CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Lý luận cơ bản về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại 1. Khái niệm bán hàng và xác định kết quả bán hàng Khái niệm bán hàng hay tiêu thụ sản phẩm: Bán hàng hay tiêu thụ sản phẩm là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất – kinh doanh, đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán.
Xác định kết quả bán hàng: Kết quả bán hàng là phần thu nhập còn lại từ việc bán hàng sau khi trừ đi tất cả các chi phí. Xác định kết quả bán hàng là phương pháp tính số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng thuần với các khoản chi phí bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí quản lí kinh doanh phát sinh trong một kì nhất định. Nếu doanh thu bán hàng thuần lớn hơn các chi phí đã bỏ ra thì kết quả bán hàng là lãi. Ngược lại, nếu doanh thu thuần nhỏ hơn các chi phí đã bỏ ra thì kết quả bán hàng là lỗ.
Khi nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị trường, sự cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt không chỉ giữa các doanh nghiệp trong nước mà với cả các doanh nghiệp nước ngoài. Vấn đề tiêu thụ càng có ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Bởi vì hàng hóa qua tiêu thụ mới chuyển hóa từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị và khi đó doanh nghiệp mới thu hồi được lượng vốn đã đầu tư vào các hoạt động kinh doanh giúp cho doanh nghiệp thực hiện tái sản xuất. Hơn nữa chỉ thông qua hoạt động bán GVHD:PGS.Nguyễn Bá Minh 4 SV: Nguyễn Thu Huyền- CQ54/21.13 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính hàng giá trị hữu ích của hàng hóa mới được xã hội thừa nhận.
Đồng thời việc đẩy mạnh quá trình bán hàng góp phần tăng nhanh vòng quay của vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, là tiền đề cho việc tăng thu nhập, ổn định tình hình tài chính của doanh nghiệp và tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp Công tác bán hàng và tiêu thụ hàng hóa có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Thực hiện tốt khâu bán hàng là cơ sở cho việc điều hòa giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa tiền và hàng, giữa cung và cầu, đảm bảo sự cân đối nhịp nhàng trong từng ngành, giữa các ngành và các khu vực trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Thông qua việc xác định kết quả bán hàng doanh nghiệp đánh giá được hiệu quả hoạt động kinh doanh, xác định phần nghĩa vụ thực hiện với Nhà nước, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa lợi ích kinh tế của Nhà nước với kinh tế tập thể và cá nhân người lao động. Qua đó doanh nghiệp có thể hạch định chiến lược kinh doanh phù hợp để tăng hiệu quả kinh doanh ở các kì tiếp theo.
Tóm lại công tác bán hàng có ý nghĩa hết sức to lớn. Nó là giai đoạn tái sản xuất. Doanh nghiệp khi thực hiện tốt công tác bán hàng sẽ tạo điều kiện thu hồi vốn, bù đắp chi phí, thực hiện nghĩa vụ với Ngân sách Nhà nước thông qua việc nộp thuế, đầu tư phát triển tiếp, nâng cao đời sống của ngừơi lao động. Quản lý quá trình bán hàng và kết quả bán hàng là một yêu cầu thực tế, nó xuất phát từ mục tiêu của doanh nghiệp.
Nếu doanh nghiệp quản lý tốt khâu bán hàng thì mới đảm bảo được chỉ tiêu hoàn thành kế hoạch tiêu thụ và đánh giá chính xác hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đó.2 Yêu cầu quản lý đối với hoạt động bán hàng và xác đ ịnh k ết qu ả bán hàng. - Tìm hiểu, khai thác và mở rộng thị trường, áp dụng các phương thức bán hàng phù hợp và có các chính sách hậu bán hàng tốt nhằm không ngừng tăng doanh thu, giảm chi phí của các hoạt động.Nguyễn Bá Minh 5 SV: Nguyễn Thu Huyền- CQ54/21.13 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính - Quản lý kế hoạch và tình hình thực hiện kế hoạch tiêu thụ đối với từng thời kỳ, từng khách hàng, từng hoạt động kinh tế. - Quản lý chất lượng, cải tiến mẫu mã và xây dựng thương hiệu sản phẩm là mục tiêu cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. - Theo dõi quá trình tiêu thụ theo từng phương thức bán hàng, theo dõi tình hình thanh toán với khách hàng trong trường hợp bán chịu, theo dõi số lượng hàng bán, giá vốn, doanh thu bán hàng và theo dõi các chi phí liên quan đến hàng bán, phải xác định được kết quả bán hàng theo từng kỳ.
- Quản lý chặt chẽ vốn của thành phẩm đem tiêu thụ, giám sát chặt chẽ các khoản chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, kiểm tra tính hợp pháp, hợp lý của các số liệu, đồng thời phân bổ cho hàng tiêu thụ, đảm bảo cho việc xác định tiêu thụ được chính xác, hợp lý. - Việc hạch toán tiêu thụ phải tổ chức chặt chẽ, khoa học đảm bảo việc xác định kết quả cuối cùng quả của trình tiêu thụ.3 Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại ● Đối với doanh nghiệp: Với doanh nghiệp thương mại, tổ chức tốt công tác bán hàng và xác định kết quả bán hàng sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển, từng bước hạn chế sự thất thoát hàng hóa, phát hiện ra những hàng hóa chậm luân chuyển để có biện pháp xử lý đúng đắn nhằm thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn. Từ số liệu của kế toán bán hàng cung cấp, nhà quản lý doanh nghiệp có thể đánh giá mức độ hoàn thành kế hoạch kinh doanh, giá vốn hàng bán và kết quả bán hàng. Dựa và đó giúp cho doanh nghiệp tìm và đưa ra các biện GVHD:PGS.Nguyễn Bá Minh 6 SV: Nguyễn Thu Huyền- CQ54/21.13 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính pháp tối ưu nhằm đảm bảo duy trì sự cân đối thường xuyên giữa nhập hàng, dự trữ và xuất hàng.
● Đối với các chủ thể kinh tế bên ngoài doanh nghiệp: Từ số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng đã cung cấp, Nhà nước nắm được tình hình kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp từ đó thực hiện chức năng quản lý kiểm soát vĩ mô nền kinh tế, kiểm tra việc chấp hành về kinh tế tài chính và thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.Ngoài ra thông qua số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cung cấp, các nhà cung cấp, khách hàng của doanh nghiệp biết được khả năng mua - dự trữ - bán các mặt hàng của doanh nghiệp trên thị trường, biết được kết quả bán hàng của doanh nghiệp để từ đó quyết định đầu tư cho vay vốn mở rộng hợp tác với doanh nghiệp.4 Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả bán hàng cần phải thực hiện những nhiệm vụ sau: - Ghi chép, phản ánh đầy đủ kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và các khoản chi phí phục vụ công tác bán hàng như: chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, giá vốn hàng bán và các khoản thuế liên quan đến quá trình tiêu thụ và cuối mỗi kỳ phải xác định kết quả bán hàng của hoạt động bán hàng làm căn cứ để lập báo cáo. Đồng thời phải theo dõi thật chi tiết, cụ thể tình hình thanh toán của từng đối tượng khách hàng để thu hồi kịp thời vốn kinh doanh. - Kiểm tra, giám sát tình hình quản lý hàng hoá còn trong kho, tình hình thực hiện kế hoạch bán hàng, xác định và phân phối kết quả. - Khi vận dụng hệ thống chứng từ, tài khoản sổ sách và báo cáo kế toán phù hợp để xử lý, hệ thống hoá, cung cấp thông tin về tình hình hiện có GVHD:PGS.Nguyễn Bá Minh 7 SV: Nguyễn Thu Huyền- CQ54/21.13 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính và biến động của hàng hoá, tình hình bán hàng và xác định kết quả bán hàng của doanh nghiệp.
Thực hiện tốt các yêu cầu trên nó sẽ đem lại hiệu quả thiết thực cho công tác tiêu thụ nói riêng và cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nói chung góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp đồng thời cung cấp thông tin một cách kịp thời, đầy đủ cho các đối tượng sử dụng thông tin. - Tập hợp đầy đủ chính xác kịp thời các khoản chi phí bán hàng thực tế phát sinh và kết chuyển (hay phân bổ) chi phí bán hàng cho hàng tiêu thụ làm căn cứ để xác định kết quả bán hàng.2 Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại 1.1 Các phương thức bán hàng và hình thức thanh toán 1.1 Phương thức bán hàng Công tác tiêu thụ sản phẩm trong doanh nghiệp có thể được tiến hành theo những phương thức sau : ● Phương thức bán buôn: Bán buôn là việc bán sản phẩm của doanh nghiệp cho các doanh nghiệp khác, các cửa hàng, đại lý… Với số lượng lớn để các đơn vị tiếp tục bán cho các tổ chức khác hay phục vụ cho việc khác nhằm đáp ứng nhu cầu kinh tế. Có 2 phương thức bán buôn + Bán buôn qua kho + Bán buôn không qua kho ● Phương thức bán lẻ : Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cá nhân và bộ phận nhu cầu kinh tế tập thể. Số lần tiêu thụ của mỗi lần bán thường nhỏ, có nhiều phương thức bán lẻ : GVHD:PGS.Nguyễn Bá Minh 8 SV: Nguyễn Thu Huyền- CQ54/21.13 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính + Phương thức bán hàng thu tiền trực tiếp + Phương thức bán hàng đại lý ( ký gửi) + Phương thức bán hàng trả góp, trả chậm + Các phương thức bán hàng khác.2 Các hình thức thanh toán Các doanh nghiệp sản xuất có thể bán hàng theo phương thức trả tiền ngay hoặc bán hàng chịu.
⮚ Phương thức bán hàng trả tiền ngay: Theo phương thức này, khi khách hàng thanh toán tiền mua hàng, người bán hàng giao hàng cho khách hàng.