Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thiện Thệ

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thiện Thệ - ĐH Kinh tế Huế

• Tác giả: Phạm Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Trịnh Văn Sơn
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thiện Thệ
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu tại Công ty TNHH Thiện Thệ

Công ty TNHH Thiện Thệ hoạt động trong lĩnh vực thương mại dịch vụ với quy mô vừa và nhỏ. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Công tác kế toán doanh thu giữ vai trò cốt lõi trong việc quản trị dòng tiền. Hệ thống chứng từ ban đầu bao gồm hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho, phiếu thu và giấy báo có ngân hàng. Nhân viên kế toán kiểm tra tính hợp lệ của từng chứng từ trước khi nhập liệu vào sổ sách. Quy trình ghi nhận doanh thu diễn ra khi hàng hóa chuyển giao quyền sở hữu cho khách hàng. Giá trị ghi nhận phải phản ánh đúng giá bán thực tế ghi trên hợp đồng kinh tế. Các khoản giảm trừ doanh thu được theo dõi riêng biệt để bảo đảm tính minh bạch. Đơn vị sử dụng tài khoản 511 để phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. Tài khoản 515 phản ánh các khoản doanh thu hoạt động tài chính như tiền lãi gửi ngân hàng. Mọi số liệu được tổng hợp định kỳ phục vụ việc lập báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Quá trình hạch toán chính xác giúp ban giám đốc nắm bắt doanh số kịp thời. Doanh nghiệp duy trì kiểm tra chéo giữa thủ kho và kế toán viên để tránh thất thoát.

1.1. Hệ thống chứng từ và tài khoản kế toán doanh thu

Công ty TNHH Thiện Thệ sử dụng hệ thống chứng từ kế toán theo quy định nhà nước. Chứng từ gốc gồm hóa đơn điện tử, phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ và phiếu thu tiền. Mỗi chứng từ đều có đầy đủ chữ ký của người lập, thủ kho và giám đốc. Kế toán lưu trữ chứng từ theo thứ tự thời gian phát sinh nghiệp vụ. Về tài khoản, công ty hạch toán doanh thu bán hàng qua tài khoản 511. Doanh thu hoạt động tài chính ghi nhận trên tài khoản 515. Thu nhập khác được ghi vào tài khoản 711. Kế toán mở sổ chi tiết theo từng nhóm khách hàng và từng hợp đồng. Số liệu từ chứng từ gốc chuyển trực tiếp vào phần mềm kế toán. Phương pháp này giảm thiểu sai sót khi nhập liệu thủ công.

1.2. Trình tự ghi nhận doanh thu bán hàng thực tế

Quy trình bán hàng tại đơn vị bắt đầu từ đơn đặt hàng của đối tác. Bộ phận kinh doanh lập hợp đồng hoặc phiếu giao nhận sản phẩm. Sau khi giao hàng thành công, nhân viên xuất hóa đơn giá trị gia tăng gửi khách hàng. Hóa đơn là căn cứ pháp lý cao nhất để ghi nhận doanh thu. Kế toán tiến hành hạch toán nợ tài khoản 111, 112 hoặc 131. Đồng thời, kế toán ghi có tài khoản 511 và có tài khoản 33311 phản ánh thuế giá trị gia tăng. Cuối tháng, số phát sinh trên tài khoản 511 được kết chuyển sang tài khoản 911 để xác định lãi lỗ. Tài khoản 511 không có số dư cuối kỳ theo quy chuẩn hạch toán. Doanh nghiệp tuân thủ nguyên tắc dồn tích trong việc ghi nhận doanh thu phát sinh.

II. Thực trạng xác định kết quả kinh doanh Công ty TNHH Thiện Thệ

Xác định kết quả kinh doanh là khâu then chốt phản ánh hiệu quả vận hành của Công ty TNHH Thiện Thệ. Doanh nghiệp tổng hợp toàn bộ doanh thu thuần, doanh thu tài chính và thu nhập khác vào tài khoản 911. Chi phí giá vốn hàng bán phản ánh trên tài khoản 632. Chi phí quản lý kinh doanh tập hợp trên tài khoản 642 theo Thông tư 133. Giai đoạn 2020 - 2022 cho thấy quy mô tài sản và vốn chủ sở hữu có sự tăng trưởng nhưng chưa thật sự ổn định. Chi phí quản lý doanh nghiệp còn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí hoạt động. Việc phân bổ chi phí vận chuyển đôi khi còn mang tính ước tính, chưa gắn chặt với từng hợp đồng cụ thể. Quy trình theo dõi công nợ khách hàng chưa có cơ chế trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi rõ ràng. Điều này dẫn đến nguy cơ phản ánh sai lệch lợi nhuận thực tế của kỳ kế toán. Thêm vào đó, việc đối chiếu giữa chứng từ kho và phòng kế toán định kỳ có độ trễ nhất định. Những hạn chế này gây ảnh hưởng trực tiếp đến tính kịp thời của thông tin tài chính.

2.1. Quy trình kết chuyển chi phí và doanh thu vào tài khoản 911

Cuối kỳ kế toán, nhân viên thực hiện thao tác khóa sổ và kết chuyển số liệu. Bên Có tài khoản 911 nhận kết chuyển doanh thu thuần từ tài khoản 511, doanh thu tài chính từ tài khoản 515 và thu nhập khác từ tài khoản 711. Bên Nợ tài khoản 911 tập hợp giá vốn hàng bán từ tài khoản 632, chi phí tài chính từ tài khoản 635 và chi phí quản lý kinh doanh từ tài khoản 642. Nếu tổng phát sinh Bên Có lớn hơn Bên Nợ, doanh nghiệp ghi nhận lãi vào Bên Có tài khoản 4212. Ngược lại, nếu Bên Nợ lớn hơn Bên Có, khoản lỗ chuyển vào Bên Nợ tài khoản 4212. Tài khoản 911 không có số dư sau khi hoàn tất quy trình kết chuyển.

2.2. Khó khăn và tồn tại trong kiểm soát chi phí bán hàng

Công tác quản lý chi phí tại Công ty TNHH Thiện Thệ còn gặp nhiều vướng mắc. Chi phí vận chuyển hàng hóa thường xuyên biến động theo giá nhiên liệu thị trường. Kế toán gặp trở ngại trong việc phân bổ phí giao hàng cho từng đơn lẻ. Các hóa đơn dịch vụ đầu vào đôi lúc chậm trễ khiến việc hạch toán chi phí bị dồn ứ vào cuối quý. Bên cạnh đó, định mức tiêu hao nhiên liệu chưa được xây dựng một cách chặt chẽ. Việc kiểm soát chi phí tiếp khách và hội nghị bán hàng còn thiếu tiêu chí cụ thể. Sự thiếu đồng bộ trong khâu lập dự toán khiến chi phí thực tế dễ vượt định mức ban đầu. Tình trạng này làm giảm biên lợi nhuận ròng của doanh nghiệp.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu Công ty TNHH Thiện Thệ

Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là yêu cầu cấp thiết của Công ty TNHH Thiện Thệ. Doanh nghiệp cần tối ưu hóa quy trình luân chuyển chứng từ từ bộ phận bán hàng đến phòng kế toán. Áp dụng chuyển đổi số toàn diện qua phần mềm kế toán hiện đại giúp đồng bộ dữ liệu thời gian thực. Doanh nghiệp nên chuẩn hóa quy trình phân loại doanh thu theo mặt hàng, ngành nghề kinh doanh và khu vực tiêu thụ. Việc xây dựng định mức chi phí rõ ràng giúp kiểm soát chặt chẽ giá vốn hàng bán và chi phí quản lý. Kế toán cần thực hiện trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định hiện hành nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính. Định kỳ hàng tháng, bộ phận kiểm toán nội bộ phải rà soát số liệu phát sinh trên các tài khoản 511, 632 và 642. Biện pháp này bảo đảm tính khách quan của báo cáo tài chính gửi cơ quan quản lý thuế và cổ đông. Sự chuyên môn hóa của đội ngũ nhân sự kế toán cũng là nền tảng nâng cao chất lượng hạch toán kinh doanh.

3.1. Ứng dụng phần mềm kế toán tự động hóa quy trình

Doanh nghiệp cần khai thác tối đa các phân hệ bán hàng và công nợ trên phần mềm kế toán. Khi có đơn hàng phát sinh, hệ thống tự động xuất hóa đơn điện tử và lập chứng từ liên quan. Điều này giúp loại bỏ hoàn toàn các thao tác thủ công dễ gây nhầm lẫn. Thông tin doanh thu được cập nhật trực tiếp vào sổ chi tiết doanh thu và sổ cái tài khoản 511. Hệ thống còn tự động tính toán giá vốn xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền. Ban lãnh đạo có thể trích xuất báo cáo doanh số theo thời gian thực mà không cần đợi tổng hợp cuối tháng. Ứng dụng công nghệ hỗ trợ kế toán viên nâng cao năng suất và bảo mật thông tin.

3.2. Hoàn thiện công tác quản lý và thu hồi công nợ

Quản lý công nợ chặt chẽ là yếu tố sống còn bảo đảm an toàn thanh khoản cho Công ty TNHH Thiện Thệ. Doanh nghiệp cần xây dựng quy chế bán hàng trả chậm với hạn mức tín dụng rõ ràng cho từng đối tác. Kế toán công nợ mở sổ theo dõi chi tiết từng khách hàng kèm theo thời hạn thanh toán cụ thể. Nhân viên phụ trách gửi thông báo nhắc nợ trước ngày đáo hạn định kỳ năm đến mười ngày. Đối với các khoản nợ quá hạn, công ty lập tức dừng cấp thêm hàng hóa và áp dụng biện pháp thu hồi quyết liệt. Doanh nghiệp phải thực hiện trích lập dự phòng phải thu khó đòi theo quy định để phản ánh đúng thực trạng tài chính. Biện pháp này giúp ngăn ngừa rủi ro mất vốn kinh doanh.

IV. Đánh giá và ứng dụng kết quả kinh doanh Công ty TNHH Thiện Thệ

Tổ chức công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh chuẩn mực mang lại lợi ích lớn cho Công ty TNHH Thiện Thệ. Báo cáo tài chính minh bạch phản ánh chính xác kết quả kinh doanh qua các năm tài chính. Ban giám đốc dựa vào số liệu thực tế để đưa ra quyết định mở rộng thị trường và đầu tư trang thiết bị. Dữ liệu kế toán cung cấp cơ sở tin cậy cho việc lập kế hoạch dòng tiền và đàm phán vốn vay ngân hàng. Đơn vị chủ động phát hiện các khoản chi phí lãng phí để cắt giảm kịp thời. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa kế toán bán hàng, kế toán kho và kế toán tổng hợp tạo nên quy trình quản lý thông suốt. Việc áp dụng đúng Thông tư 133 giúp công ty tuân thủ nghiêm túc pháp luật kế toán và chính sách thuế. Doanh nghiệp hạn chế tối đa nguy cơ bị xử phạt hành chính về thuế. Đây là tiền đề vững chắc thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

4.1. Ứng dụng thông tin kế toán trong quản trị doanh nghiệp

Thông tin kế toán doanh thu và chi phí đóng vai trò định hướng mọi quyết định kinh doanh. Ban giám đốc đánh giá được hiệu quả sinh lời của từng mặt hàng thông qua báo cáo lãi gộp chi tiết. Từ đó, doanh nghiệp chủ động điều chỉnh cơ cấu hàng hóa và chiến lược giá bán thích hợp. Những dòng sản phẩm mang lại biên lợi nhuận thấp có thể được thay thế hoặc cải tiến. Đồng thời, kế toán quản trị cung cấp số liệu dự báo doanh thu kỳ tới. Điều này giúp các phòng ban chủ động lên phương án nhập hàng và bố trí nhân sự bán hàng tối ưu. Doanh nghiệp nhờ đó duy trì được lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp quy mô tương tự

Kinh nghiệm thực tiễn từ Công ty TNHH Thiện Thệ mang lại bài học giá trị cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đầu tiên, doanh nghiệp cần chú trọng đào tạo chuyên môn cho nhân sự kế toán định kỳ. Thứ hai, việc áp dụng công nghệ số vào hạch toán phải được thực hiện đồng bộ ngay từ khâu bán hàng. Thứ ba, khâu quản lý chi phí cần được kiểm soát chặt chẽ theo dự toán nhằm tránh vượt ngân sách. Thứ tư, doanh nghiệp cần ban hành chính sách công nợ nghiêm ngặt để hạn chế rủi ro nợ khó đòi. Cuối cùng, việc kiểm tra nội bộ phải diễn ra thường xuyên nhằm phát hiện kịp thời các sai lệch. Những giải pháp này tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển dài hạn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng, các doanh nghiệp phải không ngừng đổi mới phương thức quản lý, đa dạng hóa chủng loại sản phẩm và chuyển đổi mô hình hoạt động nhằm tối ưu hóa chi phí và gia tăng lợi nhuận. Đối với mọi loại hình tổ chức kinh tế, thông tin kế toán giữ vai trò công cụ nền tảng phục vụ quản trị, giúp ban lãnh đạo hoạch định chi phí, lựa chọn phương án kinh doanh và xác định chính xác hiệu quả hoạt động sau mỗi chu kỳ kinh doanh. Trong hệ thống kế toán doanh nghiệp, phần hành kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vị trí trọng yếu, phản ánh tổng thể kết quả tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ và là căn cứ thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với ngân sách nhà nước.

Đối với ngành dịch vụ hàng không, máy bay đã trở thành phương tiện di chuyển phổ biến tại Việt Nam nhờ ưu thế vượt trội về tốc độ và sự tiện lợi khi đi công tác, du lịch hay thăm thân. Tuy nhiên, quy trình đặt chỗ và xuất vé máy bay có tính chất đặc thù kỹ thuật phức tạp so với các phương tiện vận tải thông thường, tạo điều kiện cho các đại lý bán vé máy bay trung gian phát triển. Công ty TNHH Thiện Thệ là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực đại lý bán vé máy bay cho nhiều hãng hàng không, đảm nhận các chức năng tiếp thị, bán vé trực tiếp, giữ chỗ và phân phối vé trực tuyến. Nhằm đánh giá việc vận dụng chế độ kế toán vào mô hình đại lý dịch vụ vé máy bay, tác giả Phạm Thị Hồng Nhung đã thực hiện đề tài khóa luận: "Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thiện Thệ".

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Nghiên cứu cơ sở lý luận và khảo sát thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thiện Thệ; từ đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác kế toán này tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Thứ nhất, tìm hiểu cơ sở lý luận liên quan đến công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Thứ hai, đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thiện Thệ.
  3. Thứ ba, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thiện Thệ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ:

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ sở lý luận và thực trạng thực hành công tác kế toán doanh thu, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thiện Thệ.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về không gian: Nghiên cứu được triển khai trực tiếp tại phòng Kế toán của Công ty TNHH Thiện Thệ (địa chỉ: số 142 Nguyễn Sinh Cung, phường Vỹ Dạ, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế).
  • Về thời gian: Khóa luận sử dụng số liệu tài chính giai đoạn 3 năm (2020, 2021, 2022) để phân tích biến động lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh; đồng thời sử dụng hệ thống số liệu kế toán chi tiết của năm 2022 để phản ánh thực trạng hạch toán nghiệp vụ doanh thu và xác định kết quả kinh doanh.
  • Về nội dung: Giới hạn trong việc phân tích các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến doanh thu bán hàng, doanh thu tài chính, thu nhập khác, giá vốn, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp và quy trình kết chuyển xác định kết quả kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam và các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, trọng tâm là Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính về chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng Thông tư 80/2021/TT-BTC về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Khóa luận làm rõ các khái niệm pháp lý cốt lõi:

• Khái niệm Doanh thu (Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC): Là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp, loại trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phụ thuộc vào việc đã thu tiền hay sẽ thu tiền.
• Khái niệm Kết quả kinh doanh (Điều 68 Thông tư 133/2016/TT-BTC): Là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư tài chính và hoạt động khác trong một thời kỳ nhất định, biểu hiện dưới dạng lãi (doanh thu lớn hơn chi phí) hoặc lỗ (doanh thu nhỏ hơn chi phí). Mô hình công thức xác định kết quả kinh doanh tổng quát:

$$\text{Kết quả kinh doanh (Lợi nhuận trước thuế)} = \text{KQKD sản xuất kinh doanh} + \text{KQKD tài chính} + \text{KQKD khác}$$

Trong đó:

• $\text{KQKD sản xuất kinh doanh} = \text{Doanh thu thuần} - \text{Giá vốn hàng bán} - \text{Chi phí quản lý doanh nghiệp}$
• $\text{KQKD tài chính} = \text{Doanh thu thuần hoạt động tài chính} - \text{Chi phí tài chính}$
• $\text{KQKD khác} = \text{Thu nhập khác} - \text{Chi phí khác}$

Về mặt kỹ thuật nghiệp vụ, tác giả hệ thống hóa quy trình hạch toán trên hệ thống tài khoản kế toán thống nhất: Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - gồm 4 tài khoản cấp hai: 5111, 5112, 5113, 5118), Tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính), Tài khoản 711 (Thu nhập khác), Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán), Tài khoản 635 (Chi phí tài chính), Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh - gồm 6421 và 6422), Tài khoản 811 (Chi phí khác), Tài khoản 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp), và Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh). Điểm đặc thù theo Thông tư 133/2016/TT-BTC là không sử dụng các tài khoản giảm trừ doanh thu riêng biệt (như TK 521 ở Thông tư 200), mà các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại được hạch toán trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả kết hợp đồng bộ giữa phương pháp nghiên cứu tài chính và phương pháp kế toán nghiệp vụ:

• Phương pháp thu thập số liệu: Tập hợp các văn bản pháp luật, thông tư của Bộ Tài chính, hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, báo cáo tài chính thường niên, sổ kế toán chi tiết, sổ cái và hệ thống chứng từ thực tế tại Công ty TNHH Thiện Thệ.
• Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng phần mềm Microsoft Excel để tính toán, lập bảng tổng hợp số liệu biến động chỉ tiêu tài chính qua các năm.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu các chỉ tiêu tài chính, nguồn lực lao động và tài sản qua 3 năm (2020–2022) theo số tuyệt đối và số tương đối để nhận diện xu hướng vận động.
• Phương pháp phân tích kinh doanh và tài chính: Đánh giá cơ cấu tổ chức bộ máy, năng lực nhân sự và cơ cấu tài sản - nguồn vốn.
• Phương pháp hạch toán kế toán chuyên môn: Bao gồm phương pháp chứng từ kế toán, phương pháp đối ứng tài khoản và phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán để mô tả quá trình phản ánh số liệu từ chứng từ gốc vào sổ sách và báo cáo tài chính.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu hoàn toàn là dữ liệu thứ cấp và dữ liệu thực chứng nội bộ được cung cấp bởi Công ty TNHH Thiện Thệ, bao gồm: hồ sơ pháp lý công ty, báo cáo tổng kết nhân sự, báo cáo tài chính giai đoạn 2020–2022, bảng thanh toán lương, các chứng từ gốc (hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu thu số 00002361, phiếu chi, giấy báo có, giấy báo nợ ngân hàng) và các sổ chi tiết tài khoản phát sinh năm 2022.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Nội dung chương 1 tập trung chuẩn hóa lý luận kế toán về doanh thu và kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Tác giả phân tích rõ 3 nhiệm vụ của kế toán phần hành này: (1) Ghi chép, phản ánh kịp thời, đầy đủ và chính xác số lượng, chất lượng, giá trị bán ra theo từng địa điểm và phương thức bán hàng; (2) Giám sát thu hồi tiền bán hàng nhằm tránh bị chiếm dụng vốn; (3) Vận dụng đúng chứng từ, tài khoản, sổ sách để lập báo cáo tài chính và cung cấp thông tin cho phân tích kinh tế.

Chương này trình bày chi tiết nội dung hạch toán 10 phần hành kế toán cụ thể:

1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Sử dụng TK 511; chứng từ gồm hóa đơn GTGT, phiếu thu, giấy báo có; sổ sách gồm sổ chi tiết doanh thu, sổ cái TK 511, sổ nhật ký bán hàng.
2. Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu: Hạch toán bên Nợ TK 511; chứng từ gồm biên bản hàng bán trả lại, hợp đồng chiết khấu, hóa đơn điều chỉnh.
3. Kế toán doanh thu hoạt động tài chính: Sử dụng TK 515; phản ánh lãi tiền gửi, tiền cho vay, cổ tức; không có số dư cuối kỳ, kết chuyển sang TK 911.
4. Kế toán thu nhập khác: Sử dụng TK 711; phản ánh thu thanh lý TSCĐ, tiền phạt vi phạm hợp đồng, nợ khó đòi đã xóa sổ thu hồi được.
5. Kế toán giá vốn hàng bán: Sử dụng TK 632; kết chuyển giá vốn sản phẩm, dịch vụ đã tiêu thụ trong kỳ sang bên Nợ TK 911.
6. Kế toán chi phí tài chính: Sử dụng TK 635; phản ánh chi phí lãi vay, chiết khấu thanh toán cho người mua, dự phòng giảm giá đầu tư.
7. Kế toán chi phí quản lý kinh doanh: Sử dụng TK 642, gồm 2 tài khoản cấp hai: TK 6421 (chi phí bán hàng) và TK 6422 (chi phí quản lý doanh nghiệp).
8. Kế toán chi phí khác: Sử dụng TK 811; ghi nhận chi phí ngoài hoạt động thông thường như nộp phạt vi phạm hợp đồng, phạt thuế, giá trị còn lại TSCĐ thanh lý.
9. Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp: Sử dụng TK 821; xác định căn cứ theo thu nhập tính thuế nhân với thuế suất thuế TNDN hiện hành.
10. Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Sử dụng TK 911; tập hợp toàn bộ doanh thu thuần, thu nhập ở bên Có và toàn bộ giá vốn, chi phí ở bên Nợ; kết chuyển lãi hoặc lỗ phát sinh sang TK 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thiện Thệ

Chương 2 mô tả chi tiết thực tế tổ chức quản lý và công tác kế toán tại đơn vị thực tập. Công ty TNHH Thiện Thệ thành lập ngày 24/06/2011 theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 3301337115 do Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế cấp; đại diện pháp luật là bà Lương Thị Dạ Thảo; trụ sở tại 142 Nguyễn Sinh Cung, TP Huế. Ngành nghề kinh doanh gồm: Đại lý vé máy bay trong nước và quốc tế (mã ngành 5223 - kinh doanh chính), Dịch thuật (mã ngành 7490), Tư vấn du học - Xuất khẩu lao động (mã ngành 8560) và Dạy nghề kế toán thực hành (mã ngành 8532).

Bộ máy quản lý của công ty tổ chức theo cơ cấu trực tuyến - chức năng: Giám đốc trực tiếp chỉ đạo 3 bộ phận gồm Phòng Kế toán, Phòng Kế hoạch kinh doanh và Phòng Hành chính nhân sự. Bộ máy kế toán gồm 3 nhân sự: Kế toán trưởng (điều hành chung, chịu trách nhiệm pháp lý và nghiệp vụ), Kế toán viên (tổng hợp chứng từ, định khoản, đối chiếu số liệu và lập báo cáo) và Thủ quỹ (quản lý tiền mặt, thu chi quỹ, lập bảng lương). Về chính sách kế toán, công ty áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC, niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12, đơn vị tiền tệ VNĐ, hình thức ghi sổ là "Chứng từ - ghi sổ", phương pháp hạch toán hàng tồn kho kê khai thường xuyên, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.

Về tình hình nguồn lực lao động giai đoạn 2020–2022, tác giả tổng hợp số liệu thực tế tại Bảng 2.2:

Chỉ tiêu	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	So sánh 2021/2020 (+/-)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng số lao động (người)	12	14	20	+2	+16,67	+6	+42,86
Phân theo giới tính:
- Nam	3	5	6	+2	+66,67	+1	+20,00
- Nữ	9	9	14	0	0,00	+5	+55,56
Phân theo trình độ:
- Đại học, Cao đẳng	11	13	19	+2	+18,18	+6	+46,15
- Lao động phổ thông	1	1	1	0	0,00	0	0,00

Số liệu cho thấy quy mô nhân sự tăng từ 12 người năm 2020 lên 20 người năm 2022; trong đó lao động nữ chiếm 70% (14 người vào năm 2022) do đặc thù đại lý bán vé văn phòng và tư vấn; tỷ lệ nhân sự có trình độ đại học, cao đẳng đạt 95% (19/20 người).

Về tài sản và nguồn vốn, tổng tài sản của công ty năm 2021 tăng thêm 502.115 nghìn đồng, tương ứng tỷ lệ tăng 20,39% so với năm 2020. Sang năm 2022, tổng tài sản tiếp tục tăng trưởng 219.868 nghìn đồng, tương ứng tỷ lệ tăng 7,39% so với năm 2021.

Về thực hành kế toán năm 2022, khóa luận phân tích thực tế lập chứng từ và ghi sổ:

• Khi bán vé máy bay, kế toán lập hóa đơn và phiếu thu tiền (minh chứng qua Phiếu thu theo hóa đơn số 00002361), phản ánh doanh thu qua Sổ chi tiết TK 5111.
• Hạch toán doanh thu hoạt động tài chính qua Sổ chi tiết TK 515 (chủ yếu là lãi tiền gửi phát sinh).
• Hạch toán chi phí dịch vụ đại lý vé máy bay thông qua việc tập hợp chi phí trên TK 154 và kết chuyển giá vốn dịch vụ sang Sổ chi tiết TK 632.
• Ghi nhận chi phí phát sinh: chi phí lãi vay qua Sổ chi tiết TK 635, chi phí quản lý điều hành và bán vé qua Sổ chi tiết TK 6422.
• Ghi nhận các khoản thu nhập khác qua Sổ chi tiết TK 711 và chi phí thuế TNDN qua Sổ chi tiết TK 821.
• Cuối kỳ, toàn bộ số liệu doanh thu thuần, doanh thu tài chính, thu nhập khác và các khoản giá vốn, chi phí quản lý, chi phí tài chính, thuế TNDN được kết chuyển vào Sổ chi tiết TK 911 để xác định lãi/lỗ kinh doanh trong năm tài chính.

Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thiện Thệ

Tại chương 3, tác giả phân tích các ưu điểm và hạn chế tồn tại trong hệ thống kế toán của công ty:

• Ưu điểm: Bộ máy quản trị và kế toán tinh gọn; phân công công việc rõ ràng giữa Kế toán trưởng, Kế toán viên và Thủ quỹ; việc vận dụng hệ thống tài khoản theo Thông tư 133/2016/TT-BTC cơ bản phù hợp với quy mô doanh nghiệp vừa và nhỏ; hình thức Chứng từ - ghi sổ đảm bảo tính kiểm tra đối chiếu trực tiếp.
• Nhược điểm: Việc theo dõi và luân chuyển chứng từ bán vé qua kênh online chưa có quy trình chuẩn hóa thống nhất, dẫn đến nguy cơ chậm trễ đối soát công nợ khách hàng; việc phân bổ chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) còn gộp chung vào TK 6422 mà chưa tách bạch chi tiết chi phí bán hàng (TK 6421); các nghiệp vụ kết chuyển cuối kỳ dồn vào thời điểm lập báo cáo năm làm tăng áp lực công việc.

Từ đó, khóa luận đề xuất hai nhóm giải pháp:

1. Nhóm giải pháp về công tác quản lý: Nâng cao năng lực phối hợp giữa bộ phận kinh doanh vé máy bay và phòng kế toán; chuẩn hóa quy trình kiểm soát chứng từ điện tử và giao dịch đặt vé trực tuyến; tăng cường kiểm soát công nợ phải thu của khách hàng để hạn chế ứ đọng vốn.
2. Nhóm giải pháp về nghiệp vụ kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh:
   • Hoàn thiện hệ thống sổ sách kế toán chi tiết: Tách bạch rõ doanh thu bán vé máy bay theo từng hãng hàng không và từng kênh bán hàng trên TK 511.
   • Chuẩn hóa việc phân loại chi phí: Bóc tách rành mạch chi phí bán hàng (TK 6421) và chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 6422) thay vì hạch toán dồn vào một tài khoản, giúp xác định chính xác hiệu quả từng hoạt động dịch vụ.
   • Nâng cao tính kịp thời trong công tác kết chuyển xác định kết quả kinh doanh định kỳ theo tháng hoặc quý, tránh tình trạng dồn dập vào cuối năm tài chính.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã cung cấp bức tranh chi tiết về việc tổ chức hạch toán kế toán tại một doanh nghiệp làm đại lý vé máy bay thông qua hệ thống dữ liệu thực tế:

• Phản ánh rõ nét biến động nguồn nhân lực và tài chính của Công ty TNHH Thiện Thệ qua 3 năm (2020–2022): quy mô lao động mở rộng từ 12 lên 20 nhân sự, với tỷ lệ lao động qua đào tạo cao đẳng, đại học chiếm 95%; quy mô tổng tài sản ghi nhận đà tăng trưởng liên tục (năm 2021 tăng 20,39% tương ứng 502.115 nghìn đồng; năm 2022 tăng 7,39% tương ứng 219.868 nghìn đồng).
• Minh họa toàn diện chu trình xử lý chứng từ và ghi sổ kế toán thực tế: từ khâu phát sinh nghiệp vụ bán vé, lập phiếu thu (như phiếu thu theo hóa đơn số 00002361), ghi nhận doanh thu trên TK 5111, tập hợp chi phí dịch vụ trên TK 154, kết chuyển giá vốn sang TK 632, hạch toán chi phí quản lý sang TK 6422 và tổng hợp kết chuyển sang TK 911 để xác định kết quả kinh doanh theo hình thức Chứng từ - ghi sổ.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật cụ thể: khóa luận không dừng lại ở lý thuyết mà kiến nghị giải pháp tách bạch chi phí bán hàng (TK 6421) với chi phí quản lý (TK 6422), chuẩn hóa quản lý hóa đơn vé điện tử và luân chuyển chứng từ bán vé trực tuyến.

Về mặt đóng góp học thuật và ứng dụng, tác giả đã hệ thống hóa lý luận kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC gắn liền với mô hình doanh nghiệp đại lý dịch vụ vận tải hàng không. Công trình cung cấp bộ hồ sơ khảo cứu thực tế có giá trị áp dụng trực tiếp cho Công ty TNHH Thiện Thệ trong việc cải tiến quy trình kế toán nội bộ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại một doanh nghiệp quy mô nhỏ (Công ty TNHH Thiện Thệ) hoạt động chính trong lĩnh vực đại lý vé máy bay tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, do đó kết quả khảo sát và giải pháp chưa phản ánh toàn diện cho các loại hình doanh nghiệp dịch vụ du lịch, lữ hành hoặc vận tải có quy mô lớn hơn.
• Chuỗi dữ liệu số liệu chi tiết về hạch toán kế toán chỉ tập trung sâu trong năm tài chính 2022, trong khi dữ liệu tổng hợp giai đoạn 2020–2021 chịu sự chi phối mạnh bởi các biến động bất thường của thị trường hàng không trong giai đoạn phòng chống dịch bệnh.

Hướng nghiên cứu mở rộng được đề xuất: Tiếp tục theo dõi thực nghiệm quy trình kế toán của doanh nghiệp trong giai đoạn thị trường hàng không và du lịch phục hồi hoàn toàn; mở rộng nghiên cứu sang mô hình ứng dụng phần mềm kế toán tự động tích hợp trực tiếp với cổng bán vé điện tử của các hãng hàng không nhằm thay thế quy trình ghi chép thủ công trên hình thức Chứng từ - ghi sổ; đồng thời nghiên cứu bổ sung hệ thống kế toán quản trị doanh thu, chi phí theo từng tuyến bay và nhóm đối tượng khách hàng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo thực tiễn hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện đồ án hoặc khóa luận tốt nghiệp về đề tài kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).
• Kế toán viên và nhà quản lý tại các đại lý bán vé máy bay, các đơn vị kinh doanh dịch vụ phụ trợ vận tải đang áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và hình thức ghi sổ Chứng từ - ghi sổ.

Những nội dung đáng tham khảo nhất trong khóa luận gồm:

• Hệ thống sơ đồ hạch toán đối ứng tài khoản cho 10 phần hành doanh thu và chi phí chuẩn hóa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Phương pháp tổng hợp, phân tích số liệu biến động nhân sự, tài sản, nguồn vốn thông qua các bảng biểu đối chiếu.
• Quy trình luân chuyển chứng từ và trích xuất mẫu sổ kế toán chi tiết (Sổ chi tiết TK 5111, TK 154, TK 632, TK 6422, TK 911) gắn với đặc thù bán vé máy bay và dịch vụ văn phòng.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu tại doanh nghiệp nào và ngành nghề kinh doanh chính là gì?
Khóa luận được thực hiện tại Công ty TNHH Thiện Thệ (mã số thuế: 3301337115, địa chỉ: 142 Nguyễn Sinh Cung, phường Vỹ Dạ, thành phố Huế). Ngành nghề kinh doanh chính của công ty là đại lý vé máy bay trong nước và quốc tế (mã ngành 5223). Ngoài ra, công ty còn đăng ký các ngành nghề phụ trợ gồm dịch thuật (mã ngành 7490), tư vấn du học - xuất khẩu lao động (mã ngành 8560) và dạy nghề kế toán thực hành (mã ngành 8532).

2. Chế độ kế toán và hình thức ghi sổ mà Công ty TNHH Thiện Thệ áp dụng là gì?
Công ty áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính; niên độ kế toán tính từ ngày 01/01 đến 31/12 năm dương lịch; đơn vị tiền tệ ghi sổ là Đồng Việt Nam (VNĐ); phương pháp kế toán hàng tồn kho là kê khai thường xuyên; phương pháp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; hình thức ghi sổ kế toán được vận dụng là hình thức "Chứng từ - ghi sổ".

3. Cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán của công ty được thiết lập như thế nào?
Bộ máy kế toán của công ty gồm 3 vị trí chức danh: Kế toán trưởng, Kế toán viên và Thủ quỹ. Kế toán trưởng chịu trách nhiệm điều hành, quản lý chuyên môn tài chính - kế toán và kiểm soát báo cáo; Kế toán viên chịu trách nhiệm tổng hợp chứng từ, định khoản, đối chiếu số liệu và lập báo cáo; Thủ quỹ phụ trách thu - chi tiền mặt hàng ngày căn cứ vào chứng từ, quản lý quỹ và phối hợp lập bảng thanh toán lương.

4. Quy mô nhân sự và trình độ lao động của công ty biến động ra sao trong giai đoạn 2020–2022?
Theo Bảng 2.2 của khóa luận, quy mô nhân sự của công ty tăng từ 12 người (năm 2020) lên 14 người (năm 2021) và đạt 20 người (năm 2022). Lao động nữ chiếm đa số (14/20 người năm 2022, chiếm 70%). Về mặt trình độ, lao động có trình độ đại học, cao đẳng tăng từ 11 người (năm 2020) lên 19 người (năm 2022), chiếm 95% tổng số nhân lực toàn công ty; chỉ có 1 lao động phổ thông duy trì ổn định qua cả 3 năm.

5. Theo cơ sở lý luận của Thông tư 133/2016/TT-BTC được trình bày trong đề tài, các khoản giảm trừ doanh thu được xử lý trên tài khoản nào?
Theo quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh nghiệp không sử dụng tài khoản riêng cho các khoản giảm trừ doanh thu. Thay vào đó, khi phát sinh các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán hoặc hàng bán bị trả lại, kế toán ghi nhận giảm trừ trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511 ("Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ") đối ứng với các tài khoản thanh toán hoặc công nợ liên quan.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Phạm Thị Hồng Nhung đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC áp dụng cho loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trên cơ sở khảo sát thực chứng tại Công ty TNHH Thiện Thệ giai đoạn 2020–2022, công trình phản ánh chi tiết các bước luân chuyển chứng từ, ghi chép sổ kế toán theo hình thức Chứng từ - ghi sổ và phân tích các chỉ tiêu nhân sự, tài sản của một đại lý vé máy bay. Những nhận xét về ưu nhược điểm và hệ thống giải pháp hoàn thiện được tác giả đề xuất có tính bám sát thực tế hoạt động kinh doanh dịch vụ của đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Những vấn đề chung về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm Theo điều 56, Thông tư 133/2016/TT-BTC: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền”. Theo điều 68, Thông tư 133/2016/TT-BTC: Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư tài chính và hoạt động khác trong một thời kỳ nhất định. Kết quả kinh doanh biểu hiện bằng lãi (nếu doanh thu lớn hơn chi phí) hoặc lỗ (nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí).

Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác. KQKD (lợi Kết quả hoạt động KQKD hoạt động KQKD hoạt nhuận trước = + + sản xuất kinh doanh tài chính động khác thuế TNDN) Kết quả hoạt động sản Doanh Giá vốn Chi phí quản lý = - - xuất kinh doanh thu thuần hàng bán doanh nghiệp Kết quả hoạt động Tổng doanh thu thuần Chi phí hoạt động = - tài chính về hoạt động tài chính tài chính Kết quả hoạt động khác = Thu nhập khác - Chi phí khác 5 1.2 Nhiệm vụ của kế toán doanh thu và xác định kết quả kính doanh trong doanh nghiệp Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh cần phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Ghi chép, phản ánh kịp thời đầy đủ và chính xác tình hình bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ về số lượng, chất lượng, giá trị với từng địa điểm, phương thức bán hàng. Tính toán chính xác hàng bán ra, dịch vụ cung cấp, chi phí quản lí doanh nghiệp và các chi phí khác để từ đó xác định được doanh thu bán hàng thu được trong kỳ một cách chính xác nhất. - Phản ánh kịp thời doanh thu bán hàng để xác định kết quả nhằm đảm bảo thu hồi tiền bán hàng một cách đầy đủ và kịp thời tránh trường hợp bị chiếm dụng vốn không hợp lý.

- Vận dụng hệ thống chứng từ, tài khoản sổ sách và báo cáo kế toán phù hợp để thu thập, xử lý thông tin về tình hình biến động của sản phẩm hàng hóa cũng như tình hình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh nhằm phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng và xác định kết quả.3 Vai trò của công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong sự phát triển và tồn tại của mỗi doanh nghiệp. Mỗi doanh nghiệp có tạo ra doanh thu thì lúc đó mới trang trải, chi trả những chi phí đã bỏ ra, mở rộng quy mô hoạt động kinh doanh, tạo công ăn việc làm cho người lao động. Hơn nữa, kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh còn là cơ sở để các nhà quản trị dựa vào để đưa ra được những phương án đầu tư hiệu quả bắt kịp thị trường đem lại lợi nhuận cao cho doanh nghiệp và giảm chi phí về mức thấp nhất có thể. Bên cạnh đó, việc xác định kết quả kinh doanh còn là cơ sở để xác định đúng chỉ tiêu lợi nhuận là căn cứ để doanh nghiệp thực hiện các khoản nộp nghĩa vụ cho nhà nước cụ thể như: nộp thuế, phí, lệ phí, … và đây cũng được xem là nguồn thu ngân sách nhà nước quan trọng để nhà nước thực hiện các khoản chi ngân sách.2 Nội dung công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ a.

Chứng từ sử dụng Trong kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ bao gồm các chứng từ sau: - Hóa đơn GTGT (đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ), hóa đơn bán hàng (đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp) - Các chứng từ thanh toán: Phiếu thu, giấy nộp tiền, giấy báo có của ngân hàng, bảng kê hàng hóa bán ra, bảng sao kê ngân hàng, séc thanh toán. - Các chứng từ khác: Đơn đặt hàng, hợp đồng kinh tế, phiếu xuất kho. Sổ sách sử dụng Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ sử dụng các sổ sách sau: - Sổ chi tiết doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - Sổ cái doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - Sổ kế toán tổng hợp doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - Sổ nhật ký bán hàng, sổ quỹ tiền mặt, sổ tiền gửi ngân hàng, sổ chi tiết bán hàng,. Tài khoản sử dụng Theo điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC, để ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, kế toán sử dụng Tài khoản 511 – “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ”.

Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán của hoạt động sản xuất, kinh doanh. Theo điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC, kết cấu của Tài khoản 511 “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” như sau: 7 Nợ TK 511 Có - Các khoản thuế gián thu phải nộp - Doanh thu bán sản phẩm, hàng hóa, bất (GTGT, TTĐB, XK, BVMT) động sản đầu tư và cung cấp dịch vụ của - Các khoản giảm trừ doanh thu doanh nghiệp thực hiện trong kỳ kế toán. - Kết chuyển doanh thu thuần vào tài khoản 911 “Xác định kết quả kinh doanh”. Tài khoản 511 không có số dư cuối kỳ Theo điều 57 Thông tư 133/2016/BTC, tài khoản 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, có 4 tài khoản cấp 2: - Tài khoản 5111 – Doanh thu bán hàng hóa: Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng hàng hóa được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán của doanh nghiệp.

Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành kinh doanh hàng hóa, vật tư, lương thực. - Tài khoản 5112 – Doanh thu bán thành phẩm: Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng sản phẩm (thành phẩm, bán thành phẩm) được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán của doanh nghiệp. Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành sản xuất vật chất như: Công nghiệp, nông nghiệp, xây lắp, ngư nghiệp, lâm nghiệp. - Tài khoản 5113 – Doanh thu cung cấp dịch vụ: Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng dịch vụ đã hoàn thành, đã cung cấp cho khách hàng và được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán.

Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành kinh doanh dịch vụ như: Giao thông vận tải, bưu điện, du lịch, dịch vụ công cộng, dịch vụ khoa học, kỹ thuật, dịch vụ kế toán, kiểm toán. 8 - Tài khoản 5118 – Doanh thu khác: Tài khoản này dùng để phản ánh về doanh thu nhượng bán, thanh lý bất động sản đầu tư, các khoản trợ cấp, trợ giá của Nhà nước. Phương pháp hạch toán TK 511 TK 111,112,131,. TK 111,112,131 Các khoản giảm trừ doanh thu Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ TK 911 Cuối kỳ kết chuyển doanh thu thuần TK 333 Các khoản thuế phải nộp khi bán hàng, cung cấp dịch vụ (Trường hợp chưa tách ngay các khoản thuế phải nộp tại thời điểm ghi nhận doah thu) Các khoản thuế phải nộp khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ (Trường hợp tách ngay các khoản thuế phải nộp tại thời điểm ghi nhận doanh thu) (Nguồn: Thông tư 133/2016/TT-BTC) Sơ đồ 1.1 Sơ đồ hạch toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1.2 Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu a.

Chứng từ sử dụng Các chứng từ sử dụng trong các khoản giảm trừ doanh thu sau: - Chiết khấu thương mại: Chế độ tài chính của từng doanh nghiệp về các khoản chiết khấu thương mại, hóa đơn GTGT (Ghi rõ tỷ lệ số tiền chiết khấu), hóa đơn bán hàng, hợp đồng chết khấu, bảng tính chiết khấu thương mại. 9 - Hàng bán bị trả lại: Phiếu nhập kho hàng bán bị trả lại, biên bản giải trình trả lại hàng bán của khách hàng, hóa đơn bên mua xuât để trả lại hàng đã mua b. Sổ sách sử dụng Trong kế toán các khoản giảm trừ doanh thu sử dụng các sổ sách sau: - Sổ cái các khoản giảm trừ doanh thu - Sổ chi tiết các khoản giảm trừ doanh thu c. Tài khoản sử dụng Theo thông tư 133/2016/TT-BTC, các khoản chiết khấu, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại được ghi nhận trực tiếp vào bên thì hạch toán vào bên Nợ của TK 511 “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ”.

Phương pháp hạch toán TK 111, 112, 131 TK 511 TK 111, 112, 131 Khi phát sinh các khoản DT hàng bán và cung cấp CKTM, GGHB, hàng bán dịch vụ bị trả lại TK 333 TK 333 Giảm các khoản Các khoản thuế thuế phải nộp phải nộp (Nguồn: Thông tư 133/2016/TT-BTC) Sơ đồ 1.2 Sơ đồ hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu 1.3 Kế toán doanh thu hoạt động tài chính a. Chứng từ kế toán Kế toán doanh thu hoạt động tài chính sử dụng các chứng từ sau: - Phiếu thu, giấy báo có của ngân hàng - Hóa đơn GTGT, hợp đồng kinh tế - Bảng tính lãi vay, sổ phụ ngân hàng, bảng sao kê giao dịch ngân hàng - Giấy thông báo về cổ tức hoặc lợi nhuận được chia. Sổ sách kế toán 10 Kế toán doanh thu hoạt động tài chính sử dụng các sổ sách sau: - Sổ cái tài khoản 515 - Sổ chi tiết tài khoản 515 c. Tài khoản sử dụng Theo điều 58 Thông tư 133/2016/TT-BTC, để ghi nhận doanh thu hoạt động tài chính, kế toán sử dụng Tài khoản 515 – “Doanh thu hoạt động tài chính”.

Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức, lợi nhuận được chia và doanh thu hoạt động tài chính khác của doanh nghiệp.