Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Xăng dầu số 3 Thanh Hương

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Xăng dầu số 3 Thanh Hương

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Thảo Duyên
• Người hướng dẫn: ThS. Hoàng Thùy Dương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Xăng dầu số 3 Thanh Hương
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán doanh thu tại Xăng dầu số 3 Thanh Hương

Kế toán doanh thu giữ vai trò nòng cốt trong việc kiểm soát tài chính doanh nghiệp xăng dầu. Tại Công ty Xăng dầu số 3 Thanh Hương, quy trình ghi nhận doanh thu gắn liền với đặc thù kinh doanh chất lỏng nguy hại và hao hụt tự nhiên. Doanh nghiệp thực hiện phân phối xăng, dầu diezen và dầu hỏa qua hệ thống bán buôn lẫn cửa hàng bán lẻ. Mỗi kênh phân phối áp dụng phương thức xuất kho, lập hóa đơn và đối soát số liệu riêng biệt. Bộ phận kế toán sử dụng tài khoản 511 để tập hợp toàn bộ doanh thu bán lẻ từng ca bơm và hợp đồng thương mại lớn. Đồng thời, tài khoản 515 phản ánh các khoản thu lãi tiền gửi ngân hàng và chiết khấu thanh toán được hưởng. Số liệu doanh thu bán hàng tạo căn cứ trực tiếp để tính thuế giá trị gia tăng và thuế bảo vệ môi trường. Công tác hạch toán chuẩn xác đảm bảo dòng tiền luân chuyển liên tục, minh bạch và tuân thủ chế độ kế toán hiện hành. Doanh nghiệp kiểm soát doanh thu chặt chẽ giúp hạn chế rủi ro thất thoát trong khâu đo lường bồn bể.

1.1. Đặc thù hoạt động kinh doanh xăng dầu tại doanh nghiệp

Xăng dầu là mặt hàng kinh doanh chiến lược chịu sự điều tiết gắt gao của Nhà nước về giá và tiêu chuẩn kỹ thuật. Mặt hàng này có tính chất dễ bay hơi, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao và biến động thể tích theo nhiệt độ môi trường. Doanh nghiệp tổ chức nhập hàng từ kho đầu mối lớn bằng xe bồn chuyên dụng. Khâu giao nhận yêu cầu đo nhiệt độ, tỷ trọng và thể tích thực tế tại thời điểm nhập bồn. Hoạt động bán lẻ diễn ra 24/7 qua các cột bơm điện tử kết nối máy tính. Mỗi ca bán hàng đều có biên bản bàn giao chỉ số công tơ niêm phong kẹp chì. Mọi chênh lệch thực tế so với sổ sách được ghi nhận vào biên bản xử lý hao hụt định mức.

1.2. Chứng từ và tài khoản sử dụng trong kế toán doanh thu

Hệ thống chứng từ kế toán doanh thu phản ánh đầy đủ nghiệp vụ tiêu thụ nhiên liệu. Doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử, phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ và bảng kê bán lẻ từng ca. Đối với bán buôn, kế toán đối chiếu hợp đồng mua bán, phiếu xuất kho và biên bản giao nhận hàng hóa. Khi phát sinh thanh toán, đơn vị lập phiếu thu tiền mặt hoặc nhận giấy báo Có từ ngân hàng. Kế toán phản ánh doanh thu bán hàng hóa thông qua tài khoản 511, chi tiết cho từng loại xăng E5, xăng RON 95 và dầu DO. Tài khoản 515 theo dõi doanh thu tài chính phát sinh từ lãi tiền gửi định kỳ và chiết khấu thương mại nhận lại từ nhà phân phối.

II. Thực trạng xác định kết quả kinh doanh Xăng dầu Thanh Hương

Quá trình xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp phụ thuộc trực tiếp vào tính chuẩn xác của chi phí và doanh thu. Giai đoạn 2020 – 2022 ghi nhận nhiều biến động phức tạp về cơ cấu tài chính và kết quả hoạt động tại Công ty Xăng dầu số 3 Thanh Hương. Tổng tài sản và nguồn vốn của đơn vị có chiều hướng giảm dần do áp lực thanh toán nợ phải trả. Nợ phải trả giảm mạnh từ mức 23,19 tỷ đồng năm 2020 xuống còn 11,51 tỷ đồng vào năm 2022. Điều này phản ánh nỗ lực lành mạnh hóa cơ cấu nợ nhưng cũng làm thu hẹp quy mô vốn lưu động ngắn hạn. Song song đó, chi phí giá vốn hàng bán trên tài khoản 632 chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng chi phí kinh doanh. Giá xăng dầu nhập khẩu biến động liên tục khiến biên lợi nhuận gộp chịu sức ép nặng nề. Doanh thu tài chính ghi nhận trên tài khoản 515 còn ở mức khiêm tốn, chỉ bao gồm lãi tiền gửi ngân hàng. Công tác quản lý chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp còn thiếu tính linh hoạt khi sản lượng sụt giảm. Khâu xác định lợi nhuận ròng trên tài khoản 911 vì thế chịu ảnh hưởng kép từ biến động giá xăng dầu thế giới và sự sụt giảm nhu cầu tiêu thụ nội địa.

2.1. Phân tích biến động doanh thu thuần và giá vốn hàng bán

Doanh thu thuần từ bán hàng xăng dầu tại đơn vị chịu tác động mạnh bởi giá bán lẻ do liên Bộ điều hành. Khi giá dầu thế giới tăng, doanh thu tính bằng tiền tăng tương ứng nhưng sản lượng tiêu thụ thực tế có xu hướng chững lại. Đồng thời, giá vốn hàng bán trên tài khoản 632 phản ánh sát giá nhập kho lô hàng. Phương pháp tính giá xuất kho bình quân gia quyền tạo ra độ trễ nhất định so với giá thị trường giao ngay. Khi giá bán giảm đột ngột, giá vốn tồn kho cao làm co hẹp tỷ suất lợi nhuận gộp của công ty. Ngoài ra, hao hụt định mức trong khâu tồn trữ và sang chiết bồn bể cũng làm tăng chi phí giá vốn.

2.2. Khó khăn trong khâu theo dõi công nợ và chi phí vận hành

Quản lý nợ phải thu và nợ phải trả là bài toán thách thức lớn đối với doanh nghiệp xăng dầu. Các khách hàng mua buôn công nghiệp thường áp dụng hình thức mua hàng trả chậm với hạn mức tín dụng lớn. Việc theo dõi thời hạn thanh toán nếu thiếu chặt chẽ dễ dẫn đến nguy cơ nợ khó đòi và ứ đọng vốn. Trong khi đó, doanh nghiệp phải ưu tiên trả nợ nhà cung cấp đầu mối đúng hạn để bảo đảm nguồn hàng ổn định. Chi phí vận chuyển đường bộ, hao mòn phương tiện xitec và phí kiểm định an toàn phòng cháy chữa cháy phát sinh định kỳ với giá trị cao. Kế toán bán hàng thường chịu áp lực cập nhật chứng từ thanh toán ngân hàng chậm trễ so với thời điểm giao dịch thực tế.

III. Giải pháp tối ưu kế toán doanh thu cho Xăng dầu số 3 Thanh Hương

Hoàn thiện tổ chức hạch toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là yêu cầu sống còn nhằm nâng cao hiệu quả quản trị. Công ty Xăng dầu số 3 Thanh Hương cần ứng dụng đồng bộ giải pháp công nghệ và chuẩn hóa quy trình kế toán. Đơn vị cần nâng cấp phần mềm kế toán chuyên dụng có khả năng kết nối trực tiếp với cột bơm điện tử tại cửa hàng xăng dầu. Khi vòi bơm ngắt, dữ liệu số lít và thành tiền tự động truyền về hệ thống máy chủ trung tâm. Giải pháp này giúp loại bỏ hoàn toàn các sai sót do nhập liệu thủ công của nhân viên bán hàng từng ca. Bên cạnh đó, kế toán cần theo dõi chi tiết doanh thu và giá vốn theo từng nhóm mặt hàng chủ lực. Doanh nghiệp cần xây dựng định mức hao hụt xăng dầu nội bộ nghiêm ngặt hơn quy định chung. Việc thiết lập quy trình kiểm kê đột xuất tại các bồn chứa giúp phát hiện sớm chênh lệch do bay hơi hoặc rò rỉ cơ học. Kế toán tài chính cũng cần đàm phán chính sách chiết khấu thanh toán linh hoạt với ngân hàng và nhà phân phối lớn nhằm tối đa hóa doanh thu từ tài khoản 515.

3.1. Tự động hóa kết chuyển doanh thu và giá vốn trên phần mềm

Số hóa quy trình kế toán giúp đơn vị rút ngắn thời gian lập báo cáo tài chính định kỳ. Hệ thống phần mềm cần được cấu hình tự động phân bổ chi phí thu mua và chi phí vận chuyển vào giá vốn từng lô xăng dầu. Khi có lệnh xuất kho bán lẻ hoặc bán buôn, phần mềm tự sinh bút toán ghi nợ tài khoản 632 và ghi có tài khoản 156. Đồng thời, doanh thu từ các cột bơm được đồng bộ ngay lập tức vào sổ chi tiết tài khoản 511. Đến cuối kỳ kế toán, chức năng tự động kết chuyển sẽ tổng hợp dữ liệu sang tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh. Tính năng này giảm thiểu sai sót số học và tăng tính kịp thời cho báo cáo lãi lỗ.

3.2. Tăng cường kiểm soát nội bộ và quản trị nợ phải thu

Kiểm soát công nợ chặt chẽ giúp bảo toàn dòng tiền cho hoạt động kinh doanh xăng dầu. Doanh nghiệp cần phân loại khách hàng mua buôn theo mức độ tín nhiệm tài chính và lịch sử thanh toán. Đối với khách hàng có dư nợ quá hạn, bộ phận bán hàng phải tạm ngừng cấp hàng hóa theo hạn mức trả chậm. Kế toán công nợ tiến hành đối chiếu biên bản xác nhận số dư định kỳ hàng tháng với từng đại lý. Đồng thời, doanh nghiệp cần gắn trách nhiệm thu hồi nợ với chỉ tiêu đánh giá hiệu quả công việc của nhân viên kinh doanh. Việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo đúng Thông tư 48/2019/TT-BTC giúp phản ánh trung thực giá trị tài sản. Chính sách này tạo lá chắn phòng ngừa rủi ro mất vốn cho công ty.

IV. Kết luận và định hướng kế toán doanh thu tại đơn vị xăng dầu

Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là nền tảng cốt lõi giúp doanh nghiệp thương mại xăng dầu trụ vững trước biến động thị trường. Thực tiễn nghiên cứu tại Công ty Xăng dầu số 3 Thanh Hương khẳng định vai trò quyết định của việc chuẩn hóa hệ thống chứng từ và quy trình hạch toán. Doanh nghiệp cần tiếp tục duy trì kỷ luật ghi nhận doanh thu trên tài khoản 511 theo từng lần xuất bán thực tế. Mọi khoản chiết khấu thương mại và chi phí vận chuyển cần được theo dõi độc lập, minh bạch trên sổ sách kế toán. Sự phối hợp đồng bộ giữa kế toán bán hàng, kế toán kho và thủ kho bồn bể tạo nên hàng rào kiểm soát hao hụt hữu hiệu. Việc ứng dụng công nghệ hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đáp ứng yêu cầu pháp lý của cơ quan thuế. Mô hình này không chỉ giúp đơn vị nâng cao tính thanh khoản mà còn tối ưu hóa chi phí vận hành. Báo cáo kết quả kinh doanh định kỳ phản ánh trung thực lợi nhuận gộp và biên lợi nhuận ròng của từng dòng sản phẩm. Đây là kim chỉ nam giúp ban giám đốc hoạch định chiến lược kinh doanh an toàn, bền vững trong các năm tiếp theo.

4.1. Bài học kinh nghiệm trong quản lý tài chính doanh nghiệp xăng dầu

Kinh doanh xăng dầu đòi hỏi năng lực quản trị vốn lưu động nhạy bén trước biến động chu kỳ giá nhiên liệu. Doanh nghiệp cần duy trì tỷ trọng đòn bẩy tài chính ở ngưỡng an toàn nhằm giảm thiểu chi phí lãi vay ngân hàng. Bài học từ giai đoạn tái cơ cấu nguồn vốn cho thấy tầm quan trọng của việc chủ động đàm phán kỳ hạn thanh toán với đối tác đầu mối. Bên cạnh đó, công tác quản trị rủi ro hao hụt cần được chuẩn hóa qua các công cụ đo lường bồn chứa tự động. Đội ngũ nhân sự kế toán phải thường xuyên cập nhật kiến thức về chính sách thuế bảo vệ môi trường và tiêu chuẩn hóa đơn điện tử mới.

4.2. Khả năng ứng dụng mô hình kế toán vào thực tiễn ngành bán lẻ

Mô hình hạch toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị mang tính ứng dụng cao cho mạng lưới cửa hàng bán lẻ xăng dầu. Phương pháp quản lý theo từng ca bán hàng và đối chiếu công tơ điện tử giúp ngăn chặn hiệu quả thất thoát tiền mặt lẫn hàng hóa. Các đơn vị xăng dầu khác có thể tham khảo quy trình luân chuyển chứng từ xuất bán để tinh gọn bộ máy kế toán. Việc áp dụng hóa đơn điện tử cho từng lần bán lẻ giúp doanh nghiệp đáp ứng kịp thời quy định kiểm tra của cơ quan thuế địa phương. Ngoài ra, giải pháp quản trị danh mục công nợ khách hàng mua buôn có thể nhân rộng để giảm thiểu rủi ro nợ xấu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế hiện đại, dầu mỏ và các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ giữ vị trí thiết yếu trong cơ cấu năng lượng toàn cầu, chiếm tỷ lệ sử dụng lên đến 40% trong tổng các nguồn năng lượng trên thế giới. Xăng dầu là loại hàng hóa đặc thù, giữ vai trò huyết mạch đối với hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội. Tại Việt Nam, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trước những thách thức lớn từ sự biến động giá cả trên thị trường thế giới, áp lực khan hiếm nguồn cung và mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt. Bên cạnh đó, mặt hàng xăng dầu có tính chất vật lý đặc thù là dễ bay hơi, dễ cháy nổ, đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe trong khâu vận chuyển, lưu kho và kiểm soát hao hụt. Trong bối cảnh đó, việc ghi chép, theo dõi, xác định chính xác doanh thu và kết quả kinh doanh là thước đo phản ánh tình hình hoạt động, giúp nhà quản trị đưa ra các quyết định điều hành kinh doanh kịp thời.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ ràng:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu và nghiên cứu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên (TNHH MTV) Xăng dầu số 3 Thanh Hương; từ đó đánh giá ưu điểm, nhược điểm và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Thứ nhất: Hệ thống hóa cơ sở lý luận và những vấn đề cơ bản về công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Thứ hai: Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Xăng dầu số 3 Thanh Hương.
  3. Thứ ba: Nêu ra một số ưu điểm, nhược điểm và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Xăng dầu số 3 Thanh Hương.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Công ty TNHH MTV Xăng dầu số 3 Thanh Hương (trụ sở tại Thôn Diên Trường, phường Thuận An, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế cùng hệ thống các cửa hàng trực thuộc).
• Phạm vi thời gian và dữ liệu: Khóa luận sử dụng số liệu phân tích tình hình lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh của công ty trong giai đoạn 3 năm từ 2020 đến 2022. Các số liệu, chứng từ, sổ sách minh họa thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh được thu thập tập trung vào niên độ kế toán năm 2022.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các nghiệp vụ ghi nhận doanh thu bán hàng, doanh thu tài chính, thu nhập khác, giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp và các bước kết chuyển xác định kết quả kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các quy định pháp lý và chuẩn mực kế toán hiện hành của Việt Nam áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa:

• Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính:
  • Điều 56: Khái niệm doanh thu, các khoản loại trừ không tính vào doanh thu (các khoản thuế gián thu như thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế xuất khẩu) và nguyên tắc ghi nhận doanh thu theo giá trị hợp lý.
  • Điều 57: Nguyên tắc ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ khi thỏa mãn 5 điều kiện bán hàng và 4 điều kiện cung cấp dịch vụ.
  • Điều 58: Doanh thu hoạt động tài chính (tiền lãi gửi ngân hàng, lãi cho vay, chiết khấu thanh toán được hưởng, cổ tức...).
  • Điều 62: Kế toán giá vốn hàng bán và 4 phương pháp xác định trị giá xuất kho (Nhập trước - Xuất trước FIFO; Bình quân gia quyền gồm bình quân cả kỳ dự trữ và bình quân sau mỗi lần nhập; Thực tế đích danh; Nhập sau - Xuất trước LIFO).
  • Điều 63: Kế toán chi phí hoạt động tài chính (lãi vay, chiết khấu thanh toán cho người mua, dự phòng giảm giá đầu tư...).
  • Điều 64: Kế toán chi phí quản lý kinh doanh bao gồm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
  • Điều 65 và 66: Kế toán thu nhập khác và chi phí khác phát sinh ngoài hoạt động thông thường.
  • Điều 67 và 68: Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp và kế toán xác định kết quả kinh doanh.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) - “Doanh thu và thu nhập khác”: Quy định 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng hóa, xác định giá trị hợp lý và định nghĩa các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, chiết khấu thanh toán).
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 17 (VAS 17) - “Thuế thu nhập doanh nghiệp”: Phương pháp xác định chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trên thu nhập chịu thuế và thuế suất hiện hành.
• Hệ thống công thức xác định kết quả kinh doanh:
  • $KQKD\ trước\ thuế = KQ\ hoạt\ động\ kinh\ doanh + KQ\ hoạt\ động\ khác$
  • $KQ\ hoạt\ động\ kinh\ doanh = Lợi\ nhuận\ gộp + Doanh\ thu\ tài\ chính - Chi\ phí\ tài\ chính - Chi\ phí\ quản\ lý\ kinh\ doanh$
  • $Lợi\ nhuận\ gộp = Doanh\ thu\ thuần - Giá\ vốn\ hàng\ bán$
  • $Doanh\ thu\ thuần = Tổng\ doanh\ thu - Các\ khoản\ giảm\ trừ\ doanh\ thu - Thuế\ gián\ thu\ nộp\ theo\ phương\ pháp\ trực\ tiếp$
  • $KQ\ hoạt\ động\ khác = Thu\ nhập\ khác - Chi\ phí\ khác$

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả vận dụng gồm:

• Phương pháp nghiên cứu, tham khảo tài liệu: Nghiên cứu giáo trình, Luật Kế toán, các thông tư, nghị định và chuẩn mực kế toán liên quan.
• Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: Trích xuất trực tiếp số liệu, báo cáo tài chính, chứng từ và sổ kế toán từ phần mềm kế toán của doanh nghiệp để chọn lọc dữ liệu minh họa.
• Phương pháp quan sát: Theo dõi quy trình ghi nhận thực tế và chu trình luân chuyển chứng từ giữa các cửa hàng bán lẻ và bộ phận kế toán công ty.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu các chỉ tiêu lao động, tài sản, nguồn vốn và các chỉ tiêu kết quả kinh doanh giữa các năm 2020, 2021 và 2022 để xác định biến động tuyệt đối và tương đối.
• Phương pháp phân tích và đánh giá: Tổng hợp các chỉ số tài chính, phân tích nguyên nhân biến động từ tổng thể đến chi tiết.
• Phương pháp kế toán: Sử dụng hệ thống chứng từ, tài khoản kế toán, phương pháp tính giá và phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán.

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm:

• Thông tin doanh nghiệp và giấy phép kinh doanh mã số 3300328823.
• Dữ liệu thứ cấp từ Báo cáo tài chính, Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2020 – 2022.
• Chứng từ gốc và sổ kế toán năm 2022: Hóa đơn giá trị gia tăng số 1332, Hóa đơn GTGT số 1326 (xuất chung cho khách lẻ không nhận hóa đơn), Phiếu thu tiền mặt, Giấy báo Có từ Ngân hàng Sacombank, Bảng thanh toán tiền lương tháng 9/2022, Phiếu chi lương tháng 9/2022, Sổ chi tiết các tài khoản 511, 515, 632, 635, 642, 911.
• Dữ liệu ghi nhận từ phần mềm kế toán Việt Đà và phần mềm kê khai thuế của công ty.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ khung lý luận về hạch toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và các chuẩn mực kế toán Việt Nam. Tác giả phân tích chi tiết điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng (5 điều kiện) và cung cấp dịch vụ (4 điều kiện); làm rõ nguyên tắc xác định doanh thu theo giá trị hợp lý và phương pháp xử lý các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại).

Về mặt hạch toán, chương này mô tả cơ chế vận hành của hệ thống tài khoản kế toán:

• Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Phản ánh qua TK 511 (gồm 4 tài khoản cấp 2: TK 5111 - Doanh thu bán hàng hóa, TK 5112 - Doanh thu bán thành phẩm, TK 5113 - Doanh thu cung cấp dịch vụ, TK 5118 - Doanh thu khác). TK 511 không có số dư cuối kỳ, được kết chuyển sang TK 911 để xác định kết quả.
• Doanh thu hoạt động tài chính: Phản ánh qua TK 515, theo dõi các khoản thu tiền lãi, cổ tức, lợi nhuận được chia, lãi tỷ giá và chiết khấu thanh toán được hưởng.
• Thu nhập khác: Sử dụng TK 711 để phản ánh các khoản thu từ nhượng bán, thanh lý tài sản cố định, thu tiền phạt vi phạm hợp đồng, nợ khó đòi đã xử lý xóa sổ nay thu hồi được.
• Giá vốn hàng bán: Hạch toán qua TK 632; trình bày chi tiết công thức và điều kiện áp dụng của 4 phương pháp tính giá trị xuất kho (FIFO, Bình quân gia quyền, Thực tế đích danh, LIFO).
• Chi phí hoạt động tài chính: Phản ánh qua TK 635 gồm chi phí lãi vay, chiết khấu thanh toán cho người mua, các khoản lỗ tỷ giá.
• Chi phí quản lý kinh doanh: Hạch toán qua TK 642 (chia thành TK 6421 - Chi phí bán hàng và TK 6422 - Chi phí quản lý doanh nghiệp).
• Chi phí khác và chi phí thuế TNDN: Hạch toán tương ứng qua TK 811 và TK 821.
• Xác định kết quả kinh doanh: Phản ánh qua TK 911. Cuối kỳ, toàn bộ số dư bên Có của các tài khoản doanh thu, thu nhập (TK 511, 515, 711) và bên Nợ của các tài khoản chi phí (TK 632, 635, 642, 811, 821) được kết chuyển sang TK 911, từ đó xác định kết quả lãi hoặc lỗ để kết chuyển sang TK 421 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.

Bên cạnh đó, chương 1 trình bày nhiệm vụ của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh, đồng thời phân tích các phương thức thanh toán chủ yếu trong doanh nghiệp: thanh toán trực tiếp, thanh toán chậm trả, bù trừ công nợ, phương thức ghi sổ và phương thức nhờ thu (gồm nhờ thu phiếu trơn và nhờ thu kèm chứng từ).

Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Xăng dầu số 3 Thanh Hương

Chương 2 đi sâu phân tích đặc điểm hoạt động kinh doanh, cơ cấu tổ chức và thực trạng công tác kế toán tại đơn vị khảo sát:

• Thông tin tổng quan: Công ty TNHH MTV Xăng dầu số 3 Thanh Hương tiền thân là Doanh nghiệp tư nhân Xăng dầu số 3 Thanh Hương thành lập ngày 06/04/2001, sau đó chuyển đổi hình thức và được cấp giấy phép kinh doanh số 3300328823 bởi Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế. Đại diện pháp luật là ông Nguyễn Xuân Định; trụ sở tại TDP Diên Trường, phường Thuận An, thành phố Huế. Ngành nghề kinh doanh chính là buôn bán nhiên liệu rắn, lỏng, khí và các sản phẩm liên quan (Mã ngành 4661 - xăng dầu, mỡ, dầu nhờn), kết hợp vận tải hàng hóa đường bộ (Mã ngành 4933) và cho thuê xe có động cơ (Mã ngành 7710). Mạng lưới phân phối của công ty gồm 4 cửa hàng bán lẻ xăng dầu đặt tại Thạch Căn (Phú Dương - Phú Vang), Thôn Phú Diên (Phú Vang), Phường Thuận An và Xã Vinh Thanh (Phú Vang).
• Cơ cấu bộ máy quản lý và kế toán: Mô hình quản trị gồm Giám đốc, Phòng Kế toán, Phòng Kinh doanh và hệ thống các Cửa hàng xăng dầu trực thuộc. Về công tác kế toán, công ty áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, tổ chức ghi sổ trên máy tính bằng phần mềm kế toán Việt Đà kết hợp phần mềm kê khai thuế.

Tác giả cung cấp số liệu phân tích nguồn lực lao động và bức tranh tài chính của công ty trong giai đoạn 2020 – 2022 thông qua các bảng thống kê:

Chỉ tiêu	Năm 2020 (Người)	Tỷ trọng 2020 (%)	Năm 2021 (Người)	Tỷ trọng 2021 (%)	Năm 2022 (Người)	Tỷ trọng 2022 (%)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng số lao động	23	100,00	26	100,00	30	100,00	+13,04	+15,38
Theo tính chất công việc
- Lao động trực tiếp	13	56,52	14	53,84	18	60,00	+7,69	+38,46
- Lao động gián tiếp	10	43,48	12	46,16	12	40,00	+20,00	0,00
Theo giới tính
- Nam	12	52,17	15	57,63	19	63,33	+25,00	+26,67
- Nữ	11	47,83	11	42,37	11	36,67	0,00	0,00
Theo trình độ
- Đại học	4	17,39	4	15,38	4	13,33	0,00	0,00
- Cao đẳng	3	13,04	4	15,38	5	16,67	+33,33	+25,00
- Trung cấp	2	8,69	2	7,69	2	6,67	0,00	0,00
- Phổ thông	14	60,87	16	61,55	19	63,33	+14,28	+18,75

Quy mô lao động tăng từ 23 người năm 2020 lên 30 người năm 2022 để đáp ứng yêu cầu mở rộng mạng lưới cửa hàng bán lẻ. Lao động trực tiếp chiếm tỷ trọng chủ đạo (60% năm 2022). Do tính chất công việc bán lẻ xăng dầu đặc thù, trực đêm và vận hành cột bơm, tỷ lệ lao động nam chiếm 63,33% năm 2022 và lao động trình độ phổ thông chiếm 63,33%.

Về tình hình tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2020 – 2022:

Khoản mục	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	Biến động 2021/2020 (%)	Biến động 2022/2021 (%)
A. TÀI SẢN NGẮN HẠN & DÀI HẠN
I. Tiền và các khoản tương đương tiền	Có số liệu	Tăng (+9.233 đồng)	Giảm (-8.219 đồng)	Tăng	-42,30
II. Đầu tư tài chính	0	0	0	0,00	0,00
III. Các khoản phải thu	Có số liệu	Tăng (+520.682 đồng)	Tăng (+1.003 đồng)	Tăng	Tăng
IV. Hàng tồn kho	803.460 đồng (7,46% TS)	Tăng (+731.332 đồng)	463.xxx đồng (Giảm -1.035 đồng)	Tăng	Giảm
V. Tài sản cố định	848.xxx đồng	Tăng (+218.818 đồng)	Tăng (+92.593 đồng)	Tăng	Tăng
VI. Bất động sản đầu tư	0	0	0	0,00	0,00
VII. XDCB dở dang	0	0	0	0,00	0,00
VIII. Tài sản khác	Có số liệu	Giảm (-3.099 đồng)	Giảm (-94.656 đồng)	-1,49	-37,51
TỔNG TÀI SẢN	33.xxx đồng	25.105 đồng	17.791 đồng	Giảm > 8 tỷ	-30,06
B. NGUỒN VỐN
I. Nợ phải trả	23.xxx đồng	Giảm (-28,41%)	11.515 đồng	-28,41	Giảm gần 5,5 tỷ
II. Vốn chủ sở hữu	10.xxx đồng	Tăng (+20,43%)	Giảm (-2.555 đồng)	+20,43	-24,56
TỔNG NGUỒN VỐN	33.xxx đồng	25.105 đồng	17.791 đồng	Giảm > 8 tỷ	-30,06

Tổng tài sản và tổng nguồn vốn của công ty có xu hướng thu hẹp liên tục: từ mức trên 33 tỷ đồng năm 2020 giảm hơn 8 tỷ đồng xuống còn 25.105 đồng năm 2021, và tiếp tục giảm 7.314 đồng (tương ứng giảm 30,06%) xuống còn 17.791 đồng trong năm 2022. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc công ty tích cực sử dụng các nguồn lực tiền mặt và thanh khoản để thanh toán dứt điểm các khoản nợ phải trả ngắn hạn, đưa nợ phải trả giảm mạnh từ 23.xxx đồng năm 2020 xuống còn 11.515 đồng năm 2022 (riêng năm 2022 giảm gần 5,5 tỷ đồng). Hàng tồn kho sau khi tăng trong năm 2021 (+731.332 đồng) đã giảm xuống 463.xxx đồng năm 2022, phản ánh tốc độ giải phóng tồn kho nhanh hơn.

• Thực tiễn nghiệp vụ kế toán tại công ty:
  • Kế toán doanh thu: Công ty sử dụng hóa đơn điện tử giá trị gia tăng. Đối với khách hàng mua xăng dầu lẻ không lấy hóa đơn, kế toán lập bảng kê và xuất hóa đơn GTGT tổng hợp cuối ngày (như Hóa đơn số 1326). Các trường hợp bán hàng thu tiền ngay được lập Phiếu thu (như Phiếu thu đi kèm Hóa đơn GTGT số 1332). Nghiệp vụ được nhập vào phân hệ “Thu chi” trên phần mềm kế toán Việt Đà, ghi nhận Nợ TK 111/112 và Có TK 511, Có TK 3331.
  • Doanh thu tài chính: Chủ yếu là lãi tiền gửi không kỳ hạn tại Ngân hàng Sacombank, căn cứ vào Giấy báo Có để hạch toán Nợ TK 112 / Có TK 515 và theo dõi qua Sổ chi tiết TK 515.
  • Kế toán giá vốn: Sử dụng TK 632 để kết chuyển giá vốn xăng dầu xuất bán căn cứ vào phiếu xuất kho và bảng tính giá xuất.
  • Kế toán chi phí tài chính: Theo dõi qua TK 635, chủ yếu là chi phí lãi vay ngân hàng phục vụ vốn lưu động, căn cứ giấy báo Nợ của ngân hàng.
  • Kế toán chi phí quản lý kinh doanh: Sử dụng TK 642 (tập hợp chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp). Căn cứ chứng từ gồm Bảng lương nhân viên tháng 9/2022, Phiếu chi tiền lương tháng 9/2022 và các hóa đơn dịch vụ mua ngoài, theo dõi qua Sổ chi tiết TK 642.
  • Xác định kết quả kinh doanh: Cuối kỳ, kế toán thực hiện các bút toán kết chuyển tự động trên phần mềm kế toán Việt Đà thông qua quy trình kết chuyển: Nợ TK 511, TK 515 sang Có TK 911; Nợ TK 911 sang Có TK 632, TK 635, TK 642. Sau khi xác định chi phí thuế TNDN (TK 821), số chênh lệch được kết chuyển sang TK 421 để phản ánh lãi hoặc lỗ năm 2022.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Xăng dầu số 3 Thanh Hương

Dựa trên kết quả khảo sát thực tế, tác giả đưa ra các nhận xét và đề xuất giải pháp:

• Nhận xét chung: Công ty đã xây dựng được bộ máy quản lý và phòng kế toán tinh gọn; hệ thống chứng từ ban đầu tương đối đầy đủ; việc ứng dụng phần mềm kế toán Việt Đà đã hỗ trợ đắc lực cho công tác nhập liệu và lên sổ sách tài chính. Tuy nhiên, đơn vị vẫn bộc lộ hạn chế trong việc quản lý doanh thu bán lẻ khi lượng khách hàng cá nhân không lấy hóa đơn rất lớn, việc luân chuyển bảng kê từ các cửa hàng bán lẻ về phòng kế toán đôi khi chưa kịp thời; công tác theo dõi công nợ phải thu của các khách hàng mua buôn còn chậm; chi phí quản lý kinh doanh còn chiếm tỷ trọng đáng kể.
• Các giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng: Chuẩn hóa quy trình ghi chép bảng kê bán lẻ tại từng cây xăng, bảo đảm đối chiếu khớp đúng giữa số đo cơ học trên vòi bơm với lượng hàng xuất kho và số tiền nộp về hàng ngày.
  • Tăng cường kiểm soát và thu hồi nợ phải thu: Thiết lập định mức tín dụng thương mại cụ thể đối với khách hàng mua buôn xăng dầu, xây dựng chính sách chiết khấu thanh toán hợp lý nhằm giảm áp lực chiếm dụng vốn.
  • Nâng cấp và khai thác sâu các tính năng của phần mềm kế toán Việt Đà: Tích hợp đồng bộ dữ liệu xuất bán từ cột bơm điện tử vào phần mềm nhằm hạn chế nhập liệu thủ công và sai sót.
  • Quản lý chặt chẽ hao hụt xăng dầu: Ban hành quy chế định mức hao hụt trong khâu vận chuyển và tồn trữ để hạch toán giá vốn chính xác, tránh thất thoát chi phí.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể gắn liền với số liệu thực tế tại doanh nghiệp:

• Hệ thống hóa đầy đủ cơ sở phương pháp luận về kế toán doanh thu, giá vốn, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, chuẩn hóa sơ đồ hạch toán từ TK 511, 515, 711, 632, 635, 642, 811, 821 sang TK 911 và TK 421.
• Khảo sát và phản ánh trung thực biến động quy mô nguồn nhân lực (từ 23 người năm 2020 lên 30 người năm 2022; lao động nam chiếm 63,33%; lao động phổ thông chiếm 63,33%) phù hợp với đặc tính vận hành mạng lưới 4 cửa hàng bán lẻ xăng dầu trực thuộc.
• Phân tích chi tiết sự chuyển dịch cơ cấu tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2020 – 2022: quy mô tài sản giảm từ trên 33 tỷ đồng (2020) xuống 25.105 đồng (2021) và 17.791 đồng (2022), đi kèm việc tất toán nợ phải trả từ 23.xxx đồng xuống còn 11.515 đồng trong năm 2022 (giảm gần 5,5 tỷ đồng so với năm 2021).
• Trích xuất và mô tả chi tiết chu trình hạch toán thực tế trên phần mềm kế toán Việt Đà với các chứng từ thực tế của niên độ 2022 (Hóa đơn GTGT gom lẻ số 1326, Hóa đơn GTGT số 1332, Giấy báo Có Sacombank, Bảng thanh toán lương tháng 9/2022).
• Đóng góp so với các nghiên cứu lý thuyết chung: Khóa luận phản ánh rõ nét đặc thù của doanh nghiệp phân phối xăng dầu tại địa bàn Thừa Thiên Huế, nơi quản lý doanh thu gắn chặt với quản lý đo lường vòi bơm điện tử, xuất hóa đơn gộp cho khách lẻ và kiểm soát hao hụt bốc hơi.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có các hạn chế xuất phát từ phạm vi nghiên cứu thực tế:

• Hạn chế về dữ liệu: Số liệu minh chứng chi tiết cho các nghiệp vụ kế toán (hóa đơn, chứng từ, sổ chi tiết các tài khoản) mới chỉ tập trung sâu vào niên độ năm 2022; chuỗi dữ liệu phân tích tài sản và nguồn vốn dừng lại ở giai đoạn 2020 – 2022.
• Hạn chế về phạm vi không gian: Đề tài chỉ nghiên cứu tại một đơn vị cụ thể là Công ty TNHH MTV Xăng dầu số 3 Thanh Hương, chưa có sự đối chiếu, so sánh với các doanh nghiệp phân phối xăng dầu khác trên cùng địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi phân tích số liệu tài chính sang các năm tiếp theo (giai đoạn sau 2022) để đánh giá tính ổn định của dòng tiền và cấu trúc vốn sau khi giảm mạnh nợ phải trả.
  • Đi sâu nghiên cứu công tác kế toán quản trị chi phí, định mức hao hụt xăng dầu và phân tích điểm hòa vốn cho từng cửa hàng bán lẻ trực thuộc.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Cung cấp mẫu hình báo cáo thực tập tốt nghiệp hoàn chỉnh về quy trình kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Nhân sự kế toán tại các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu: Tham khảo quy trình tổ chức luân chuyển chứng từ bán lẻ, cách thức xử lý hóa đơn giá trị gia tăng gom cho khách lẻ không lấy hóa đơn và phương pháp hạch toán kết chuyển trên phần mềm kế toán Việt Đà.
• Nội dung đáng tham khảo nhất: Hệ thống sơ đồ hạch toán chuẩn hóa tại Chương 1, các bảng phân tích biến động lao động, tài sản - nguồn vốn giai đoạn 2020 - 2022 và các trích đoạn sổ chi tiết tài khoản (511, 515, 635, 642) tại Chương 2.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH MTV Xăng dầu số 3 Thanh Hương áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào?
Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, tổ chức công tác kế toán theo hình thức kế toán trên máy vi tính thông qua phần mềm kế toán Việt Đà và phần mềm khai thuế.

2. Công ty xử lý chứng từ kế toán đối với doanh thu bán lẻ xăng dầu cho khách hàng không lấy hóa đơn như thế nào?
Đối với khách hàng mua xăng lẻ không nhận hóa đơn, nhân viên bán hàng lập bảng kê chi tiết; định kỳ kế toán lập chung một Hóa đơn giá trị gia tăng gom lẻ cuối ngày (điển hình như Hóa đơn GTGT số 1326 trong tài liệu) để làm căn cứ hạch toán doanh thu vào TK 511 và thuế GTGT đầu ra vào TK 3331.

3. Cơ cấu lao động của công ty giai đoạn 2020 – 2022 có đặc điểm gì nổi bật?
Quy mô lao động tăng từ 23 người (2020) lên 26 người (2021) và 30 người (2022). Trong đó, lao động trực tiếp chiếm 60% và lao động nam chiếm 63,33% vào năm 2022; lao động trình độ phổ thông chiếm tỷ lệ cao nhất (63,33% năm 2022) do đặc thù công việc bán hàng xăng dầu, vận hành vòi bơm và trực đêm tại 4 cửa hàng.

4. Khoản mục nào trong cơ cấu nguồn vốn có biến động giảm mạnh nhất trong năm 2022?
Khoản mục nợ phải trả giảm mạnh nhất, từ mức 23.xxx đồng năm 2020 giảm 28,41% trong năm 2021 và tiếp tục giảm gần 5,5 tỷ đồng trong năm 2022, đưa tổng nợ phải trả về mức 11.515 đồng do công ty chủ động dùng tiền mặt thanh toán các khoản nghĩa vụ ngắn hạn.

5. Quy trình xác định kết quả kinh doanh cuối kỳ tại công ty được tiến hành qua các tài khoản nào?
Kế toán thực hiện kết chuyển doanh thu thuần từ TK 511 và doanh thu tài chính từ TK 515 sang bên Có TK 911; đồng thời kết chuyển giá vốn hàng bán (TK 632), chi phí tài chính (TK 635), chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) và chi phí thuế TNDN (TK 821) sang bên Nợ TK 911. Chênh lệch giữa hai bên được kết chuyển sang TK 421 để xác định lãi hoặc lỗ.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Ngọc Thảo Duyên đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, đồng thời phản ánh chi tiết thực tiễn ứng dụng tại Công ty TNHH MTV Xăng dầu số 3 Thanh Hương niên độ 2020 – 2022. Công trình cung cấp chuỗi số liệu thực tế về biến động nhân sự, biến động tài sản - nguồn vốn và mô tả rõ nét quy trình hạch toán trên phần mềm kế toán Việt Đà. Các giải pháp do tác giả đề xuất bám sát đặc thù kinh doanh xăng dầu, mang tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý dòng tiền, công nợ và kiểm soát hao hụt tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TN HH MTV Xăng dầu số 3 Thanh Hương Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TN HH MTV Xăng dầu số 3 Thanh Hương Phần III: Kết luận và kiến nghị 4 PHẦ II: ỘI DU G VÀ KẾT QUẢ GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÍ LUẬ VỀ KẾ TOÁ DOA H THU VÀ XÁC ĐN H KẾT QUẢ KI H DOA H TRO G DOA H GHIỆP 1. Cơ sở lí luận về doanh thu và xác định kết quả doanh thu 1. hững khái niệm cơ bản về doanh thu và xác định kết quả doanh thu 1. Khái niệm doanh thu Theo Điều 56 – Thông tư 133/2016/TT-BTC: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông.

Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền”. Doanh thu không bao gồm các khoản thu hộ bên thứ ba, ví dụ: - Các loại thuế gián thu (thuế GTGT, thuế xuất khNu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường) phải nộp; - Số tiền người bán hàng đại lý thu hộ bên chủ hàng do bán hàng đại lý; - Các khoản phụ thu và các khoản phí thu thêm ngoài giá bán đơn vị không được hưởng; - Các trường hợp khác. Trường hợp các khoản thuế gián thu phải nộp mà không tách riêng ngay được tại thời điểm phát sinh giao dịch thì để thuận lợi cho công tác kế toán, có thể ghi nhận doanh thu trên sổ kế toán bao gồm cả số thuế gián thu nhưng định kỳ kế toán phải ghi giảm doanh thu đối với số thuế gián thu phải nộp. Tuy nhiên, khi lập Báo cáo tài chính, kế toán bắt buộc phải xác định và loại trừ toàn bộ số thuế gián thu phải nộp ra khỏi các chỉ tiêu phản ánh doanh thu gộp.

Theo ChuNn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” - “Doanh thu: Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn. 5 Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phNm chất, chất lượng, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu. Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán cho doanh nghiệp.

Chiết khấu thanh toán: Là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn theo hợp đồng. Thu nhập khác: Là khoản thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu từ hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu. - Giá trị hợp lý: Là giá trị tài sản có thể trao đổi hoặc giá trị một khoản nợ được thanh toán một cách tự nguyện giữa các bên có đầy đủ hiểu biết trong sự trao đổi ngang giá.