phần mở đầu, kết luận, khóa luận tốt nghiệp còn bao gồm 3 nội dung chính sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thƣơng mại Chƣơng 2: Thực trạng về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty TNHH MTV An Sơn. Chƣơng 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty TNHH MTV An Sơn. 10 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI 1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp thƣơng mại Khái niệm: Bán hàng là quá trình các doanh nghiệp thực hiện việc chuyển hóa vốn sản xuất kinh doanh của mình từ hình thái hàng hóa sang hình thái tiền tệ và hình thành kết quả tiêu thụ.
Đặc điểm của quá trình tiêu thụ hàng hóa Đó là sự trao đổi mua bán có thỏa thuận, doanh nghiệp đồng ý bán và khách hàng đồng ý mua đã thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán có sự chuyển đổi quyền sử dụng hàng hóa từ doanh nghiệp sang khách hàng. Doanh nghiệp giao hàng hóa cho khách hàng và nhận đƣợc từ họ một khoản tiền hay một khoản nợ tƣơng ứng, khoản tiền này đƣợc gọi là doanh thu tiêu thụ dùng để bù đắp các khoản chi phí đã bỏ ra trong quá trình kinh doanh. Căn cứ trên số tiền hay khoản nợ mà khách hàng đã chấp nhận thanh toán để hạch toán kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trƣờng khi mà các doanh nghiệp phải tự hạch toán kinh doanh,tự chịu trách nhiệm về việc quyết định của mình thì việc bán hàng hóa có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự sống còn của các doanh nghiệp.
Cac Mác đã từng khẳng định: Lƣu thông vừa là điều kiện, vừa là tiền đề, vừa là kết quả của sản xuất. Theo quan điểm này thì giữa sản xuất và lƣu thông gắn bó chặt chẽ với nhau tạo nên một chu trình tái sản xuất xã hội. Các doanh nghiệp thƣơng mại thực hiện khâu trung gian nối liền giữa sản xuất và tiêu dùng. Quá trình này bao gồm hai khâu mua và bán hàng hóa, là một tất yếu của quá trình tái sản xuất.
Quá trình bán hàng ở các doanh nghiệp thƣơng mại là quá trình vận động của vốn kinh doanh từ vốn hàng hóa sang vốn bằng tiền và hình thành kết quả 11 kinh doanh thƣơng mại. Quá trình bán hàng hoàn tất khi hàng hóa đƣợc giao cho ngƣời mua và đã thu đƣợc tiền bán hàng. Chúng ta có thể khái quát đặc điểm cơ bản quá trình bán hàng nhƣ sau: - Đó là sự mua bán có thỏa thuận: Doanh nghiệp đồng ý bán và khách hàng đồng ý mua, đã trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. - Doanh nghiệp giao cho khách hàng một lƣợng hàng hóa và nhận đƣợc từ khách hàng một khoản tiền hoặc một khoản nợ.
Khoản tiền này đƣợc gọi là doanh thu bán hàng, dùng để bù đắp các khoản chi phí đã bỏ ra trong quá trình kinh doanh. - Căn cứ vào số tiền hay khoản nợ mà khách hàng chấp nhận trả để hạch toán kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. - Xét về mặt kinh tế học: bamsn hàng là một trong bốn khâu của quá trình tái sản xuất xã hội. Đó là một quá trình lao động kỹ thuật nghiệp vụ phức tạp của doanh nghiệp thƣơng mại nhằm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng cho xã hội.
Chỉ có thông qua bán hàng thì tính hữu ích của hàng hóa mới đƣợc thực hiện, tạo điều kiện để tái sản xuất xã hội. Việc thúc đẩy quá trình bán hàng hóa ở doanh nghiệp thƣơng mại là cơ sở để thúc đẩy công tác ở doanh nghiệp thƣơng mại trong nền kinh tế quốc dân. - Xét về phƣơng diện xã hội: bán hàng có vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu của ngƣời tiêu dùng. Thông qua công tác bán hàng, các đơn vị kinh doanh có thể dự đoán nhu cầu tiêu dùng của xã hội nói chung và từng khu vực nói riêng với từng sản phẩm hàng hóa từ đó doanh nghiệp sẽ xây dựng đƣợc các kế hoạch kinh doanh phù hợp nhằm đạt đƣợc hiệu quả cao nhất.
Chính qua đó, doanh nghiệp đã góp phần điều hòa giữa cung và cầu trong nền kinh tế. - Ngoài những chức năng trên, công tác bán hàng là cơ sở để có kết quả kinh doanh. Giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối quan hệ hết sức mật thiết và tác động qua lại lẫn nhau. Bán hàng là cơ sở để xác định kết quả kinh doanh, quyết định kết quả kinh doanh là cao hay thấp còn kết quả kinh doanh là căn cứ quan trọng để đƣa ra các quyết định và bán hàng hóa.
Nhƣ vậy, 12 có thể khẳng định rằng kết quả kinh doanh là mục tiêu cuối cùng của doanh nghiệp, còn bán hàng là phƣơng tiện để thực hiện mục tiêu cuối cùng đó. - Việc xác định kết quả kinh doanh chính là xác định phần chênh lệch giữa một bên là doanh thu thuần với một bên là toàn bộ chi phí đã bỏ ra. Số chênh lệch đó biểu hiện “lãi” hoặc “lỗ”. Xác định đúng kết quả kinh doanh là cơ sở để đánh giá hiệu quả của các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định của doanh nghiệp, các nghĩa vụ mà doanh nghiệp phải thực hiện đối với nhà nƣớc, lập các quỹ tạo điều kiện mở rộng sản xuất.
Ngoài ra việc xác định đúng kết quả kinh doanh còn là cơ sở để lập kế hoạch cho kỳ kinh doanh tiếp theo, đồng thời nó cũng là số liệu cung cấp thông tin cho các đối tƣợng quan tâm nhƣ các nhà đầu tƣ, các ngân hàng…Trong điều kiện hiện nay khi mà các doanh nghiệp đang phải tiến hành kinh doanh trong điều kiện cạnh tranh ngày càng gay gắt của nền kinh tế thị trƣờng, việc xác định kết quả kinh doanh có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xử lý, cung cấp các thông tin không những cho các nhà quản lý của doanh nghiệp để lựa chọn phƣơng án kinh doanh có hiệu quả mà nó còn là căn cứ để các cơ quan quản lý tài chính, cơ quan thuế… thực hiện việc giám sát việc chấp hành các chính sách, các chế độ tài chính… 1. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Kế toán bán hàng và xác đinh kết quả kinh doanh có những nhiệm vụ sau: - Một là ghi chép phản ánh đầy đủ kịp thời khối lƣợng hàng hóa bán ra, tính toán đúng trị giá vốn hàng hóa bán ra và các chi phí nhằm xác định chính xác kết quả kinh doanh của doanh nghiệp - Hai là cung cấp thông tin kịp thời về tình hình bán hàng phục vụ cho lãnh đạo, điều hành hoạt động kinh doanh thƣơng mại. - Ba là kiểm tra tiến độ thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, quản lý chặt chẽ tiền bán hàng, kỉ luật thu nộp ngân sách Để thực hiện tốt các nhiệm vụ trên kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh phải chú ý đến những vấn đề sau: Thứ nhất, xác định đúng thời điểm hàng hóa đƣợc coi là đƣợc bán để kịp thời phản báo cáo bán hàng và phản ánh doanh thu. Báo cáo thƣờng xuyên, kịp 13 thời tình hình bán hàng và thanh toán với khách hàng, đảm bảo giám sát chặt chẽ hàng bán về số lƣợng, chất lƣợng, chủng loại, thời gian… Đôn đốc việc thu tiền bán hàng về quỹ kịp thời, tránh hiện tƣợng tiêu cực sử dụng tiền hàng cho mục đích cá nhân.
Thứ hai, tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và trình tự luân chuyển hợp lý. Các chứng từ ban đầu phải đầy đủ hợp pháp, luân chuyển khoa học, hợp lý tránh trùng lặp, bỏ sót và không quá phức tạp nhƣng vẫn đảm bảo yêu cầu hợp lý, nâng cao hiệu quả công tác kế toán. Tổ chức vận dụng tốt hệ thống tài khoản, hệ thống sổ sách kế toán phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của đơn vị. Thứ ba, xác định đúng và tập hợp đúng và tập hợp đầy đủ chi phí bán hàng phát sinh trong quá trình bán hàng cũng nhƣ chi phí quản lý doanh nghiệp, phân bổ chi phí hợp lý cho hàng còn lại cuối kỳ và kết chuyển chi phí hợp lí cho hàng trong kì để xác định kết quả kinh doanh chính xác.
Kế toán bán hàng và kết quả kinh doanh thực hiện tốt các nhiệm vụ của mình sẽ đem lại hiệu quả thiết thực cho công tác kế toán bán hàng nói riêng và cho hoạt động kinh doanh nói chung của doanh nghiệp. Nó giúp cho ngƣời sử dụng thông tin của kế toán nắm đƣợc toàn diện hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, giúp cho ngƣời quản lý của doanh nghiệp trong việc đƣa ra quyết định kịp thời cũng nhƣ trong việc lập kế hoạch kinh doanh trong tƣơng lai. Các phƣơng thức bán hàng Trong nền kinh tế thị trƣờng tiêu thụ hàng hóa đƣợc thực hiện theo nhiều phƣơng thức khác nhau, theo đó hàng hóa vận động đến tay ngƣời tiêu dùng. Việc lựa chọn và áp dụng linh hoạt các phƣơng thức tiêu thụ đã góp phần không nhỏ vào thực hiện kế hoạch tiêu thụ của doanh nghiệp.
Hiện nay các doanh nghiệp thƣờng sử dụng một số phƣơng thức tiêu thụ sau: 1. Phƣơng thức bán buôn Bán buôn là phƣơng thức bán hàng theo lô hoặc bán với số lƣợng lớn, hàng hóa đƣợc bán với các đối tƣợng khách hàng nhƣ các tổ chức bán lẻ, các tổ chức sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu…và giá cả phụ thuộc vào khối lƣợng hàng 14 bán, phƣơng thức thanh toán. Trong phƣơng thức bán buôn thì có hai phƣơng thức: Bán buôn qua kho và bán buôn không qua kho Bán buôn qua kho: là bán buôn hàng hóa mà hàng hóa đƣợc xuất ra từ kho bảo quản của doanh nghiệp, đây là hình thức bán hàng truyền thống. Vì hàng hóa tiêu thụ đƣợc dự trữ trong kho nên khi doanh nghiệp áp dụng hình thức bán hàng này cần có kế hoạch dự trữ hàng hóa đầy đủ, bảo quản tốt hàng hóa tốt đồng thời áp dụng kịp tiến độ giao hàng, giảm thiểu những chi phí không đáng có.
Bán buôn qua kho bao gồm có 2 hình thức: Bán buôn theo hình thức giao hàng trực tiếp và bán buôn theo hình thức gửi bán hàng hóa. - Bán buôn theo hình thức giao hàng trực tiếp là việc bên mua cử đại diện trực tiếp đến kho của doanh nghiệp mua hàng, doanh nghiệp xuất kho hàng hóa để giao cho bên mua.