Sport Governance Books in the Sport Management Series Sport Governance Russell Hoye and Graham Cuskelly Sport and the Media Matthew Nicholson Sport Funding and Finance Bob Stewart Managing People in Sport Organizations Tracy Taylor, Alison J. Doherty and Peter McGraw Sport Governance Russell Hoye and Graham Cuskelly AMSTERDAM • BOSTON • HEIDELBERG • LONDON • NEW YORK • OXFORD PARIS • SAN DIEGO • SAN FRANCISCO • SINGAPORE • SYDNEY • TOKYO Elsevier Linacre House, Jordan Hill, Oxford OX2 8DP, UK 30 Corporate Drive, Suite 400, Burlington, MA 01803, USA Copyright © 2007 No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system or transmitted in any form or by any means electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise without the prior written permission of the publisher Permissions may be sought directly from Elsevier’s Science & Technology Rights Department in Oxford, UK: phone (44) (0) 1865 843830; fax (44) (0) 1865 853333; email: permissions@elsevier. Alternatively you can submit your request online by visiting the Elsevier web site at http://elsevier.com/locate/permissions, and selecting Obtaining permission to use Elsevier material Notice No responsibility is assumed by the publisher for any injury and/or damage to persons or property as a matter of products liability, negligence or otherwise, or from any use or operation of any methods, products, instructions or ideas contained in the material herein. Because of rapid advances in the medical sciences, in particular, independent verification of diagnoses and drug dosages should be made British Library Cataloguing in Publication Data A catalogue record for this book is available from the British Library Library of Congress Control Number: A catalogue record for this book is available from the Library of Congress ISBN-10: 0 7506 6999 3 ISBN-13: 978 0 7506 6999 3 For information on all publications visit our web site at http://books.com Trademarks/Registered Trademarks All brand names mentioned in this book are protected by their respective trademarks and are acknowledged Typeset by Charon Tec Ltd (A Macmillan Company), Chennai, India www.com Printed and bound in the Netherlands Contents List of Figures ix Series Editor xi Sport Management Series Preface xiii Preface xv Abbreviations xix Part One Sport Governance Concepts 1 The sport governance game 3 Introduction 3 Corporate and nonprofit governance 6 Defining sport governance 9 Governance theories 11 Conclusion 15 2 The playing field: influences on sport governance 16 The playing field 16 Government and nonprofit sector relationship 20 Regulatory environment 21 Government sport policy 23 Governance guidelines 25 Globalization 27 Stakeholder expectations 28 Conclusion 31 Part Two Sport Governance Fundamentals 3 Team structures: governance structures in sport 35 Governance structure elements 36 International cricket 37 Governance structure issues 43 Organizational theory 44 Governance models 47 Inter-organizational relationships 51 Conclusion 53 4 Team positions: governance roles and responsibilities 54 The role of nonprofit boards 55 Research on roles within nonprofit boards 57 Roles of nonprofit sport boards 61 Individual board member roles 69 v Conclusion 72 Contents 5 Team selection: board composition and recruitment issues 73 The right to govern 74 Board composition 75 Guidelines for voting systems and selection 77 Football Association 81 Canadian Olympic Committee 82 Football Federation Australia 85 Victorian golf challenges 86 Conclusion 87 6 Teamwork: board behaviour and culture 89 Teamwork guidelines 90 The board meeting 91 Board behaviour model 94 Board culture 96 Board member commitment 100 Conclusion 103 7 Offensive game plans: strategic governance 104 Strategic contribution of the board 104 Pressures for boards to engage with strategy 109 Guidelines for the board’s role in strategy development 110 How well do boards engage with strategy? 112 Enhancing the strategic contributions of sport boards 115 Conclusion 117 8 Defensive game plans: risks, compliance and conformance 118 Compliance and risk management roles of the board 119 Legal compliance and risk management standards 122 Guidelines for risk management 123 How well do nonprofit boards manage risks?
GIÁO TRÌNH QUẢN TRỊ THỂ THAO (SPORT GOVERNANCE)
Tổng quan về giáo trình
Giáo trình Sport Governance của hai tác giả Russell Hoye (Đại học La Trobe, Úc) và Graham Cuskelly là tài liệu học thuật chuyên ngành thuộc bộ sách Sport Management Series, do Nhà xuất bản Elsevier (Butterworth-Heinemann) phát hành (ISBN-10: 0 7506 6999 3; ISBN-13: 978 0 7506 6999 3). Trong chương trình đào tạo bậc đại học và sau đại học ngành Quản lý Thể thao (Sport Management), Quản trị Tổ chức Phi lợi nhuận và Chính sách Công, tài liệu này đảm nhận vị trí học phần cốt lõi hoặc chuyên đề nâng cao về cơ chế điều hành tổ chức.
Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung vào việc:
- Trang bị cho người học hệ thống khái niệm, nguyên tắc và chức năng của hoạt động quản trị (chỉ đạo, kiểm soát và điều tiết) trong bối cảnh các tổ chức thể thao phi lợi nhuận (nonprofit sport organizations - NSOs/NGBs).
- Phân tích các mô hình lý thuyết quản trị tổ chức và ứng dụng của chúng vào việc giải thích cấu trúc, hành vi và văn hóa của hội đồng quản trị (board of directors/volunteer board).
- Đánh giá mối quan hệ công tác giữa hội đồng quản trị tình nguyện và ban điều hành chuyên trách (CEO/paid staff).
- Xác định tác động từ môi trường bên ngoài như chính sách công, khung pháp lý, toàn cầu hóa và kỳ vọng của các bên liên quan đến hiệu suất hoạt động của tổ chức thể thao.
Cấu trúc giáo trình được xây dựng theo phép loại suy "đội thể thao" (sport team metaphor), chia thành ba phần chính gồm 13 chương: Phần 1 thiết lập các khái niệm và bối cảnh môi trường; Phần 2 phân tích các yếu tố vận hành nền tảng; Phần 3 giải quyết các vấn đề về quản lý sự thay đổi và định hướng tương lai. Cách tiếp cận của giáo trình dựa trên nền tảng hành vi tổ chức (organizational behaviour), tập trung vào các tổ chức thể thao phi lợi nhuận có thuê mướn nhân sự chuyên trách, từ các câu lạc bộ cộng đồng quy mô lớn đến các liên đoàn thể thao cấp bang, quốc gia và quốc tế.
Nội dung kiến thức cốt lõi
Các chương và chủ đề chính
Nội dung giáo trình gồm 13 chương được phân bổ theo tiến trình logic từ tổng quan lý thuyết đến thực hành quản trị:
- Chương 1 (The sport governance game): Xác định định nghĩa quản trị thể thao; phân biệt quản trị doanh nghiệp (corporate governance) hướng tới tối đa hóa giá trị cổ đông và quản trị phi lợi nhuận (nonprofit governance) hướng tới phục vụ cộng đồng và hội viên (Tricker, 1984; Drucker, 1990b); hệ thống hóa 8 lý thuyết nền tảng trong nghiên cứu quản trị (Figure 1.1).
- Chương 2 (The playing field: influences on sport governance): Phân tích 6 yếu tố môi trường bên ngoài tác động lên hội đồng quản trị (Figure 2.1), bao gồm quan hệ chính phủ - khu vực phi lợi nhuận, môi trường pháp lý, chính sách thể thao tinh hoa, các bộ nguyên tắc quản trị của nhà nước, quá trình toàn cầu hóa và áp lực từ các nhóm hữu quan (Figure 2.2).
- Chương 3 (Team structures: governance structures in sport): Khảo sát cấu trúc quản trị truyền thống dạng liên đoàn (federated models), các yếu tố cấu thành bộ máy điều hành và mối quan hệ liên tổ chức (inter-organizational relationships), với dẫn chứng từ Hội đồng Cricket Quốc tế (ICC) và Cricket Australia.
- Chương 4 (Team positions: governance roles and responsibilities): Phân loại 11 vai trò then chốt của hội đồng quản trị tổ chức thể thao phi lợi nhuận (Figure 4.1); đối chiếu vai trò của ủy ban điều hành thông qua nghiên cứu trường hợp tại Liên đoàn Bóng bầu dục Quốc tế (IRB) và Hiệp hội Đua xe đạp Canada (CCA).
- Chương 5 (Team selection: board composition and recruitment issues): Nghiên cứu cơ chế bầu cử, tiêu chuẩn kỹ năng và năng lực của thành viên hội đồng (Figure 5.1); phân tích sự chuyển dịch từ mô hình đại diện địa phương sang mô hình hội đồng độc lập dựa trên năng lực qua các ví dụ từ Hiệp hội Bóng đá Anh (FA), Ủy ban Olympic Canada (COC) và Liên đoàn Bóng đá Úc (FFA).
- Chương 6 (Teamwork: board behaviour and culture): Trình bày mô hình hành vi hội đồng quản trị (Figure 6.3), các yếu tố định hình văn hóa phòng họp (board culture) và mức độ cam kết của các thành viên.
- Chương 7 (Offensive game plans: strategic governance): Xem xét vai trò của hội đồng trong việc xây dựng, thực thi và giám sát chiến lược (Figure 7.1, 7.2, 7.3); phân tích nguyên nhân khiến các hội đồng thể thao hoạt động kém hiệu quả trong việc định hướng (Figure 7.4).
- Chương 8 (Defensive game plans: risks, compliance and conformance): Phân biệt giữa lập kế hoạch tuân thủ pháp lý và quản lý rủi ro (Figure 8.1); tích hợp Tiêu chuẩn Úc về chương trình tuân thủ (Figure 8.2) và quy trình quản lý rủi ro (Figure 8.3); nghiên cứu trường hợp Hiệp hội Bóng rổ Nam Úc (BASA) và các câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp Anh.
- Chương 9 (Team leadership: dual leadership challenges): Giải quyết vấn đề lãnh đạo song trùng giữa Chủ tịch hội đồng và Giám đốc điều hành (CEO) trong tiến trình chuyên nghiệp hóa; áp dụng lý thuyết trao đổi giữa lãnh đạo và thành viên (LMX theory - Figure 9.3) cùng các nguyên tắc quản trị của Ủy ban Thể thao Úc (ASC) và New Zealand (SPARC).
- Chương 10 (Team performance: board, board member and CEO performance): Đánh giá hiệu suất hội đồng dựa trên mô hình vốn trí tuệ (Figure 10.3); xây dựng quy trình và tiêu chí đánh giá hiệu suất của CEO (Figure 10.4) và từng thành viên hội đồng.
- Chương 11 (Team rules: ethics and principles of good governance): Khảo sát các quy định pháp lý, nguyên tắc đạo đức, phổ chế tài cưỡng chế (Figure 11.3) và các bộ quy tắc ứng xử thể thao.
- Chương 12 & 13 (Team changes & Future seasons): Phân tích các động lực thúc đẩy cải cách quản trị (Figure 12.1), phương thức quản lý sáp nhập tổ chức và các thách thức thế kỷ 21 về tính chính danh, bảo tồn giá trị tình nguyện và phát triển tri thức.
Kiến thức nền tảng được xây dựng
Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết quản trị tổ chức đa chiều (Figure 1.1) gồm:
- Agency theory (Lý thuyết đại diện): Tập trung vào cơ chế kiểm soát của hội đồng nhằm giảm thiểu rủi ro từ sự bất đồng lợi ích giữa người quản lý và chủ sở hữu.
- Stewardship theory (Lý thuyết quản sự): Coi nhà quản lý là những người có động lực phụng sự tổ chức, đặt trọng tâm vào việc hội đồng hỗ trợ nâng cao hiệu suất.
- Institutional theory (Lý thuyết thể chế): Giải thích sự tương đồng trong cấu trúc quản trị giữa các tổ chức thể thao (đồng hình thể chế - institutional isomorphism) do áp lực từ các cơ quan tài trợ nhà nước.
- Resource dependence theory (Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực): Định vị hội đồng như một cầu nối biên giới (boundary spanning role) giúp tổ chức tiếp cận các nguồn lực khan hiếm.
- Network theory (Lý thuyết mạng lưới): Khai thác các hợp đồng mang tính xã hội và mạng lưới quan hệ cá nhân của thành viên hội đồng để gia tăng nguồn lực.
- Stakeholder theory (Lý thuyết các bên liên quan): Yêu cầu cân bằng lợi ích giữa nhiều nhóm đối tượng (thành viên, chính phủ, nhà tài trợ, vận động viên).
- Democratic perspective (Quan điểm dân chủ): Duy trì cơ chế bầu cử đại diện mở và sự phân định quyền lực giữa cơ quan lập chính sách và cơ quan thực thi.
- Managerial hegemony theory (Lý thuyết quyền bá quản lý): Phản ánh thực trạng quyền lực điều hành bị chi phối bởi tầng lớp quản lý chuyên trách khi tổ chức được chuyên nghiệp hóa.
Đồng thời, giáo trình tích hợp mô hình 4 mối quan hệ giữa chính phủ và tổ chức phi lợi nhuận của Najam (2000): Hợp tác (cooperative), Bổ sung (complementary), Kết nạp (co-optive) và Đối đầu (confrontational); cùng khung nghĩa vụ pháp lý của giám đốc tổ chức thể thao (Diligence - Thận trọng, Loyalty - Trung thành, Obedience - Tuân thủ).
Kỹ năng phát triển
- Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thiết lập cấu trúc điều lệ, soạn thảo quy trình quản lý rủi ro theo tiêu chuẩn định chuẩn (Australian Standard), xây dựng bảng tự đánh giá hội đồng (BSAQ) và bản mô tả nhiệm vụ đánh giá hiệu suất CEO.
- Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích và nhận diện các xung đột quyền lực trong mô hình lãnh đạo song trùng (Board - CEO), phân định ranh giới giữa quản trị chiến lược (governance) và quản lý vận hành (operational management).
- Kỹ năng thực hành (Practical competencies): Vận hành cuộc họp hội đồng hiệu quả, xử lý các thách thức pháp lý và trách nhiệm cá nhân (statute, contract, tort, wrongful acts), tổ chức quy trình tuyển dụng và bổ nhiệm nhân sự hội đồng theo hướng chuyên môn hóa.
Phương pháp giảng dạy và học tập
Tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach)
Giáo trình áp dụng phương pháp tiếp cận đa mô hình (multi-paradigm approach), kết hợp giữa lý thuyết hành vi tổ chức và các nguyên lý quản trị thực chứng. Việc sử dụng phép loại suy "đội thể thao" xuyên suốt giúp sinh viên hình dung rõ nét vai trò của hội đồng quản trị như một tập thể cần tuân thủ các quy tắc tổ chức, phân công vị trí, triển khai chiến thuật và đánh giá hiệu suất sau từng chu kỳ hoạt động.
Bài tập và tình huống thực tế (Case studies)
Tài liệu sử dụng hệ thống dữ liệu thực tế từ các cơ quan thể thao quốc tế và quốc gia để làm bài tập thảo luận:
- Phân tích cấu trúc phân quyền của Hội đồng Cricket Quốc tế (ICC) và Cricket Australia (Chương 3).
- Đánh giá bảng phân định trách nhiệm của Liên đoàn Bóng bầu dục Quốc tế (IRB) và Hiệp hội Đua xe đạp Canada (CCA) (Chương 4).
- Nghiên cứu xung đột bầu cử và cơ cấu hội đồng tại Hiệp hội Bóng đá Anh (FA), Ủy ban Olympic Canada (COC), Liên đoàn Bóng đá Úc (FFA) và Hiệp hội Golf Victoria (Chương 5).
- Khảo sát sự cố quản lý tài chính và rủi ro tại Hiệp hội Bóng rổ Nam Úc (BASA) (Chương 8).
- Đánh giá chiến lược quan hệ 29 nhóm hữu quan của Liên đoàn Định hướng New Zealand (NZOF) (Chương 2).
Phương pháp kiểm tra đánh giá và tự học
- Đánh giá định kỳ: Thực hiện các bài tập phân tích báo cáo quản trị thực tế (governance reviews), thiết kế kế hoạch tuân thủ pháp lý hoặc xây dựng quy trình tái cấu trúc hội đồng.
- Tài nguyên tự học: Mỗi chương đều tích hợp danh mục câu hỏi ôn tập (study questions), danh sách tài liệu đọc thêm (further reading lists), danh bạ trang web chuyên ngành và hệ thống bài giảng điện tử (PowerPoint slides) cùng câu hỏi tình huống trực tuyến.
Điểm nổi bật và cập nhật thực tiễn
Tích hợp xu hướng quản trị hiện đại
Giáo trình ghi nhận sự chuyển dịch tất yếu trong quản trị thể thao phi lợi nhuận: từ mô hình hội đồng đại diện (representative/delegate model) sang mô hình hội đồng hỗn hợp hoặc độc lập dựa trên kỹ năng (skills-based independent board). Phân tích chỉ ra rằng cơ chế dân chủ truyền thống (mỗi hội viên một phiếu bầu) đôi khi gây cản trở cho việc tuyển chọn những cá nhân có chuyên môn cao về tài chính, luật và hoạch định chiến lược vào hội đồng quản trị.
Kết nối thực tiễn và chính sách công
Giáo trình đối chiếu trực tiếp các hướng dẫn quản trị do chính phủ các nước ban hành nhằm giám sát các khoản tài trợ công:
- Chương trình Cải tiến Quản lý và Quản trị (GMIP) và tài liệu hướng dẫn Governing Sport: The role of the board (2005) của Ủy ban Thể thao Úc (ASC).
- Hướng dẫn Nine Steps to Effective Governance (2004) của Cơ quan Thể thao và Giải trí New Zealand (SPARC).
- Bộ tài liệu Good Governance Guide for National Governing Bodies (2004) của UK Sport.
========================================================================================
KHUNG QUAN TRỊ CO QUAN BAN HANH TRONG TAM HUONG DAN
========================================================================================
Governing Sport (2005) ASC (Uc) Cau truc hoi dong, giam sat
hieu suat, bao hiem trach nhiem
----------------------------------------------------------------------------------------
Nine Steps to Effective SPARC (New Zealand) Lap ke hoach, quy trinh hop,
Governance (2004) quan he Board - CEO, quy hoach ke thua
----------------------------------------------------------------------------------------
Good Governance Guide (2004) UK Sport (Vuong quoc Trach nhiem phap ly, dao duc,
Anh) dieu le, quan ly rui ro
========================================================================================
Tác động của thương mại hóa và toàn cầu hóa
Giáo trình phân tích tác động sâu rộng của các sự kiện thương mại hóa thể thao, điển hình là việc tái cơ cấu giải đấu UEFA Champions League vào năm 1992. Nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Quản trị Bóng đá (FGRC, 2004) được trích dẫn để minh họa sự hình thành của hiện tượng "giải đấu trong giải đấu", làm gia tăng khoảng cách kinh tế giữa các câu lạc bộ hàng đầu và phần còn lại, từ đó đặt ra thách thức quản trị trung lập cho các liên đoàn thể thao.
Đối tượng sử dụng giáo trình
- Sinh viên đại học chuyên ngành: Sinh viên năm 3, năm 4 thuộc các ngành Quản lý Thể thao (Sport Management), Kinh doanh Thể thao, Quản trị Phi lợi nhuận và Quản lý Công.
- Học viên sau đại học: Học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh tiến sĩ thực hiện các đề tài nghiên cứu liên quan đến cấu trúc tổ chức thể thao, quản trị liên đoàn hoặc hành vi hội đồng quản trị.
- Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần cơ sở như Nhập môn Quản lý Thể thao (Introduction to Sport Management), Nguyên lý Quản trị (Principles of Management), Hành vi Tổ chức (Organizational Behaviour) hoặc Luật Thể thao đại cương.
- Giảng viên và nhà nghiên cứu: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức, tham khảo khung lý thuyết (Figure 1.1) và thiết kế bài tập tình huống thực tế cho các khóa đào tạo cán bộ quản lý thể thao.
- Cán bộ quản lý thực tế: Thành viên hội đồng quản trị, Chủ tịch, Tổng thư ký, CEO tại các liên đoàn thể thao quốc gia (NSOs), hiệp hội thể thao cấp tỉnh/bang, câu lạc bộ thể thao chuyên nghiệp và bán chuyên nghiệp.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào nhất?
Giáo trình phù hợp nhất với sinh viên chuyên ngành Quản lý Thể thao từ năm thứ ba trở lên, học viên cao học, các nhà nghiên cứu chính sách thể thao và các nhà quản trị đang trực tiếp tham gia điều hành tại các tổ chức thể thao phi lợi nhuận.
2. Cần trang bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận tài liệu?
Người học cần nắm vững kiến thức cơ bản về lý thuyết tổ chức, nguyên lý quản trị kinh doanh, các khái niệm cơ bản về luật hợp đồng và cơ cấu vận hành của hệ thống thể thao quốc gia/quốc tế.
3. Điểm khác biệt cơ bản giữa giáo trình này và các sách về quản trị doanh nghiệp là gì?
Sách quản trị doanh nghiệp tập trung vào mục tiêu lợi nhuận, bảo vệ quyền lợi cổ đông và kiểm soát của ban điều hành. Ngược lại, giáo trình này đi sâu vào các đặc thù của tổ chức thể thao phi lợi nhuận: sự lãnh đạo của hội đồng quản trị tình nguyện, trách nhiệm giải trình đa bên (thành viên, chính phủ, nhà tài trợ), mâu thuẫn giữa phát triển thể thao phong trào và thành tích cao, cùng cơ chế ra quyết định dân chủ.
4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả cao?
Người học nên tiếp cận theo 3 bước:
- Bước 1: Đọc phần tóm tắt lý thuyết đầu chương để nắm vững các mô hình (Figures).
- Bước 2: Nghiên cứu các trường hợp thực tế (ICC, FA, BASA, CCA) được trình bày trong chương.
- Bước 3: Trả lời hệ thống câu hỏi nghiên cứu (study questions) và liên hệ so sánh với cơ chế quản trị của các tổ chức thể thao tại địa phương.
5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ nào đi kèm?
Bộ sách Sport Management Series cung cấp hệ thống câu hỏi tình huống bổ trợ, danh mục tài liệu tham khảo mở rộng, danh bạ website ngành và bài giảng trình chiếu PowerPoint đi kèm cho từng chương. Ngoài ra, người học có thể tham khảo chéo các giáo trình cùng bộ như Sport Funding and Finance hay Managing People in Sport Organizations.
Kết luận
Giáo trình Sport Governance của Russell Hoye và Graham Cuskelly là tài liệu học thuật hoàn chỉnh, hệ thống hóa toàn diện các nguyên lý chỉ đạo, kiểm soát và điều tiết trong các tổ chức thể thao phi lợi nhuận. Giáo trình giải quyết rõ nét ranh giới giữa quản trị chiến lược và điều hành tác nghiệp, làm rõ những áp lực thể chế mà các tổ chức thể thao phải đối mặt trong thế kỷ 21.
Lộ trình học tập đề xuất:
- Bắt đầu từ việc làm chủ 8 khung lý thuyết nền tảng và nhận diện các yếu tố môi trường (Phần 1: Chương 1-2).
- Đi sâu vào phân tích 9 thành tố vận hành cốt lõi của hội đồng quản trị từ cấu trúc, nhân sự, chiến lược, rủi ro đến đánh giá hiệu suất (Phần 2: Chương 3-11).
- Kết thúc bằng việc nghiên cứu chiến lược quản lý sự thay đổi và định hướng phát triển bền vững cho tổ chức (Phần 3: Chương 12-13).
Tài nguyên tham khảo bổ sung bao gồm các ấn phẩm trong cùng bộ Sport Management Series của Elsevier và các hướng dẫn quản trị thực hành từ Ủy ban Thể thao Úc (ASC), UK Sport và SPARC New Zealand.