Khai Thác Di Tích Chùa Keo Tại Thái Bình Để Phát Triển Du Lịch

Tài liệu nghiên cứu Khai thác di tích chùa keo ở thái bình phục vụ phát triển du lịch, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Trường học: Trường Đại Học Thái Bình
• Chuyên ngành: Du Lịch
• Đề tài: Khai Thác Di Tích Chùa Keo Tại Thái Bình Để Phát Triển Du Lịch
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Bình

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG
• 1.1. Khái niệm về di tích lịch sử văn hóa
• 1.2. Các loại di tích lịch sử văn hoá tiêu biểu
• 1.3. Quan hệ giữa du lịch với các di tích lịch sử văn hóa
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC DU LỊCH TẠI DI TÍCH CHÙA KEO – THÁI BÌNH
• 2.1. Giới thiệu khái quát về tỉnh Thái Bình
• 2.2. Di tích chùa Keo – Thái Bình
• 2.3. Giá trị của di tích Chùa Keo
• 2.4. Thực trạng khai thác du lịch hiện nay tại chùa Keo
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHAI THÁC DI TÍCH CHÙA KEO PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH TẠI THÁI BÌNH
• 3.1. Bảo tồn di tích thông qua hoạt động du lịch
• 3.2. Xây dựng hình ảnh điểm đến
• 3.3. Kết hợp với các loại hình du lịch khác
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Di Tích Chùa Keo Thái Bình Giá Trị Lịch Sử

Thái Bình, vùng đất giàu truyền thống lịch sử, là quê hương của nhiều danh nhân và di tích nổi tiếng. Trong số đó, Di tích Chùa Keo Thái Bình nổi bật như một viên ngọc quý, mang đậm giá trị văn hóa và lịch sử. Cùng với đền Trần và đền Đồng Bằng, Chùa Keo là một nguồn tài nguyên du lịch độc đáo, góp phần vào sự phát triển của ngành du lịch tỉnh nhà. Tuy nhiên, việc khai thác di tích này vẫn còn nhiều hạn chế, chưa phát huy hết tiềm năng vốn có. Hoạt động du lịch còn tự phát, thiếu quy hoạch đồng bộ và quản lý chặt chẽ, dẫn đến lãng phí tài nguyên và lợi ích kinh tế chưa tương xứng. Khóa luận này tập trung nghiên cứu và đề xuất các giải pháp để khai thác hiệu quả Di tích Chùa Keo phục vụ phát triển du lịch.

1.1. Vị Trí Địa Lý và Lịch Sử Hình Thành Chùa Keo

Chùa Keo, tọa lạc tại xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, là một trong những ngôi chùa cổ kính và lớn nhất Việt Nam. Lịch sử hình thành của chùa gắn liền với Thiền sư Không Lộ, một vị cao tăng có nhiều công lao với đất nước. Chùa Keo không chỉ là một công trình kiến trúc tôn giáo mà còn là một di sản văn hóa, lịch sử quan trọng, minh chứng cho sự phát triển của Phật giáo và văn hóa dân tộc. Việc tìm hiểu về vị trí địa lý và lịch sử hình thành giúp du khách hiểu sâu sắc hơn về giá trị của di tích.

1.2. Giá Trị Văn Hóa và Kiến Trúc Độc Đáo của Chùa Keo

Kiến trúc Chùa Keo là sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật kiến trúc truyền thống Việt Nam và phong cách Phật giáo. Chùa có quy mô lớn với nhiều công trình kiến trúc độc đáo như gác chuông, tam quan, điện Phật. Các công trình được chạm khắc tinh xảo, thể hiện tài năng và sự sáng tạo của các nghệ nhân xưa. Ngoài ra, Chùa Keo còn là nơi lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa, như tượng Phật, chuông đồng, bia đá. Những giá trị này góp phần làm nên sức hấp dẫn của chùa đối với du khách.

II. Thực Trạng Khai Thác Du Lịch Tại Di Tích Chùa Keo Hiện Nay

Hiện nay, Di tích Chùa Keo đã trở thành một điểm đến du lịch tâm linh quan trọng của tỉnh Thái Bình. Lượng du khách Chùa Keo đến tham quan và chiêm bái ngày càng tăng, đặc biệt là vào dịp lễ hội. Tuy nhiên, việc khai thác du lịch vẫn còn nhiều hạn chế. Cơ sở hạ tầng du lịch chưa phát triển đồng bộ, dịch vụ du lịch còn nghèo nàn, chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách. Công tác quảng bá, xúc tiến du lịch còn hạn chế, chưa thu hút được nhiều du khách trong và ngoài nước. Theo tài liệu gốc, hoạt động du lịch tại đây còn diễn ra tự phát, chưa có quy hoạch cụ thể, đồng bộ.

2.1. Điểm Mạnh và Điểm Yếu Trong Khai Thác Du Lịch Chùa Keo

Điểm mạnh của Du lịch Chùa Keo là có nguồn tài nguyên du lịch phong phú, độc đáo, mang đậm giá trị văn hóa, lịch sử. Chùa có vị trí địa lý thuận lợi, dễ dàng kết nối với các điểm du lịch khác trong tỉnh. Tuy nhiên, điểm yếu là cơ sở hạ tầng du lịch còn hạn chế, dịch vụ du lịch chưa đa dạng, công tác quảng bá, xúc tiến du lịch còn yếu. Cần có những giải pháp khắc phục để phát huy tối đa tiềm năng du lịch của chùa.

2.2. Tác Động Của Du Lịch Đến Bảo Tồn Di Tích Chùa Keo

Hoạt động du lịch có thể mang lại nguồn thu nhập để bảo tồn và phát huy giá trị của Di tích Chùa Keo. Tuy nhiên, nếu không được quản lý chặt chẽ, du lịch cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực đến di tích, như ô nhiễm môi trường, xuống cấp công trình kiến trúc, ảnh hưởng đến không gian linh thiêng của chùa. Cần có sự cân bằng giữa phát triển du lịch và bảo tồn di tích để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.3. Phân Tích SWOT về Hoạt Động Du Lịch tại Chùa Keo

Phân tích SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) giúp đánh giá toàn diện về hoạt động du lịch tại Chùa Keo. Điểm mạnh (Strengths) là giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc. Điểm yếu (Weaknesses) là cơ sở hạ tầng, dịch vụ du lịch. Cơ hội (Opportunities) là tiềm năng phát triển du lịch tâm linh, văn hóa. Thách thức (Threats) là tác động tiêu cực của du lịch đến di tích, cạnh tranh từ các điểm du lịch khác. Dựa trên phân tích này, có thể xây dựng chiến lược phát triển du lịch phù hợp.

III. Giải Pháp Khai Thác Di Tích Chùa Keo Phát Triển Du Lịch

Để khai thác hiệu quả Di tích Chùa Keo phục vụ phát triển du lịch, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Trong đó, bảo tồn di tích là yếu tố then chốt, đảm bảo giá trị văn hóa, lịch sử của chùa được giữ gìn và phát huy. Xây dựng hình ảnh điểm đến là yếu tố quan trọng để thu hút du khách. Kết hợp với các loại hình du lịch khác giúp đa dạng hóa sản phẩm du lịch và tăng sức hấp dẫn cho Du lịch tâm linh Thái Bình.

3.1. Bảo Tồn và Tôn Tạo Di Tích Chùa Keo Bền Vững

Bảo tồn di tích lịch sử là ưu tiên hàng đầu. Cần có kế hoạch bảo tồn chi tiết, khoa học, đảm bảo giữ gìn nguyên vẹn giá trị kiến trúc, văn hóa của chùa. Đồng thời, cần có sự đầu tư để tôn tạo các công trình bị xuống cấp, tạo không gian khang trang, sạch đẹp cho chùa. Việc bảo tồn cần có sự tham gia của cộng đồng địa phương để đảm bảo tính bền vững.

3.2. Xây Dựng Hình Ảnh Điểm Đến Du Lịch Chùa Keo Hấp Dẫn

Xây dựng hình ảnh điểm đến là yếu tố quan trọng để thu hút du khách. Cần có chiến lược marketing hiệu quả, quảng bá rộng rãi về Di tích Chùa Keo trên các phương tiện truyền thông. Tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. Nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch để tạo ấn tượng tốt đẹp cho du khách.

3.3. Liên Kết Chùa Keo Với Các Tuyến Du Lịch Thái Bình

Để tăng sức hấp dẫn cho Du lịch Chùa Keo, cần kết hợp với các loại hình du lịch khác như du lịch sinh thái, du lịch làng nghề, du lịch ẩm thực. Xây dựng các tour du lịch liên kết Chùa Keo với các điểm du lịch khác trong tỉnh, tạo ra một hành trình khám phá Thái Bình đa dạng và phong phú. Điều này giúp du khách có thêm nhiều trải nghiệm và kéo dài thời gian lưu trú.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Tại Chùa Keo

Phát triển du lịch cộng đồng là một hướng đi tiềm năng để khai thác Di tích Chùa Keo một cách bền vững. Du lịch cộng đồng giúp tạo ra thu nhập cho người dân địa phương, nâng cao nhận thức về bảo tồn di tích và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Đồng thời, du khách có cơ hội trải nghiệm cuộc sống địa phương, tìm hiểu về văn hóa và con người Thái Bình. Theo tài liệu, du lịch văn hóa là hình thức du lịch dựa vào bản sắc dân tộc với sự tham gia của cộng đồng.

4.1. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Du Lịch Cộng Đồng Chuyên Nghiệp

Để phát triển du lịch cộng đồng hiệu quả, cần có đội ngũ nhân lực du lịch chuyên nghiệp, am hiểu về văn hóa địa phương, có kỹ năng giao tiếp và phục vụ du khách. Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng cho người dân địa phương, giúp họ tham gia vào hoạt động du lịch một cách chủ động và hiệu quả.

4.2. Xây Dựng Sản Phẩm Du Lịch Cộng Đồng Độc Đáo Hấp Dẫn

Sản phẩm du lịch cộng đồng cần mang đậm bản sắc văn hóa địa phương, tạo ra những trải nghiệm độc đáo và hấp dẫn cho du khách. Có thể tổ chức các hoạt động như tham quan làng nghề truyền thống, trải nghiệm cuộc sống nông thôn, thưởng thức ẩm thực địa phương, tham gia các lễ hội truyền thống. Cần có sự sáng tạo để tạo ra những sản phẩm du lịch khác biệt và thu hút.

4.3. Hỗ Trợ Phát Triển Kinh Tế Du Lịch Cho Cộng Đồng Địa Phương

Phát triển du lịch cộng đồng cần gắn liền với việc hỗ trợ phát triển kinh tế cho người dân địa phương. Cần tạo điều kiện để người dân tham gia vào các hoạt động kinh doanh du lịch, như cung cấp dịch vụ lưu trú, ăn uống, vận chuyển, bán hàng lưu niệm. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ vốn, kỹ thuật để người dân phát triển kinh tế du lịch một cách bền vững.

V. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Du Lịch Chùa Keo Bền Vững

Di tích Chùa Keo là một tài sản vô giá của tỉnh Thái Bình, có tiềm năng lớn để phát triển du lịch. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, cần có sự quan tâm đầu tư của các cấp chính quyền, sự tham gia của cộng đồng địa phương và sự hợp tác của các doanh nghiệp du lịch. Với những giải pháp đồng bộ và toàn diện, Du lịch Chùa Keo sẽ phát triển bền vững, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thái Bình.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Du Lịch Chùa Keo

Để thúc đẩy phát triển du lịch tại Chùa Keo, cần có những chính sách hỗ trợ từ các cấp chính quyền. Các chính sách này có thể bao gồm hỗ trợ vốn đầu tư, miễn giảm thuế, hỗ trợ quảng bá, xúc tiến du lịch, đào tạo nguồn nhân lực du lịch. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ban, ngành để triển khai các chính sách một cách hiệu quả.

5.2. Nghiên Cứu Thêm Về Ảnh Hưởng Của Du Lịch Đến Chùa Keo

Cần có những nghiên cứu sâu hơn về tác động của du lịch đến Di tích Chùa Keo, cả về mặt kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp đưa ra những giải pháp quản lý du lịch phù hợp, đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch tại chùa. Nghiên cứu cần có sự tham gia của các nhà khoa học, các chuyên gia du lịch và cộng đồng địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1. Một số vấn đề lý luận chung. Thực trạng khai thác du lịch tại di tích chùa Keo - Thái Bình. Đề xuất một số giải pháp khai thác di tích chùa Keo phục vụ phát triển du lịch tại Thái Bình.

4 CHƢƠNG 1 : MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG. Khái niệm về di tích lịch sử văn hóa. Khái niệm di tích lịch sử văn hoá đƣợc bắt nguồn từ các khái niệm về di tích lịch sử và di tích văn hóa. Vậy có thể hiểu: Di tích lịch sử văn hoá là nơi ghi dấu sự kiện chính trị quan trọng, tiêu biểu có ý nghĩa quyết định chiều hƣớng phát triển của đất nƣớc, của địa phƣơng.

Đây là nơi ghi dấu những kỉ niệm, ghi dấu chiến công xâm lƣợc, ghi dấu tội ác của đế quốc và phong kiến. Di tích văn hóa là những đặc điểm ẩn dấu một bộ phận giá trị văn hóa trong lịch sử, là những di tích gắn với các công trình kiến trúc có giá trị. Những di tích này không chỉ chứa những giá trị kiến trúc mà còn chứa đựng cả những giá trị văn hóa xã hội, văn hóa tinh thần. Theo Luật di sản văn hóa thì: Di tích lịch sử văn hoá đƣợc hiểu là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình địa điểm đó có giá trị lịch sử, văn hóa khoa học.

Di tích lịch sử văn hoá là những không gian vật chất cụ thể khách quan trong đó chứa đựng các giá trị điển hình lịch sử do tập thể hoặc cá nhân con ngƣời sáng lập ra trong lịch sử để lại. Di tích lịch sử văn hoá là tài nguyên văn hóa quý báu của mỗi địa phƣơng, mỗi dân tộc, mỗi đất nƣớc và của cả nhân loại. Nó là bằng chứng trung thành, xác thực và cụ thể về đặc điểm văn hóa của mỗi nƣớc. Ở đó chứa đựng tất cả những gì thuộc về truyền thống tốt đẹp, những tinh hoa, trí tuệ, tài năng, giá trị văn hóa nghệ thuật của mỗi quốc gia.

Đó chính là bộ mặt quá khứ của mỗi dân tộc, mỗi đất nƣớc, là biểu tƣợng chói ngời trong kho tàng văn hóa dân tộc và nhân loại. Mỗi quốc gia đều có những quan niệm về di tích lịch sử văn hoá. Để các quan niệm đƣợc thống nhất với nhau thì cần có những quy định chung nhƣ sau: - Di tích lịch sử văn hoá là nơi ẩn dấu một bộ phận giá trị văn hóa khảo cổ. 5 - Những địa điểm khung cảnh ghi dấu về dân tộc.

- Những nơi diễn ra sự kiện chính trị quan trọng có ý nghĩa thúc đẩy lịch sử đất nƣớc, lịch sử địa phƣơng phát triển. - Những địa điểm ghi dấu chiến công xâm lƣợc, áp bức. - Những nơi ghi dấu giá trị lƣu niệm về nhân vật lịch sử, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa, nhà khoa học. - Những công trình kiến trúc nghệ thuật có giá trị toàn quốc hoặc khu vực.

- Những danh lam thắng cảnh do thiên nhiên bài trí sẵn và có bàn tay con ngƣời tạo dựng thêm vào đƣợc xếp là một loại trong các di tích lịch sử văn hoá. Các loại di tích lịch sử văn hoá tiêu biểu: 1. Đình làng Đình là yếu tố vật chất quan trọng nhất trong văn hóa làng. Ngôi đình là biểu tƣợng cho văn hóa làng Việt và khi nói đến văn hóa làng Việt là nói đến cây đa, giếng nƣớc, sân đình.

Đình làng ra đời vào khoảng thế kỉ XV, các ngôi đình cổ nhất còn lại hiện nay là: đình Thụy Phiêu (Ba Vì - Hà Nội - 1531), đình Lỗ Hạnh (Hiệp Hòa - Bắc Giang - 1576), đình La Phù (Thƣờng Tín - Hà Nội - 1579), đình Tây Đằng (Ba Vì - Hà Nội - 1583). Đến thế kỉ XVI đình phát triển nhiều và đến thế kỉ XVII là sự phát triển đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc đình. Đình không chỉ là biểu tƣợng cho làng xã Việt Nam mà còn là hình ảnh của con ngƣời Việt Nam, đặc biệt là trƣớc cách mạng tháng Tám không ở đâu có hệ thống đình phong phú nhƣ ở nông thôn miền Bắc nƣớc ta. Không biết tự bao giờ, đình làng đã trở thành một bộ phận trong đời sống của bà con nông dân, đây là nơi chứng kiến mọi sinh hoạt, lề thói, mọi thay đổi trong đời sống văn hóa - xã hội của làng quê Việt Nam.

Có thể nói đình là biểu tƣợng, là linh hồn của làng quê, đình là dấu ấn trong văn hóa truyền thống. 6 Đình có ba chức năng chính đó là: chức năng hành chính, chức năng văn hóa và chức năng tôn giáo.Trƣớc hết đình là nơi thờ Thành Hoàng làng - ngƣời có công với làng. Tín ngƣỡng Thành Hoàng làng có nguồn gốc từ Trung Quốc và du nhập vào nƣớc Việt Nam từ thời Bắc thuộc. Thành Hoàng có nhiều loại: đó có thể là nhân thần vật lịch sử (hay còn gọi là nhân thần) đã có công với đất nƣớc nhƣ: các tƣớng của Hai Bà Trƣng, Ngô Quyền, Trần Hƣng Đạo; có thể là các tăng ni cao đạo nhƣ: Không Lộ, Minh Không, Từ Đạo Hạnh; có thể là thiên thần nhƣ Thánh Tản Viên; có thể là những ngƣời có công lập làng (gọi là Tiền Thần), hay những ông tổ họ của làng, những ngƣời là tổ nghề (gọi là Tiền Sƣ).

Ngoài chức năng trên đình còn có chức năng hành chính. Đây là nơi thực hiện công việc của cả làng, cả xã. Việc xử, việc phạt, khao đều đƣợc tiến hành tại đình, phổ biến hƣơng ƣớc cũng đƣợc tiến hành tại đây. Đây là nơi chứng kiến những việc của làng xã, những thay đổi trong tổ chức hành chính của làng quê Việt Nam.

Chức năng văn hóa: Đình là nơi để biểu diễn kịch hay các hoạt động văn hóa nghệ thuật. Đặc biệt vào là vào dịp lễ hội, ngoài phần lễ nghi không thể thiếu phần hội với nhiều trò chơi dân gian nhƣ: múa hát, trọi trâu, trọi gà, đánh đu, bơi thuyền, hát xoan ghẹo. Ở lễ hội, một mặt ngƣời ta biểu dƣơng, giáo dục truyền thống tốt đẹp của quê hƣơng đất nƣớc, hƣớng con ngƣời ta đến cái “chân - thiện - mỹ ”, ở đây họ tìm thấy sự thoải mái và bình đẳng. Mỗi dịp lễ hội nhƣ là một lần hẹn, vào dịp này tại mỗi làng quê, những ngƣời lao động không phải lo nghĩ gì, họ thả hồn mình đi trảy hội, đây là dịp để nam nữ hẹn hò gặp mặt.

Đình cũng là nơi để phát hiện, nuôi dƣỡng những môn nghệ thuật độc đáo. Ngay kể cả vào dịp không có lễ hội, mỗi khi thoáng mát, đình cũng là nơi nghỉ ngơi, trò chuyện của ngƣời dân làng quê. Việc xây dựng đình có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống của dân làng. Ngƣời dân Việt Nam luôn dành những gì tốt đẹp nhất cho đình làng.

Đình đƣợc xây dựng do sự đóng góp tài sản và sức lực của mọi thành viên trong làng. Đình là nơi hội tụ những nét đẹp về mặt truyền thống, kiến trúc nghệ thuật và cả yếu tố phong thủy. Để xây dựng đình, ngƣời dân phải chọn một mảnh đất có phong thủy 7 đẹp, tức là địa điểm đó phải có sông, có cây, có hƣớng đất đẹp, là nơi cao ráo, có long mạch. Chính vì vậy nhiều đình để tạo thế đất ngƣời ta đào ao, hồ nƣớc trƣớc cửa đình.

Ngoài những giá trị văn hóa, xã hội mà đình để lại cho đến ngày nay, thì giá trị kiến trúc - nghệ thuật lại không thể bỏ qua và đặc biệt ở đây là nghệ thuật điêu khắc. Tại đây ghi lại sự phát triển vƣợt bậc của nghệ thuật điêu khắc, đặc biệt là hình tƣợng con rồng. Các nghệ nhân đã dùng đôi bàn tay khéo léo và tâm hồn của mình để khắc họa lên những suy nghĩ, tâm tƣ, tình cảm và nguyện vọng của ngƣời dân Việt Nam. Tạo cho đình một không gian thoáng mát, linh thiêng và hội tụ những giá trị nghệ thuật cao đẹp.

Đây không chỉ là những bằng chứng xác thực cho một thời kì, một nền văn hóa mà là một nguồn tài liệu về lịch sử - mỹ thuật Việt Nam để nghiên cứu đời sống hàng ngày cũng nhƣ tâm hồn của ngƣời dân Việt Nam. Về kiến trúc của đình thƣờng có một số kiểu kiến trúc phổ biến sau: Kết cấu chữ “Nhất” là kết cấu một tòa đình có 5 gian hoặc 7 gian và 2 dĩ. Kết cấu này thƣờng thấy ở các ngôi đình thời nhà Mạc, đến thế kỉ XVII ngƣời ta đƣa Thành Hoàng vào thờ ở đình, xuất hiện tục thờ thần, cấu trúc chữ “Nhất” của đình bị phá vỡ và phát triển thành kiểu kiến trúc nhƣ sau: Cấu trúc chữ “Nhị” gồm có phần đại đình và phần hậu cung. Cấu trúc chữ “Đinh” hay còn gọi hình “chuôi vồ”, bao gồm phần đại đình và phần hậu cung.

Cấu trúc chữ “Công” gồm phần đại đình, hậu cung và tòa ống muống nối giữa hai phần này. Giống nhƣ đền và chùa, là những nơi linh thiêng nhƣng lại là nơi có kiến trúc tôn giáo khác biệt. Tại đây ta có thể bắt gặp những hình ảnh sinh động gần gũi với cuộc sống đời thƣờng. Cảnh hội hè đình đám: uống rƣợu, bơi chải, chọi gà; cảnh lao động làm ăn: dựng đình, săn hƣơu; cảnh sinh hoạt ở làng: bế con, gánh con, cõng con đã biến những khúc gỗ vô tri vô giác thành những bức trạm 8 trổ mang tính nghệ thuật cao; cũng có khi là những hình ảnh thoáng đạt nhƣ hiện tƣợng đôi trai gái đùa ghẹo nhau hay đang tự tình; cũng có thể là hình tƣợng ngƣời phụ nự ngồi khỏa thân.

Qua sự biến đổi, phát triển của thời gian. Đến nay đã có nhiều ngôi đình trở thành kiệt tác nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc đặc sắc, độc đáo và trở thành những di tích lịch sử văn hoá quốc gia nhƣ: đình Tây Đằng (Hà Nội), Đình Bảng (Bắc Ninh), đình Phù Lãng (Vĩnh Phúc). Chùa Chùa là một loại di tích lịch sử, có kiến trúc nghệ thuật độc đáo, chiếm số lƣợng lớn, do vậy chùa có vị trí quan trọng trong di sản văn hóa nƣớc ta. Chùa có lịch sử ra đời và phát triển gắn liền với sự du nhập và phát triển của đạo phật ở nƣớc ta và lịch sử phát triển của đất nƣớc.

Chùa đƣợc phát triển theo thời gian và phân hóa theo không gian, làng nào cũng có chùa (đất vua chùa làng). Chùa Việt Nam chủ yếu là chùa làng và chùa nƣớc. Chùa làng thƣờng đƣợc xây dựng trong một không gian đẹp, yên tĩnh, trong lành tĩnh mịch, nơi hội tụ khí thiêng trời đất.