0680 nghiên cứu về khả năng tiếp cận vốn vay nh của các dn phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam luận văn thạc sĩ kinh tế lê thị thúy

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu 0680 nghiên cứu về khả năng tiếp cận vốn vay nh của các dn phi tài chính niêm yết trên thị trường, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thị Thúy An
• Người hướng dẫn: TS. Lê Hồ An Châu
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Khả Năng Tiếp Cận Vốn Vay Ngân Hàng Của Doanh Nghiệp Phi Tài Chính Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN VỐN VAY NGÂN HÀNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
• 2.1. Định nghĩa về doanh nghiệp phi tài chính
• 2.2. Định nghĩa về vốn
• 2.3. Cơ cấu vốn của doanh nghiệp
• 2.4. Vai trò của vốn vay Ngân hàng đối với doanh nghiệp
• 2.5. Bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn
• 2.5.1. Các nhân tố về phía Ngân hàng
• 2.5.2. Các nhân tố từ phía doanh nghiệp
• 2.5.3. Các nhân tố từ phía nền kinh tế vĩ mô
• 2.6. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mô hình và phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả hồi quy và phân tích biến phụ thuộc DSA và DA theo mô hình FEM/REM
• 4.2.1. Kiểm định Hausman để lựa chọn FEM và REM đối với biến phụ thuộc DSA
• 4.2.2. Kiểm định Hausman để lựa chọn FEM và REM đối với biến phụ thuộc DA
• 4.3. Kiểm định các khuyết tật của mô hình
• 4.3.1. Hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.3.2. Hiện tượng phương sai thay đổi
• 4.3.3. Hiện tượng tự tương quan
• 4.4. Kiểm định GMM đối với biến phụ thuộc là DSA
• 4.4.1. Nhận định các biến nội sinh trong mô hình
• 4.4.2. Kết quả của mô hình
• 4.5. Kiểm định GMM đối với biến phụ thuộc là DA
• 4.5.1. Nhận định các biến nội sinh trong mô hình
• 4.5.2. Kết quả của mô hình
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.2. Hạn chế đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khả Năng Tiếp Cận Vốn Vay Ngân Hàng Tại Việt Nam

Khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ. Nguồn vốn vay ngân hàng không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng dễ dàng tiếp cận được nguồn vốn này. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, chỉ số tiếp cận tín dụng của Việt Nam vẫn còn thấp so với nhiều nước trong khu vực.

1.1. Định Nghĩa Doanh Nghiệp Phi Tài Chính Niêm Yết

Doanh nghiệp phi tài chính niêm yết là những tổ chức hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ, không bao gồm các tổ chức tài chính. Theo luật doanh nghiệp, đây là những đơn vị có tên riêng, tài sản và trụ sở giao dịch được đăng ký hợp pháp.

1.2. Vai Trò Của Vốn Vay Ngân Hàng Đối Với Doanh Nghiệp

Vốn vay ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nó giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động liên tục, cải tiến công nghệ và mở rộng quy mô sản xuất, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

II. Những Thách Thức Trong Khả Năng Tiếp Cận Vốn Vay Ngân Hàng

Mặc dù vốn vay ngân hàng là nguồn tài chính quan trọng, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận. Các thách thức này bao gồm yêu cầu tài sản thế chấp, lãi suất cao và quy trình vay vốn phức tạp. Theo nghiên cứu, 58% doanh nghiệp đã từng bị từ chối vay vốn do không đủ điều kiện tài sản thế chấp.

2.1. Rủi Ro Tín Dụng Và Tác Động Đến Khả Năng Vay

Rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay. Ngân hàng thường yêu cầu doanh nghiệp chứng minh khả năng trả nợ, điều này có thể gây khó khăn cho những doanh nghiệp mới hoặc có tài sản thế chấp không đủ.

2.2. Chính Sách Tín Dụng Của Ngân Hàng

Chính sách tín dụng của ngân hàng có thể tạo ra rào cản cho doanh nghiệp. Nếu ngân hàng áp dụng các quy định nghiêm ngặt về lãi suất và thủ tục vay, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn.

III. Phương Pháp Nâng Cao Khả Năng Tiếp Cận Vốn Vay Ngân Hàng

Để cải thiện khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng, doanh nghiệp cần áp dụng một số phương pháp như cải thiện hồ sơ tài chính, tăng cường quản trị doanh nghiệp và xây dựng mối quan hệ tốt với ngân hàng. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc vay vốn mà còn nâng cao uy tín trên thị trường.

3.1. Cải Thiện Hồ Sơ Tài Chính

Doanh nghiệp cần duy trì hồ sơ tài chính minh bạch và chính xác. Việc này giúp ngân hàng dễ dàng đánh giá khả năng trả nợ và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

3.2. Tăng Cường Quản Trị Doanh Nghiệp

Quản trị doanh nghiệp hiệu quả sẽ giúp tối ưu hóa hoạt động sản xuất và tài chính. Doanh nghiệp cần có kế hoạch kinh doanh rõ ràng và khả thi để thuyết phục ngân hàng về tính khả thi của dự án.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Về Khả Năng Tiếp Cận Vốn

Nghiên cứu cho thấy rằng tuổi đời doanh nghiệp và tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản có mối quan hệ tích cực với khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc cải thiện các chỉ số này để nâng cao khả năng vay vốn.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tuổi Đời Doanh Nghiệp

Tuổi đời doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến khả năng tiếp cận vốn. Doanh nghiệp lâu năm thường có uy tín hơn và dễ dàng hơn trong việc thuyết phục ngân hàng.

4.2. Tác Động Của Tỷ Suất Sinh Lợi

Tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA) cũng là yếu tố quan trọng. Doanh nghiệp có ROA cao thường được ngân hàng đánh giá cao hơn và dễ dàng tiếp cận vốn hơn.

V. Kết Luận Và Hướng Đi Tương Lai Về Khả Năng Tiếp Cận Vốn

Khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, với những giải pháp hợp lý và sự hỗ trợ từ ngân hàng, doanh nghiệp có thể cải thiện khả năng tiếp cận vốn. Tương lai, cần có chính sách hỗ trợ từ chính phủ để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận vốn vay ngân hàng, bao gồm việc giảm lãi suất và đơn giản hóa thủ tục vay vốn.

5.2. Tương Lai Của Doanh Nghiệp Phi Tài Chính

Doanh nghiệp phi tài chính cần chủ động hơn trong việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam, số lượng doanh nghiệp tăng nhanh, đạt 561.064 doanh nghiệp tính đến cuối năm 2017 theo Tổng cục Thống kê. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn vay ngân hàng vẫn là rào cản lớn đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán. Báo cáo của Trường Đại học Kinh tế quốc dân năm 2017 cho thấy 58% doanh nghiệp từng nộp đơn vay vốn ngân hàng nhưng gặp khó khăn do tài sản thế chấp không đủ điều kiện. Mặc dù chỉ số tiếp cận tín dụng của Việt Nam đạt 75/100 điểm, xếp thứ 29/190 quốc gia theo Ngân hàng Thế giới năm 2018, vẫn còn khoảng cách lớn so với các nước trong khu vực.

Luận văn tập trung nghiên cứu khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của 200 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2013-2017. Mục tiêu chính là phân tích các yếu tố nội tại doanh nghiệp và các yếu tố vĩ mô kinh tế ảnh hưởng đến mức độ tiếp cận vốn vay ngân hàng, từ đó đề xuất giải pháp giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao hiệu quả tài chính và tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế tài chính liên quan đến khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của doanh nghiệp, bao gồm:

• Lý thuyết cấu trúc vốn: Phân tích cơ cấu vốn tối ưu giữa vốn chủ sở hữu và vốn vay, nhấn mạnh vai trò của vốn vay ngân hàng trong việc tối ưu hóa chi phí vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
• Lý thuyết tín dụng và rủi ro tín dụng: Giải thích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng, bao gồm tài sản thế chấp, uy tín doanh nghiệp, và các yếu tố vĩ mô như lạm phát, tăng trưởng GDP.
• Mô hình tác động cố định (FEM) và tác động ngẫu nhiên (REM): Sử dụng để phân tích dữ liệu bảng nhằm kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ vay vốn ngân hàng.
• Phương pháp hồi quy GMM (General Method of Moments): Áp dụng để khắc phục các khuyết tật trong mô hình FEM/REM như nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi.

Các khái niệm chính bao gồm: tuổi đời doanh nghiệp (AGE), tốc độ tăng trưởng doanh thu (SALE), tốc độ tăng trưởng tài sản cố định (FIX), tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA), quy mô doanh nghiệp (LARGE), tỷ lệ sở hữu vốn nhà nước (GOV), cùng các chỉ số vĩ mô như tốc độ tăng trưởng GDP (GDP), tỷ lệ lạm phát (INFL), và tỷ lệ vốn hóa thị trường trên GDP (MCGDP).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng thu thập từ 200 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2013-2017, tổng cộng khoảng 1.000 quan sát. Dữ liệu tài chính được lấy từ báo cáo tài chính có kiểm toán, số liệu vĩ mô lấy từ Tổng cục Thống kê và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Hồi quy FEM và REM để kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nợ vay ngân hàng ngắn hạn (DSA) và tổng nợ vay ngân hàng (DA).
• Kiểm định Hausman để lựa chọn mô hình phù hợp giữa FEM và REM.
• Kiểm định đa cộng tuyến, phương sai thay đổi và tự tương quan để đánh giá tính hợp lệ của mô hình.
• Áp dụng hồi quy GMM nhằm khắc phục các vấn đề nội sinh và các khuyết tật trong mô hình FEM/REM, đảm bảo kết quả ước lượng chính xác và tin cậy hơn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của tuổi đời doanh nghiệp và ROA đến khả năng vay vốn ngắn hạn: Kết quả hồi quy GMM cho thấy tuổi đời doanh nghiệp (AGE) và tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA) có ảnh hưởng cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến tỷ lệ vay vốn ngân hàng ngắn hạn (DSA) với mức ý nghĩa lần lượt 1% và 10%. Doanh nghiệp thành lập lâu năm và có hiệu quả kinh doanh cao dễ dàng tiếp cận vốn vay ngắn hạn hơn.

2. Tốc độ tăng trưởng tài sản cố định ảnh hưởng đến tổng tỷ lệ vay vốn ngân hàng: Tỷ lệ vay vốn ngân hàng tổng thể (DA) phụ thuộc chủ yếu vào tốc độ tăng trưởng tài sản cố định (FIX) với mức ý nghĩa 1%. Doanh nghiệp đầu tư mạnh vào tài sản cố định có khả năng vay vốn dài hạn cao hơn do tài sản cố định thường được dùng làm tài sản thế chấp.

3. Các yếu tố khác không có tác động đáng kể: Quy mô doanh nghiệp (LARGE), tốc độ tăng trưởng doanh thu (SALE), tỷ lệ sở hữu vốn nhà nước (GOV) và các chỉ số vĩ mô như GDP, lạm phát (INFL), tỷ lệ vốn hóa thị trường trên GDP (MCGDP) không có ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy.

4. Mô hình GMM khắc phục các khuyết tật mô hình FEM/REM: Kiểm định đa cộng tuyến, phương sai thay đổi và tự tương quan cho thấy mô hình FEM/REM tồn tại các vấn đề, trong khi mô hình GMM đã xử lý hiệu quả các vấn đề này, nâng cao độ tin cậy của kết quả.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của tuổi đời doanh nghiệp và hiệu quả kinh doanh trong việc nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng. Doanh nghiệp lâu năm có uy tín và kinh nghiệm quản lý tốt hơn, giảm rủi ro cho ngân hàng khi cho vay. ROA cao phản ánh hiệu quả sử dụng vốn, giúp doanh nghiệp có khả năng trả nợ tốt hơn.

Tốc độ tăng trưởng tài sản cố định là chỉ báo quan trọng cho thấy doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư dài hạn và tài sản thế chấp đủ mạnh, từ đó tăng khả năng vay vốn dài hạn. Việc các yếu tố vĩ mô không ảnh hưởng đáng kể có thể do tính đặc thù của doanh nghiệp niêm yết và chính sách tín dụng ngân hàng không phản ứng nhanh với biến động kinh tế vĩ mô trong giai đoạn nghiên cứu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân phối tỷ lệ vay vốn theo tuổi đời doanh nghiệp và ROA, cũng như bảng so sánh kết quả hồi quy FEM, REM và GMM để minh họa sự khác biệt và ưu việt của phương pháp GMM.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tài sản thế chấp cho doanh nghiệp mới thành lập: Doanh nghiệp mới cần bổ sung tài sản thế chấp có giá trị và tính thanh khoản cao để giảm rủi ro cho ngân hàng, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay ngắn hạn. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp và bộ phận tài chính.

2. Nâng cao hiệu quả kinh doanh để cải thiện ROA: Doanh nghiệp cần tập trung vào quản trị tài chính, tối ưu hóa chi phí và tăng doanh thu nhằm nâng cao tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản, qua đó tăng khả năng vay vốn ngân hàng. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban quản lý và bộ phận kinh doanh.

3. Đầu tư vào tài sản cố định để tăng khả năng vay dài hạn: Doanh nghiệp nên sử dụng nguồn vốn tự có và các nguồn vốn khác để đầu tư tài sản cố định, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vay vốn dài hạn từ ngân hàng. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo và phòng kế hoạch đầu tư.

4. Xây dựng phương án kinh doanh rõ ràng, minh bạch: Doanh nghiệp cần chuẩn bị kế hoạch sản xuất kinh doanh chi tiết, có tính khả thi cao và báo cáo tài chính minh bạch để tạo niềm tin với ngân hàng trong quá trình thẩm định hồ sơ vay vốn. Thời gian thực hiện: 6 tháng - 1 năm; Chủ thể: Bộ phận kế hoạch và kiểm toán nội bộ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối ưu hóa nguồn vốn.

2. Ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng: Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tín dụng, đánh giá rủi ro và thiết kế sản phẩm vay phù hợp với đặc điểm doanh nghiệp niêm yết.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu kinh tế lượng, mô hình hồi quy dữ liệu bảng và phân tích tác động các yếu tố nội tại và vĩ mô đến khả năng vay vốn.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách phát triển doanh nghiệp và thị trường vốn, thúc đẩy cải thiện môi trường tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp trong nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tuổi đời doanh nghiệp lại ảnh hưởng đến khả năng vay vốn ngân hàng?
   Tuổi đời doanh nghiệp phản ánh kinh nghiệm quản lý và uy tín trên thị trường. Doanh nghiệp lâu năm có lịch sử hoạt động ổn định, giảm rủi ro cho ngân hàng khi cho vay, từ đó dễ dàng tiếp cận vốn hơn.

2. ROA có vai trò như thế nào trong việc tiếp cận vốn vay?
   ROA thể hiện hiệu quả sử dụng tài sản của doanh nghiệp. ROA cao cho thấy doanh nghiệp có khả năng sinh lời tốt, đảm bảo khả năng trả nợ, giúp ngân hàng tin tưởng và dễ dàng cấp vốn vay.

3. Tại sao các yếu tố vĩ mô như GDP và lạm phát không ảnh hưởng đến khả năng vay vốn?
   Trong giai đoạn nghiên cứu, các yếu tố vĩ mô có biến động không lớn hoặc ngân hàng áp dụng chính sách tín dụng ổn định, nên chưa tác động rõ rệt đến quyết định cho vay của ngân hàng đối với doanh nghiệp niêm yết.

4. Phương pháp GMM có ưu điểm gì so với FEM và REM?
   GMM khắc phục được các vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi tồn tại trong FEM/REM, giúp ước lượng các hệ số hồi quy chính xác và tin cậy hơn trong dữ liệu bảng có nhiều quan sát và ít thời gian.

5. Doanh nghiệp mới thành lập nên làm gì để tăng khả năng tiếp cận vốn vay?
   Doanh nghiệp mới cần tăng cường tài sản thế chấp, nâng cao hiệu quả kinh doanh, xây dựng phương án kinh doanh rõ ràng và minh bạch báo cáo tài chính để tạo niềm tin với ngân hàng, giảm rủi ro tín dụng.

Kết luận

• Khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng ngắn hạn của doanh nghiệp phụ thuộc tích cực vào tuổi đời và tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA).
• Khả năng tiếp cận tổng vốn vay ngân hàng (bao gồm nợ ngắn hạn và dài hạn) chủ yếu dựa vào tốc độ tăng trưởng tài sản cố định của doanh nghiệp.
• Các yếu tố vĩ mô như tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát và tỷ lệ vốn hóa thị trường không có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vay vốn của doanh nghiệp niêm yết trong giai đoạn 2013-2017.
• Phương pháp hồi quy GMM được áp dụng hiệu quả để khắc phục các khuyết tật trong mô hình FEM/REM, nâng cao độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.
• Các doanh nghiệp cần tập trung vào nâng cao hiệu quả kinh doanh, tăng cường tài sản thế chấp và đầu tư tài sản cố định để cải thiện khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng.

Các doanh nghiệp và ngân hàng nên áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả tiếp cận vốn vay, đồng thời các nhà nghiên cứu có thể mở rộng nghiên cứu với các yếu tố vĩ mô và chính sách tín dụng ngân hàng đa dạng hơn trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề vay vốn thì điều các Ngân hàng luôn quan tâm đầu tiên là tài sản bảo đảm cho khoản vay. Lúc này doanh nghiệp chƣa tạo đƣợc uy tín trong quan hệ tín dụng với Ngân hàng nên tài sản bảo đảm của doanh nghiệp sẽ tạo ra niềm tin, làm giảm rủi ro cho các Ngân hàng trong việc cấp tín dụng. Các công ty càng có nhiều tài sản bảo đảm (có tính thanh khoản cao) thì sẽ dễ dàng tiếp cận với vốn vay ngân hàng. Tài sản bảo đảm là một trong những nguồn trả nợ để ngân hàng giảm tổn thất khi doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Ngân hàng, thể hiện thiện chí hợp tác cũng nhƣ tâm huyết của do anh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh cũng nhƣ tinh thần đồng hành cùng ngân hàng trong việc huy động mọi nguồn tiền để trả nợ.

Duarte (2011) chỉ ra rằng tài sản thế chấp ảnh hƣởng đến các chính sách ƣu đãi đối với bên vay, mối quan hệ giữa bên vay và bên cho vay trong việc đánh giá khoản vay. Cụ thể, nếu ngƣời vay có uy tín thƣờng sử dụng tài sản thế chấp có tính thanh khoản cao nhƣ một dấu hiện thể hiện sự tin cậy và độ rủi ro thấp. Bebzuck (2003) chỉ ra rằng tài sản thế chấp có thể hoạt động nhƣ tín hiệu và truyền tải thông tin về chất lƣợng dự án của công ty. Booth và Chua (1995) đã nghiên cứu một mẫu 1.347 khoản vay cao cấp tại Hoa Kỳ với giá trị trung bình 184 triệu đô la Mỹ, thấy rằng 45% trong số đó đã đƣợc đảm bảo bằng tài sản.

Berger và Udell (1990) cho thấy rằng 70% khoản vay nhỏ hơn 50.000 đô la Mỹ đều đƣợc bảo đảm bằng tài sản thế chấp. Yuko Nikaido và cộng sự ( 2012) cho rằng việc cung cấp tài sản thế chấp có thể làm giảm các vấn đề của thông tin không hoàn hảo giữa Ngân hàng và doanh nghiệp. Hongjiang Zhao và cộng sự (2006), Nguyễn Hồng Hà (2013) chỉ ra rằng doanh nghiệp có nhiều khả năng tiếp cận đƣợc nguồn vốn vay ngân hàng nếu doanh nghiệp có tài sản thế chấp nhiều. ` 1 - Tuổi công ty: Công ty càng lâu đời càng chứng minh khả năng quản lý và cạnh tranh của doanh nghiệp tốt nên mới có thể tồn tại trong thị trƣờng.

Ngoài ra, các công ty lâu đời còn tích lũy đƣợc thị phần ổn định, một lƣợng khách hàng truyền thống và có nguồn thu nhập ổn định hơn các công ty mới thành lập. Bates và Nucci (1990) phát hiện ra rằng xác suất thất bại của công ty liên quan nghịch với tuổi tác. Petersen và Rajan (1994) chỉ ra rằng tuổi của một doanh nghiệp có thể ảnh hƣởng tích cực đến sự sẵn có của của nguồn vốn tín dụng Ngân hàng. Hector Alberto (2015) nhận định rằng kinh nghiệmp trên thị trƣờng là một dấu hiệu cho ngƣời cho vay về sự ổn định của doanh nghiệp.

Các công ty càng lâu đời càng có khả năng tiếp cận tín dụng cao hơn các công ty mới thành lập (Khalid (2014)). - Quy mô công ty: Các công ty nhỏ gặp khó khăn hơn trong thị trƣờng tín dụng vì xác suất thất bại tƣơng đối cao (Jensen và McGuckin, 1997), chi phí cố định trong việc vay vốn của các công ty nhỏ cao hơn (Symeonidis, 1996), chi phí giám sát cao hơn (Boocock và Woods, 1997). Các công ty có quy mô nhỏ thƣờng ít có khả năng lập báo cáo tài chính, ít có tài khoản ngân hàng và ít có khả năng tiếp cận các sản phẩm tín dụng ngân hàng (nhƣ vay nợ, thấu chi hoặc hạn mức tín dụng) là một trong ba trở ngại chính đối với các công ty trong việc tiếp cận vốn vay Ngân hàng. Trong khi đó, những doanh nghiệp có quy mô lớn hơn thì dễ dàng tiếp cận hơn (Mengistae và cộng sự, 2010).

Ngoài ra, các công ty nhỏ hơn có thƣờng có tài sản thế chấp có giá trị thấp nên các ngân hàng sẽ có một phần e ngại và cẩn trọng hơn trong việc thẩm định phƣơng án vay vốn cũng nhƣ nguồn trả nợ. Hector Alberto (2015) chỉ ra rằng các doanh nghiêp có quy mô lớn thì càng có khả năng thu hút đƣợc vốn do dễ dàng tạo ra nguồn trả nợ, có sự bảo đảm bằng lƣợng vốn cổ phần lớn cùng với cơ sở hạ tầng và sự minh bạch trong báo cáo tài chính. Các công ty có quy mô lớn có lƣợng doanh thu, tài sản cũng nhƣ số lƣợng ` 1 lao động cao, các yếu tố này có quan hệ chặt chẽ với khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp. Granda (2012), Ajagbe (2013), Khalid (2014) chỉ ra rằng quy mô của doanh nghiệp ảnh hƣởng cùng chiều trong việc tiếp cận tín dụng tại ngân hàng.

- Thiết lập cơ hội đầu tƣ của công ty (đại diện bởi lợi nhuận, tăng trƣởng doanh thu và tăng trƣởng tài sản cố định): cũng có thể ảnh hƣởng đến khả năng phân phối tín dụng (Hubbard, 1998). Cơ hội đầu tƣ càng nhiều thì khả năng tiếp cận tín dụng càng cao và ngƣợc lại. - Sử dụng kiểm toán độc lập và áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế: Làm tăng tính minh bạch của báo cáo tài chính. Việc báo cáo tài chính của một công ty đƣợc kiểm toán độc lập sẽ giúp các Ngân hàng tin tƣởng hơn vào số liệu của báo cáo tài chính trong quá trình thẩm định và đánh giá khách hàng.

Dharan (1993) chỉ ra rằng ý kiến của kiểm toán viên sẽ truyền đạt những đặc điểm rủi ro của công ty đến ngƣời cho vay. - Phân loại ngành: các ngân hàng thƣờng phân loại ngành để đánh giá chất lƣợng tín dụng vay và xem xét không cho vay đối với những doanh nghiệp hoạt động trong các ngành đang trong giai đoạn khủng hoảng, nguồn cung ứng hàng hóa dƣa thừa, lƣợng hàng tồn kho lớn. Do đó phân loại ngành có ảnh hƣởng đến quyết định cho vay của ngân hàng (Cole, 1998). Rajan và Zingales (1998) chỉ ra rằng các ngân hàng có thể thích các doanh nghiệp thuộc các ngành cụ thể chẳng hạn nhƣ các ngành công nghiệp đang phát triển.

Hector Alberto (2015) chỉ ra rằng những đặc điểm khác nhau về loại hàng hóa cung cấp có thể dẫn đến sự khác biệt về cấp độ tiếp cận tín dụng của các công ty. - Duy trì tài khoản tiền gửi tại ngân hàng: đại diện cho mối quan hệ giữa doanh nghiệp với ngân hàng, làm tăng khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng. Các doanh nghiệp có duy trì tiền gửi tại tài khoản ngân hàng sẽ dễ tiếp cận vốn vay ngân hàng hơn (Yuko Nikaido và cộng sự (2012). Hơn nữa, mục số dƣ tài khoản tiền gửi ` 1 Ngân hành bình quân cũng là một trong các tiêu chí trong bảng chỉ tiêu xếp hạng tín dụng doanh nghiệp của các Ngân hàng.

- Trình độ học vấn của chủ sở hữu doanh nghiệp: Các doanh nghiệp có trình độ học vấn cao hơn có thể tiếp cận đƣợc vốn vay Ngân hàng nhiều hơn so với các doanh nghiệp trình độ học vấn thấp. Điều này là do các chủ sở hữu có trình độ học vấn thấp có khuynh hƣớng gặp khó khăn với thủ tục của doanh nghiệp. Hơn nữa, các nhà quản lý đƣợc đào tạo tốt hơn có nhiều khả năng quản lý, về tài chính, sản xuất tiếp thị và kinh doanh quốc tế sẽ dẫn đến sự tăng trƣởng của công ty (Kumar và Francisco, 2005). Đỗ Thanh Vinh và Nguyễn Minh Tâm (2014) chỉ ra rằng trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp có tƣơng quan cùng chiều với khả năng tiếp cận vốn vay của các doanh nghiệp.

- Vị trí địa lý của doanh nghiệp: Yuko Nikaido và cộng sự (2012) cho rằng doanh nghiệp ở khu vực nông thôn có nhiều khả năng bị hạn chế khả năng tiếp cận vốn tín dụng Ngân hàng, các doanh nghiệp thuộc các khu vực có mật độ ngân hàng cao sẽ dễ dàng tiếp cận hơn.3 Các nhân tố từ phía nền kinh tế vĩ mô: Sự phát triển của nền kinh tế ảnh hƣởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của Ngân hàng nói chung và hoạt động cho vay nói riêng. Khi nền kinh tế phát triển, các Ngân hàng sẽ có nhiều nguồn huy động vốn, tạo môi trƣờng rất thuận lợi để mở rộng hoạt động cho vay. Khi nền kinh tế ở giai đoạn suy thoái, các Ngân hàng sẽ xiết chặt hoạt động cho vay, các doanh nghiệp sẽ khó khăn hơn trong việc tiếp cận vốn vay Ngân hàng. Nguyễn Văn Lê (2014) chỉ ra rằng khi điều kiện kinh tế vĩ mô bất ổn sẽ ảnh hƣởng đến tăng trƣởng dụng ngân hàng.

Hạ Thị Thiều Dao (2014) phản ánh tình trạng kinh tế vĩ mô khó khăn khiến thị trƣờng đi xuống chính là một trong nhiều nguyên nhân làm hạn chế khả năng tiếp cận tín dụng.6 Tổng quan các nghiên cứu trƣớc đây: Hongjiang Zhao và cộng sự (2006) thực hiện nghiên cứu các nhân tố tác động đến khả năng vay nợ ngân hàng của DNVVN ở thành phố Chengdu (tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc). Tác giả nghiên cứu trên 82 DNVVN thuộc 10 quận ở thành phố Chengdu và 10 quận lân cận. Thời gian nghiên cứu trong 2 năm từ 2003 - 2004. Tác giả sử dụng mô hình hồi quy đa biến OLS và mô hình logit để phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến khả năng vay nợ ngân hàng của DNVVN.

Kết quả nghiên cứu cho thấy doanh nghiệp có nhiều khả năng tiếp cận đƣợc nguồn vốn vay ngân hàng nếu doanh nghiệp có tài sản thế chấp nhiều, quy mô doanh nghiệp lớn (thể hiện qua tổng tài sản). Các yếu tố nhƣ doanh thu, lãi ròng, tỷ lệ nợ trên tổng tài sản, xếp hạng tín dụng không ảnh hƣởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của các DNVVN. Yuko Nikaid và cộng sự (2012) thực hiện nghiên cứu các nhân tố tác động khả năng tiếp cận tín dụng tổ chức của các doanh nghiệp nhỏ ở Ấn Độ. Số lƣợng doanh nghiệp khảo sát là 2.897 doanh nghiệp trên toàn Ấn Độ trong 5 năm từ 2008 - 2012.

Mô hình nghiên cứu sử dụng là mô hình hồi quy logit. Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố làm doanh nghiệp nhỏ của Ấn Độ có khả năng tiếp cận tín dụng bao gồm: trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp từ trung học trở lên, có tài khoản ngân hàng. Nhân tố làm giảm khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp nhỏ bao gồm hoạt động kinh doanh đa dạng, địa điểm kinh doanh của công ty thuộc địa bàn nông thôn, địa điểm kinh doanh ở Đông và Nam Ấn Độ. Các nhân tố nhƣ quy mô công ty, sản lƣợng doanh nghiệp, giá trị tài sản cố định, giới tính của chủ sở hữu không tác động đến khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp nhỏ.