác động của ô nhiễm kháng sinh đến sức khỏe cộng đồng, từ đó đề xuất các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát sự phát triển của vi khuẩn kháng thuốc.

4. Doanh nghiệp xử lý nước thải và công nghệ môi trường: Tham khảo quy trình xử lý mẫu và phân tích để cải tiến công nghệ xử lý nước thải, đảm bảo loại bỏ hiệu quả các chất ô nhiễm kháng sinh.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần phân tích kháng sinh trong nước mặt?
   Kháng sinh tồn dư trong nước mặt có thể gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến hệ sinh thái thủy sinh và sức khỏe con người do nguy cơ phát triển vi khuẩn kháng thuốc. Việc phân tích giúp đánh giá mức độ ô nhiễm và đề xuất biện pháp kiểm soát.

2. Phương pháp LC-MS/MS có ưu điểm gì trong phân tích kháng sinh?
   LC-MS/MS có độ nhạy cao, khả năng phân tích đồng thời nhiều chất với độ chính xác và độ chọn lọc tốt, phù hợp để phát hiện kháng sinh ở nồng độ rất thấp trong mẫu nước phức tạp.

3. Các kháng sinh nào được phát hiện phổ biến nhất trong nước sông Hà Nội?
   Amoxicillin, ofloxacine, oxfendazole và lincomycin là những kháng sinh được phát hiện với hàm lượng cao và tỷ lệ xuất hiện lớn nhất trong các mẫu nước sông khảo sát.

4. Giới hạn phát hiện (LOD) và giới hạn định lượng (LOQ) có ý nghĩa thế nào?
   LOD là nồng độ thấp nhất có thể phát hiện được kháng sinh trong mẫu, còn LOQ là nồng độ thấp nhất có thể định lượng chính xác. Các giá trị này giúp đảm bảo phương pháp phân tích phù hợp với mức độ ô nhiễm thực tế.

5. Làm thế nào để giảm thiểu ô nhiễm kháng sinh trong môi trường nước?
   Cần kết hợp xử lý nước thải hiệu quả, quản lý sử dụng kháng sinh hợp lý, giám sát môi trường thường xuyên và phát triển công nghệ xử lý mới nhằm giảm thiểu phát thải kháng sinh ra môi trường.

Kết luận

• Phương pháp LC-MS/MS đã được thẩm định thành công với độ tuyến tính cao (R² > 0,9969), LOD thấp (từ 0,017 đến 0,1 µg/L), độ chính xác và độ đúng đạt yêu cầu AOAC.
• Hàm lượng kháng sinh trong nước mặt các sông đô thị Hà Nội dao động từ 1,69 đến 12,10 µg/L, với amoxicillin là kháng sinh phổ biến nhất.
• Mức độ ô nhiễm kháng sinh tại Hà Nội tương đương hoặc cao hơn nhiều khu vực đô thị trên thế giới, phản ánh nhu cầu cấp thiết trong quản lý và kiểm soát ô nhiễm.
• Đề xuất các giải pháp xử lý nước thải, giám sát môi trường, tuyên truyền sử dụng kháng sinh hợp lý và nghiên cứu công nghệ mới nhằm giảm thiểu ô nhiễm.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học quan trọng cho các nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp trong việc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Tiếp theo, cần mở rộng khảo sát trên diện rộng hơn và theo dõi biến động ô nhiễm theo thời gian để có chiến lược quản lý hiệu quả. Mời các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý tiếp cận và ứng dụng kết quả nghiên cứu này trong thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ KHÁNG SINH Kháng sinh là những chất được chiết xuất từ các vi sinh vật, nấm, được tổng hợp hoặc bán tổng hợp, có khả năng tiêu diệt vi khuẩn hay kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn một cách đặc hiệu. Nó có tác dụng lên vi khuẩn ở cấp độ phân tử, thường là một vị trí quan trọng của vi khuẩn hay một phản ứng trong quá trình phát triển của vi khuẩn. Kháng sinh còn được định nghĩa là những chất do các vi sinh vật (vi khuẩn, nấm, xạ khuẩn…) tạo ra có khả năng ức chế sự phát triển hoặc tiêu diệt vi khuẩn.

Ngày nay, kháng sinh không chỉ được tạo ra bởi các vi sinh vật mà còn được tạo ra bằng quá trình bán tổng hợp hoặc tổng hợp hóa học. Do đó, định nghĩa kháng sinh cũng thay đổi; hiện nay, kháng sinh được định nghĩa là những chất có nguồn gốc vi sinh vật, được bán tổng hợp hoặc tổng hợp hóa học. Với liều thấp nhất có tác dụng kìm hãm hoặc tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh. Thuốc kháng sinh có tác dụng điều trị một số bệnh nhiễm khuẩn như: nhiễm trùng tai giữa, nhiễm trùng da, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm hô hấp, viêm ruột,… Oxfendazol là thuốc tẩy giun sán được sử dụng phổ biến cho gia súc.

Một số thuốc được sử dụng cho người lớn. Các kháng sinh được lựa chọn trong nghiên cứu bao gồm tám loại kháng sinh khác nhau thuộc sáu nhóm: amoxicillin (AMO, thuộc nhóm β-lactam); azithromycin (AZI, thuộc nhóm macrolide); ciprofloxacine (CIP) và ofloxacine (OFL) (thuộc nhóm fluoroquinolones); oxfendazole (OXF, thuộc nhóm benzimidazole); lincomycin (LIN, thuộc nhóm lincosamide); sulfaceamide (SCE) và sulfamethoxazole (SME) (thuộc nhóm sulfonamide). Amoxicillin (AMO) - Tên IUPAC: 4 (2S,5R,6R)-6-[[(2R)-2-amino-2-(4-hydroxyphenyl)acetyl]amino]-3,3- dimethyl-7-oxo-4-thia-1-azabicyclo[3.0]heptane-2-carboxylic acid. - Thuộc nhóm β-lactam.

- Khối lượng phân tử: 365,4 g.mol-1 - Công thức phân tử: C16H19N3O5S (hình 1. Công thức cấu tạo amoxicillin Amoxicillin là một kháng sinh hữu ích trong điều trị một số bệnh nhiễm khuẩn. Đây là phương pháp điều trị đầu tiên cho bệnh nhiễm trùng tai giữa. Kháng sinh này cũng có thể được sử dụng để điều trị cho viêm họng do liên cầu khuẩn, viêm phổi, nhiễm trùng da và nhiễm trùng đường tiết niệu cùng với một số các bệnh khác.

Chúng được đưa vào cơ thể qua đường uống. Dược lý và cơ chế tác dụng [5]: Amoxicilin là aminopenicilin, bền trong môi trường acid, có phổ tác dụng rộng hơn benzylpenicilin, đặc biệt có tác dụng chống trực khuẩn Gram âm. Tương tự các penicilin khác, amoxicilin có tác dụng diệt khuẩn, do thuốc gắn vào một hoặc nhiều protein gắn penicilin của vi khuẩn (PBP) để ức chế sinh tổng hợp peptidoglycan, là một thành phần quan trọng của thành tế bào vi khuẩn. Cuối cùng vi khuẩn tự phân hủy do các enzym tự hủy của thành tế bào vi khuẩn (auto-lysin và murein hydrolase).

Amoxicilin dạng uống được ưa dùng hơn ampicilin dạng uống, đặc biệt trong điều trị nhiễm khuẩn đường hô hấp, do được hấp thu hoàn toàn hơn từ 5 đường tiêu hóa, nồng độ trong huyết thanh, mô và dịch cao hơn, tần suất uống ít hơn và ít xảy ra tác dụng phụ (tiêu chảy) hơn. Dược động học [5]: Amoxicilin bền vững trong môi trường acid dịch vị. Hấp thu amoxicilin không bị ảnh hưởng bởi thức ăn (tuy làm giảm tốc độ hấp thu nhưng không làm thay đổi tổng lượng hấp thu), amoxicilin hấp thu nhanh và nhiều hơn qua đường tiêu hóa so với ampicilin, khoảng 74 - 92% liều đơn sau khi uống được hấp thu. Chuyển hóa: Amoxicilin được chuyển hóa một phần thành acid penicilloic không có hoạt tính chống vi khuẩn.

Ở người lớn với chức năng thận bình thường, hệ số thanh thải amoxicilin huyết thanh là 283 mL/phút. Khoảng 43 - 80% liều uống amoxicilin thải nguyên dạng ra nước tiểu trong vòng 6 - 8 giờ, với 5 - 10% liều uống phân bố vào trong mật. Nồng độ amoxicilin trong nước tiểu khoảng 300 microgam/mL sau khi uống liều 250 mg. Probenecid kéo dài thời gian thải của amoxicilin qua đường thận.

Amoxicilin có nồng độ cao trong dịch mật và một phần thải qua phân. Amoxicilin bị loại bỏ khi thẩm phân máu, thông thường quá trình thẩm phân từ 4 - 6 giờ sẽ loại bỏ 30 - 40% liều uống hoặc liều tiêm nếu dùng thuốc ngay trước khi thẩm phân. Azithromycin (AZI) - Tên IUPAC: 9-deoxy-9α-aza-9α-methyl-9α-homoerythromycin A. - Thuộc nhóm macrolide - Khối lượng phân tử: 748,984 g.mol-1 - Công thức phân tử: C38H72N2O12 (hình 1.

Công thức cấu tạo azithromycin Azithromycin là một kháng sinh hữu ích trong điều trị một số bệnh nhiễm khuẩn. Các bệnh này có thể kể đến như nhiễm trùng tai giữa, viêm họng, viêm phổi, bệnh tiêu chảy và một số bệnh nhiễm trùng đường ruột khác. Chúng cũng có thể được sử dụng cho một số bệnh lây truyền qua đường tình dục bao gồm nhiễm chlamydia và lậu. Kết hợp với các loại thuốc khác, chúng cũng có thể được sử dụng cho bệnh sốt rét.

Kháng sinh này có thể được đưa vào cơ thể qua đường uống hoặc tiêm vào tĩnh mạch với một liều mỗi ngày. Dược lý và cơ chế tác dụng [5]: Azithromycin là một kháng sinh mới có hoạt phổ rộng thuộc nhóm macrolid, được gọi là azalid. Thuốc có tác dụng diệt khuẩn mạnh bằng cách gắn với ribosom của vi khuẩn gây bệnh, ngăn cản quá trình tổng hợp protein của chúng. Tuy nhiên, cũng đã có kháng chéo với erythromycin, vì vậy cần cân nhắc cẩn thận khi sử dụng azithromycin do đã lan rộng vi khuẩn kháng macrolid ở Việt Nam.

Azithromycin có tác dụng tốt trên các vi khuẩn Gram dương như Streptococcus, Pneumococcus, Staphylococcus aureus. Các nghiên cứu tiến hành ở Việt Nam cho thấy các vi khuẩn này kháng nhóm macrolid ở tỷ lệ khoảng 40%; vì vậy phần nào làm khả năng sử dụng azithromycin bị hạn chế ít nhiều. Một số chủng vi khuẩn khác cũng rất nhạy cảm với azithromycin như: Corynebacterium diphtheriae, Clostridium perfringens, Peptostreptococcus và 7 Propionibacterium acnes. Cần luôn luôn nhớ rằng các chủng vi sinh vật kháng erythromycin có thể cũng kháng cả azithromycin như những chủng Gram dương, kể cả các loài Enterococcus và hầu hết các chủng Staphylococcus kháng methicilin đã hoàn toàn kháng đối với azithromycin.

Dược động học [5]: Azithromycin sau khi uống, phân bố rộng rãi trong cơ thể, khả dụng sinh học khoảng 40%. Thức ăn làm giảm khả năng hấp thu azithromycin khoảng 50%. Sau khi dùng thuốc, nồng độ đỉnh huyết tương đạt được trong vòng từ 2 đến 3 giờ. Thuốc được phân bố chủ yếu trong các mô như: Phổi, amidan, tiền liệt tuyến, bạch cầu hạt và đại thực bào., cao hơn trong máu nhiều lần (khoảng 50 lần nồng độ tối đa tìm thấy trong huyết tương).

Tuy nhiên, nồng độ của thuốc trong hệ thống thần kinh trung ương rất thấp. Một lượng nhỏ azithromycin bị khử methyl trong gan và được thải trừ qua mật ở dạng không biến đổi và một phần ở dạng chuyển hóa. Khoảng 6% liều uống thải trừ qua nước tiểu trong vòng 72 giờ dưới dạng không biến đổi. Nửa đời thải trừ cuối cùng ở huyết tương tương đương nửa đời thải trừ trong các mô mềm đạt được sau khi dùng thuốc từ 2 đến 4 ngày.

Ciprofloxacine (CIP) - Tên IUPAC: 1-cyclopropyl-6-fluoro-4-oxo-7-piperazin-1-ylquinoline- 3-carboxylic acid. - Thuộc nhóm fluoroquinolones. - Khối lượng phân tử: 331,346 g.mol-1 - Công thức phân tử: C17H18FN3O3 (hình 1. Công thức cấu tạo ciprofloxacine Ciprofloxacin là một loại thuốc kháng sinh được sử dụng để điều trị một số bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn.

Điều này bao gồm xương và khớp nhiễm trùng, nhiễm trùng bụng bên trong, loại nhất định của tiêu chảy nhiễm trùng, nhiễm trùng đường hô hấp, nhiễm trùng da, sốt thương hàn và nhiễm trùng đường tiết niệu,…. Đối với một số bệnh nhiễm trùng, nó được sử dụng cùng với các loại thuốc kháng sinh khác. Thuốc có thể được dùng bằng đường uống, nhỏ mắt, nhỏ tai hoặc tiêm tĩnh mạch. Dược lý và cơ chế tác dụng [5]: Ciprofloxacin là thuốc kháng sinh bán tổng hợp, có phổ kháng khuẩn rộng, thuộc nhóm quinolon, còn được gọi là các chất ức chế DNA girase.

Do ức chế enzym DNA girase, nên thuốc ngăn sự sao chép của chromosom khiến cho vi khuẩn không sinh sản được nhanh chóng. Ciprofloxacin có tác dụng tốt với các vi khuẩn kháng lại kháng sinh thuộc các nhóm khác (aminoglycosid, cephalosporin, tetracyclin, penicilin.) và được coi là một trong những thuốc có tác dụng mạnh nhất trong nhóm fluoroquinolon. Dược động học [5]: Ciprofloxacin hấp thu nhanh và dễ dàng ở ống tiêu hóa. Khi có thức ăn và các thuốc chống toan, hấp thu thuốc bị chậm lại nhưng không bị ảnh hưởng một cách đáng kể.

Sau khi uống, nồng độ tối đa của ciprofloxacin trong máu xuất hiện sau 1 - 2 giờ với khả dụng sinh học tuyệt đối là 70 - 80%. Với liều 250 mg (cho người bệnh nặng 70 kg), nồng độ tối đa trung bình trong huyết 9 thanh là vào khoảng 1,2 mg/lít. Nồng độ tối đa trung bình trong huyết thanh ứng với các liều 500 mg, 750 mg, 1000 mg là 2,4 mg/lít, 4,3 mg/lít và 5,4 mg/lít. Nồng độ tối đa trong huyết tương sau khi truyền tĩnh mạch trong 30 phút với liều 200 mg là 3 - 4 mg/lít.

Nửa đời trong huyết tương là khoảng 3,5 h đến 4,5 h ở người bệnh có chức năng thận bình thường, thời gian này dài hơn ở người bệnh bị suy thận và ở người cao tuổi (xem thêm ở phần liều lượng). Dược động học của thuốc không thay đổi đáng kể ở người bệnh mắc bệnh nhày nhớt. Khoảng 40 - 50% liều uống đào thải dưới dạng không đổi qua nước tiểu nhờ lọc ở cầu thận và bài tiết ở ống thận. Khoảng 75% liều tiêm tĩnh mạch đào thải dưới dạng không đổi qua nước tiểu và 15% theo phân.

Hai giờ đầu tiên sau khi uống liều 250 mg, nồng độ ciprofloxacin trong nước tiểu có thể đạt tới trên 200 mg/lít và sau 8 - 12 giờ là 30 mg/lít. Các đường đào thải khác là chuyển hóa ở gan, bài xuất qua mật và thải qua niêm mạc vào trong lòng ruột (đây là cơ chế đào thải bù trừ ở người bệnh bị suy thận nặng). Thuốc được đào thải hết trong vòng 24 giờ. Ofloxacine (OFL) - Tên IUPAC: 8-Fluoro-3-methyl-9-(4-methyl-piperazin-1-yl)-6-oxo-2,3- dihydro-6H-1-oxa-3a-aza-phenalene-5-carboxylic acid.

- Thuộc nhóm fluoroquinolones. - Khối lượng phân tử: 331,346 g.mol-1 - Công thức phân tử: C18H20FN3O4 (hình 1. Công thức cấu tạo ofloxacine Ofloxacin là một kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn hiệu quả. Bao gồm viêm phổi, viêm mô tế bào, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm tuyến tiền liệt, bệnh dịch hạch và một số loại viêm dạ dày ruột được dùng bằng cách uống hoặc tiêm tĩnh mạch.

Kết hợp với thuốc khác để điều trị lao đa kháng. Nhỏ mắt trong điều trị nhiễm trùng trên bề mặt mắt và nhỏ tai trong điều trị viêm tai giữa khi bị thủng màng nhĩ. Dược lý và cơ chế tác dụng [5]: Ofloxacin có tác dụng diệt khuẩn.