CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1.1 Một số vấn đề cơ bản về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Các khái niệm cơ bản về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của hoạt động kinh doanh trong các doanh nghiệp, đây là quá trình chuyển hóa vốn của doanh nghiệp từ hình thái hiện vật sang hình thái tiền tệ (là quá trình xuất giao hàng cho người mua được người mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán). Quá trình bán hàng có thể chia thành hai giai đoạn: Giai đoạn 1: Căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã kí kết để xuất giao hàng hóa cho khách hàng. Giai đoạn 2: Khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán (thông qua các giấy tờ hóa đơn,.
Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được tiền, đủ bù đắp các khoản chi phí để sản xuất hoặc nhập hàng từ nhà cung cấp và có lợi nhuận. Xác định kết quả kinh doanh là việc so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra và thu nhập đã thu về trong kỳ. Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lãi, thu nhập nhỏ hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lỗ. Việc xác định kết quả bán hàng cũng như kết quả kinh doanh thường là cuối tháng cuối quý cuối năm tùy thuộc vào từng đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp.2 Vai trò nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Trong doanh nghiệp, kế toán là công cụ quan trọng để quản lý sản xuất và tiêu thụ, thông qua số liệu kế toán đã giúp cho các nhà quản lý công ty đánh giá được tình hình thực hiện kế hoạch bán hàng về loại hình, số lượng, chất lượng, giá cả, thanh toán, kiểm tra tình hình thực hiện các dự án chi phí bán hàng, chi phí quản lí doanh nghiệp, chi phí hoạt động tài chính, chi phí Nguyễn Hồng Nhung – KT3-K15 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 15 Khoa Kế toán kiểm toán khác và xác định kết quả kinh doanh của đơn vị từ đó đưa ra những định hướng cho hoạt động kinh doanh của kỳ tiếp theo.
Đối với doanh nghiệp, hoạt động bán hàng là điều kiện quyết định giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển, thông qua nghiệp vụ bán hàng doanh nghiệp tạo được doanh thu, nhanh chóng thu hồi vốn kinh doanh đồng thời tạo ra lợi nhuận. Lúc này doanh nghiệp có điều kiện để thực hiện phân phối lợi ích vật chất giữa doanh nghiệp với nhà nước, doanh nghiệp với người lao động hoặc giữa doanh nghiệp với chủ doanh nghiệp hay nói cách khác là để phân phối hài hòa 3 lợi ích: Lợi ích của nhà nước thông qua các khoản thuế và lệ phí Lợi ích của doanh nghiệp thông qua lợi nhuận Lợi ích của người lao động thông qua tiền lương và các khoản ưu đãi. Đối với nền kinh tế quốc dân thì việc thực hiện tốt khâu bán hàng là điều kiện để kết hợp chặt chẽ giữa lưu thông àng hóa và lưu thông tiền tệ, thực hiện chu chuyển tiền, mặt ổn định và củng cố giá trị đồng tiền, là điều kiện ổn định và nâng cao đời sống của người lao động nói tiêng và toàn xã hội nói chung.2 Các phương thức bán hàng và thanh toán tiền hàng trong hoạt động bán hàng của doanh nghiệp.1 Các phương thức bán hàng Phương thức bán buôn: là phương thức tiêu thụ hàng hóa cho các đơn vị với số lượng lớn để các đơn vị đó tiếp tục bán cho các tổ chức khác hay phục vụ cho công việc khác nhằm đáp ứng nhu cầu kinh tế. Đặc điểm của hình thức bán buôn là: Hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng.
Hàng hóa được bán theo lô hàng hoặc bán với số lượng lớn. Giá bán biến động tùy thuộc vào khối lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Nguyễn Hồng Nhung – KT3-K15 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 16 Khoa Kế toán kiểm toán Có hai hình thức bán buôn: Bán buôn qua kho: là hình thức bán hàng được xuất từ kho của doanh nghiệp. Bao gồm hai hình thức buôn qua kho: Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: doanh nghiệp xuất hàng giao trực tiếp cho đại diện bên mua.
Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: căn cứ vào đơn đặt hàng hoặc hợp đồng ký kết mà doanh nghiệp xuất hàng cho người mua. Bán buôn vận chuyển thẳng: là hình thức bán hàng mà doanh nghiệp thương mại khi mua hàng về không nhập kho mà chuyển thẳng cho người mua. Có hai hình thức bán buôn vận chuyển thẳng: Bán buôn vận chuyển trực tiếp: đại diện bên mua đến nhận hàng do doanh nghiệp bán chỉ định theo hóa đơn đã nhận. Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức gửi hàng: bên bán tự vận chuyển hàng từ địa điểm nhận hàng đến địa điểm bên mua theo hợp đồng bằng phương tiện vận tải tự có hoặc thuê ngoài.
Phương thức bán lẻ: là hình thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng và không thông qua trung gian. Có những hình thức bán lẻ sau: Bán hàng thu tiền tập kết: là hình thức tách rời nghiệp vụ kinh tế - thu tiền và giao hàng cho người mua. Nhân viên bán hàng giao hàng cho khách, khách hàng chưa trả tiền ngay mà thanh toán sau Bán hàng thu tiền trực tiếp: là việc thu tiền và giao hàng cho người mua không tách rời nhau. Nhân viện bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách.
Phương thức hàng đổi hàng: là phương thức mà người bán đem vật tư sản phẩm hàng hóa của mình đổi lấy sản phẩm vật tư hàng hóa của người mua. Tức là doanh nghiệp vừa phát sinh nghiệp vụ mua hàng và nghiệp vụ bán hàng. Nguyễn Hồng Nhung – KT3-K15 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 17 Khoa Kế toán kiểm toán Phương thức bán hàng đại lý, ký gửi: là hình thức mà doanh nghiệp giao hàng cho cơ sở đại lý, ký gửi để các cơ sở này trực tiếp tiêu thụ. Bên nhận đại lý, ký gửi sẽ trực tiếp tiêu thụ, thanh toán tiền hàng và được hưởng hoa hồng đại lý bán hàng.
Phương thức bán hàng trả góp: là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lân, người mua thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua. Số tiền con lại người mua chấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và chịu một ry lệ lãi suất nhất định. Phương thức tiêu thụ nội bộ: là phương thức bán hàng các đơn vị thành viên trong cùng doanh nghiệp với nhau giữa đơn vị chính với các đơn vị trực thuộc hoặc sử dụng sản phẩm hàng hóa cho mục đích biếu tặng quảng cáo hay để trả công cho người lao động thay lương.2 Các phương thức thanh toán Sau khi giao hàng cho bên mua, được chấp nhận thanh toán thì bên bán có thể nhận tiền hàng theo nhiều hình thức khác nhau tùy thuộc vào sự tín nhiệm và thỏa thuận giữa hai bên mà chọn phương thức thanh toán cho phù hợp. Hiện nay, các doanh nghiệp thương mại thường áp dụng các phương thức thanh toán sau: Phương thức thanh toán trực tiếp: sau khi nhận được hàng mua, người mua thanh toán tiền ngay cho người bán bằng tiền mặt, séc, tín phiếu hoặc chuyển qua tài khoản ngân hàng,.
Phương thức thanh toán trả chậm: là phương thức bán mà bên bán đã giao hàng cho bên mua nhưng bên mua không trả tiền ngay mà trả tiền theo thời hạn thỏa thuận thanh toán theo hợp đồng. Nguyễn Hồng Nhung – KT3-K15 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 18 Khoa Kế toán kiểm toán 1.3 Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Kế toán doanh thu bán hàng 1.1 Nội dung Khái niệm: Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán từ hoạt động bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra hay bán hàng hóa mua vào nhằm bù đắp chi phí và tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. Điều kiện ghi nhận doanh thu: Theo chuẩn mực kế toán số 14: Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện sau: Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua. Doanh nghiệp không còn nắm quyền quản lý như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa.
Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Doanh thu đã thu hoặc sẽ thu được các lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.2 Chứng từ sổ sách sử dụng Tùy theo phương thức bán hàng, hình thức ghi sổ mà kế toán bán hàng sử dụng các chứng từ sau: Chứng từ hạch toán: hóa đơn GTGT (đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ), hóa đơn bán hàng (đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT thep phương pháp trực tiếp): căn cứ vào đơn đặt hàng, kế toán lập hóa đơn GTGT của hàng hóa, dịch vụ bán ra theo mẫu của bộ tài chính để làm căn cứ ghi sổ gồm 3 liên: +Liên 1: Lưu +Liên 2: Giao cho khách hàng Nguyễn Hồng Nhung – KT3-K15 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 19 Khoa Kế toán kiểm toán +Liên 2 Lưu chuyển nội bộ Chứng từ thanh toán: Phiếu thu, ủy nhiệm thu, giấy báo có của ngân hàng, bảng sao kê của ngân hàng,. Chứng từ liên quan khác: biên bản giao nhận hàng hóa vật tư, phiếu xuất kho, hóa đơn cước phí vận chuyển, hóa đơn thuê kho bãi, bốc dỡ hàng hóa trong quá trình bán hàng, hợp đồng kinh tế với khách hàng Sổ sách sử dụng: Sổ nhật ký chung, Sổ cái TK 511, 911, 111, 112, 131,.
sổ chi tiết các tài khoản liên quan,.