Luận văn về hệ thống bài tập gây hứng thú trong học tập hóa hữu cơ lớp 11

Tài liệu nghiên cứu Luận văn xây dựng hệ thống bài tập gây hứng thú nhằm nâng cao kết quả học tập phần hóa hữu cơ lớp, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. TS Trịnh Văn Biều
• Trường học: Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Hệ thống bài tập hấp dẫn cho hóa hữu cơ lớp 11
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Các nghiên cứu về xây dựng hệ thống bài tập hóa học
• 1.3. Các nghiên cứu về gây hứng thú học tập
• 1.4. Các nghiên cứu về bài tập gây hứng thú
• 1.5. Nhận xét
• 1.6. Bài tập hóa học
• 1.6.1. Tổng quan về bài tập hóa học
• 1.6.2. Khái niệm bài tập hóa học
• 1.6.3. Phân loại bài tập hóa học
• 1.6.4. Những yêu cầu cơ bản đối với bài tập hóa học
• 1.6.5. Tác dụng của bài tập hóa học
• 2. CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP GÂY HỨNG THÚ PHẦN HÓA HỌC HỮU CƠ LỚP 11 THPT
• 2.1. Tổng quan về phần hóa học hữu cơ lớp 11 THPT
• 2.2. Nguyên tắc xây dựng HTBT gây hứng thú phần hữu cơ lớp 11 THPT
• 2.3. Phương pháp xây dựng HTBT gây hứng thú phần hóa hữu cơ lớp 11 THPT
• 2.4. Hệ thống BTHH gây hứng thú phần hóa hữu cơ lớp 11 THPT
• 2.5. Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng bài tập gây hứng thú
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Đối tượng thực nghiệm
• 3.3. Nội dung thực nghiệm
• 3.4. Tiến hành thực nghiệm
• 3.4.1. Tiến hành hoạt động dạy học trên lớp
• 3.4.2. Tổ chức kiểm tra
• 3.4.3. Phân tích chất lượng học tập của HS
• 3.5. Kết quả thực nghiệm
• 3.5.1. Kết quả về mặt định lượng
• 3.5.2. Kết quả về mặt định tính
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hệ thống bài tập hóa hữu cơ lớp 11

Hệ thống bài tập hóa hữu cơ lớp 11 đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học môn hóa học. Hóa hữu cơ là một phần kiến thức mới mẻ và phong phú, đòi hỏi học sinh phải có phương pháp học tập hiệu quả. Việc xây dựng hệ thống bài tập không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức mà còn phát triển tư duy và khả năng giải quyết vấn đề. Theo nghiên cứu, bài tập hóa học có thể được phân loại thành nhiều dạng khác nhau, từ bài tập lý thuyết đến bài tập thực hành, từ bài tập định tính đến bài tập định lượng. Mỗi dạng bài tập đều có những yêu cầu và mục đích riêng, nhằm phát huy tối đa khả năng tiếp thu của học sinh.

1.1. Tầm quan trọng của bài tập hóa học

Bài tập hóa học không chỉ là công cụ để kiểm tra kiến thức mà còn là phương tiện giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy. Bài tập hóa học giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm và quy luật hóa học, từ đó áp dụng vào thực tiễn. Việc giải quyết bài tập cũng giúp học sinh hình thành thói quen tư duy logic và sáng tạo. Theo các nghiên cứu, việc sử dụng bài tập hóa học có tác dụng tích cực trong việc nâng cao hứng thú học tập của học sinh, từ đó tạo động lực cho việc học tập hiệu quả hơn.

II. Các dạng bài tập hóa học hữu cơ

Trong chương trình hóa học lớp 11, có nhiều dạng bài tập khác nhau, mỗi dạng đều có những đặc điểm và yêu cầu riêng. Các dạng bài tập hóa học bao gồm bài tập lý thuyết, bài tập thực hành, bài tập trắc nghiệm và bài tập tự luận. Mỗi dạng bài tập đều có vai trò quan trọng trong việc củng cố kiến thức cho học sinh. Bài tập lý thuyết giúp học sinh nắm vững kiến thức cơ bản, trong khi bài tập thực hành giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Bài tập trắc nghiệm giúp kiểm tra nhanh khả năng tiếp thu kiến thức, còn bài tập tự luận giúp học sinh phát triển khả năng diễn đạt và phân tích.

2.1. Bài tập lý thuyết

Bài tập lý thuyết thường yêu cầu học sinh giải thích các khái niệm, định nghĩa và quy luật hóa học. Bài tập lý thuyết giúp học sinh củng cố kiến thức nền tảng và phát triển khả năng tư duy phản biện. Việc giải quyết các bài tập lý thuyết cũng giúp học sinh hình thành thói quen phân tích và tổng hợp thông tin, từ đó nâng cao khả năng học tập. Hơn nữa, bài tập lý thuyết còn giúp giáo viên đánh giá được mức độ hiểu biết của học sinh về các khái niệm hóa học cơ bản.

2.2. Bài tập thực hành

Bài tập thực hành là một phần không thể thiếu trong việc dạy học hóa học. Bài tập thực hành giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó phát triển kỹ năng thực hành và khả năng giải quyết vấn đề. Việc thực hành không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các phản ứng hóa học mà còn giúp các em rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và giao tiếp. Thông qua các bài tập thực hành, học sinh có cơ hội trải nghiệm thực tế và phát triển niềm đam mê với môn hóa học.

III. Phương pháp xây dựng hệ thống bài tập

Việc xây dựng hệ thống bài tập hóa hữu cơ lớp 11 cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản. Đầu tiên, bài tập phải đảm bảo tính chính xác và khoa học, phù hợp với nội dung chương trình học. Thứ hai, bài tập cần phải đa dạng về hình thức và nội dung, từ đó tạo hứng thú cho học sinh. Cuối cùng, bài tập cần phải phù hợp với năng lực của học sinh, giúp các em có thể tiếp cận và giải quyết một cách hiệu quả. Việc áp dụng các phương pháp xây dựng bài tập khoa học sẽ giúp nâng cao chất lượng dạy và học môn hóa học.

3.1. Nguyên tắc xây dựng bài tập

Nguyên tắc đầu tiên trong việc xây dựng bài tập là đảm bảo tính chính xác và khoa học. Bài tập hóa học cần phải bám sát theo chuẩn kiến thức và kỹ năng của chương trình học. Thứ hai, bài tập cần phải có tính hệ thống, giúp học sinh có thể liên kết các kiến thức đã học. Cuối cùng, bài tập cần phải đảm bảo tính vừa sức, không quá khó hoặc quá dễ, để học sinh có thể tự tin trong việc giải quyết.

3.2. Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng bài tập

Để nâng cao hiệu quả sử dụng bài tập hóa học, giáo viên cần sử dụng bài tập đúng lúc và phù hợp với từng đối tượng học sinh. Việc tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm cũng là một biện pháp hiệu quả, giúp các em phát huy tính chủ động và sáng tạo. Hơn nữa, giáo viên cần khai thác khéo léo các yếu tố hứng thú của mỗi bài tập, từ đó tạo động lực cho học sinh trong việc học tập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hóa học hữu cơ là một trong những phần quan trọng và phức tạp trong chương trình THPT, đặc biệt là lớp 11 với khối lượng kiến thức lớn và đa dạng dạng bài tập. Theo ước tính, phần hóa hữu cơ chiếm khoảng 30-40% nội dung môn Hóa học lớp 11, đòi hỏi học sinh phải có phương pháp học tập hiệu quả để tiếp thu và vận dụng kiến thức. Tuy nhiên, thực tế giảng dạy cho thấy nhiều học sinh gặp khó khăn, thiếu hứng thú khi giải các bài tập hóa học hữu cơ do tính trừu tượng và khối lượng kiến thức lớn. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng một hệ thống bài tập gây hứng thú nhằm nâng cao kết quả học tập phần hóa hữu cơ lớp 11 THPT, qua đó góp phần đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các trường THPT tại thành phố Hồ Chí Minh, Khánh Hòa và Đồng Nai trong khoảng thời gian từ tháng 10/2012 đến tháng 10/2013. Nghiên cứu nhằm khảo sát thực trạng sử dụng bài tập gây hứng thú trong dạy học hóa học, xây dựng hệ thống bài tập đa dạng, khoa học và phù hợp với trình độ học sinh, đồng thời đề xuất các biện pháp sử dụng hiệu quả hệ thống bài tập này. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc nâng cao chất lượng dạy và học môn Hóa học, góp phần phát triển năng lực tư duy, kỹ năng giải quyết vấn đề và tạo niềm say mê học tập cho học sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về hứng thú học tập và phương pháp dạy học tích cực, trong đó:

• Lý thuyết hứng thú học tập: Hứng thú là yếu tố quan trọng kích thích sự tích cực và chủ động của học sinh trong quá trình học tập. Bài tập gây hứng thú được định nghĩa là những bài tập kích thích trí tò mò, tư duy sáng tạo và sự ham thích giải quyết vấn đề của học sinh.

• Mô hình xây dựng hệ thống bài tập: Hệ thống bài tập được xây dựng theo nguyên tắc đảm bảo tính chính xác khoa học, tính hệ thống, đa dạng về dạng bài và phù hợp với mục tiêu giáo dục. Hệ thống bài tập phải phát triển năng lực nhận thức, kỹ năng học tập và mở rộng kiến thức thực tiễn cho học sinh.

• Khái niệm bài tập gây hứng thú: Bao gồm các dạng bài tập có cách giải đặc biệt, sử dụng hình ảnh, sơ đồ, bài tập gắn với thực tiễn, bài tập phát triển tư duy, bài tập chứa câu chuyện lịch sử hoặc hiện đại, và bài tập mở rộng hiểu biết.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu được thu thập từ khảo sát 77 giáo viên dạy Hóa học tại 13 trường THPT thuộc 7 tỉnh, thành phố (TPHCM, Khánh Hòa, Đồng Nai, Gia Lai, Bình Phước, Bình Dương, Long An). Tổng số phiếu thu về là 74, trong đó 72 phiếu hợp lệ.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, tính giá trị trung bình và tỷ lệ phần trăm để đánh giá mức độ sử dụng và hiệu quả của các dạng bài tập gây hứng thú. Phân tích định tính qua phỏng vấn, trao đổi ý kiến với giáo viên và học sinh.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong vòng 12 tháng, từ tháng 10/2012 đến tháng 10/2013, bao gồm các giai đoạn: khảo sát thực trạng, xây dựng hệ thống bài tập, thực nghiệm sư phạm và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ gây hứng thú của các dạng bài tập: Giá trị trung bình đánh giá mức độ gây hứng thú của giáo viên cho thấy ba dạng bài tập gây hứng thú cao nhất là: bài tập có cách giải hay, độc đáo (4,34 điểm), bài tập thực tiễn, thực nghiệm (4,31 điểm), và bài tập sử dụng hình vẽ, sơ đồ, biểu bảng, đồ thị (4,22 điểm). Các dạng bài tập mở rộng hiểu biết, phát triển tư duy và chứa câu chuyện có mức độ gây hứng thú thấp hơn, lần lượt là 3,87; 3,55 và 3,14 điểm.

2. Mức độ sử dụng bài tập gây hứng thú: Khoảng 77,78% giáo viên thỉnh thoảng sử dụng bài tập gây hứng thú, 25% thường xuyên, và chỉ 2,78% rất thường xuyên. Tuy nhiên, vẫn còn 8,33% giáo viên chưa bao giờ sử dụng dạng bài tập này.

3. Mục đích sử dụng bài tập gây hứng thú: 70,83% giáo viên sử dụng nhằm nâng cao kết quả học tập, 58,33% để làm thay đổi bầu không khí lớp học, 52,78% giúp học sinh thích học Hóa hơn, 51,39% rèn luyện năng lực tư duy, 48,61% đa dạng hóa hệ thống bài tập, và 38,89% rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm.

4. Khó khăn khi sử dụng bài tập gây hứng thú: 94,44% giáo viên cho rằng hệ thống bài tập chưa đủ phong phú và đa dạng, 91,67% gặp khó khăn về thời gian, 75% do trình độ học sinh không đồng đều, và 61,11% do điều kiện cơ sở vật chất hạn chế.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát cho thấy bài tập gây hứng thú đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học môn Hóa học, đặc biệt là phần hóa hữu cơ lớp 11. Các dạng bài tập có cách giải độc đáo, thực tiễn và sử dụng hình ảnh trực quan được đánh giá cao về khả năng kích thích sự hứng thú của học sinh. Tuy nhiên, việc sử dụng các bài tập này còn hạn chế do thiếu hệ thống bài tập đa dạng và thời gian giảng dạy hạn chế.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả phù hợp với xu hướng đổi mới phương pháp dạy học tích cực, nhấn mạnh vai trò của bài tập trong phát triển tư duy và kỹ năng học tập. Việc xây dựng hệ thống bài tập gây hứng thú không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức hiệu quả mà còn tạo môi trường học tập sinh động, kích thích sự sáng tạo và chủ động.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ gây hứng thú của từng dạng bài tập và biểu đồ tròn phân bố mục đích sử dụng bài tập gây hứng thú của giáo viên, giúp minh họa rõ ràng các phát hiện chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống bài tập đa dạng và phong phú: Phát triển thêm các dạng bài tập có cách giải đặc biệt, bài tập thực tiễn, bài tập sử dụng hình ảnh, sơ đồ, đồ thị nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của học sinh và giáo viên. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể thực hiện: Bộ môn Hóa học các trường THPT phối hợp với các chuyên gia giáo dục.

2. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng giáo viên: Tổ chức các khóa tập huấn về xây dựng và sử dụng bài tập gây hứng thú, phương pháp dạy học tích cực để nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng sư phạm. Thời gian: 3-6 tháng. Chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường ĐHSP.

3. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất: Cải thiện điều kiện phòng học, trang thiết bị thí nghiệm để hỗ trợ việc áp dụng bài tập thực nghiệm và bài tập gắn với thực tiễn. Thời gian: 12-24 tháng. Chủ thể: Nhà trường, các cấp quản lý giáo dục.

4. Khuyến khích tổ chức hoạt động nhóm và ngoại khóa: Tạo điều kiện cho học sinh tham gia thảo luận nhóm, thực hành thí nghiệm và các hoạt động ngoại khóa liên quan đến hóa học để phát huy tính tích cực và sáng tạo. Thời gian: liên tục trong năm học. Chủ thể: Giáo viên, nhà trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Hóa học THPT: Nắm bắt phương pháp xây dựng và sử dụng bài tập gây hứng thú để nâng cao hiệu quả giảng dạy, phát triển kỹ năng và tư duy cho học sinh.

2. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Sư phạm Hóa học: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm để phục vụ học tập và nghiên cứu chuyên sâu.

3. Nhà quản lý giáo dục và chuyên viên đào tạo: Áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, chương trình bồi dưỡng giáo viên và cải tiến chương trình dạy học.

4. Các nhà nghiên cứu giáo dục và phát triển chương trình học: Tham khảo mô hình xây dựng hệ thống bài tập gây hứng thú, phương pháp khảo sát và phân tích dữ liệu để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Bài tập gây hứng thú là gì?
   Bài tập gây hứng thú là những bài tập kích thích sự tò mò, tư duy sáng tạo và ham thích học tập của học sinh thông qua các yếu tố như cách giải độc đáo, hình ảnh trực quan, liên hệ thực tiễn hoặc câu chuyện lịch sử. Ví dụ, bài tập sử dụng sơ đồ phản ứng hoặc bài tập gắn với hiện tượng thực tế giúp học sinh dễ tiếp cận hơn.

2. Tại sao học sinh thường không thích học phần hóa hữu cơ?
   Phần hóa hữu cơ có nhiều kiến thức mới lạ, khối lượng lớn và dạng bài tập đa dạng, phức tạp. Nếu không có phương pháp học tập phù hợp và bài tập gây hứng thú, học sinh dễ cảm thấy khó khăn và chán nản. Việc xây dựng bài tập phù hợp giúp giảm bớt áp lực này.

3. Làm thế nào để giáo viên xây dựng bài tập gây hứng thú?
   Giáo viên có thể xây dựng bài tập dựa trên các bài tập có sẵn bằng cách thay đổi số liệu, chất phản ứng, câu hỏi hoặc kết hợp nhiều bài tập nhỏ. Ngoài ra, sử dụng hình ảnh, sơ đồ, câu chuyện lịch sử hoặc bài tập thực nghiệm cũng giúp tăng tính hấp dẫn.

4. Khó khăn lớn nhất khi sử dụng bài tập gây hứng thú là gì?
   Khó khăn chính là thiếu hệ thống bài tập đa dạng, thời gian giảng dạy hạn chế, trình độ học sinh không đồng đều và điều kiện cơ sở vật chất chưa đáp ứng. Do đó, cần có sự hỗ trợ từ nhà trường và các cấp quản lý để khắc phục.

5. Bài tập gây hứng thú có ảnh hưởng thế nào đến kết quả học tập?
   Bài tập gây hứng thú giúp học sinh chủ động, tích cực tham gia học tập, phát triển tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề. Theo khảo sát, 70,83% giáo viên cho biết sử dụng bài tập này giúp nâng cao kết quả học tập của học sinh rõ rệt.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng thành công hệ thống 196 bài tập gây hứng thú cho phần hóa hữu cơ lớp 11 THPT, bao gồm 6 dạng bài tập đa dạng và khoa học.
• Kết quả khảo sát cho thấy bài tập có cách giải độc đáo, bài tập thực tiễn và bài tập sử dụng hình ảnh là những dạng gây hứng thú cao nhất cho học sinh.
• Việc sử dụng bài tập gây hứng thú trong dạy học hiện còn hạn chế do thiếu hệ thống bài tập phong phú và các khó khăn về thời gian, trình độ học sinh và cơ sở vật chất.
• Đề xuất các giải pháp xây dựng hệ thống bài tập đa dạng, đào tạo giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất và tổ chức hoạt động nhóm nhằm nâng cao hiệu quả dạy học.
• Tiếp tục thực nghiệm và mở rộng nghiên cứu sang các phần khác của chương trình Hóa học THPT để phát triển toàn diện phương pháp dạy học tích cực.

Các trường THPT và giáo viên nên áp dụng hệ thống bài tập gây hứng thú đã xây dựng, đồng thời phối hợp với các cơ quan quản lý giáo dục để tổ chức bồi dưỡng và cải thiện điều kiện dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục môn Hóa học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Các nghiên cứu về xây dựng hệ thống bài tập hóa học Các luận văn thạc sĩ của trường ĐHSP Hồ Chí Minh: − Vũ Thị Kim Oanh (2007), Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn chương trình hóa học lớp 10 cơ bản. − Trần Thị Phương Thảo (2007), Xây dựng hệ thống bài tập trắc nghiệm khách quan về hóa học có nội dung gắn với thực tiễn.

− Nguyễn Thị Tòng (2007), Xây dựng hệ thống câu hỏi và bài toán hóa học có phương pháp giải nhanh làm câu trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn hóa học 10- chương trình nâng cao. − Trần Thị Trà Hương (2008), Xây dựng hệ thống bài tập hóa vô cơ lớp 10 THPT nhằm củng cố kiến thức và phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh − Lại Tố Trân (2008), Xây dựng hệ thống bài tập phát triển tư duy cho học sinh phần hóa hữu cơ lớp 11 chương trình nâng cao. − Lê Thị Thùy Anh (2009), Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập hóa học nhằm nâng cao chất lượng dạy học phần phi kim. − Phạm Thị Thu Hà (2009), Xây dựng hệ thống bài tập tự luận có phương pháp giải nhanh dùng làm câu hỏi TN phần PK lớp 11.

− Trương Thị Lâm Thảo (2009), Xây dựng hệ thống bài tập hóa học nhằm nâng cao hiệu quả dạy học phần hiđrocacbon lớp 11 THPT. − Nguyễn Thị Ngọc An (2010), Xây dựng hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 11 THPT dùng cho học sinh khá giỏi. − Phan Thị Ngọc Bích (2010), Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập phần phi kim hóa học THPT theo hướng dạy học tích cực. − Dương Thành Công (2010), Xây dựng hệ thống bài tập phát triển tư duy phần hiđrocacbon lớp 11 THPT.

− Trần Thị Thùy Dung (2011), Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập bồi dưỡng học sinh giỏi phần kim loại lớp 12 THPT chuyên. − Lê Văn Hiến (2011), Xây dựng hệ thống bài tập hóa học về kinh tế, xã hội và môi trường ở trường THPT. 9 − Nguyễn Thị Thu Hiền (2011), Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập theo các mức độ tư duy trong dạy học chương chương Anđehit – Xeton – Axit cacboxylic lớp 11 THPT. − Dương Yến Phi (2012), Hệ thống hóa lý thuyết và xây dựng hệ thống bài tập phần cơ sở lý thuyết cấu tạo chất lớp 10 chuyên Hóa học.

− Trần Thu Thảo (2012), Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan có phương pháp giải nhanh phần hợp chất hữu cơ có nhóm chức dùng để ôn thi ĐH, CĐ. − Vũ Thị Phương Thủy (2012), Xây dựng hệ thống bài tập phát triển tư duy cho học sinh lớp 11 ban nâng cao ở trường THPT. − Đỗ Thị Thanh Trang (2012), Xây dựng hệ thống bài tập Hóa học có nội dung giáo dục môi trường trong dạy học phần Hóa hữu cơ ở trường THPT. Các luận văn thạc sĩ của trường ĐH Giáo dục và ĐHSP Hà Nội − Nguyễn Đức Hà (2010), Phát triển năng lực tư duy tích lũy, độc lập, sáng tạo của học sinh qua hệ thống bài tập phần kim loại lớp 12 nâng cao THPT.

− Đặng Thị Thanh Giang (2009), Nâng cao năng lực nhận thức và tư duy cho học sinh thông qua hệ thống bài tập hoá học có liên quan đến thực tiễn và môi trường phần hoá học vô cơ THPT. − Nguyễn Thị Phương Thu (2008), Xây dựng bài tập trắc nghiệm khách quan rèn kĩ năng thực hành hoá học cho học sinh THPT. − Đỗ Trung Hậu (2008), Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập trắc nghiệm khách quan dùng trong dạy học chương trình Hoá học lớp 12 (nâng cao) trường THPT. − Nguyễn Anh Tuấn (2008), Tuyển chọn và xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập trắc nghiệm khách quan dùng trong dạy học Hoá học phần phi kim lớp 11 nâng cao – THPT.

− Nguyễn Văn Mai (2012), Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập hóa học phần kim loại dùng bồi dưỡng học sinh giỏi trung học phổ thông. − Phạm Văn Từ (2012), Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập phần kiến thức cơ sở hóa học chung lớp 10 để bồi dưỡng học sinh giỏi. − Đặng Thị Thanh Bình (2006), Tuyển Chọn và xây dựng hệ thống bài tập hoá học bồi dưỡng học sinh khá giỏi lớp 10 THPT (Ban nâng cao). Các nghiên cứu về gây hứng thú học tập ` - Su-ki-na (1971), Vấn đề hứng thú nhận thức trong khoa học giáo dục, nhà xuất bản Giáo dục Mockba (được tác giả Nguyễn Văn Diên, Đại học Sư phạm Hà Nội I biên dịch và tổ tư liệu trường Đại học Sư phạm Hà Nội I ấn hành năm 1975).

Trong tài liệu này, tác giả đã đề cập đến các vấn đề về vai trò quan trọng của hứng thú nhận thức học tập, phương pháp nghiên cứu, biện pháp kích thích hứng thú học tập cho học sinh thông qua các hoạt động tổ chức dạy học các môn học. Qua đó, chúng ta có thể hiểu thêm và vận dụng những vấn đề này vào trong công tác giảng dạy cũng như nghiên cứu của mình. Đây là tài liệu tham khảo vô cùng quí giá cho những ai đang tìm hiểu, nghiên cứu về hứng thú.Xô-Lô-Vây-Trích (1972), Từ hứng thú đến tài năng, (biên dịch bởi Lê Khánh Trường, do nhà xuất bản Phụ Nữ Hà Nội phát hành năm 1975). - Nhìn chung, đây là quyển sách hay nói về hứng thú và tài năng.

Thông qua các câu chuyện kể cụ thể, có thật trong cuộc sống chúng ta hiểu được mối liên hệ giữa hứng thú và tài năng. Nội dung sách đơn giản, dễ hiểu, cách dẫn chuyện sinh động. Tuy nhiên, tác giả không đi vào trình bày cơ sở lý luận của hứng thú và tài năng mà chỉ giới thiệu những câu chuyện thực tế; sách không có mục lục và đề mục rõ ràng làm cho người đọc khó theo dõi, nắm bắt nội dung đang trình bày. `- Phạm Ngọc Thủy (2007), Những biện pháp gây hứng thú trong dạy học hóa học ở trường phổ thông.

Các nghiên cứu về bài tập gây hứng thú Các luận văn thạc sĩ của trường ĐHSP Hồ Chí Minh: − Lê Thị Kim Thoa (2008), Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập hoá học gắn với thực tiễn dùng trong dạy học hóa học ở trường THPT. − Võ Thị Kiều Hương (2009), Xây dựng hệ thống bài tập có sử dụng hình vẽ, sơ đồ, biểu bảng, đồ thị hóa 11 nâng cao. − Lương Công Thắng (2009), Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập hóa học có nhiều cách giải để rèn luyện tư duy cho HS lớp 12 THPT. − Phạm Thị Thanh Hương (2010), Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập gây hứng thú học tập nhằm nâng cao chất lượng dạy học phần hóa phi kim lớp 10 chương trình nâng cao.

11 − Lê Thị Kim Văn (2011), Xây dựng hệ thống bài tập có sử dụng hình vẽ, sơ đồ, biểu bảng, đồ thị hóa 11 theo hướng dạy học tích cực. Các luận văn thạc sĩ của trường ĐH Giáo dục và ĐHSP Hà Nội − Vũ Văn Ban (2011), Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập hoá học về sơ đồ, hình vẽ và đồ thị nhằm phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh trung học phổ thông. − Ngô Thị Nam (2011), Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập thực tiễn trong dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 12 ở trường THPT. − Nguyễn Thị Nguyên (2011), Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập về giáo dục môi trường trong dạy học phần hoá học hữu cơ ở trường trung học phổ thông.

− Ngô Thị Kim Tuyến (2004), Xây dựng hệ thống bài tập thực tiễn môn hoá học lớp 11 THPT. Nhận xét Các luận văn nghiên cứu về bài tập hóa học rất nhiều tuy nhiên các luận văn nghiên cứu về bài tập gây hứng thú thì đang còn rất hạn chế. Mặt khác trong những luận văn gây hứng thú đa số các tác giả nghiêng về nghiên cứu từng vấn đề nhỏ trong hệ thống lớn các bài tập gây hứng thú: bài tập có nhiều cách giải, bài tập gắn với thực tiễn, thực nghiệm, bài tập sử dụng hình ảnh, sơ đồ, biểu bảng, đồ thị. Còn lại các dạng bài tập gây hứng thú khác: Bài tập có cách giải đặc biệt, bài tập mở rộng hiểu biết, bài tập chứa câu chuyện lịch sử, hiện đại.

vẫn chưa được khai thác hoặc là được khai thác nhưng còn rất ít. Nghiên cứu cùng hướng với đề tài này có luận văn “Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập gây hứng thú học tập nhằm nâng cao chất lượng dạy học phần hóa phi kim lớp 10 chương trình nâng cao” (2010), Phạm Thị Thanh Hương [23]. Điểm nổi bật của đề tài là đã xây dựng được HTBT gây hứng thú với 4 dạng BT gây hứng thú: + Bài tập có sử dụng thí nghiệm hóa học + Bài tập vận dụng kiến thức hóa học vào bảo vệ môi trường + Bài tập về các hiện tượng hóa học trong tự nhiên, thực tiễn + Bài tập về lịch sử hóa học Tuy nhiên điểm hạn chế của đề tài này là hệ thống bài tập gây hứng thú vẫn chưa được đa dạng và phong phú nên khó khăn cho việc áp dụng trong các hình thức dạy học khác nhau và với nhiều đối tượng HS khác nhau. Bài tập hóa học 1.

Tổng quan về bài tập hóa học 1. Khái niệm bài tập hóa học Theo Từ điển Tiếng Việt, bài tập là bài ra cho học sinh làm để tập vận dụng những điều đã học. Như vậy bài tập hoá học là phương tiện để dạy học sinh tập vận dụng kiến thức. Một trong những tiêu chí đánh giá sự lĩnh hội tri thức hoá học là kỹ năng áp dụng tri thức để giải quyết các bài tập hoá học chứ không phải là kỹ năng kể lại tài liệu đã học.

Bài tập hoá học là một trong những phương tiện có hiệu quả để giảng dạy môn hoá, tăng cường và định hướng hoạt động tư duy của học sinh. Phân loại bài tập hóa học [35] Hiện nay có nhiều cách phân loại bài tập khác nhau vì vậy cần có cách nhìn tổng quát về các dạng bài tập dựa vào việc nắm chắc các cơ sở phân loại. Dựa vào nội dung toán học của bài tập: - Bài tập định tính (không có tính toán) - Bài tập định lượng (có tính toán). Dựa vào hoạt động của học sinh khi giải bài tập: - Bài tập lý thuyết (không có tiến hành thí nghiệm) - Bài tập thực nghiệm (có tiến hành thí nghiệm).