Khóa luận tốt nghiệp khảo sát tình hình đề kháng kháng sinh của vi khuẩn gây bệnh mụn trứng cá probionibacterium acnes tại thành phố cần thơ

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp khảo sát tình hình đề kháng kháng sinh của vi khuẩn gây bệnh mụn trứng cá, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ thể cho

• Tác giả: Phạm Thị Tường Vy
• Người hướng dẫn: ThS. Dương Thị Bích
• Trường học: Đại học Tây Đô
• Chuyên ngành: Dược học
• Đề tài: Khảo sát tình hình đề kháng kháng sinh của vi khuẩn gây bệnh mụn trứng cá Propionibacterium acnes tại thành phố Cần Thơ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• CAM KẾT KẾT QUẢ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. ĐẶC ĐIỂM BỆNH MỤN TRỨNG CÁ
• 1.2. Tổng quan về bệnh mụn trứng cá
• 1.3. Nguyên nhân gây bệnh mụn trứng cá
• 1.4. Phân loại bệnh mụn trứng cá
• 1.5. Tác hại của bệnh mụn trứng cá
• 1.6. Điều trị và ngăn ngừa bệnh mụn trứng cá
• 1.7. VI KHUẨN PROPIONIBACTERIUM ACNES
• 1.7.1. Đặc điểm vi khuẩn Propionibacterium acnes
• 1.7.2. Phân loại vi khuẩn Propionibacterium acnes
• 1.7.3. Những nghiên cứu về điều trị vi khuẩn gây mụn Propionibacterium acnes
• 1.8. TỔNG QUAN VỀ CÁC LOẠI KHÁNG SINH
• 1.8.1. Giới thiệu kháng sinh
• 1.8.2. Một số loại kháng sinh sử dụng trong điều trị bệnh mụn trứng cá
• 1.9. TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH VÀ ĐỀ KHÁNG KHÁNG SINH HIỆN NAY
• 1.9.1. Tình hình sử dụng và đề kháng kháng sinh trên thế giới
• 1.9.2. Tình hình sử dụng và đề kháng kháng sinh tại Việt Nam
• 1.10. SƠ LƯỢC VỀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 1.11. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.11.1. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 1.11.2. PHƯƠNG TIỆN NGHIÊN CỨU
• 1.11.2.1. Nguyên vật liệu
• 1.11.2.2. Dụng cụ và thiết bị thí nghiệm
• 1.11.2.3. Hóa chất và môi trường
• 1.11.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.11.3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 1.11.3.2. Tiêu chuẩn chọn mẫu bệnh
• 1.11.3.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 1.11.3.4. Phương pháp thu thập mẫu nghiên cứu
• 1.11.3.5. Nội dung nghiên cứu
• 1.11.3.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.11.3.7. Biện pháp khắc phục sai số
• 1.12. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 1.12.1. Đặc điểm nhóm bệnh nhân mụn trứng cá nghiên cứu
• 1.12.2. Phân lập và định danh các dòng vi khuẩn Propionibacterium acnes từ da bệnh nhân mụn trứng cá
• 1.12.3. Kết quả khảo sát khả năng ức chế vi khuẩn Propionibacterium acnes của một số loại kháng sinh
• 1.13. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về khảo sát đề kháng kháng sinh tại Cần Thơ

Khảo sát đề kháng kháng sinh của vi khuẩn gây mụn trứng cá là một vấn đề quan trọng trong y học hiện đại. Vi khuẩn Propionibacterium acnes là nguyên nhân chính gây ra bệnh mụn trứng cá. Tình hình kháng thuốc ngày càng gia tăng, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Nghiên cứu này nhằm xác định tỉ lệ đề kháng kháng sinh của vi khuẩn này tại thành phố Cần Thơ. Việc hiểu rõ tình hình kháng thuốc sẽ giúp cải thiện phác đồ điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

1.1. Đặc điểm của vi khuẩn gây mụn trứng cá

Vi khuẩn Propionibacterium acnes là một loại vi khuẩn gram dương, thường hiện diện trên da người. Chúng có khả năng gây viêm và làm nặng thêm tình trạng mụn trứng cá. Sự phát triển của vi khuẩn này liên quan đến nhiều yếu tố như tăng tiết bã nhờn và sự tắc nghẽn của lỗ chân lông.

1.2. Tình hình kháng sinh hiện nay tại Cần Thơ

Tình hình kháng sinh tại Cần Thơ đang trở nên nghiêm trọng. Nghiên cứu cho thấy tỉ lệ vi khuẩn kháng lại các loại kháng sinh phổ biến như clindamycin và erythromycin rất cao. Điều này đặt ra thách thức lớn cho việc điều trị mụn trứng cá hiệu quả.

II. Vấn đề kháng thuốc và thách thức trong điều trị mụn trứng cá

Kháng thuốc là một trong những thách thức lớn trong điều trị mụn trứng cá. Việc lạm dụng kháng sinh trong điều trị đã dẫn đến sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng thuốc. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn có thể gây ra các tác dụng phụ nghiêm trọng cho bệnh nhân. Cần có các biện pháp quản lý kháng sinh chặt chẽ hơn để giảm thiểu tình trạng này.

2.1. Nguyên nhân gây ra kháng thuốc

Nguyên nhân chính dẫn đến kháng thuốc bao gồm việc sử dụng kháng sinh không đúng cách và kéo dài. Nhiều bệnh nhân tự ý mua thuốc mà không có sự chỉ định của bác sĩ, dẫn đến tình trạng kháng thuốc gia tăng.

2.2. Hệ quả của kháng thuốc đối với bệnh nhân

Kháng thuốc không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm da, nhiễm trùng nặng hơn. Điều này ảnh hưởng lớn đến tâm lý và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

III. Phương pháp nghiên cứu khảo sát đề kháng kháng sinh

Nghiên cứu được thực hiện trên 100 mẫu bệnh phẩm từ bệnh nhân mụn trứng cá tại bệnh viện Da liễu Cần Thơ. Các mẫu được phân lập và xác định vi khuẩn Propionibacterium acnes. Phương pháp kháng sinh đồ được sử dụng để xác định tỉ lệ đề kháng của vi khuẩn với các loại kháng sinh khác nhau. Kết quả sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc điều trị.

3.1. Quy trình thu thập mẫu và phân lập vi khuẩn

Mẫu bệnh phẩm được thu thập từ bệnh nhân theo quy trình nghiêm ngặt. Sau đó, vi khuẩn được phân lập và nuôi cấy trong môi trường thích hợp để xác định chủng loại và khả năng kháng thuốc.

3.2. Phương pháp xác định độ nhạy kháng sinh

Phương pháp kháng sinh đồ được áp dụng để xác định độ nhạy của vi khuẩn với các loại kháng sinh. Kết quả sẽ cho thấy tỉ lệ kháng thuốc của vi khuẩn, từ đó giúp điều chỉnh phác đồ điều trị.

IV. Kết quả khảo sát và ứng dụng thực tiễn

Kết quả khảo sát cho thấy tỉ lệ đề kháng của vi khuẩn Propionibacterium acnes với các loại kháng sinh như clindamycin, erythromycin và tetracyclin rất cao. Cụ thể, 100% mẫu vi khuẩn kháng clindamycin và 97,8% kháng tetracyclin. Những thông tin này sẽ giúp các bác sĩ điều chỉnh phác đồ điều trị hiệu quả hơn.

4.1. Tỉ lệ kháng thuốc của vi khuẩn

Tỉ lệ kháng thuốc của vi khuẩn Propionibacterium acnes với các loại kháng sinh khảo sát đều rất cao. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp điều trị mới và hiệu quả hơn.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn điều trị mụn trứng cá. Các bác sĩ có thể dựa vào thông tin này để lựa chọn kháng sinh phù hợp, giảm thiểu tình trạng kháng thuốc.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai trong điều trị mụn trứng cá

Khảo sát tình hình đề kháng kháng sinh của vi khuẩn gây mụn trứng cá tại Cần Thơ đã chỉ ra những thách thức lớn trong điều trị. Cần có các nghiên cứu tiếp theo để theo dõi tình hình kháng thuốc và phát triển các phương pháp điều trị mới. Việc nâng cao nhận thức về kháng thuốc trong cộng đồng cũng là một yếu tố quan trọng để cải thiện tình hình này.

5.1. Tương lai của nghiên cứu về kháng sinh

Nghiên cứu về kháng sinh cần được tiếp tục để phát hiện ra các loại thuốc mới có hiệu quả hơn. Điều này sẽ giúp cải thiện khả năng điều trị mụn trứng cá và giảm thiểu tình trạng kháng thuốc.

5.2. Đề xuất biện pháp quản lý kháng sinh

Cần có các biện pháp quản lý kháng sinh chặt chẽ hơn, bao gồm việc giáo dục bệnh nhân về việc sử dụng kháng sinh đúng cách. Điều này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng kháng thuốc trong cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Bệnh mụn trứng cá còn gọi là bệnh viêm nang lông tuyến bã. Đây là một căn bệnh ngoài da khá phổ biến ở cả hai giới nam và nữ. Bệnh xuất hiện trên da mặt, da vùng cằm, da vùng ngực và da vùng lưng. Bệnh mụn trứng cá phổ biến ở các bạn trẻ lứa tuổi thanh thiếu niên và kéo dài trong nhiều năm.

Nữ sinh phát triển trứng cá sớm hơn nam sinh từ 2–3 năm, nhưng nam sinh lại có triệu chứng bệnh kéo dài hơn. Ngày nay, bệnh mụn trứng cá ngày càng tăng ở các bệnh nhân nhiều tuổi hơn. Phụ nữ trong độ tuổi 30, có trứng cá nhẹ nhưng gây phiền toái, tồn tại kéo dài hơn 10 năm. Theo Phạm Thu Hiền và ctv (2012) có tới 80 % thanh thiếu niên Việt Nam bị mụn trứng cá.

Tỷ lệ mắc bệnh mụn trứng cá thường khá cao. Biểu hiện lâm sàng có thể nhẹ, có một số nhân trứng cá như mụn đầu đen, mụn đầu trắng, đến mức độ nặng trứng cá cục, viêm tấy, nang bọc, tạo sẹo lồi, sẹo lõm to. Một số những nguyên nhân gây bệnh mụn trứng cá: thể địa da dầu, tăng tiết chất bã, dày sừng cổ nang lông, nồng độ dihydrotestosteron tăng cao ở mô, yếu tố nội tiết, nhiễm khuẩn, yếu tố xúc động thần kinh, thực phẩm, mỹ phẩm, nghề nghiệp và một số loại thuốc. Vi khuẩn Probionibacterium acnes cũng có thể kể đến là một trong các nguyên nhân gây bệnh mụn trứng cá (Lê Đình Sáng, 2010).

Mặc dù bệnh mụn trứng cá không phải là bệnh nguy hiểm đến tính mạng nhưng nó thường tái phát liên tục và để lại các vết sẹo, vết thâm trên da người bệnh trong thời gian dài làm ảnh hưởng lớn đến cuộc sống, tâm lý người bệnh, gây cho người bệnh cảm giác bối rối, mất tự tin khi tiếp xúc với người khác làm giảm hiệu quả công việc, học tập giảm sút. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Hồng Nhung và Lê Ngọc Diệp (2014) bệnh mụn trứng cá ảnh hưởng ở mức độ nhiều đến chất lượng cuộc sống nguời bệnh. Vi khuẩn Probionibacterium acnes được xem là một trong những nguyên nhân gây ra bệnh mụn trứng cá và kháng sinh được chỉ định điều trị bệnh mụn trứng cá đã có cách đây nhiều năm. Kháng sinh được sử dụng thời gian dài trong phác đồ điều trị bệnh mụn trứng cá và dẫn đến tình trạng kháng thuốc ở bệnh nhân.

Sự thất bại trong điều trị có liên quan đến sự chọn lọc và phát triển của các Propionibacterium kháng thuốc. Tình trạng kháng thuốc kháng sinh là vấn đề được các nhà khoa học trên thế giới quan tâm và cảnh báo nhiều năm qua. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thanh Hùng và Nguyễn Tất Thắng tại bệnh viện Da liễu thành phố Hồ Chí Minh trên gần 100 bệnh nhân mụn trứng cá cho kết quả có hơn 48 % người bị bệnh do vi khuẩn Probionibacterium acnes gây ra. Sự đề kháng với kháng sinh đã gia tăng do đơn thuốc sử dụng kết hợp kháng sinh đường uống và đường thoa, nhiều loại kháng sinh được sử dụng rộng rãi trong các bệnh nhiễm trùng da, niệu, hô hấp và các bệnh nhiễm trùng khác nên gây đề kháng chéo.

1 Ngoài ra, sự kháng thuốc còn do cách quản lý kháng sinh không chặt chẽ, có đến 78 % các loại kháng sinh được mua ở nhà thuốc không cần đơn thuốc. Người bệnh bị kháng thuốc còn do lây nhiễm khi tiếp xúc với người bị bệnh mụn trứng cá mang chủng vi khuẩn kháng thuốc (http://www. Theo kết quả điều tra xã hội tại nhiều quốc gia trên thế giới, rất nhiều bệnh nhân đã được kê thuốc kháng sinh để điều trị bệnh mụn trứng cá trong thời gian dài. Mặc dù kháng sinh được dùng thường xuyên nhưng những nghiên cứu sự đề kháng kháng sinh của vi khuẩn Probionibacterium acnes tại Cần Thơ còn chưa được quan tâm nhiều.

Vì vậy đề tài “Khảo sát tình hình đề kháng kháng sinh của vi khuẩn gây bệnh mụn trứng cá Probionibacterium acnes tại thành phố Cần Thơ” được thực hiện với mục tiêu cụ thể sau: Xác định tỉ lệ đề kháng kháng sinh của vi khuẩn gây bệnh mụn trứng cá Probionibacterium acnes tại thành phố Cần Thơ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. ĐẶC ĐIỂM BỆNH MỤN TRỨNG CÁ 2. Tổng quan về bệnh mụn trứng cá Bệnh mụn trứng cá còn gọi là bệnh viêm nang lông tuyến bã, do tích tụ chất bã nhờn bài tiết từ tuyến bã nhờn chưa được thoát ra ngoài, từ đó hình thành nhân trứng cá (Nguyễn Thanh Tân, 2013).

Vi khuẩn gây mụn Propionibacerium acnes không chỉ hiện diện trên da người bị bệnh mụn trứng cá mà còn trên da người khỏe mạnh. Để gây ra bệnh lý Propionibacerium acnes cần môi trường thuận lợi trên da và lượng khuẩn lạc nhất định. Cơ địa da dầu tuyến bã to ra, tăng chế tiết chất bã, chất bã tiết ra nhiều mà không thoát ra được do cổ nang lông bị dày sừng hẹp lại tạo thành nhân trứng cá (comedomes), vi khuẩn Propionibacerium acnes phân hủy chất bã tạo thành các acid béo tự do ngấm ra tổ chức xung quanh tạo ra các sẩn viêm, nếu bội nhiễm thêm những vi khuẩn khác như tụ cầu, liên cầu sẽ tạo nên sẩn mủ, mụn mủ. Hầu hết mụn mọc ở trên mặt, cổ, lưng, ngực và vai.

Bệnh mụn trứng cá không đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe, nhưng có thể để lại sẹo một thời gian hay vĩnh viễn tùy theo mức độ và cách xử trí các sẩn, mụn mủ (Lê Đình Sáng, 2010). Bệnh mụn trứng cá là một loại bệnh về da phổ biến. Mọi người ở mọi chủng tộc và lứa tuổi đều bị bệnh mụn trứng cá nhưng bệnh mụn trứng cá xuất hiện phổ biến ở thanh thiếu niên và người trẻ tuổi. Bệnh mụn trứng cá xuất hiện ở nữ 10–17 tuổi, nam 14–19 tuổi, có thể khởi phát 25 tuổi hoặc già hơn.

Một số trường hợp nhẹ có thể xảy ra ở trẻ mới sanh, thường biến mất trong vài ngày hay vài tuần (Nguyễn Văn Út, 2002). Nguyên nhân gây bệnh mụn trứng cá Bệnh mụn trứng cá được hình thành dưới tác động của 4 yếu tố chính là: tăng tiết chất bã, sừng hóa cổ nang lông, sự gia tăng hoạt động của vi khuẩn Propionibacterium acnes trên da, sự rối loạn thành phần chất bã (Nguyễn Thanh Tân, 2013). Theo Nguyễn Thanh Hùng và Nguyễn Tất Thắng (2013) có thêm một số yếu tố khác liên quan đến bệnh mụn trứng cá như yếu tố di truyền, chế độ dinh dưỡng, môi trường làm việc, khí hậu. - Tăng tiết chất bã Tuyến bã có ở hầu khắp các vùng da của cơ thể trừ lòng bàn tay, lòng bàn chân, mặt mu ngón chân và môi dưới, tuyến bã thường tập trung nhiều ở vùng mặt, ngực, lưng, vùng trên cánh tay.

Bình thường, tuyến bã nhờn một loại tuyến tiết trong cơ thể tiết ra chất bã nhờn (sebum) đổ vào phần trên nang lông, bài tiết ra da có tác dụng làm trơn bề mặt da; làm lông, tóc ẩm, mềm mại, mượt mà, chống ngấm nước và có tác dụng phần nào chống vi khuẩn, nấm. Những bệnh nhân mụn trứng cá thường có tuyến bã nhờn tiết ra chất bã nhờn nhiều hơn mức cần thiết. Sự tăng tiết bã nhờn gây tích tụ chất bã nhờn trong lòng tuyến bã và nang lông, tuy nhiên sự tăng tiết bã nhờn chịu sự 3 kiểm soát một phần của hormon kích thích là androgen.1 Cấu trúc nang lông tuyến bã da bình thường (Nguyễn Thị Huyền, 2013) - Sừng hóa cổ nang lông Bình thường các tế bào của tuyến bã và cổ nang lông khi chết sẽ được đào thải ra ngoài qua cổ nang lông. Do có thể địa da dầu tuyến bã to ra, tăng tiết chất bã, chất bã tiết nhiều mà không thoát ra được do cổ nang lông bị dày sừng hẹp lại tạo thành nhân trứng cá (comedomes).

- Sự rối loạn thành phần chất bã Chất bã nhờn, được cấu tạo bởi ba thành phần: squalene 15 %, triglycerid 60 %, cires 25 %. Tại các tuyến bã nhờn P. acnes tiết ra lipase phân giải triglycerid thành các acid béo tự do. Lượng acid béo tự do của chất bã càng cao thì nguy cơ bị trứng cá càng lớn.

Acid béo tự do làm tăng sừng hóa cổ tuyến bã, là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn P. acnes phát triển (Nguyễn Thanh Tân, 2013).2 Cấu trúc của nang lông tuyến bã ở da bị bệnh mụn trứng cá (Nguyễn Thị Huyền, 2013) - Sự gia tăng hoạt động của vi khuẩn Propionibacterium acnes P. acnes hiện diện rất nhiều trên da của bệnh nhân mụn trứng cá. acnes có vai trò chính trong cơ chế làm tăng sừng hóa cổ tuyến bã nhờ nó tiết ra các men lipase, protease, phosphatase, hyaluronidase, do đó làm tăng trứng cá (Nguyễn Thanh Tân, 2013).

Phân loại bệnh mụn trứng cá Theo Lê Đình Sáng (2010) vị trí thường gặp bệnh mụn trứng cá là ở vùng mặt, ngực, lưng nhất là vùng liên bả, phần trên cánh tay. Tùy theo tổn thương cơ bản và mức độ bệnh ta có thể quan sát thấy: mụn đầu trắng trên da mặt thấy các điểm trắng 1– 2 mm ở dưới da, đó chính là nhân trứng cá; mụn đầu đen mọc lên bề mặt da và trông có màu đen, đó là chất bã phần trên bị oxy hóa; trứng cá sẩn viêm có các sẩn viêm đường kính 1–3 mm, nặn ra nhân trứng cá là một sợi chất bã ngả vàng; trứng cá sẩn mủ, mụn mủ có sẩn mủ, trung tâm là mủ và nhân trứng cá, có quầng viêm đỏ bao quanh; trứng cá viêm tấy bao quanh nhân trứng cá là khối viêm tấy, viêm đỏ sưng cứng, ấn đau, sau đó hóa mủ; trứng cá nang bọc có các nang bọc chìm dưới da, có vỏ xơ bao quanh, trong chứa chất bã, mủ. Bệnh mụn trứng cá rất dễ nhận biết và chẩn đoán qua lâm sàng vị trí mặt, ngực, lưng nhưng không thể đánh giá mức độ nghiêm trọng và những tổn thương do mụn gây ra. Theo Hayashi et al.

(2008) đã sử dụng hình thái và số lượng tổn thương để phân loại mụn. Nhóm nghiên cứu đã dựa vào số lượng viêm ban đỏ ở nửa khuôn mặt và chia mụn thành bốn cấp độ: Nhẹ: từ 0–5 nốt viêm. Trung bình: từ 6–20 nốt viêm. Nặng: từ 21–50 nốt viêm.

Rất nặng: trên 50 nốt viêm. Tác hại của bệnh mụn trứng cá Bệnh mụn trứng cá thường không ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng. Tuy nhiên, bệnh mụn trứng cá không chữa kịp thời hoặc chữa không đúng cách sẽ dễ phát triển thành các dạng nặng hơn như: mụn viêm, mụn mủ, mụn bọc.