ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lý do chọn đề tài Sự ra đời và phát triển của kế toán gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế xã hội. Xã hội càng phát triển thì kế toán càng trở nên quan trọng và trở thành công cụ không thể thiếu đƣợc trong quản lý kinh tế nhà nƣớc và doanh nghiệp. Trong bối cảnh hiện nay để tồn tại thì doanh nghiệp cần có chiến lƣợc kinh doanh phù hợp, vì thế, công tác kế toán có vai trò lớn trong việc quản lý và điều hành doanh nghiệp.
Vấn đề mà các doanh nghiệp luôn quan tâm là làm thế nào để hoạt động kinh doanh có hiệu quả cao nhất (tối đa hoá lợi nhuận và giảm thiểu hoá chi phí). Các yếu tố liên quan trực tiếp đến việc xác định lợi nhuận của một doanh nghiệp chính là doanh thu, thu nhập và các khoản chi phí. Do đó, kế toán về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò vô cùng quan trọng. Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh không chỉ cần thiết đối với các nhà quản trị doanh nghiệp mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với các đối tƣợng khác trong nền kinh tế quốc dân.
Thông qua các thông tin đƣợc cung cấp ở trên, nhà quản lí sẽ tiến hành phân tích đánh giá, đƣa ra các phƣơng thức kinh doanh phù hợp nhất để công ty giảm thiểu sai sót, tối đa hóa lợi nhuận và ngày càng phát triển trong thị trƣờng hiện nay. Đứng trƣớc sự cạnh tranh khốc liệt của thị trƣờng hiện nay, với số lƣợng đối thủ cạnh tranh ngày càng gia tăng, Chi nhánh công ty cổ phần xăng dầu Ngô Đồng tại Thừa Thiên Huế cần phải nghiên cứu và xây dựng một chiến lƣợc kinh doanh đúng đắn, phù hợp với điều kiện thực tế của mình. Trong khi đó các thông tin kế toán về doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh rất quan trọng trong việc hoạch định chiến lƣợc phát triển của công ty. Để phát huy đƣợc vai trò của mình, các thông tin về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp nói chung và tại Chi nhánh công ty cổ phần xăng dầu Ngô Đồng tại Thừa Thiên Huế nói riêng cần phải đƣợc phản ánh một cách chính xác đầy đủ và kịp thời phục vụ cho việc ra quyết định của nhà quản lí.
Tuy nhiên tại Chi nhánh công ty cổ phần xăng dầu Ngô Đồng tại Thừa Thiên Huế hiện nay công tác kế toán 1 doanh thu và xác định kết quả kinh doanh còn nhiều bất cập, chƣa thực sự đáp ứng đƣợc nhu cầu quản lí của công ty. Chính vì vậy yêu cầu cấp thiết đặt ra cho các doanh nghiệp là phải thƣờng xuyên quan tâm và từng bƣớc hoàn thiện bộ máy kế toán, đặc biệt là kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh để đảm bảo các thông tin đƣợc cung cấp kịp thời, chính xác, phục vụ cho việc ra các quyết định kinh doanh đúng đắn. Cũng nhƣ bao doanh nghiệp khác trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, Chi nhánh công ty cổ phần xăng dầu Ngô Đồng tại Thừa Thiên Huế cũng đang cố gắng hoàn thiện hơn để từng bƣớc phát triển. Xuất phát từ thực tế và tầm quan trọng của kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các công ty nên qua thời gian thực tập, tiếp cận thực tế công tác kế toán tại Chi nhánh công ty cổ phần xăng dầu Ngô Đồng tại Thừa Thiên Huế, tôi đã chọn đề tài “Kế toán toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh công ty cổ phần xăng dầu Ngô Đồng tại Thừa Thiên Huế” làm khóa luận thực tập tốt nghiệp của mình.
Mục tiêu nghiên cứu Tìm hiểu các vấn đề lý luận liên quan đến đề tài kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp. Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh của Chi nhánh công ty cổ phần xăng dầu Ngô Đồng tại Thừa Thiên Huế. Đƣa ra một số giải pháp nhằm từng bƣớc hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh công ty cổ phần xăng dầu Ngô Đồng tại Thừa Thiên Huế. Đối tƣợng nghiên cứu Nghiên cứu về sổ sách kế toán, tài khoản, phƣơng pháp kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh công ty cổ phần xăng dầu Ngô Đồng tại Thừa Thiên Huế.
Phạm vi nghiên cứu Phạm vi không gian: Đề tài đƣợc thực hiện tại Chi nhánh công ty xăng dầu Ngô Đồng tại Thừa Thiên Huế. 2 Phạm vi thời gian: Sử dụng số liệu phân tích tình hình lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động kinh doanh trong thời gian ba năm 2019, 2020 và năm 2021. Số liệu minh họa thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh của công ty tập trung trong tháng 8/2020. Phƣơng pháp nghiên cứu 1.1 Phƣơng pháp thu thập thông tin Phƣơng pháp nghiên cứu, tham khảo tài liệu: Đọc, tham khảo, tìm hiểu các giáo trình do các giảng viên biên soạn để giảng dạy, các sách ở thƣ viện và một số bài khóa luận của khóa trƣớc; nghiên cứu các báo cáo của doanh nghiệp, các loại sổ sách, chứng từ phục vụ cho đề tài nghiên cứu để có cơ sở cho đề tài nghiên cứu.
Phƣơng pháp này nhằm mục đích để tìm hiểu cơ sở lý luận của Khóa luận cũng nhƣ cách thức để hoàn thiện bài báo cáo một cách đầy đủ nhất.Số liệu thu thập bao gồm: số liệu sơ cấp và số liệu thứ cấp. Các số liệu thu thập từ các nguồn khác nhau. + Nguồn dữ liệu sơ cấp: Trực tiếp khảo sát công kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả tại Chi nhánh công ty xăng dầu Ngô Đồng tại Thừa Thiên Huế để thu thập thông tin đảm bảo tính xác thực cho công tác nghiên cứu. Số liệu sơ cấp đƣợc thu thập qua phỏng vấn, tìm hiểu từ ban lãnh đạo và các nhân viên trong phòng ban của công ty để tìm hiểu về bộ máy kế toán, công tác kế toán trong doanh nghiệp, đặc biệt đối với kế toán doanh thu, chi phí và và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
+ Nguồn dữ liệu thứ cấp: Các dữ liệu thu thập từ nguồn này bao gồm các văn bản Luật, thông tƣ. của Quốc hội, các Bộ, ngành về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả: Tài liệu giới thiệu về doanh nghiệp, đặc điểm, mục tiêu, phƣơng hƣớng, chính sách phát triển của Công ty; Các sổ sách, chứng từ, báo cáo kế toán liên quan đến công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh…Số liệu thứ cấp đƣợc thu thập từ sách báo, internet, báo cáo tài chính qua các năm, các hóa đơn, chứng từ, sổ sách liên quan đến kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh. Trên cơ sở đó phân tích về tình hình tài 3 chính, xử lý và hạch toán chứng từ, quá trình cập nhật các số liệu liên quan đến quá trình tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị. Các bài báo cáo, luận văn liên quan đến kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trên báo chí, internet và thƣ viện khoa kế toán và quản trị kinh doanh dùng để tham khảo cho quá trình làm báo khoá luật tốt nghiệp.
Phƣơng pháp quan sát: Theo dõi cách thực hiện và quy trình luân chuyển chứng từ giữa các phòng ban trong Công ty với các cửa hàng chi nhánh bán lẻ của Công ty.2 Phƣơng pháp tổng hợp và xử lý số liệu Phƣơng pháp so sánh: Phƣơng pháp so sánh là phƣơng pháp đƣợc sử dụng khá thông thƣờng trong việc phân tích, nghiên cứu. Thực hiện so sánh giá trị các khoản mục tài sản, nguồn vốn, số lƣợng lao động, các khoản mục thuộc và liên quan đến báo cáo kết quả kinh doanh của công ty qua các năm để đánh giá và nắm bắt đƣợc xu hƣớng biến động thực tế của từng chỉ tiêu; Nắm đƣợc tình hình tài chính của công ty và đƣa ra nhận xét tốt hay xấu về biến động đó. Phƣơng pháp tổng hợp và đánh giá: Tổng hợp những thông tin sau quá trình xử lí, so sánh và phân tích, tiến hành đánh giá và đƣa ra kết luận những vấn đề nghiên cứu từ khái quát đến cụ thể. 4 PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1.
Những vấn đề chung về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1. Những khái niệm cơ bản về doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS14- Doanh thu và thu nhập khác) ban hành theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001của BTC quy định: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế của doanh nghiệp đã thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”. Theo thông tƣ 133/2016-BTC đã khẳng định: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp ngoại trừ phần đóng góp thêm của cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền” Nhƣ vậy, có thể hiểu bản chất của doanh thu là tổng giá trị đƣợc thực hiện do việc bán sản phẩm, hàng hóa hay cung cấp dịch vụ cho khách hàng.
Doanh thu của doanh nghiệp bao gồm: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ số tiền thu đƣợc hoặc sẽ thu đƣợc từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu nhƣ: Bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có). Doanh thu hoạt động tài chính: Là số tiền đã thu hoặc thu từ tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức lợi nhuận đƣợc chia hoặc doanh thu hoạt động tài chính khác. Các khoản làm giảm trừ doanh thu gồm có: Chiết khấu thƣơng mại, Hàng bán bị trả lại, Giảm giá hàng bán, Các loại thuế.2 Kết quả kinh doanh Theo thông tƣ 133/2016-BTC đã khẳng định: “Kết quả kinh doanh là số lãi (lỗ) do các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mang lại trong một kỳ kế toán.