CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ KHU VỰC CỬA KHẨU PHÍA BẮC 1. Khu vực cửa khẩu Khu vực cửa khẩu (tên gọi tắt của Khu vực cửa khẩu biên giới đất liền) là khu vực được xác định, có một phần địa giới hành chính trùng với đường biên giới quốc gia trên đất liền, trong đó bao gồm các khu chức năng để đảm bảo cho các hoạt động quản lý nhà nước và hoạt động dịch vụ, thương mại tại cửa khẩu (theo Khoản 4 Điều 3 Nghị định 112/2014/NĐ-CP). Theo Điều 15 Thông tư 09/2016/TT-BQP quy định về nguyên tắc, trình tự xác định phạm vi khu vực cửa khẩu biên giới đất liền như sau: - Nguyên tắc xác định phạm vi khu vực cửa khẩu, lối mở biên giới đất liền.
- Trình tự xác định phạm vi khu vực cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính (cửa khẩu song phương). - Trình tự xác đinh phạm vi khu vực cửa khẩu phụ, lối mở biên giới đất liền. - Trường hợp thay đổi phạm vi khu vực cửa khẩu, lối mở biên giới đất liền, trình tự thực hiện theo quy định tại khoản 2, 3 Điều 15 Thông tư 09/2016/TT-BQP. Khu vực cửa khẩu phía Bắc Vùng lãnh thổ miền Bắc được chia thành 3 vùng lãnh thổ nhỏ bao gồm 6 tỉnh Tây Bắc Bộ, 9 tỉnh Đông Bắc Bộ và 10 tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Hồng.
Biên giới phía Bắc của Việt Nam giáp với Trung Quốc có chiều dài trên đất liền là 1. Tiếp giáp với 7 tỉnh bao gồm Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh của Việt Nam với tỉnh Vân Nam và khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây của Trung Quốc. Ngoài ra, ở phía Bắc có 2 tỉnh có chung đường biên giới với Lào đó là Điện Biên và Sơn La. Điện Biên là tỉnh duy nhất có chung đường biên giới với hai quốc gia Lào và Trung Quốc dài hơn 400 km: đường biên giới giáp với Lào là 360 km và đường biên giới tiếp giáp với Trung Quốc là 40.
5 6 Tìm hi u ểcác khu v c ựkinh tếế đ cặ bi t: ệ khu v ự cc ử a kh uẩ phía Bắếc Dưới đây là bảng danh sách các cửa khẩu thuộc khu vực cửa khẩu biên giới đất liền phía Bắc Việt Nam: STT TÊN CỬA KHẨU TÊN CỬA TỈNH TỚI QUỐC KHU VIỆT NAM KHẨU GIA KINH TẾ NƯỚC NGOÀI 1 1 A Pa Chải Long Phú Điện Biên Vân Nam – Không Trung Quốc 2 Si Pa Phìn Huổi Lả Điện Biên Phongsaly - Không (Houay La) Lào 3 Tây Trang Sop Hun Điện Biên Phongsaly - Có (Sốp Hùn) Lào 4 Ma Lù Thàng Kim Thủy Lai Châu Vân Nam – Có Hà Trung Quốc 5 U Ma Tu Khoong Bình Hà Lai Châu Vân Nam – Không Trung Quốc 6 Lào Cai (đường bộ) Hà Khẩu Lào Cai Vân Nam – Có (đường bộ) Trung Quốc 7 Lào Cai (đường sắt) Hà Khẩu Lào Cai Vân Nam – Không (đường sắt) Trung Quốc 8 Mường Khương Kiều Đầu Lào Cai Vân Nam – Không Trung Quốc 9 Bản Vược Ba Sa Lào Cai Vân Nam – Không Trung Quốc 10 Thanh Thủy Thiên Thảo Hà Giang Vân Nam – Có Trung Quốc 11 Săm Pun Điền Bồng Hà Giang Vân Nam – Không Trung Quốc 12 Phó Bảng Đồng Cán Hà Giang Vân Nam – Không Trung Quốc 13 Xín Mần (Long Đô Long Hà Giang Vân Nam – Không Tuyền) Trung Quốc 14 Tà Lùng Thủy Khẩu Cao Bằng Quảng Tây – Có Trung Quốc 15 Trà Lĩnh Long Bang Cao Bằng Quảng Tây – Không Trung Quốc 16 Bí Hà (Hà Lang) Khoa Giáp Cao Bằng Quảng Tây – Không Trung Quốc 17 Lý Vạn Thạc Long Cao Bằng Quảng Tây – Không Trung Quốc 18 Pò Peo Nhạc Vu Cao Bằng Quảng Tây – Không Trung Quốc 6 7 Tìm hi u ểcác khu v c ựkinh tếế đ cặ bi t: ệ khu v ự cc ử a kh uẩ phía Bắếc 19 Sóc Giang Bình Mãng Cao Bằng Quảng Tây – Không Trung Quốc 20 Hữu Nghị Hữu Nghị Lạng Sơn Quảng Tây – Có Quan Trung Quốc 21 Chi Ma Ái Điểm Lạng Sơn Quảng Tây – Có Trung Quốc 22 Đồng Đăng (đường Bằng Tường Lạng Sơn Quảng Tây – Có sắt) Trung Quốc 23 Cốc Nam Lũng Vài Lạng Sơn Quảng Tây – Có (Lộng Hoài) Trung Quốc 24 Co Sâu Bắc Sơn Lạng Sơn Quảng Tây – Không Trung Quốc 25 Pò Nhùng Dầu Ái Lạng Sơn Quảng Tây – Không Trung Quốc 26 Tân Thanh Pu Zhai Lạng Sơn Quảng Tây – Không Trung Quốc 27 Na Hình Kéo Ái Lạng Sơn Quảng Tây – Không Trung Quốc 28 Bình Nghi Bình Nhi Lạng Sơn Quảng Tây – Không Quan Trung Quốc 29 Móng Cái Đông Hưng Quảng Ninh Quảng Tây – Có Trung Quốc 30 Hoành Môn Đông Trung Quảng Ninh Quảng Tây – Không Trung Quốc 31 Bắc Sinh Phong Lý Hỏa Quảng Ninh Quảng Tây – Không Trung Quốc 32 Chiêng Khương Ba Dan (Bản Sơn La Houaphan – Có Đán) Lào 33 Nà Cài Sop Hung Sơn La Houaphan – Không (Sốp Đung) Lào 34 Lóng Sập (Pa Pa Hang Sơn La Houaphan – Không Háng) Lào Bảng 1. Danh sách các Cửa khẩu thuộc Khu vực cửa khẩu phía Bắc 7 8 Tìm hi u ểcác khu v c ựkinh tếế đ cặ bi t: ệ khu v ự cc ử a kh uẩ phía Bắếc 1. Một số cửa khẩu quan trọng thuộc khu vực miền Bắc 1. Cửa khẩu quốc tế Tây Trang Cửa khẩu Tây Trang là cửa khẩu quốc tế nằm tại vùng đất bản Ka Hâu, xã Nà Ư, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên.
Cửa khẩu Tây Trang thông thương sang cửa khẩu Pang Hok (Sop Hun) ở huyện May, tỉnh Phongsaly, CHDCND Lào. Cửa khẩu được áp dụng chính sách kinh tế cửa khẩu biên giới theo quyết định của chính phủ số 87/2001/QĐ-TTG ngày 07 tháng 12 năm 2001. Trước đây, cửa khẩu này chủ yếu phục vụ cư dân biên giới hai nước qua lại thăm thân, buôn bán nhỏ, xuất nhập khẩu hàng hóa gần như không phát sinh thì đến nay đã tương đối hiện đại, có thể đáp ứng tốt cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, phát huy thế mạnh giao thương qua cửa khẩu này với các tỉnh vùng Bắc Lào, Đông Bắc Thái Lan, xa hơn là với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Hiên nay, các hoạt động thương mại tại đây diễn ra rất sôi động đặc biệt với các khu vực Đông Bắc Thái Lan, Bắc Lào.
Đó là điều kiện giúp cho việc xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ phát triển tương đối ổn định trong những năm gần đây. Theo báo cáo của Sở Công Thương tỉnh Điện Biên, vào năm 2018, xuất khẩu hang hóa, dịch vụ của tỉnh đạt mức 67 triệu USD, tang 221,8% so với năm 2017. Vào quý I/2019, tổng kim ngạch đạt 21,2 triệu USD, tăng 35,3% so với cùng kỳ năm 2018 đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, dịch vụ. Bên cạnh đó, Chi cục Hải quan cửa khẩu quốc tế Tây Trang còn cho biết, vào năm 2018, đơn vị đã giải quyết thông quan cho 1.452 tờ khai hải quan xuất nhập khẩu hàng hóa, tổng kim ngạch đtạ trên 40.49 triệu USD, tăng gần 90% so với năm 2017.
Vào quý I/2019, Chi cục Hải quan Cửa khẩu quốc tế Tây Trang đã giải quyết thông quan cho 429 tờ khai hải quan xuất nhập khẩu hàng hóa, với kim ngạch đạt trên 8. Theo thống kê, các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu tại đây bao gồm các loại vật liệu xây dựng, xi măng, nông - lâm sản, đồ gia dụng và các mặt hàng nhập khẩu từ nước bạn đó là máy móc thiết bị và nông sản,. Cửa khẩu quốc tế Lào Cai 8 9 Tìm hi u ểcác khu v c ựkinh tếế đ cặ bi t: ệ khu v ự cc ử a kh uẩ phía Bắếc Cửa khẩu Lào Cai là cửa khẩu quốc tế nằm tại phường Lào Cai, thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai. Thông thương với cửa khẩu Hà Khẩu qua cầu Hồ Kiều 2 (tại sông biên giới Nậm Thi) Được xem là thành tố quan trọng khi xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai (tháng 09/2016 Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 4/2016/QĐ-TTg về việc mở rộng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai), bao gồm vùng đất rộng lớn từ thành phố Lào Cai đến cửa khẩu Mường Khương.
Đây cũng là một trong 3 cửa khẩu quan trọng và có tầm ảnh hưởng lớn đến các hoạt động giao thương giữa Việt Nam và Trung Quốc. Cửa khẩu Lào Cai – Hà Khẩu là cặp cửa khẩu duy nhất giữa Việt Nam và Trung Quốc hội đủ các loại hình vận tải: đường sắt, đường bộ cao tốc, đường thủy và tương lai là đường hàng không. Tại cửa khẩu Lào Cai - Hà Khẩu, việc đi lại của cư dân, các hoạt động xuất nhập cảnh hay du lịch sẽ qua cầu đường bộ Hồ Kiều thông với thị trấn Hà Khẩu, đối với hàng hóa, dịch vụ xuất nhập khẩu hay các loại phương tiện thì sẽ qua cầu Kim Thành. Thống kê từ Cục Hải Quan Lào Cai, kết thúc năm 2018, tổng giá trị xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu tại Lào Cai đạt trên 3 tỷ USD.
Và đến hết ngày 8/9/2019, có 418 doanh nghiệp XNK qua Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai. Kim ngạch XNK đạt trên 1,3 tỷ USD. Thu ngân sách nhà nước từ hoạt động kinh tế cửa khẩu đạt 1.476 tỷ đồng, bằng 71,65% chỉ tiêu Bộ Tài chính giao năm 2019. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn là 888.
Trong đó, kim ngạch xuất khẩu: 542. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu là thanh long, quặng sắt, giầy dép vải thiều, hạt tiêu, giầy dép, nông sản, bánh kẹo, sữa… Kim ngạch nhập khẩu: 346. Các mặt hàng nhập khẩu ở đây chủ yếu là nông sản (rau, củ, quả), phân bón, hóa chất, điện năng, máy móc thiết bị, các sản phẩm từ nhựa, cao su… 3. Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị Cửa khẩu Hữu Nghị là cửa khẩu quốc tế của Việt Nam nằm trên biên giới Việt Nam - Trung Quốc, điểm nối tuyến đường cao tốc Nam Ninh - Hà Nội, là cầu nối quan trọng trọng trong trong phát triển quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, phía Việt Nam đã cắm cột mốc 1116 và phía Trung Quốc cắm cột mốc 9 10 Tìm hi u ểcác khu v c ựkinh tếế đ cặ bi t: ệ khu v ự cc ử a kh uẩ phía Bắếc 1117, đây đều là các cột mốc cỡ lớn, có gắn Quốc huy của hai nước. Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị nằm trên Quốc lộ 1A, cách thành phố Lạng Sơn 17 km về phía bắc, cách Hà Nội 171 km về phía Đông Bắc. Trung bình mỗi năm Hải quan Lạng Sơn làm thủ tục cho khoảng 100.000 bộ tờ khai hàng hóa xuất nhập khẩu.