Giáo Trình Xây Dựng Ứng Dụng Quản Lý Cơ Bản Nghề Tin Học Ứng Dụng Trình Độ Trung Cấp

Giáo trình xây dựng ứng dụng quản lý cơ bản cho nghề tin học ứng dụng trình độ trung cấp, giúp nâng cao kỹ năng và kiến thức cho học viên.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề An Giang
• Chuyên ngành: Tin Học Ứng Dụng
• Đề tài: Hướng Dẫn Xây Dựng Ứng Dụng Quản Lý Cơ Bản Với C#
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: An Giang

Mục lục chi tiết

• 1. Bài 1: Visual Studio .NET
• 1.1. I/ Giới thiệu Visual Studio .NET
• 1.2. II/ Quản lý dự án với Visual Studio .NET
• 1.3. III/ Bài tập
• 2. Bài 2: Cơ bản về ngôn ngữ C#
• 2.1. I/ Kiểu dữ liệu
• 2.2. II/ Biến và hằng
• 2.3. III/ Biểu thức
• 2.4. IV/ Khoảng trắng
• 2.5. VI/ Toán tử
• 2.6. VIII/ Các chỉ dẫn biên dịch
• 2.7. IX/ Bài tập
• 3. Bài 3: Xử lý ngoại lệ
• 3.1. I/ Phát sinh và bắt giữ ngoại lệ
• 3.2. II/ Những đối tượng lớp ngoại lệ
• 3.3. III/ Phát sinh ngoại lệ
• 3.4. IV/ Bài tập
• 4. Bài 4: Các đối tượng trên Windows Form
• 4.1. I/ Các điều khiển cơ bản
• 4.2. II/ Các điều khiển nâng cao ListBox, ComboBox
• 4.3. III/ Image, ImageList
• 4.4. IV/ ListView, TreeView
• 4.5. V/ Bố cục Control
• 4.6. VI/ Các hộp thoại thông điệp
• 4.7. VII/ Các hộp thoại tập tin
• 4.8. VIII/ Thực đơn chính, thực đơn ngữ cảnh
• 4.9. IX/ Ứng dụng SDI, MDI
• 5. Bài 5: Truy cập và xử lý cơ sở dữ liệu
• 5.1. I/ Tổng quan về ADO
• 5.2. II/ Các công cụ kết nối dữ liệu
• 5.3. III/ Hiển thị dữ liệu, lọc dữ liệu
• 5.4. IV/ Thao tác với dữ liệu
• 6. Bài 6: Lập báo cáo với CrystalReport
• 6.1. I/ Giới thiệu công cụ Crystal Report
• 6.2. II/ Gắn kết dữ liệu vào báo cáo
• 6.3. III/ Xây dựng và triển khai báo cáo
• 6.4. IV/ Bài tập
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu Hướng Dẫn Xây Dựng Ứng Dụng Quản Lý C

Hướng dẫn này cung cấp cái nhìn tổng quan về việc xây dựng ứng dụng quản lý cơ bản với ngôn ngữ lập trình C#. C# là một ngôn ngữ lập trình mạnh mẽ, được sử dụng rộng rãi trong phát triển phần mềm, đặc biệt là ứng dụng desktop. Việc nắm vững các khái niệm cơ bản sẽ giúp lập trình viên dễ dàng hơn trong việc phát triển các ứng dụng quản lý hiệu quả.

1.1. Tổng quan về C và ứng dụng quản lý

C# là ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng, cho phép phát triển ứng dụng quản lý với giao diện người dùng thân thiện. Ứng dụng quản lý cơ bản thường bao gồm các chức năng như thêm, sửa, xóa và tìm kiếm dữ liệu.

1.2. Mục tiêu của hướng dẫn

Hướng dẫn này nhằm trang bị cho người học kiến thức và kỹ năng cần thiết để xây dựng ứng dụng quản lý cơ bản, từ việc thiết lập môi trường lập trình đến việc triển khai ứng dụng thực tế.

II. Vấn đề và Thách thức trong Xây Dựng Ứng Dụng Quản Lý C

Khi xây dựng ứng dụng quản lý, lập trình viên thường gặp phải nhiều thách thức như quản lý dữ liệu, xử lý ngoại lệ và thiết kế giao diện người dùng. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo ứng dụng hoạt động hiệu quả.

2.1. Quản lý dữ liệu trong ứng dụng C

Quản lý dữ liệu là một trong những thách thức lớn nhất. C# cung cấp nhiều công cụ để kết nối và thao tác với cơ sở dữ liệu, giúp lập trình viên dễ dàng quản lý dữ liệu trong ứng dụng.

2.2. Xử lý ngoại lệ trong lập trình C

Xử lý ngoại lệ là một phần quan trọng trong lập trình. C# cung cấp các cơ chế để phát sinh và bắt giữ ngoại lệ, giúp ứng dụng hoạt động ổn định hơn.

III. Phương Pháp Xây Dựng Ứng Dụng Quản Lý C Hiệu Quả

Để xây dựng ứng dụng quản lý cơ bản với C#, lập trình viên cần tuân theo một số phương pháp và quy trình nhất định. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.1. Thiết lập môi trường phát triển với Visual Studio

Visual Studio là công cụ phát triển chính cho C#. Việc thiết lập môi trường phát triển đúng cách sẽ giúp lập trình viên dễ dàng hơn trong việc viết mã và quản lý dự án.

3.2. Thiết kế giao diện người dùng thân thiện

Giao diện người dùng là yếu tố quan trọng trong ứng dụng quản lý. C# hỗ trợ nhiều công cụ để thiết kế giao diện người dùng đẹp mắt và dễ sử dụng.

3.3. Kết nối và thao tác với cơ sở dữ liệu

Kết nối với cơ sở dữ liệu là bước quan trọng trong việc xây dựng ứng dụng quản lý. C# cung cấp ADO.NET để thực hiện các thao tác này một cách hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc áp dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn sẽ giúp lập trình viên có cái nhìn rõ hơn về cách xây dựng ứng dụng quản lý. Nhiều dự án thực tế đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của việc sử dụng C# trong phát triển ứng dụng.

4.1. Các ứng dụng quản lý thực tế

Nhiều ứng dụng quản lý đã được phát triển thành công bằng C#, từ quản lý kho hàng đến quản lý nhân sự. Những ứng dụng này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao hiệu quả công việc.

4.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của ứng dụng C

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng C# trong phát triển ứng dụng quản lý mang lại nhiều lợi ích, bao gồm khả năng mở rộng, bảo trì dễ dàng và hiệu suất cao.

V. Kết Luận và Tương Lai của Ứng Dụng Quản Lý C

Tương lai của ứng dụng quản lý với C# rất hứa hẹn. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, C# sẽ tiếp tục là lựa chọn hàng đầu cho lập trình viên trong việc xây dựng ứng dụng quản lý.

5.1. Xu hướng phát triển ứng dụng quản lý

Xu hướng hiện nay là phát triển ứng dụng quản lý tích hợp với công nghệ đám mây và trí tuệ nhân tạo, giúp nâng cao hiệu quả và tính linh hoạt của ứng dụng.

5.2. Tương lai của ngôn ngữ C trong phát triển phần mềm

C# sẽ tiếp tục phát triển và cải tiến, cung cấp nhiều tính năng mới giúp lập trình viên dễ dàng hơn trong việc xây dựng ứng dụng quản lý và các loại ứng dụng khác.

Nội dung chính

TỔNG QUAN VÀ MÔ TẢ HỌC THUẬT GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: XÂY DỰNG ỨNG DỤNG QUẢN LÝ CƠ BẢN (MĐ 22)

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình mô đun Xây dựng ứng dụng quản lý cơ bản (mã số: MĐ 22) là tài liệu giảng dạy chuyên ngành bắt buộc thuộc chương trình đào tạo nghề Tin học ứng dụng, trình độ Trung cấp, do Trường Cao đẳng Nghề An Giang biên soạn và ban hành năm 2020. Trong cấu trúc chương trình đào tạo nghề công nghệ thông tin, mô đun này giữ vị trí cầu nối, chuyển tiếp từ kiến thức lập trình cơ sở sang kỹ thuật phát triển ứng dụng máy tính (Desktop Application) hoàn chỉnh trên nền tảng Microsoft .NET Framework.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định rõ ràng qua 6 chuẩn đầu ra cụ thể:

1. Xây dựng và triển khai các ứng dụng trên nền tảng hệ điều hành Windows.
2. Thiết kế và vận hành các ứng dụng quản lý có kết nối cơ sở dữ liệu.
3. Làm chủ kỹ thuật lập trình và thao tác thành thạo các đối tượng điều khiển (controls) thuộc không gian tên System.Windows.Forms.
4. Xây dựng và tích hợp các mẫu biểu báo cáo thống kê chuyên nghiệp bằng công cụ Crystal Report.
5. Thiết kế kiến trúc giao diện đa tài liệu (Multiple Document Interface - MDI).
6. Hình thành phương pháp làm việc kỹ thuật cẩn thận, chính xác và tuân thủ quy chuẩn phần mềm.

Giáo trình có kết cấu gồm 6 bài học lớn với tổng dung lượng 112 trang, đi từ thao tác trên môi trường phát triển tích hợp (IDE), cú pháp ngôn ngữ C#, xử lý ngoại lệ, thiết kế giao diện đồ họa đến truy xuất cơ sở dữ liệu và kết xuất báo cáo. Cách tiếp cận của tài liệu tập trung vào mô hình học tập tích hợp: mỗi khái niệm lý thuyết đều đi kèm phân tích mã nguồn mẫu, bảng đối chiếu thuộc tính/phương thức và bài tập thực hành máy tính.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc nội dung của giáo trình được phân bổ qua 6 bài học chuyên đề có tính liên kết chặt chẽ:

• Bài 1: Visual Studio .NET (Trang 4 – 8): Giới thiệu môi trường phát triển tích hợp (IDE), các công cụ biên dịch (Compiler), trình gỡ lỗi (Debugger), trình duyệt đối tượng (Object Browser), và hệ thống quản lý dự án (Solution Explorer, Server Explorer). Bài học hướng dẫn chi tiết quy trình khởi tạo Solution (.sln), tập tin cấu hình (.suo), tập tin mã nguồn chính (Program.cs), cùng các thao tác biên dịch (F6) và chạy chương trình có hoặc không có gỡ lỗi (F5, Ctrl+F5).
• Bài 2: Cơ bản về ngôn ngữ C# (Trang 9 – 35): Trình bày hệ thống kiểu dữ liệu dựng sẵn ánh xạ theo chuẩn CLS (Common Language Specification) của .NET; phân biệt kiểu giá trị (Value Type) lưu trên Stack và kiểu tham chiếu (Reference Type) lưu trên Heap. Nội dung bao quát các quy tắc ép kiểu tường minh/ngầm định, kiểu liệt kê (enum), kiểu chuỗi (string), cú pháp đặt tên (PascalCase, camelCase), biểu thức, các cấu trúc điều khiển (if-else, switch-case, while, do-while, for, foreach), các toán tử số học, tự gán, toán tử logic, toán tử ba ngôi (?:), không gian tên (namespace) và chỉ dẫn tiền xử lý (#define, #if, #else, #endif).
• Bài 3: Xử lý ngoại lệ (Trang 36 – 46): Phân tích cơ chế phát sinh ngoại lệ (throw), bắt giữ ngoại lệ qua cấu trúc try - catch - finally, và phân cấp lớp cơ sở System.Exception. Bài học liệt kê chi tiết các lớp ngoại lệ thông dụng như DivideByZeroException, NullReferenceException, IndexOutOfRangeException, InvalidCastException, đồng thời cung cấp kỹ thuật đóng gói ngoại lệ lồng nhau qua thuộc tính InnerException và xây dựng lớp ngoại lệ tự định nghĩa (Custom Exception).
• Bài 4: Các đối tượng trên Windows Form (Trang 47 – 74): Hướng dẫn lập trình giao diện người dùng với các điều khiển cơ bản (Label, LinkLabel, Button, TextBox), điều khiển danh mục (ListBox, ComboBox, ListView, TreeView), điều khiển chứa ảnh (Image, ImageList), bố cục giao diện, hộp thoại thông báo (MessageBox), hộp thoại tập tin (FileDialog), hệ thống thực đơn (MenuStrip, ContextMenuStrip) và kiến trúc ứng dụng MDI/SDI.
• Bài 5: Truy cập và xử lý cơ sở dữ liệu (Trang 75 – 104): Trình bày kiến trúc ADO.NET ngắt kết nối (Disconnected Architecture), các thành phần kết nối dữ liệu (Connection, Command, DataReader, DataAdapter, DataSet), kỹ thuật hiển thị và lọc dữ liệu trên lưới, cùng các thao tác thêm, sửa, xóa bản ghi dữ liệu.
• Bài 6: Lập báo cáo với CrystalReport (Trang 105 – 111): Giới thiệu công cụ Crystal Report, phương thức gắn kết nguồn dữ liệu (Data Binding), kỹ thuật thiết kế giao diện báo cáo và triển khai báo cáo trong ứng dụng Windows Forms.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết nền tảng dựa trên:

• Mô hình phân bổ bộ nhớ Stack và Heap trong thực thi mã nguồn được quản lý (Managed Code).
• Quy chuẩn hệ thống kiểu chung (Common Type System) và đặc tả ngôn ngữ chung (CLS) trong .NET.
• Nguyên lý xử lý lỗi có cấu trúc (Structured Exception Handling) đảm bảo an toàn tài nguyên qua khối finally.
• Mô hình kiến trúc phần mềm hướng dữ liệu (Data-driven Applications) với sự phân tách giữa tầng giao diện người dùng (Windows Forms), tầng xử lý logic dữ liệu (ADO.NET) và tầng kết xuất báo cáo (Crystal Reports).

Kỹ năng phát triển

Thông qua nội dung học phần, người học rèn luyện 3 nhóm năng lực cốt lõi:

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical Skills): Khả năng sử dụng thành thạo IDE Visual Studio; lập trình hướng cấu trúc và hướng đối tượng bằng C#; cấu hình các thuộc tính giao diện (FlatStyle, WordWrap, AutoEllipsis, UseMnemonic); viết câu lệnh truy vấn và cập nhật cơ sở dữ liệu.
• Kỹ năng phân tích (Analytical Skills): Phân tích luồng thực thi thông qua Call Stack; theo dõi vết ngăn xếp (StackTrace) để định vị lỗi; phân loại trường hợp sử dụng kiểu dữ liệu tối ưu bộ nhớ (byte, ushort, int, decimal).
• Năng lực thực hành (Practical Competencies): Xây dựng độc lập ứng dụng quản lý hoàn chỉnh từ khâu tiếp nhận yêu cầu, thiết kế biểu mẫu đa giao diện MDI, xử lý ngoại lệ trong quá trình thao tác tập tin/CSDL, đến việc tạo báo cáo tổng hợp.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp sư phạm tiếp cận năng lực thực hành nghề nghiệp (Competency-Based Training). Cấu trúc từng bài học đi từ việc định vị khái niệm lý thuyết, giải thích ý nghĩa tham số/thuộc tính, sau đó trực tiếp phân tích các đoạn mã nguồn mẫu và kết quả thực thi cụ thể.

Hệ thống bài tập và thực hành

Tài liệu tích hợp hệ thống bài tập đa dạng ở cuối mỗi bài:

• Bài tập phân tích cú pháp và phát hiện lỗi: Yêu cầu người học nhận diện các lỗi biên dịch điển hình như lỗi sử dụng biến chưa khởi tạo (CS0165: Use of unassigned local variable), lỗi gán giá trị cho biểu tượng hằng (CS0131: The left-hand side of an assignment must be a variable), hoặc lỗi rẽ nhánh switch-case không rỗng mà thiếu lệnh nhảy break/goto.
• Bài tập thuật toán cơ bản: Lập trình giải quyết các bài toán số học như in dãy số định dạng ({0:03}), tính tổng dãy số, in bảng cửu chương, và kiểm tra số nguyên tố bằng C#.
• Bài tập xử lý ngoại lệ và luồng I/O: Cài đặt các khối try - catch - finally để bắt lỗi chia cho 0 (DivideByZeroException), tràn số (OverflowException), và lỗi truy cập tập tin văn bản qua StreamReader.
• Bài tập giao diện và CSDL: Thiết lập dự án Lab, cấu hình các điều khiển đồ họa và kết nối nguồn dữ liệu SQL Server.

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự học

• Đánh giá quá trình: Kiểm tra khả năng biên dịch, sửa lỗi và thực thi chương trình mẫu trên Visual Studio (sử dụng phím tắt F6, F5, Ctrl+F5).
• Đánh giá kết thúc: Đánh giá sản phẩm phần mềm quản lý tích hợp đầy đủ giao diện MDI, thao tác CSDL qua ADO.NET và báo cáo Crystal Report.
• Hướng dẫn tự học: Người học cần chủ động gõ lại các đoạn mã mẫu trong sách, quan sát cửa sổ thông báo lỗi của trình biên dịch, kiểm tra thông tin đối tượng ngoại lệ qua thuộc tính Message, HelpLink và tự xây dựng các lớp ngoại lệ Custom Exception theo phân cấp kế thừa từ System.Exception.

---

Điểm nổi bật và tính thực tiễn (250-300 từ)

Giáo trình Xây dựng ứng dụng quản lý cơ bản thể hiện tính hệ thống và thực tiễn cao qua các yếu tố kỹ thuật được chuẩn hóa:

• Tính hệ thống hóa và bảng biểu trực quan: Giáo trình chuẩn hóa toàn bộ các thành phần kiến thức kỹ thuật thành các bảng tra cứu chi tiết, bao gồm:

  • Bảng 2.2 mô tả hệ thống ký tự đặc biệt và ký tự thoát (\n, \t, \v, \0, \f, \b).
  • Bảng tổng hợp các phép toán tự gán (Self-assignment) và phân biệt cơ chế tăng/giảm tiền tố (++x) và hậu tố (x++).
  • Bảng phân loại chi tiết 16 lớp ngoại lệ phổ biến trực thuộc không gian tên System của CLR.
  • Bảng đối chiếu thuộc tính và phương thức thao tác của các điều khiển WinForms (Label, Button, TextBox).

• Gắn kết trực tiếp với nhu cầu ứng dụng thực tế: Toàn bộ các ví dụ và mô đun trong giáo trình đều phục vụ trực tiếp cho bài toán xây dựng phần mềm quản lý thực tế của doanh nghiệp. Tài liệu không dừng lại ở mức giao diện console đơn lẻ mà mở rộng sang kỹ thuật xử lý dữ liệu phức hợp với ADO.NET và công cụ xuất biểu mẫu thống kê Crystal Report.

• Khai thác tối đa các công cụ thiết kế của IDE: Giáo trình hướng dẫn người học tận dụng toàn diện các phân hệ thiết kế chuyên dụng của Microsoft Visual Studio như WinForms Designer, Data Designer, Server Explorer, Solution Explorer và Object Browser, giúp rút ngắn thời gian xây dựng giao diện và cấu hình kết nối hệ thống.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Đối tượng đào tạo chính: Học sinh, sinh viên theo học trình độ Trung cấp và Cao đẳng nghề ngành Tin học ứng dụng hoặc Công nghệ thông tin tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học bắt buộc phải hoàn thành các học phần lập trình căn bản, nắm vững tư duy thuật toán, cấu trúc dữ liệu cơ sở và đã có kiến thức nhập môn về ngôn ngữ lập trình C#.
• Đối với giảng viên chuyên ngành: Giáo trình đóng vai trò là tài liệu khung chuẩn để biên soạn đề cương chi tiết bài giảng, thiết kế kế hoạch bài dạy lý thuyết tích hợp thực hành tại phòng máy (Lab), và xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kỹ năng thực hành nghề.
• Đối với người tự học và nghiên cứu: Tài liệu là nguồn tham khảo có cấu trúc rõ ràng cho các lập trình viên mới bắt đầu tiếp cận công nghệ .NET, cần một tài liệu tổng hợp đầy đủ từ cú pháp C#, kỹ thuật bẫy lỗi hệ thống đến kỹ năng lập trình giao diện đồ họa Windows Forms và xử lý dữ liệu thực tế.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với trình độ đào tạo nào?

Giáo trình được biên soạn chính thức cho trình độ Trung cấp nghề Tin học ứng dụng theo chuẩn đào tạo của Trường Cao đẳng Nghề An Giang, đồng thời có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho sinh viên Cao đẳng và người bắt đầu học lập trình ứng dụng Desktop.

2. Người học cần có kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận mô đun MĐ 22?

Người học cần có kiến thức về kỹ thuật lập trình căn bản (biến, câu lệnh điều kiện, vòng lặp, hàm) và kiến thức cơ bản về ngôn ngữ C# để có thể tiếp thu thuận lợi các nội dung về xử lý ngoại lệ, Windows Forms và ADO.NET.

3. Điểm khác biệt về mặt cấu trúc của giáo trình này là gì?

Giáo trình thiết kế theo kết cấu mô đun thực hành tích hợp, kết nối liên tục từ cú pháp C# nền tảng, cơ chế quản lý bộ nhớ/ngoại lệ, kỹ thuật điều khiển giao diện WinForms, xử lý dữ liệu ADO.NET đến kết xuất báo cáo bằng Crystal Report trong cùng một tài liệu thống nhất.

4. Làm thế nào để tự học giáo trình đạt hiệu quả cao?

Người học nên thực hành song song trên môi trường Visual Studio: cài đặt trực tiếp các đoạn mã nguồn mẫu, giải quyết toàn bộ các bài tập tìm lỗi biên dịch (như lỗi CS0165, CS0131), kiểm tra các trường hợp phát sinh ngoại lệ bằng khối try - catch - finally và tự xây dựng ứng dụng quản lý hoàn chỉnh theo kiến trúc MDI.

5. Tài liệu có cung cấp các bảng tham chiếu kỹ thuật đi kèm không?

Có. Giáo trình tích hợp sẵn các bảng tra cứu kỹ thuật chi tiết về ký tự đặc biệt, bảng phép toán tự gán, danh mục các lớp ngoại lệ trong System.Exception và bảng thuộc tính/phương thức của các điều khiển WinForms.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Xây dựng ứng dụng quản lý cơ bản (Mã số: MĐ 22) là tài liệu đào tạo nghề mang tính chuẩn mực và hệ thống, cung cấp đầy đủ các thành phần kiến thức từ lập trình C# cơ bản, xử lý ngoại lệ, thiết kế giao diện đồ họa Windows Forms, đến truy xuất cơ sở dữ liệu ADO.NET và kết xuất báo cáo Crystal Report. Lộ trình học tập được thiết kế tuyến tính và logic giúp người học từng bước hình thành tư duy phát triển phần mềm có cấu trúc, làm chủ môi trường phát triển tích hợp Microsoft Visual Studio và xây dựng hoàn chỉnh các ứng dụng quản lý trên nền tảng Windows. Đây là tài liệu cốt lõi phục vụ đào tạo nghề Tin học ứng dụng và là nguồn tham chiếu kỹ thuật giá trị cho quá trình tự học lập trình .NET.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ AN GIANG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: XÂY DỰNG ỨNG DỤNG QUẢN LÝ CƠ BẢN NGHỀ: TIN HỌC ỨNG DỤNG TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành theo Quyết định số: /QĐ-CĐN, ngày tháng năm 20 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề An Giang) An Giang, năm 2020 MỤC LỤC Đề mục Trang Bài 1: Visual Studio. 4 I/ Giới thiệu Visual Studio. 4 II/Quản lý dự án với Visual Studio. 6 III/ Bài tập.

7 Bài 2: Cơ bản về ngôn ngữ C#. 9 I/ Kiểu dữ liệu. 9 II/ Biến và hằng. 15 III/Biểu thức.

19 IV/ Khoảng trắng. 20 VI/ Toán tử. 32 VIII/ Các chỉ dẫn biên dịch. 33 IX/ Bài tập.

34 Bài 3: Xử lý ngoại lệ. 36 I/ Phát sinh và bắt giữ ngoại lệ. 36 II/ Những đối tượng lớp ngoại lệ. 41 III/Phát sinh ngoại lệ.

44 IV/ Bài tập. 45 Bài 4: Các đối tượng trên Windows Form. 47 I/ Các điều khiển cơ bản. 47 II/ Các điều khiển nâng cao ListBox, ComboBox.

51 III/ Image,ImageList. 52 IV/ListView, TreeView. 54 V/ Bố cục Control. 59 VI/ Các hộp thoại thông điệp.

61 VII/ Các hộp thoại tập tin. 63 VIII/ Thực đơn chính, thực đơn ngữ cảnh. 65 1 IX/Ứng dụng SDI, MDI. 69 Bài 5: Truy cập và xử lý cơ sở dữ liệu.

75 I/Tổng quan về ADO. 75 II/Các công cụ kết nối dữ liệu. 80 III/Hiển thị dữ liệu, lọc dữ liệu. 98 IV/Thao tác với dữ liệu.

103 Bài 6: Lập báo cáo với CrystalReport. 105 I/Giới thiệu công cụ Crystal Report. 105 II/ Gắn kết dữ liệu vào báo cáo. 107 III/ Xây dựng và triển khai báo cáo.

108 IV/ Bài tập. 110 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 112 2 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: XÂY DỰNG ỨNG DỤNG QUẢN LÝ CƠ BẢN Mã số môn học: MĐ 22 I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN: 1.

Vị trí: - Mô đun này thuộc nhóm môn chuyên ngành. - Môn học này yêu cầu người học phải có kiến thức lập trình căn bản và kiến thức về ngôn ngữ lập trình C#.Tính chất: Là môn học chuyên ngành bắt buộc. - Đây là mô đun chứa đựng kiến thức nền tảng về lập trình Windows Form, lập trình kết nối cơ sở dữ liệu. - Mô đun này là nền tảng giúp người học xây dựng được một ứng dụng quản lý trên nền Windows Form.

MỤC TIÊU MÔ ĐUN: Sau khi học xong mô đun này, người học có thể: - Tạo các ứng dụng trên nền Windows. - Tạo được các ứng dụng cơ sở dữ liệu trên nền Windows. - Lập trình và sử dụng được các đối tượng của. - Tạo được ứng dụng cơ sở dữ liệu với các báo cáo bằng CrystalReport.

- Tạo ra các ứng dụng MDI. - Rèn luyện kỹ năng làm việc cẩn thận, nghiêm túc. 3 Bài 1: Visual Studio .NET Giới thiệu Visual Studio .Net là môi trường lập trình được tích hợp nhiều công cụ, trong bài học này sẽ giới thiệu các công cụ, môi trường lập trình và cách quản lý các dự án phần mềm. Mục tiêu của bài: Nhằm trang bị cho người học: - Kiến thức và kỹ năng sử dụng các thành phần của Visual Studio.

- Tạo và quản lý dự án với Visual Studio .Net - Hình thành thái độ là việc nghiêm túc, tác phong chuyên nghiệp. Nội dung: I/ Giới thiệu Visual Studio .NET Là môi trường phát triển tích hợp chính (Integrated Development Environment (IDE) được phát triển từ Microsoft. Đây là một loại phần mềm máy tính có công dụng giúp đỡ các lập trình viên trong việc phát triển phần mềm. Các môi trường phát triển hợp nhất thường bao gồm: - Một trình soạn thảo mã (source code editor): dùng để viết mã.

- Trình biên dịch (compiler) và/hoặc trình thông dịch (interpreter). - Công cụ xây dựng tự động: khi sử dụng sẽ biên dịch (hoặc thông dịch) mã nguồn, thực hiện liên kết (linking), và có thể chạy chương trình một cách tự động. - Trình gỡ lỗi (debugger): hỗ trợ dò tìm lỗi. - Ngoài ra, còn có thể bao gồm hệ thống quản lí phiên bản và các công cụ nhằm đơn giản hóa công việc xây dựng giao diện người dùng đồ họa (GUI).

- Nhiều môi trường phát triển hợp nhất hiện đại còn tích hợp trình duyệt lớp (class browser), trình quản lí đối tượng (object inspector), lược đồ phân cấp lớp (class hierarchy diagram),… để sử dụng trong việc phát triển phần mềm theo hướng đối tượng. Như vậy, Microsoft Visual Studio được dùng để phát triển console (thiết bị đầu cuối – bàn giao tiếp người máy) và GUI (giao diện người dùng đồ họa) cùng với các trình ứng dụng như Windows Forms, các web sites, cũng như ứng dụng, dịch vụ wed (web applications, and web services). Chúng được phát triển dựa trên một mã ngôn ngữ gốc (native code ) cũng như mã được quản lý (managed code) 4 cho các nền tảng được được hỗ trợ Microsoft Windows, Windows Mobile, .NET Compact Framework và Microsoft Silverlight. Visual Studio hỗ trợ rất nhiều ngôn ngữ lập trình, có thể kể tên như sau: C/C++ ( Visual C++), VB.NET (Visual Basic.

Một số công cụ quan trọng của chức năng Designer – đây được xem là một trong những điểm nhấn của microsoft visual studio. - WinForms Designer: đây là công cụ tạo giao diện đồ họa dùng WinForms. Điểm đặc biệt ở đây là giao diện với người dùng sinh động, dễ nắm bắt. Nó bao gồm các phím bấm, thanh tác vụ, hay các box đa dạng (textbox, list box, grid view…).

Chúng ta có thể di chuyển, kéo ra, nhúng thả chúng một cách dễ dàng. - WPF Designer: WPF Designer còn có tên mã là Cider, được hỗ trợ trong Visual Studio 2008. Nó tạo các mã XAML cho giao diện người sử dụng (UI), mã này tích hợp với trình ứng dụng Microsoft Expression Design. - Web designer: Visual Studio cũng hỗ trợ cộng cụ thiết kế trang web, trong đó cho phép các công cụ thiết kế trang web được kéo, thả, rê, nhúng một cách dễ dàng… Công cụ này dùng để phát triển trình ứng dụng ASP.NET và hỗ trợ HTML, CSS and JavaScript.

- Class designer: Đây là công cụ dùng để thực thi và chỉnh sửa lớp. Nó có thể dùng mã C# và VB.NET … - Data designer: Đây là công cụ dùng để chỉnh sửa một cách sinh động, linh hoạt các lược đồ dữ liệu, bao gồm nhiều loại lược đồ, liên kết trong và ngoài - Mapping designer: Đây là công cụ tạo các mối liên hệ giữa sơ đồ dữ liệu và các lớp để quản lý dữ liệu một cách hiệu quả hơn. Ngoài ra còn có thể kể tên một số công cụ khác như: - Open Tabs Browser: Nó được dùng để liệt kể các tab đã mở và chuyển đổi giữa chúng, cũng có thể dùng phím nóng: CTRL + TAB. - Properties Editor: Chức năng dùng để chỉnh sửa các chức năng của các cửa sổ giao diện đồ họa người dùng (GUI) trong Visual Studio.

Nó có thể áp dụng cho các lớp, các mẫu định dạng hay trang web và các đốI tượng khác. 5 - Object Browser: Đây là một thư viện tên miền và lớp trình duyệt cho Microsoft. - Solution Explorer: theo ngôn ngữ của Visual Studio, solution là một bộ phận của mã file và mã nguồn khác được dùng để xây dựng các trình ứng dụng. Công cụ Solution Explorer được dùng để để quản lý và trình duyệt các file trong solution.

- Team Explorer: Đây là công cụ dùng để hợp nhất các máy tính trong Team Foundation Server, và RCS (revision control system - hệ thống điều khiển xét duyệt) vào trong IDE - Data Explorer: Data Explorer dùng để quản lý các dữ liệu trên các phiên bản của Microsoft SQL Server. Nó cho phép tạo lập và chỉnh sửa các bảng dữ liệu được tạo T-SQL commands hay dùng Data designer - Server Explorer: Đây là công cụ dùng để quản lý dữ liệu trên máy tính được kết nối. II/Quản lý dự án với Visual Studio .NET - Để tạo dự án trong Microsoft Visual Studio, khởi động Visual Studio, chọn menu File/ New/ Project. Chức năng này sẽ mở cửa sổ New Project.

Chọn mục Visual C# trong vùng Project types bên trái, ở vùng Templates bên phải, chọn Console Application. Lúc này chúng ta có thể nhập tên cho ứng dụng ở mục Name, lựa chọn thư mục lưu trữ các tập tin này ở mục Location, và nhập tên solution chứa dự án ở mục Solution Name.NET sẽ tạo ra một solution Hello chứa project Hello. Một không gian tên (namespace) phát sinh dựa trên tên của project Hello để chứa project. Một lớp tên là Program.cs phát sinh, có thể tùy ý đổi tên của chúng trong cửa sổ View/ Solution Explorer.

Khi đổi tên tập tin chứa lớp là Hello.cs, tên lớp cũng thay đổi thành Hello. - Để biên dịch chương trình, chọn menu Build/ Build Solution. - Để chạy chương trình có hay không sử dụng chế độ debug, chọn Debug/ Start Debugging hay Start Without Debugging. Sau khi biên dịch và chạy chương trình, kết quả dòng chữ “Welcome to C#.NET” hiển thị ra màn hình.

Tập tin dự án sau khi biên dịch là một tập tin khả thi .exe (executable file) hay một thư viện liên kết động. Solution có thể chứa một hay nhiều project.NET lưu trữ định nghĩa solution trong hai tập tin: .sln lưu trữ dữ liệu định nghĩa solution như các thành viên và cấu hình ở cấp solution.suo lưu trữ dữ liệu thiết lập tùy chọn IDE. Để một dự án trong solution trở thành dự án khởi động, kích phải trên tên dự án trong cửa sổ Solution Explorer, chọn Set as StartUp Project.1 Hộp thoại New project III/ Bài tập Bài 1. Thực hành tạo dự án mới - Trong menu File chọn New → Poject hoặc nhấn tổ hợp phím (Ctrl+Shift+N), xuất hiện cửa sổ New Project.

- Trong cửa sổ New Project: chọn  Project type là Visual C# - Windows  Chọn templates là Console Application  Nhập tên project vào phần Name: Lab01  Khai báo đường dẫn lưu trữ trong Location…  Khai báo tên Project… Bài 2. Xây dựng lớp Program theo yêu cầu : -Trong hàm Main mặc định tạo các câu lệnh như sau: 7 class Program { static void Main(string[] args) { Console. Biên dịch và chạy chương trình: - Sử dụng chức năng Build Solution: F6 - Sử dụng chức năng Run with Debug: F5 - Sử dụng chức năng Run without Debug: Ctrl + F5 8 Bài 2: Cơ bản về ngôn ngữ C# Giới thiệu Bài này sẽ thảo luận về hệ thống kiểu dữ liệu, phân biệt giữa kiểu dữ liệu xây dựng sẵn (như int, bool, string…) với kiểu dữ liệu do người dùng định nghĩa (lớp hay cấu trúc do người lập trình tạo ra.