Hình Tượng Trẻ Em Trong Tập Thơ Trăng Non Của Thi Hào Rabindranath Tagore

Tài liệu nghiên cứu Hình tượng trẻ em trong tập thơ trăng non của tagore, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Nguyễn Thị Thơm
• Người hướng dẫn: Ths. Phùng Hoài Ngọc
• Trường học: Đại học sư phạm
• Chuyên ngành: Ngữ văn
• Đề tài: Hình Tượng Trẻ Em Trong Tập Thơ Trăng Non Của Tagore
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• I. Lý do chọn đề tài
• Lịch sử vấn đề
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Đóng góp mới của đề tài
• Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VĂN HỌC HIỆN ĐẠI ẤN ĐỘ
• 1.1. Những đặc điểm văn học Ấn Độ hiện đại
• 1.2. Nhà thơ Rabindranath Tagore
• 1.2.1. Cuộc đời một thiên tài
• 1.2.2. Chủ nghĩa nhân đạo của nhà thơ Tagore
• 1.2.3. Tình yêu con người và cuộc sống
• 1.2.4. Lòng ưu ái phụ nữ
• 1.2.5. Thơ Tagore về tình yêu nam nữ
• 1.2.6. Tình yêu hòa bình và tinh thần chống chiến tranh
• 1.2.7. Tình yêu thương trẻ em
• 1.3. Đặc điểm nghệ thuật trong thơ Tagore
• 2. CHƯƠNG 2: HÌNH TƯỢNG TRẺ EM TRONG TẬP THƠ TRĂNG NON
• 2.1. Quan niệm của Tagore về trẻ em
• 2.1.1. Tìm hiểu thế giới tâm hồn của trẻ em
• 2.1.2. Tâm hồn ngây thơ, hồn nhiên, trong sáng của trẻ em
• 2.1.3. Trí tưởng tượng phong phú của trẻ em
• 2.1.4. Sự khao khát bước vào khám phá thế giới của tâm hồn trẻ thơ
• 2.1.5. Quan niệm của Tagore về trò chơi trẻ em
• 2.1.6. Niềm tin và tình yêu của trẻ đối với cha mẹ
• 2.2. Thái độ của người lớn cần có khi đối xử với trẻ em
• 2.2.1. Nhận thức của người lớn về trẻ em
• 2.2.2. Thái độ đối xử cần có đối với trẻ em
• 2.2.3. Thương yêu và quý trọng bản chất tâm hồn trẻ em trước giai đoạn trưởng thành
• 2.2.4. Khoan dung và cảm thông với trẻ em khi họ đang bước vào giai đoạn trưởng thành
• 2.3. Đặc sắc của nghệ thuật xây dựng hình tượng trẻ em trong tập thơ “Trăng non”
• 2.3.1. Nghệ thuật xây dựng hình tượng trẻ em theo thủ pháp tương phản
• 2.3.2. Nghệ thuật xây dựng hình tượng trẻ em theo phương pháp hiện thực kết hợp huyền ảo
• 2.3.3. Vận dụng thủ pháp tượng trưng, so sánh, ẩn dụ trong việc xây dựng hình tượng trẻ em
• Phần kết luận
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hình Tượng Trẻ Em Trong Trăng Non Tagore

Tập thơ Trăng Non Tagore của Rabindranath Tagore là một tác phẩm đặc sắc, nơi thế giới tâm hồn trẻ thơ được khám phá một cách tinh tế và sâu sắc. Hình ảnh trẻ em trong thơ ca Tagore không chỉ là những đứa trẻ ngây thơ, hồn nhiên mà còn là biểu tượng cho những khát vọng, ước mơ và tiềm năng vô tận của con người. Tập thơ này không chỉ dành cho trẻ em mà còn là món quà ý nghĩa dành cho người lớn, giúp họ nhìn lại tuổi thơ đã qua và hiểu hơn về thế giới quan của trẻ thơ. Trăng Non là một phần quan trọng trong di sản văn học của Tagore, thể hiện tình yêu trẻ em của Tagore và những giá trị nhân văn sâu sắc. Tác phẩm này đã ảnh hưởng đến nhiều thế hệ độc giả và tiếp tục là nguồn cảm hứng cho các nhà văn, nhà giáo dục và những người yêu mến văn học. "Hình tượng trẻ em trong tập thơ được ông khắc họa hiện lên với nhiều vẻ đẹp hồn nhiên, trong sáng, những ước mơ giản dị mà chân thành sâu lắng."

1.1. Bối Cảnh Ra Đời và Ý Nghĩa Nhan Đề Trăng Non

Tập thơ Trăng Non ra đời trong bối cảnh văn học Ấn Độ hiện đại đang có những chuyển biến mạnh mẽ. Nhan đề "Trăng Non" mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, tượng trưng cho sự khởi đầu mới, sự tinh khôi và tiềm năng phát triển của thế giới trẻ thơ. Ánh trăng non dịu dàng, trong sáng như tâm hồn ngây thơ của trẻ em, soi rọi vào những góc khuất của cuộc sống và mang đến niềm hy vọng. Nhan đề này cũng thể hiện phong cách thơ Tagore, giàu hình ảnh và mang đậm chất trữ tình. Ý nghĩa biểu tượng trong Trăng Non không chỉ dừng lại ở vẻ đẹp bên ngoài mà còn ẩn chứa những triết lý sâu sắc về cuộc sống và con người.

1.2. Giá Trị Nhân Văn và Ảnh Hưởng Của Trăng Non

Giá trị nhân văn Trăng Non thể hiện ở tình yêu thương, sự trân trọng và niềm tin vào trẻ em. Tagore tin rằng trẻ em là tương lai của đất nước, là nguồn cảm hứng bất tận cho nghệ thuật và là những người mang đến hy vọng cho thế giới. Ảnh hưởng của Trăng Non không chỉ giới hạn trong phạm vi văn học mà còn lan tỏa sang lĩnh vực giáo dục, khuyến khích các phương pháp giáo dục tiến bộ, tôn trọng cá tính và phát huy tiềm năng của trẻ em. Tác phẩm này cũng góp phần quảng bá văn hóa Ấn Độ ra thế giới, khẳng định vị thế của Tagore là một nhà văn lớn của nhân loại. "Thông qua hình tượng đó, nhà thơ muốn bày tỏ quan niệm của mình về trẻ em."

II. Phân Tích Thế Giới Tâm Hồn Trẻ Thơ Trong Trăng Non

Trong Trăng Non, thế giới trẻ thơ hiện lên với những đặc điểm nổi bật như sự ngây thơ, hồn nhiên, trong sáng, trí tưởng tượng phong phú và khát khao khám phá thế giới. Tagore đã sử dụng ngôn ngữ thơ giản dị, giàu hình ảnh để miêu tả những cảm xúc, suy nghĩ và hành động của trẻ em một cách chân thực và sinh động. Nghệ thuật miêu tả trẻ em của Tagore không chỉ dừng lại ở việc tái hiện những nét bên ngoài mà còn đi sâu vào tâm hồn trẻ thơ, khám phá những bí ẩn và vẻ đẹp tiềm ẩn bên trong. Tập thơ này là một bức tranh đa sắc màu về ước mơ tuổi thơ, những trò chơi, những kỷ niệm và những bài học đầu đời.

2.1. Sự Ngây Thơ Hồn Nhiên và Trong Sáng Của Trẻ Em

Sự ngây thơ của trẻ em được thể hiện qua những câu hỏi hồn nhiên, những suy nghĩ đơn giản và những hành động vô tư. Sự hồn nhiên của trẻ em thể hiện qua cách chúng vui chơi, khám phá thế giới và tương tác với mọi người xung quanh. Sự trong sáng của trẻ em thể hiện qua trái tim nhân hậu, lòng vị tha và khả năng nhìn nhận thế giới một cách khách quan. Tagore đã khéo léo lồng ghép những phẩm chất này vào hình tượng trẻ em trong thơ, tạo nên những nhân vật đáng yêu và gần gũi. "Hình tượng trẻ em trong tập thơ được ông khắc họa hiện lên với nhiều vẻ đẹp hồn nhiên, trong sáng..."

2.2. Trí Tưởng Tượng Phong Phú và Khát Khao Khám Phá

Trí tưởng tượng phong phú là một trong những đặc điểm nổi bật của thế giới quan của trẻ em. Trong Trăng Non, trẻ em có thể biến mây thành thuyền, sóng thành ngựa và những vật dụng quen thuộc thành những món đồ chơi kỳ diệu. Khát khao khám phá thế giới thôi thúc trẻ em tìm tòi, học hỏi và trải nghiệm những điều mới lạ. Tagore đã khuyến khích trẻ em phát huy trí tưởng tượng và nuôi dưỡng khát khao khám phá, bởi ông tin rằng đó là chìa khóa để mở cánh cửa tương lai. "Sự khao khát bước vào khám phá thế giới củe tâm hồn trẻ thơ" được thể hiện rõ nét qua từng vần thơ.

III. Tình Yêu Thương và Niềm Tin Của Trẻ Trong Trăng Non

Tình mẫu tử trong Trăng Non là một trong những chủ đề cảm động và sâu sắc nhất. Tagore đã miêu tả tình yêu thương của người mẹ dành cho con bằng những hình ảnh dịu dàng, ấm áp và đầy hy sinh. Tình bạn trong Trăng Non cũng được thể hiện một cách chân thành và đáng yêu. Trẻ em chia sẻ với nhau những niềm vui, nỗi buồn và những bí mật thầm kín. Niềm tin của trẻ em vào cha mẹ, vào cuộc sống và vào những điều tốt đẹp là nguồn sức mạnh giúp chúng vượt qua những khó khăn và thử thách. Giá trị nhân văn Trăng Non được thể hiện rõ nét qua những tình cảm trong sáng và cao đẹp này.

3.1. Tình Mẫu Tử Thiêng Liêng và Sự Hy Sinh Cao Cả

Tình mẫu tử được Tagore khắc họa qua những hành động chăm sóc, bảo vệ và yêu thương vô điều kiện của người mẹ. Người mẹ sẵn sàng hy sinh tất cả vì con, từ những điều nhỏ nhặt nhất đến những điều lớn lao nhất. Tình mẫu tử trong Trăng Non không chỉ là tình cảm ruột thịt mà còn là biểu tượng cho tình yêu thương bao la của nhân loại. "Niềm tin và tình yêu của trẻ đối với cha mẹ" là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sự gắn kết gia đình.

3.2. Tình Bạn Chân Thành và Sự Chia Sẻ Vô Tư

Tình bạn của trẻ em được xây dựng trên nền tảng sự chân thành, tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau. Trẻ em chia sẻ với nhau những bí mật, những ước mơ và những nỗi buồn. Tình bạn giúp trẻ em học cách yêu thương, chia sẻ và đồng cảm với người khác. Tình bạn trong Trăng Non là một phần quan trọng trong quá trình trưởng thành của trẻ em. "Tagore về tình yêu nam nữ" không được đề cập trực tiếp, nhưng tình bạn trong sáng của trẻ thơ cũng là một biểu hiện của tình yêu thương.

IV. Nghệ Thuật Xây Dựng Hình Tượng Trẻ Em Của Tagore

Nghệ thuật miêu tả trẻ em của Tagore trong Trăng Non rất độc đáo và tinh tế. Ông đã sử dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật khác nhau như so sánh, ẩn dụ, tượng trưng và tương phản để khắc họa hình tượng trẻ em một cách sinh động và ấn tượng. Ngôn ngữ thơ giản dị, giàu hình ảnh và mang đậm chất trữ tình. Phong cách thơ Tagore thể hiện rõ nét qua cách ông sử dụng âm điệu, nhịp điệu và vần điệu để tạo nên những bài thơ du dương và dễ đi vào lòng người. Trăng Non và văn hóa Ấn Độ có mối liên hệ mật thiết, thể hiện qua những hình ảnh, phong tục và tập quán đặc trưng của đất nước này.

4.1. Thủ Pháp Tương Phản và Tượng Trưng Trong Thơ

Thủ pháp tương phản được Tagore sử dụng để làm nổi bật những phẩm chất tốt đẹp của trẻ em so với những thói hư tật xấu của người lớn. Thủ pháp tượng trưng được sử dụng để gửi gắm những thông điệp sâu sắc về cuộc sống, con người và xã hội. Ý nghĩa biểu tượng trong Trăng Non không chỉ dừng lại ở vẻ đẹp bên ngoài mà còn ẩn chứa những triết lý sâu sắc. "Nghệ thuật xây dựng hình tượng trẻ em theo thủ pháp tương phản" giúp làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của trẻ.

4.2. Ngôn Ngữ Giản Dị Giàu Hình Ảnh và Chất Trữ Tình

Ngôn ngữ thơ của Tagore giản dị, dễ hiểu nhưng vẫn giàu hình ảnh và mang đậm chất trữ tình. Ông đã sử dụng những từ ngữ quen thuộc, gần gũi với đời sống hàng ngày để miêu tả những cảm xúc, suy nghĩ và hành động của trẻ em. Chất trữ tình trong thơ Tagore giúp người đọc cảm nhận được vẻ đẹp của thế giới trẻ thơ và những giá trị nhân văn sâu sắc. "Vận dụng thủ pháp tượng trưng, so sánh, ẩn dụ trong việc xây dựng hình tượng trẻ em" làm cho hình ảnh thơ trở nên sống động và gợi cảm.

V. Ứng Dụng và Giá Trị Giáo Dục Từ Hình Tượng Trẻ Em

Hình tượng trẻ em trong Trăng Non mang đến những bài học quý giá về giáo dục trẻ em qua thơ Tagore. Tập thơ khuyến khích các bậc cha mẹ và thầy cô giáo tôn trọng cá tính, phát huy tiềm năng và tạo điều kiện cho trẻ em phát triển toàn diện. Trăng Non cũng giúp trẻ em hiểu hơn về bản thân, về thế giới xung quanh và về những giá trị đạo đức tốt đẹp. Tình yêu trẻ em của Tagore là nguồn cảm hứng cho những phương pháp giáo dục tiến bộ và nhân văn.

5.1. Giáo Dục Tình Yêu Thương và Lòng Vị Tha

Hình tượng trẻ em trong Trăng Non là tấm gương phản chiếu những phẩm chất tốt đẹp như tình yêu thương, lòng vị tha và sự đồng cảm. Tập thơ khuyến khích trẻ em học cách yêu thương bản thân, yêu thương gia đình, bạn bè và những người xung quanh. Giá trị nhân văn Trăng Non được thể hiện rõ nét qua những bài học về tình yêu thương và lòng vị tha. "Thơ Tagore viết cho thiếu nhi" không chỉ mang tính giải trí mà còn có giá trị giáo dục sâu sắc.

5.2. Khuyến Khích Sáng Tạo và Phát Huy Tiềm Năng

Tagore tin rằng mỗi đứa trẻ đều có những tiềm năng riêng cần được khám phá và phát huy. Trăng Non khuyến khích trẻ em sáng tạo, tư duy độc lập và dám ước mơ. Tập thơ cũng nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong việc tạo điều kiện cho trẻ em phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và tinh thần. "Ước mơ tuổi thơ trong Trăng Non" là nguồn động lực để trẻ em vươn lên và đạt được những thành công trong cuộc sống.

VI. Kết Luận Di Sản và Ý Nghĩa Vượt Thời Gian Của Trăng Non

Trăng Non Tagore là một di sản văn học quý giá, thể hiện tình yêu trẻ em của Tagore và những giá trị nhân văn sâu sắc. Tập thơ đã vượt qua những giới hạn về thời gian và không gian để đến với độc giả trên khắp thế giới. Ảnh hưởng của Trăng Non vẫn còn tiếp tục lan tỏa và truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ. Trăng Non không chỉ là một tập thơ dành cho trẻ em mà còn là một tác phẩm nghệ thuật dành cho tất cả mọi người.

6.1. Giá Trị Nghệ Thuật và Nhân Văn Vượt Thời Gian

Giá trị nhân văn Trăng Non thể hiện ở tình yêu thương, sự trân trọng và niềm tin vào trẻ em. Giá trị nghệ thuật của tập thơ thể hiện ở ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh và mang đậm chất trữ tình. Trăng Non đã trở thành một tác phẩm kinh điển của văn học thế giới, được dịch ra nhiều thứ tiếng và được yêu thích bởi độc giả ở mọi lứa tuổi.

6.2. Trăng Non Trong Bối Cảnh Văn Học Hiện Đại

Trăng Non vẫn giữ vững vị trí quan trọng trong bối cảnh văn học hiện đại. Tập thơ tiếp tục là nguồn cảm hứng cho các nhà văn, nhà giáo dục và những người yêu mến văn học. Trăng Non cũng góp phần quảng bá văn hóa Ấn Độ ra thế giới và khẳng định vị thế của Tagore là một nhà văn lớn của nhân loại. "Tâm hồn trẻ thơ trong thơ Tagore" vẫn là một đề tài hấp dẫn và được nhiều người quan tâm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu của tập Thơ Dâng, tập thơ mà ông muốn dâng cho đời, cho con người. Và cũng bởi yêu cuộc sống, nhà thơ Tagore yêu cả cái chết. Chết là một qui luật không ai tránh khỏi, cho nên không cần phải sợ sệt, lo lắng, hoảng hốt trước cái chết. Con người cần bình thản, ung dung bước vào cõi chết như đi trên chiếc cầu bắc qua sông, từ bờ này sang bờ khác.

Trước khi bước vào cõi chết, phải tự xem mình đã làm được gì cho cuộc đời và để lại cái gì mình đã có và làm ra: “Sẽ có một ngày ngày tử thần đến rõ cửa anh Anh sẽ có món chi làm tặng vật ? trước vị khách đến thăm, tôi sẽ đặt cái li rượu tràn đầy cuộc sống tôi dâng tôi đâu chịu để khách về với những tay không tôi sẽ đặt, cuộc đời tôi tất cả khi tử thần tới đây và rõ cửa”. (Bài thơ số 90- tập Thơ Dâng) Nếu không có trách nhiệm với cuộc đời thì cũng khó mà có một thái độ đúng đắn về lẽ sống, chết như vậy. Lòng ưu ái phụ nữ Người phụ nữ Ấn Độ cũng có những nỗi đau khổ giống như phụ nữ Việt Nam dưới chế độ phong kiến. Họ là loại người bị chà đạp nhân phẩm triền miên qua nhiều chế độ.

Tagore rất quan tâm đến số phận phụ nữ Ấn Độ và biểu lộ lòng ưu ái sâu sắc. Ông đã dành nhiều trang thơ ca ngợi họ. Trước hết Tagore tìm thấy ở phụ nữ Ấn một sắc đẹp tự nhiên, được đất trời tô thắm và được bàn tay con người tô vẽ thêm: “Không chỉ riêng thượng đế đã thêu dệt nên nàng mà cả loài người nữa Nhà thơ dùng sợi vàng dệt nên hình dáng nàng họa sĩ tô đường nét cho nàng đẹp vạn đời” (Người làm vườn, 1914) Phụ nữ chẳng những chỉ đẹp hình dáng bên ngoài mà còn đẹp cả trong tâm hồn nữa. Tagore thấy “lòng người phụ nữ là ngai vàng”[1;67] như trong truyện ngắn Minu mà ông tả.

Tagore thương xót những người phụ nữ đẹp cả sắc và tình nhưng không được hạnh phúc xứng đáng. Cuộc đời họ cũng giống như một cô gái mù: “Một buổi sáng trong vườn hoa có một cô gái mù đến tặng tôi một vòng hoa bọc kín trong lá sen. Tôi quàng vòng hoa vào cổ, nước mắt rưng rưng. Tôi hôn nàng và nói: Nàng mù đúng lúc những bông hoa nở, chính nàng cũng không rõ quà tặng của mình đẹp biết chừng nào” (Bài thơ số 58-tập Người làm vườn) Thơ Tagore giàu tính triết lý, “cô gái mù” cần được hiểu là những người phụ nữ vô tư không tự biết mình đã đem cho mọi người bao nhiêu vẻ đẹp và niềm hạnh phúc.

Cuộc đời người phụ nữ Ấn Độ bị kìm hãm bởi cái vòng xiềng đeo ở chân và chiếc khăn trùm mặt, bị ngăn cách giao tiếp với mọi người …Cuộc đời họ cần được giải phóng- đó là nguyện vọng, là tình cảm, là mối quan tâm hàng đầu của nhà nhân đạo chủ nghĩa Tagore Bài “Nữ quyền” viết năm 1928 có thể xem là “chiến lệnh”, là lời kêu gọi giục giã phụ nữ Ấn Độ xông ra chiến trường nhằm thẳng số mệnh, nhằm thẳng xiềng xích mà đập phá, giành lấy tự do nữ quyền: “Không đời nào ta lẩn trốn vào buồng đâu với đôi kiềng chân rụt rè kêu lẻng xẻng trong bóng tối âm u Không, ta hiên ngang xông pha vào chốn hiểm nghèo đầy tuyệt vọng của tình yêu trong bể cồn cuộn sóng; Nơi bão tố cuồn say giật ngay cái khăn trùm lên mặt ta là phận héo hon của đàn bà và giữa tiếng chim bể rùng rợn, nhức nhói giọng ta truyền chiến lệnh vang vang: anh là của riêng em.” Đó là “chiến lệnh”của hàng triệu phụ nữ Ấn Độ giành tự do cho tình yêu, hôn nhân, gia đình và tự do trong xã hội. Tagore không chỉ đấu tranh cho phụ nữ bằng thơ văn mà bằng cả hành động thiết thực của mình nữa. Khi Gandhi đề xướng cuộc vận động giải phóng phụ nữ và tầng lớp cùng đinh thì Tagore nhiệt tình ủng hộ ngay. Qua tập thơ ngắn Patataca, ông phê phán xã hội khắc nghiệt đối với phụ nữ nông thôn, đòi hủy bỏ tục tảo hôn, xóa bỏ chế độ phân biệt đẳng cấp, đòi tự do hôn nhân.

Bài thơ Raida người phu quét rát bẩn thể hiện chủ trương nam nữ tự do yêu đương và hôn nhân không kể đẳng cấp, giàu nghèo, sang hèn và lên án lễ giáo Bà la môn: Nàng công chúa yêu người phu quét rát bẩn. Thầy tu Bà la môn kết tội nàng vi phạm lễ giáo. Nàng kiên quyết bảo vệ tự do và công lí: “Thầy tu cứ kêu ngạo thắt dây nữa đi cho thỏa thích, thắt bao nhiêu nút nữa cũng vô ích. Thầy cứ việc chà xát trái tim khắc khổ của thầy nữa đi.

Còn tôi, người con gái hành khất, tôi vẫn sung sướng nhận của yêu, nhận quà dính bụi của chồng tôi là người phu quét rát”. Tagore tích cực đóng góp tiếng nói nghệ thuật vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng phụ nữ bằng trái tim, bằng lòng yêu thương thắm thiết của nhà thơ: “Hãy lấy tình thương và từ thiện bao la mà tẩy sạch bao hoen mờ trong lòng trái đất” 2. Thơ Tagore về tình yêu nam nữ Thơ tình yêu chiếm một vị trí quan trọng trong sáng tác của Tagore. Thơ tình Tagore thể hiện một quan niệm yêu đương đúng đắn và tiến bộ.

Nhà thơ cho rằng tình yêu là một nhân tính thiêng liêng. Con người, ai cũng phải yêu, vì đó là hạnh phúc, là nhu cầu của sự sống, cần thiết như ánh lửa và mặt trời vậy. Những kẻ nói không cần tình yêu là kẻ giả dối. Tình yêu đã từng lung lay biết bao trái tim kẻ theo chủ nghĩa khổ hạnh, từng thề thốt không bao giờ yêu và căm ghét tình yêu.

Nhà thơ cảm thấy thỏa mãn là suốt đời đã từng yêu và mong muốn cuối cùng là được nói lên điều đó trước khi bước vào cõi chết: Cõi đời ơi khi tôi đã chết rồi thì trong cõi vắng lặng của người chỉ một lời náy còn lại “tôi đã từng yêu” Tình yêu trong thơ Tagore không có cái dung tục tầm thường, không phải thứ tình yêu rầu rĩ, rên xiết, cũng không quá cao siêu, lí tưởng. Tagore tìm sự hòa hợp giữa hai tâm hồn và tự do trong tình yêu. “Trái tim anh là con chim quen sống cảnh hoang vu đã tìm được nơi mắt em khung trời của nó” Nhưng không dễ dàng tìm được tình yêu hòa hợp tâm hồn và sự tự do trong tình yêu “trái tim anh cũng ở gần em như chính đời anh vậy Nhưng chẳng bao giờ em biết chọn nó đâu!” Trong tình yêu nam nữ không hiểu nhau còn vì “những đòi hỏi và sự giàu sang của nó là trường cửu”. Nhà thơ cho rằng trong tình yêu sắc đẹp thể xác giống như bông hồng chóng tàn phai, chỉ có tâm hồn đẹp mới bền lâu “Tôi muốn nắm trong tay sắc đẹp của nàng Nhưng nó cứ thoát ra Và trong tay tôi chỉ còn thân thể Tôi đã mõi mệt quay về thất vọng Ôi thân thể làm sao chạm được đền bông hoa Tagore không giống các nhà thơ tình lãng mạn khác.

Tình yêu tuy đau khổ nhưng không chịu khóc than rên xiết hoặc hủy hoại thân mình mà vẫn giữ lấy niềm tin tưởng “Hãy tin tưởng ở tình yêu Dù nó có đem sầu muộn đến Đừng đóng kín tình anh” Và cũng vì: “Tôi biết rằng cuộc đời này Dù không chín rộ trong tình yêu Cũng không phải mất đi tất cả” 2. Tình yêu hòa bình và tinh thần chống chiến tranh Tagore đã chứng kiến hai cuộc chiến tranh thế giới. Đất nước Ấn Độ cũng là nạn nhân của hai cuộc chiến ấy. Thực dân vơ vét người và của cải Ấn Độ ném vào hai lò lửa ấy.

Nhân dân Ấn Độ chịu bao nhiêu thảm họa. Khát vọng hòa bình, nổi căm giận chiến tranh đế quốc của Tagore được phản ánh trong thơ một cách nồng nhiệt Năm 1939, sau khi bọn phát xít phát động cuộc chiến tranh thế giới lần hai, Tagore viết bài thơ “Luồng phá hoại mù quáng cuồng điên”. Bài thơ đó được xem như bản tuyên ngôn gửi các dân tộc nhỏ bé bị nô lệ, kêu gọi họ đoàn kết, đấu tranh ngăn chặn cuộc chiến tranh tàn bạo này Hãy đến đây các dân tộc trẻ trung Hãy tuyên bố đấu tranh giành tự do trở lại Hãy giương cao ngọn cờ của lòng tin không ai lay chuyển nổi Hãy lấy đời mình bắc những chiếc cầu tiếp nối Qua những vực hằn thù trong lòng đất thẳm sâu Và cùng nhau tiến tới Trong đoạn kết thúc bài thơ về hòa bình trong tập “Cánh thiên nga”(A flight of swans) Tagore tuyên bố: “Ta có thể biến đời ta cho lòng tin tưởng Hòa bình là có thực Lòng từ thiện là có thực Sự hòa hợp muôn đời là có thực” Đó là lý tưởng cao đẹp của nhà nhân đạo chủ nghĩa vĩ đại Tagore. Tình yêu thương trẻ em Hầu như nhà thơ lớn nào cũng vậy, đều dành cho trẻ em những bài thơ hay để ca ngợi và khuyên bảo các em, mong mỏi các em phát huy và giữ gìn bản chất ngây thơ tốt đẹp để phục vụ tổ quốc và xã hội.

Các nhà văn thế giới từ Gorki, Lỗ Tấn, Victor Hugo, Liev Tolstoi…đến Hồ Chí Minh đều có tác phẩm hay viết về trẻ em. Tagore viết thơ cho trẻ nhỏ xuất phát từ tình cảm chân thành của một người ông, người cha, người thầy. Tagore yêu mến và tin tưởng vào tương lai các em và nhắc nhở mọi người hãy giữ chân- thiện- mỹ trong trẻ nhỏ. Tagore làm thơ cho trẻ em trong một hoàn cảnh buồn đau khi hai con ông lần lượt chết.

Tập Sisu viết năm 1909, đến năm 1915 được dịch ra Anh văn là The crescent moon (Trăng lưỡi liềm, Trăng non hoặc Trẻ thơ). Tagore chú trọng ca ngợi tính hồn nhiên, trung thực và vô tư của thiếu nhi. Đứa trẻ nào cũng vậy, thích hòa mình với thiên nhiên, thích vui đùa cùng cái thế giới bao la ấy. “Bọn trẻ gặp nhau trên bến bờ những thế giới vô biên Giông tố gặp nhau trên bầu trời không một lối đi Thuyền bè đắm trên nước không dấu vết Cái chết ở ngoài kia, nhưng lũ trẻ vẫn đùa chơi Trên bến bờ những thế giới vô biên Là hội lớn của bầy con trẻ” (Trên bờ biển) Nói về tính chất thật thà trung thực của trẻ em, Tagore kể lại câu chuyện sau đây thật cảm động.

Một chú bé không cha đến xin học với đạo sĩ Bà la môn. Đạo sĩ hỏi em ở đẳng cấp nào, nếu thuộc dẳng cấp Bá la môn mới được ngồi học chung với trò cùng đẳng cấp đó.