CHƯ Trong chương này, các bạn sẽ được tìm hiểu về phần mềm Scratch 3.0, các thành phần của giao diện và các chức năng của từng phần. Sau khi kết thúc chương, các bạn sẽ có được cái nhìn tổng quan và cách sử dụng một số chức năng cơ bản của phần mềm. Giao diện mặc định của Scratch 3. Giao diện phần mềm Scratch 3.0 Ngôn ngữ hiển thị ngầm định của chương trình là tiếng Anh.
Các bạn có thể chuyển đổi giao diện sang bản Việt hoá bằng cách nháy chuột vào biểu tượng quả địa cầu, di chuyển chuột xuống dưới và chọn Tiếng Việt, khi đó ngôn ngữ hiển thị trên giao diện hầu hết sẽ là tiếng Việt. Thay đổi ngôn ngữ hiển thị trên giao diện Giao diện Scratch 3.0 có năm khu vực chính như mô tả trên hình 1. Khu vực sân khấu Khu vực sân khấu ( được đánh số 1 ) là nơi biểu diễn từng phần hoặc cả dự án. Khi khởi động phần mềm, một chú mèo xuất hiện trên sân khấu.
Khu vực sân khấu 1. Khu vực quản lí phông nền sân khấu và nhân vật Khu vực này gồm các biểu tượng thu nhỏ như khung chứa phông nền sân khấu và khung nhân vật (gồm danh sách các nhân vật hoặc đối tượng trong chương trình). Khu vực quản lí phông nền sân khấu và nhân vật 1. Nhân vật Trong khung nhân vật có thể có nhiều nhân vật.
Có ba khu tác động vào nhân vật, đó là Khu lập trình , Khu ngoại hình và Khu âm thanh. a) Khu lập trình Hiện ra khi chọn trang Code, là nơi các khối lệnh được ghép với nhau tạo thành một chương trình theo ý muốn của lập trình viên. Khu lập trình b) Khu ngoại hình Mỗi nhân vật sẽ có một hoặc nhiều hình ảnh hiển thị. Khu ngoại hình sẽ xuất hiện khi chọn trang Thiết kế, cho phép các lập trình viên thao tác với hình ảnh của nhân vật như thêm mới, chỉnh sửa, xoá các hình ảnh trên cơ sở thư viện có sẵn hoặc tự tạo theo yêu cầu.
Khu ngoại hình c) Khu âm thanh Xuất hiện khi chọn trang Âm thanh, cho phép lập trình viên tạo, chỉnh sửa âm thanh cho các nhân vật trên cơ sở thư viện có sẵn hoặc tự tạo theo yêu cầu. Khu âm thanh 1. Phông nền sân khấu Phông nền sân khấu có thể coi là một đối tượng (nhân vật) đặc b//iệt, cũng có bakhu tác động vào, đó là Khu lập trình, Khu phông nền và Khu âm thanh. Về cơ bản, ba khu này có thành phần và chức năng tương đương với ba khu tác động vào nhân vật, chỉ có một chút khác biệt: a) Khu lập trình Giống với Khu lập trình của nhân vật, tuy nhiên vì sân khấu không thể di chuyển nên số lượng các khối lệnh sẽ ít hơn.
b) Khu phông nền Khu phông nền của sân khấu xuất hiện khi chọn trang Thiết kế, là nơi quản lí các phông nền (Khu này cũng chính là Khu ngoại hình của nhân vật). c) Khu âm thanh Giống hoàn toàn với khu âm thanh của nhân vật. Thanh danh mục, Khu lưu trữ và Thư viện hướng dẫn Ngoài năm khu vực chính, giao diện phần mềm Scratch còn có Thanh danh mục, và Thư viện video hướng dẫn sẽ được nhắc đến trong những bài sau. Thanh danh mục Hình 1.
Khu lưu trữ Hình 1. Thư viện video hướng dẫn 2. Thanh danhmục Hình 1. Thanh danh mục Thanh danh mục nằm ở phía trên cùng của giao diện và có vai trò rất quan trọng liên quan tới thao tác sử dụng chương trình Scratch.
Sau đây là từng thành phần của Thanh danh mục: 1. Tập tin Đây là nơi thao tác với tập tin dự án. Tập tin là một tập hợp các thông tin được lưulại trên bộ nhớ máy tính. Ví dụ một bức ảnh, một bài hát, một bộ phim,.
chúng ta đều gọi đó là tập tin. Mỗi dự án Scratch cũng là một tập tin. Tập tin • Lựa chọn Mới: Lựa chọn này sẽ tạo một dự án mới để làm việc. Khi các bạn đang làm việc với một dự án khác mà chưa lưu lại, nếu chọn Mới thì sẽ có mộtcửa sổ hiện ra hỏi bạn có muốn thay thế nội dung của dự án hiện tại hay không.
Chọn dư án mới xuất hiện và dự án cũ sẽ không được lưu lại. Cửa sổ xác nhận thay thế nội dung dự án hiện tại • Lựa chọn Nạp từ máy tính: Dùng để mở một dự án đã có sẵn trên máy tính, một cửa sổ sẽ hiện ra để các bạn chọn tập tin dự án trên máy tính. Cửa sổ mở dự án • Nếu chọn Lưu về máy tính thì một cửa sổ khác sẽ hiện ra để các bạn đặt tên và lựa chọn vị trí lưu lại trên máy tính. Cửa sổ lưu dự án 2.
Chỉnh sửa Hình 1. Chỉnh sửa • Lựa chọn Khôi phục: Lấy lại đối tượng hoặc khối lệnh vừa bị xoá đi. Lựa chọn này chỉ lấy lại được đối tượng hoặc khối lệnh bị xoá gần nhất. • Lựa chọn Turbo mode: Bật/Tắt chế độ Turbo.
Chế độ này giúp chương trình tăng tốc độ xử lí các khối lệnh. Hướng dẫn Khi chọn mục này, thư viện hướng dẫn sẽ hiện ra, chứa những dự án mẫu được thể hiện qua các video hướng dẫn. Thư viện hướng dẫn 2. Khu lưu trữ Khu lưu trữ (Ba lô) chỉ xuất hiện trong Scratch 3.0 online, có vị trí nằm ở phía dưới của khu lập trình.
Khu lưu trữ là nơi lưu lại những nhân vật khối lệnh hoặc đoạn khối lệnh đã được tạo trước đó. Khu lưu trữ Khu lưu trữ là nơi lưu lại những đối tượng, khối lệnh hoặc đoạn khối lệnh đ ãđược tạo trước đó. Đối tượng, khối lệnh, đoạn khối lệnh được lưu lại Sân khấu là nơi biểu diễn các hành động, hình ảnh, âm thanh của các đối tượng khi chạy chương trình, là nơi hiển thị kết quả của dự án. Khu vực sân khấu 3.
Hệ toạ độ trong sân khấu Sân khấu có chiều rộng là 360 và chiều dài là 480, được xác định theo hệ trục toạ độ Oxy trong toán học. Trục x theo chiều ngang có giá trị từ –240 đến 240, trục y theo chiều dọc có giá trị từ –180 đến 180. Hệ toạ độ trong sân khấu Trong hệ toạ độ có sử dụng đến số âm. Số âm là số nhỏ hơn 0, được biểu diễn bằng dấu trừ ( – ) đứng trước số dương tương ứng.
Trên trục số thì số âm đứng bên trái số 0. Trục số Toạ độ của một điểm được xác định bởi toạ độ theo trục x và toạ độ theo trục y (gọi tắt là toạ độ x và toạ độ y) của điểm đó. Để xác định toạ độ của một điểm trên sân khấu, từ điểm đó ta kẻ một đường thẳng vuông góc với trục x, đường thẳng đó cắt trục x tại điểm có x bằng bao nhiêu thì đó sẽ là vị trí x của điểm đó. Tương tự như với trục y, ta tìm được vị trí y.
Cặp số (x; y) chính là toạ độ của điểm đó. Trục x và trục y giao nhau tại điểm có toạ độ (0; 0). Xác định toạ độ của một điểm 3. Các chế độ của sân khấu Sân khấu có ba chế độ: chế độ ngầm định, chế độ thu nhỏ và chế độ toàn màn hình.
Chế độ ngầm định: là chế độ thiết đặt sẵn khi mở chương trình. Chế độ thu nhỏ: Ở chế độ này, chiều dài và chiều rộng của sân khấu đều nhỏ bằng một nửa so với chế độ ngầm định. Để chuyển sân khấu về chế độ này, các bạn vào mục Chỉnh sửa trên Thanh danh mục, chọn Small stage layout. Chọn lại một lần nữa để sân khấu chuyển về chế độ ngầm định như ban đầu.
Chế độ thu nhỏ 3. Chế độ toàn màn hình: Khu vực sân khấu được phóng to toàn màn hình. Để chuyển sân khấu về chế độ này, các bạn nháy chuột vào nút ở góc trên bên phải sân khấu. Chế độ mặc định và chế độ toàn màn hình của sân khấu Dù ở chế độ nào thì hệ toạ độ trên sân khấu vẫn không thay đổi, trục x từ –240 đến 240, trục y từ –180 đến 180.
Ở góc trên bên trái sân khấu có hai nút và. Khi bạn chọn nút lệnh thì các khối lệnh được ghép với khối lệnh trong nhóm Sự kiện (Khu lập trình) sẽ được thực hiện. Biểu tượng này thường dùng để kích hoạt khối lệnh bắt đầu dự án. Khi chọn nút lệnh thì tất cả hoạt động trên sân khấu sẽ dừng lại.
Có thể ngừng chương trình vào thời điểm bất kì. Khi chương trình đang chạy thì biểu tượng Bắt đầu có dạng , trong khi biểu tượng Dừng có dạng (đậm hơn). Khi chương trình dừng thì biểu tượng Bắt đầu không còn nền xanh đậm bao quanh và biểu tượng Dừng mờ đi. Biểu tượng Bắt đầu và Dừng Việc thêm phông nền, nhân vật và ngoại hình nhân vật đều có 4 cách chính: Hình 1.
Thêm phông nền, nhân vật và ngoại hình nhân vật 4. Chọn đối tượng từ thư viện Biểu tượng của lệnh cho phép chọn đối tượng từ thư viện khi muốn thêm phông nền, nhân vật hay ngoại hình là .Bạn nháy chuột. vào biểu tượng đó sẽ mở ra thư viện của phông nền hay nhân vật và ngoại hình tương ứng, cùng với nhiều thể loại và chủ đề khác nhau. Thư viện phông nền Hình 1.
Thư viện nhân vật Hình 1. Thư viện ngoại hình 4. Vẽmới Khi chọn lệnh để vẽ mới , Khu thiết kế xuất hiện cùng với các công cụ để bạn tự vẽ, tự thiết kế đối tượng mới cho riêng mình. Chúng ta sẽ làm quen với Khu thiết kế ở bài học sau.
Lấy ngẫu nhiên Khi chọn lệnh phần mềm sẽ giúp bạn tự chọn bất kì một phông nền, nhân vật hay ngoại hình tương ứng của nhân vật. Tải đối tượng từ máy tính Nếu bạn muốn thêm một đối tượng có sẵn từ máy tính, chọn lệnh để tải từ máy tính. Một cửa sổ xuất hiện để các bạn chọn ảnh hoặc tập tin đối tượng muốn thêm vào chương trình. Cửa sổ thêm đối tượng từ máy tính 4.
Chụp ảnh Đặc biệt với việc thêm ngoại hình nhân vật các bạn có thể chọn thêm lệnh để chụp những đối tượng trên màn hình và lưu làm đối tượng mới. Chụp ảnh từ máy tính Lưu ý: Trong trường hợp muốn xoá phông nền hoặc hình ảnh của đối tượng trong danh sách, chọn phông nền hay hình ảnh muốn xoá và nháy chuột vào dấu hoặcnháy nút phải chuột vào đối tượng muốn xoá và chọn Xoá. Xoá đối tượng trong danh sách SỬ DỤNG CÔNG CỤ VẼ Phông nền hoặc trang phục sẽ được vẽ mới và chỉnh sửa ở Khu thiết kế, nơi có các công cụ vẽ để các bạn vẽ hay chỉnh sửa theo ý muốn.